{"collection":"Bible & Christianity","html_url":"https://unchartedknowledge.5gfusion.net/browse/bib/wb/bsq/mat.htm","path":"bib/wb/bsq/mat.htm","source_url":"https://sacred-texts.com/bib/wb/bsq/mat.htm","text":"1:1 IESVS CHRIST Dauid-en semearen, Abrahamen semearen generationeco Liburu\u00e4.\n1:2 Abrahamec engendra ce\u00e7an Isaac. Eta Isaac-ec engendra ce\u00e7an Iacob. Eta Iacob-ec engendra citzan Iuda eta haren anayeac.\n1:3 Eta Iudac engendra citzan Phares eta Zara Thamarganic. Eta Pharesec engendra ce\u00e7an Esrom. Eta Esromec engendra ce\u00e7an Aram.\n1:4 Eta Aramec engendra ce\u00e7an Aminadab. Eta Aminadab-ec engendra ce\u00e7an Naasson. Eta Naassonec engendra ce\u00e7an Salmon.\n1:5 Eta Salmonec engendra ce\u00e7an Booz Rachabganic. Eta Boozec engendra ce\u00e7an Obed Ruthganic. Eta Obed-ec engendra ce\u00e7an Iesse.\n1:6 Eta Iessec engendra ce\u00e7an Dauid reguea. Eta Dauid regueac engendra ce\u00e7an Salomon Vriasen emazte i\u00e7anaganic.\n1:7 Eta Salomonec engendra ce\u00e7an Roboam. Eta Roboamec engendra ce\u00e7an Abia. Eta Abiac engendra ce\u00e7an Asa.\n1:8 Eta Asac engendra ce\u00e7an Iosaphat. Eta Iosaphatec engendra ce\u00e7an Ioram. Eta Ioramec engendra ce\u00e7an Ozias.\n1:9 Eta Oziasec engendra ce\u00e7an Ioatham. Eta Ioathamec engendra ce\u00e7an Achaz. Eta Achazec engendra ce\u00e7an Ezechias.\n1:10 Eta Ezechiasec engendra ce\u00e7an Manasse. Eta Manassec engendra ce\u00e7an Amon. Eta Amonec engendra ce\u00e7an Iosias.\n1:11 Eta Iosiasec engendra ce\u00e7an Iacim. Eta Iacimec engrendra citzan Iechonias eta haren anayeac, Babylonerat eraman i\u00e7an ciradenean.\n1:12 Eta Babyloner\u00e1t eraman i\u00e7an ciraden ondoan, Iechoniasec engendra ce\u00e7an Salathiel. Eta Salathielec engendra ce\u00e7an Zorobabel.\n1:13 Eta Zorobabelec engendra ce\u00e7an Abiud. Eta Abiud-ec engendra ce\u00e7an Eliacim. Eta Eliacimec engendra ce\u00e7an Azor.\n1:14 Eta Azorec engendra ce\u00e7an Sadoc. Eta Sadoc-ec engendra ce\u00e7an Achim. Eta Achimec engendra ce\u00e7an Eliud.\n1:15 Eta Eliud-ec engendra ce\u00e7an Eleazar. Eta Eleazarec engendra ce\u00e7an Mathan. Eta Mathanec engendra ce\u00e7an Iacob.\n1:16 Eta Iacob-ec engendra ce\u00e7an Ioseph Mariaren senharra, ceinaganic iayo i\u00e7an baita Iesus, cein erraiten baita Christ.\n1:17 Bada Abrahamganic Dauidgananoco generatione guciac, dirade hamalaur generatione. Eta Dauidganic Babylonerat eraman i\u00e7an ciraden arteranocoac, hamalaur generatione. Eta Babylonerat eraman i\u00e7an ciradenetic Christgananocoac, hamalaur generatione.\n1:18 Bada Iesus Christen sortzea hunela i\u00e7an da. Ecen Maria haren ama Iosephequin fedatua cela, hec elkargana gabe, i\u00e7orra eriden cedin Spiritu sainduaganic.\n1:19 Orduan bere senhar Iosephec, ceren iusto baitzen eta ezpaitzuen hura diffamatu nahi, secretuqui vtzi nahi vkan \u00e7uen.\n1:20 Baina gau\u00e7a hauc gogoan cerabiltzala, hun\u00e1, Iaunaren Aingueru\u00e4 aguer cequion ametsetaric, cioela, Ioseph Dauid-en seme\u00e1, ezaicela beldur eure emazte Mariaren hartzera: ecen hartan concebitu dena, Spiritu sainduaganic duc.\n1:21 Eta erdiren duc seme batez eta deithuren duc haren icena Iesus. Ecen harc saluaturen dic bere populua hayen bekatuetaric.\n1:22 Bada haur gucia eguin i\u00e7an da, Iaunac Prophet\u00e1z erran vkan \u00e7uena compli ledin\u00e7\u00e1t, cioela,\n1:23 Hun\u00e1, virginabat i\u00e7orra i\u00e7anen da, eta erdiren da seme batez, eta deithuren dut\u00e9 haren icena Emmanuel, cein erran nahi baita hambat nola, Iaincoa gurequin.\n1:24 Lotaric iratzarturic bada Iosephec eguin ce\u00e7an Aingueru\u00e4c manatu ceraucan be\u00e7ala, eta har ce\u00e7an bere emaztea.\n1:25 Eta etze\u00e7an hura e\u00e7agut, bere lehen semeaz erdi cedino: eta deice\u00e7an haren icena Iesus.\n2:1 Iayo cenean bada Iesus Bethlehem Iudeacoan regue Herodesen dembor\u00e1n, hun\u00e1, \u00c7uhurrac Orientetic ethor citecen Ierusalemera,\n2:2 Cioitela, Non da Iudu\u00e9n regue iayo dena? ecen ikussi dugu haren i\u00e7arra Orientean, eta ethorri gara hura adora de\u00e7agun\u00e7at.\n2:3 Bada regue Herodes en\u00e7unic hori trubla cedin, eta Ierusaleme gucia harequin.\n2:4 Eta bilduric Sacrificadore principal guciac eta populuaren Scrib\u00e1c, informa cedin hetaric non Christ sortzeco cen.\n2:5 Eta hec erran cie\u00e7oten, Bethlehem Iudeacoan, ecen hunela scribatua duc Prophet\u00e1z,\n2:6 Eta hi Bethlehem Iudaco lurr\u00e1, ezaiz Iudaco gobernador\u00e9n arteco chipiena, ecen hireganic ilkiren duc, Israel ene populua bazcaturen duen gobernadorea.\n2:7 Orduan Herodes secretuqui \u00c7uhurrac deithuric informa cedin hetaric diligentqui, i\u00e7arra aguertu i\u00e7an \u00e7ayen dembor\u00e1z:\n2:8 Eta hec Bethlehemerat igorriric, erran cie\u00e7\u00e9n, Ioanic informa \u00e7aitezte diligentqui haourtchoaz: eta eriden duque\u00e7uenean, iaquin eraci ie\u00e7adacue, nic-ere ethorriric adora de\u00e7adan hura.\n2:9 Hec bada reguea en\u00e7unic parti citecen: eta hun\u00e1, Orientean ikussi vkan \u00e7uten i\u00e7arra hay\u00e9n aitzinean ioaiten cen, haourtchoa cen lekuaren gainera ethorriric gueldi cedino.\n2:10 Eta i\u00e7arra ikussiric bozcario handiz boz citecen haguitz.\n2:11 Eta etchera sarthuric eriden ce\u00e7aten haourtchoa bere ama Mariarequin: eta ahozpez adora ce\u00e7aten hura, eta bere thesaurac desplegaturic presenta cietzoten estren\u00e1c, vrrhe, encensu, eta myrrha.\n2:12 Eta diuinoqui ametsetan aduertitu i\u00e7anic ezlitecen Herodesgana itzul, berce bidez retira citecen bere comarcar\u00e1t.\n2:13 Bada hec retiratu eta, hun\u00e1, Iaunaren Aingueru\u00e4 aguertzen \u00e7ay\u00f3 Iosephi, dioela, Iaiquiric har itzac haourtchoa eta haren ama, eta ihes eguic Egyptera: eta aic\u00e9n han nic darraqueadano: ecen Herodesec bilhaturen dic haourtchoa hiltzeco.\n2:14 Iosephec bada iratzarri eta, har citzan haourtchoa eta haren ama gauaz, eta retira cedin Egyptera.\n2:15 Eta egon cedin han Herodesen finerano, Iaunac Prophet\u00e1z erran \u00e7uena compli ledin\u00e7\u00e1t, cioela Egyptetic deithu vkan dut neure Semea.\n2:16 Orduan Herodesec ikussiric nola \u00c7uhurr\u00e9z enganatu i\u00e7an cen, asserre cedin haguitz: eta bere gendea igorriric hil citzan Bethlehemen eta haren aldiri gucietan ciraden haour bi vrthetaco eta behereco guciac, \u00c7uhurretaric diligentqui informatu i\u00e7an cen demboraren araura.\n2:17 Orduan compli cedin Iaunac Hieremias Prophet\u00e1z erran vkan \u00e7uena, cioela,\n2:18 Voza Rhaman en\u00e7un i\u00e7an da, deithore eta nigar eta auhen handi. Rachel bere haourracgatic nigarrez egon, eta ezta consolatu nahi i\u00e7an, ceren eztiraden.\n2:19 Baina Herodes hil eta, hun\u00e1, Iaunaren Aingueru\u00e4 aguer cequi\u00f3n ametsetan Iosephi Egypten,\n2:20 Cioela, iaiquiric har itzac haourtchoa eta haren ama eta ioan adi Israeleco lurrer\u00e1t, ecen haourtchoaren arimaren ondoan \u00e7abiltzanac hil i\u00e7an dituc.\n2:21 Harc bada iratzarri eta, har citzan haourtchoa eta haren ama, eta ethor cedin Israeleco lurrera.\n2:22 Baina en\u00e7unic ecen Archelausec regnatzen \u00e7uela Iudean bere aita Herodesen lekuan, beldur cedin hara ioaitera: eta ametsetan diuinoqui aduertituric retira cedin Galileaco bazterretar\u00e1t.\n2:23 Eta hara ethorriric habita cedin Nazareth deitzen den hirian: Prophet\u00e9z erran i\u00e7an cena compli ledin\u00e7at, ecen Nazareno deithuren cela.\n3:1 Bada dembora hartan ethor cedin Ioannes baptista, predicatzen \u00e7uela Iudeaco desertuan:\n3:2 Eta cioela, Emenda \u00e7aitezte: ecen ceru\u00e8taco resum\u00e1 hurbil da.\n3:3 Ecen haur da Esaias Prophet\u00e1z erran i\u00e7an cena, cioela, Desertuan oihuz dagoenaren voza da, Appain e\u00e7a\u00e7ue Iaunaren bidea, \u00e7ucen itza\u00e7ue haren bidesc\u00e1c.\n3:4 Ioannes hunec bada \u00e7uen bere abillamendua camellu biloz, eta larruzco guerricoa bere guerruncean inguru: eta haren viand\u00e1 cen othiz eta bassa eztiz.\n3:5 Orduan ethor cedin harengana Ierusaleme eta Iudea gucia, eta Iordanaren inguruco comarca gucia.\n3:6 Eta batheyatzen ciraden harenganic Iordanean, bere bekatuac confessatzen cituztela.\n3:7 Ikussiric bada anhitz Phariseuetaric eta Sadduceuetaric ethorten ciradela haren baptismora, erran ciec\u00e9n, Vipera cast\u00e1, norc auisatu \u00e7aituzte hira ethortecoari ihes daguio\u00e7uen?\n3:8 Eguin itza\u00e7ue bada fructuac emendamenduaren digneac.\n3:9 Eta ezte\u00e7a\u00e7uela presumi ceuroc baithan erraitera, Abraham dugu aita: ecen badiotsuet, Iaincoac harri hautaric-ere Abrahami haour suscita ahal die\u00e7aqueola.\n3:10 Bada ia aizcor\u00e1 arbor\u00e9n errora e\u00e7arria da: beraz arbore fructu onic eguiten eztuen gucia piccatzen da eta sura egoizten.\n3:11 Eguia da, nic batheyatzen \u00e7aituztet vrez emendamendutara: baina ene ondoan ethorten dena, ni baino borthitzago da, ceinen \u00e7apat\u00e9n ekarteco ezpainaiz digne: harc batheyaturen \u00e7aituzt\u00e9 Spiritu sainduaz eta suz.\n3:12 Bere bahea bere escuan du, eta garbituren du bere larraina: eta bilduren du bere oguibihia granerera: baina lastoa choil erreren du behinere hiltzen ezten suan.\n3:13 Orduan ethor cedin Iesus Galileatic Iordanera Ioannesgana, harenganic batheya ledin\u00e7\u00e1t.\n3:14 Baina Ioannesec haguitz empatchatzen \u00e7uen hura, cioela, Nic behar diat hireganic batheyatu, eta hi ethorten aiz enegana ?\n3:15 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran cie\u00e7\u00f3n, Vtzac oraingotz: ecen hunela complitu behar diagu iustitia gucia. Orduan vtzi ce\u00e7an eguitera.\n3:16 Eta Iesus batheyatu cenean, bertan ilki cedin vretic: eta hun\u00e1, irequi i\u00e7an \u00e7aizcan ceru\u00e4c, eta ikus ce\u00e7an Iaincoaren Spiritua vsso columba baten guiss\u00e1n iausten eta haren gainera ethorten\n3:17 Eta hun\u00e1 vozbat cerutic, cioela, Haur da ene Seme maitea, ceinetan neure atseguin ona hartzen baitut.\n4:1 Orduan Iesus eraman cedin Spirituaz desertura, deabruaz tenta ledin\u00e7\u00e1t.\n4:2 Eta barurtu cituenean berroguey egun eta berroguey gau, finean gosse cedin.\n4:3 Eta ethorriric harengana tenta\u00e7aleac erran ce\u00e7an, Baldin Iaincoaren Semea bahaiz, errac harri hauc ogui eguin ditecen.\n4:4 Baina harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Scribatua duc, Ezta gui\u00e7ona ogui beretic vicico, baina Iaincoaren ahotic ilkiten den hitz orotaric.\n4:5 Orduan hura du eramaiten deabruac Ciuitate saindura, eta du e\u00e7arten templeco pinacle gainean.\n4:6 Eta diots\u00f3, Baldin Iaincoaren Semea bahaiz, egotzac eure buru\u00e4 beherera: ecen scribatua duc, Ecen cargu emanen drau\u00e8la hi\u00e7az bere Aingueru\u00e8y, eta bere escuetan eramanen autela, eure oinaz harrian behaztopa ezadin\u00e7\u00e1t.\n4:7 Erran cie\u00e7on Iesusec, Berriz scribatua duc, Eztuc tentaturen eure Iainco Iauna.\n4:8 Berriz hura du eramaiten deabruac gucizco mendi gora batetara, eta eracusten drautza munduco resuma guciac eta hetaco glori\u00e1:\n4:9 Eta diots\u00f3, Hauc gucioc emanen drauzquiat, baldin ahozpez adora bane\u00e7ac.\n4:10 Orduan diots\u00f3 Iesusec, Habil Satan, ecen scribatua duc: Eure Iainco Iauna adoraturen duc, eta hura bera cerbitzaturen duc.\n4:11 Orduan vtziten du hura deabruac: eta hun\u00e1, Aingueru\u00e4c ethor citecen, eta cerbitzatzen \u00e7uten hura.\n4:12 Eta en\u00e7un vkan \u00e7uenean Iesusec, ecen Ioannes preson\u00e9r cela, retira cedin Galileara.\n4:13 Eta vtziric Nazareth, ethor cedin eta habita Capernaum itsas aldecoan, Zabulongo eta Nephthalingo bazterretan:\n4:14 Compli ledin\u00e7\u00e1t Esaias Prophet\u00e1z erran i\u00e7an cena, cioela,\n4:15 Zabulongo lurr\u00e1 eta Nephtalingo lurr\u00e1 itsassorraco bide aldean Iordanaz berce aldetic, Gentil\u00e9n Galile\u00e1:\n4:16 Populu ilhumbean cetzanac argui handi ikussi vkan du: eta herioaren regionean eta itzalean ceun\u00e7aney argui altchatu i\u00e7an \u00e7aye.\n4:17 Orduan-danic has cedin Iesus predicatzen, eta erraiten, Emenda \u00e7aitezte: ecen hurbil da ceru\u00e8taco resum\u00e1.\n4:18 Eta Iesusec Galileaco itsas aldean \u00e7abilala, ikus citzan bi anaye, Simon, Pierris erraiten dena, eta Andriu haren anayea, egoizten \u00e7utela sarea itsassora (ecen pescadore ciraden.)\n4:19 Eta dioste, \u00c7atozte ene ondoan, eta eguinen \u00e7aituztet gui\u00e7a pescadore.\n4:20 Eta hec bertan vtziric sareac iarreiqui i\u00e7an \u00e7aizcan.\n4:21 Eta handic aitzinago iraganic, ikus citzan berceric bi anaye, Iaques Zebedeoren semea, eta Ioannes haren anayea, vnci batetan bere aita Zebedeorequin, bere sar\u00e9n adobatzen ari ciradela: eta dei citzan.\n4:22 Eta hec bertan vncia eta bere aita vtziric iarreiqui i\u00e7an \u00e7aizcan.\n4:23 Eta inguratzen \u00e7uen Galilea gucia Iesusec, hay\u00e9n synagoguetan iracasten ari cela, eta resumaco Euangelioa predicatzen \u00e7uela, eta sendatzen \u00e7uela eritassun mota gucia, eta langore mota gucia populuaren artean.\n4:24 Orduan io ce\u00e7an haren fam\u00e1c Syria gucia: eta presenta cietzoten gaizqui ceuden guciac, eritassun diuersez eta tormentaz eduquiac, eta demoniatuac, eta lunaticoac, eta paralyticoac: eta sendatzen cituen.\n4:25 Eta gendetze handi iarreiqui cequi\u00f3n Galileatic, eta Decapolistic, eta Ierusalemetic, eta Iudeatic, eta Iordanaz berce aldetic.\n5:1 Iesus bada ikussiric gendetzeac, igan cedin mendi batetara: eta iarri cenean hurbildu i\u00e7an \u00e7aizcan bere discipuluac.\n5:2 Eta bere ahoa irequiric iracasten cituen, erraiten \u00e7uela,\n5:3 Dohatsu dirade spirituz paubreac: ceren hay\u00e9n baita ceru\u00e8taco resum\u00e1.\n5:4 Dohatsu dirade nigarrez daudenac: ceren hec consolaturen baitirade.\n5:5 Dohatsu dirade emeac: ceren hec lurra heretaturen baitute.\n5:6 Dohatsu dirade iustitiaz gosse eta egarri diradenac: ceren hec asseren baitirade.\n5:7 Dohatsu dirade misericordiosoac: ceren h\u00e6y misericordia eguinen baitzaye.\n5:8 Dohatsu dirade bihotzez chahu diradenac: ceren hec Iaincoa ikussiren baitut\u00e9.\n5:9 Dohatsu dirade baquea procuratzen dutenac: ceren hec Iaincoaren haour deithuren baitirade.\n5:10 Dohatsu dirade iustitiagatic persecutatzen diradenac: ceren hay\u00e9n baita ceru\u00e8taco resum\u00e1.\n5:11 Dohatsu i\u00e7anen \u00e7arete nehorc iniuria erran drauque\u00e7uenean, eta persecutatu \u00e7aituqueztenean, eta hitz gaichto gucia erran duqueitenean \u00e7uen contra, gue\u00e7urrez ene causaz.\n5:12 Boz eta aleguera \u00e7aitezte, ceren \u00e7uen saria handi baita ceru\u00e8tan: ecen hala persecutatu vkan dituzt\u00e9 \u00e7uen aitzineco Prophet\u00e1c.\n5:13 \u00c7uec \u00e7arete lurreco gatza: eta baldin gatza gue\u00e7at badadi, cer\u00e7az gacituren da? ezta guehiagoric deusgay camporat iraizteco eta gui\u00e7on\u00e9z ohondicatu i\u00e7ateco baicen.\n5:14 \u00c7uec \u00e7arete munduco arguia. Ecin estal daite ciuitate mendi gainean iarria.\n5:15 Eta eztute iraichequiten candel\u00e1 eta hura e\u00e7arten gaitzurupean, baina candelerean, eta argui eguiten draue etcheco guciey.\n5:16 Hala argui begui \u00e7uen arguiac guicon\u00e9n aitzinean, \u00e7uen obra onac ikus ditzaten\u00e7at, eta glorifica de\u00e7aten \u00e7uen Aita ceru\u00e8tan dena.\n5:17 Eztu\u00e7uela vste ecen Leguearen edo Prophet\u00e9n abolitzera ethorri naicela: eznaiz ethorri abolitzera, baina complitzera.\n5:18 Ecen eguiaz diotsuet, iragan daiteno ceru\u00e4 eta lurra, iotabat edo punctu hutsbat ezta Leguetic iraganen, gau\u00e7a guciac eguin diteno.\n5:19 Norc-ere beraz hautsiren baitu manamendu chipi\u00e9n hautaric bat, eta iracatsiren baititu hunela gui\u00e7onac, chipi\u00e9n deithuren da hura ceru\u00e8taco resum\u00e1n: baina norc-ere eguinen baititu eta iracatsiren, hura handi deithuren da ceru\u00e8taco resum\u00e1n.\n5:20 Ecen erraiten drau\u00e7uet, baldin abundosago ezpada \u00e7uen iustiti\u00e1 Scribena eta Phariseuena baino, \u00e7uec etzaretela sarthuren ceru\u00e8taco resum\u00e1n.\n5:21 En\u00e7un vkan du\u00e7ue nola errani\u00e7an i\u00e7an \u00e7ayen lehenagocoey, Eztuc hilen: eta norc-ere hilen baitu, hura iudicioz punitu i\u00e7ateco digne date.\n5:22 Baina nic erraiten drau\u00e7uet, ecen nor-ere asserretzen baitzayo bere anayeri causa gabe, iudicioz punitu i\u00e7ateco digne datela: eta norc-ere erranen baitrauca bere anayeri, Rak\u00e1, hura conseilluz punitu i\u00e7ateco digne datela: eta norc-ere erranen baitrauca, Erho\u00e1, suzco gehennaz punitu i\u00e7ateco digne datela.\n5:23 Beraz baldin eure oblationea eramaiten baduc aldarera, eta han orhoit bahadi ecen hire anayeac baduela cerbait hire contra,\n5:24 Vtzi e\u00e7ac han eure oblationea aldare aitzinean, eta habil: lehen appointadi eure anayerequin, eta orduan ethorriric presenta e\u00e7ac eure oblationea.\n5:25 Aic\u00e9n adisquide eure partida contrastarequin fitetz, harequin bidean aiceno, ezem\u00f3n eure partida contrastac iugeari, eta iugeac ezem\u00f3n sargeantari, eta presoinean e\u00e7ar ezadin.\n5:26 Eguiaz erraiten drauat, ezaiz ilkiren handic, renda diroano azquen pelata.\n5:27 En\u00e7un vkan du\u00e7ue ecen lehenagoco\u00e9y erran i\u00e7an \u00e7ayela, Eztuc adulterioric iauquiren.\n5:28 Baina nic erraiten drau\u00e7uet, Norc-ere beguiesten baitu emazteric, hura guthicia de\u00e7an\u00e7at, hambatez adulteratu duqueela harequin bere bihotzean.\n5:29 Bada baldin eure begui escuinac trebuca eraciten bahau, idoqui e\u00e7ac hura, eta iraitzac eureganic: ecen hobe duc hiretaco, gal dadin hire membroetaric bat, eta eztadin hire gorputz gucia egotz gehennara.\n5:30 Eta baldin eure escu escuinac trebuca eraciten bahau, trenca e\u00e7ac hura, eta iraitzac eureganic: ecen hobe duc hiretaco, gal dadin hire membroetaric bat, eta eztadin hire gorputz gucia egotz gehennara.\n5:31 Halaber erran i\u00e7an da, Norc-ere vtziren baitu bere emaztea, bem\u00f3 separationeco letr\u00e1:\n5:32 Baina nic diotsuet, ecen norc-ere vtziren baitu bere emaztea, salbu paillardi\u00e7aren causaz, adulterio eguin eraciten draucala: eta nor-ere vtziarequin ezconduren baita, harc adulterio iauquiten duela.\n5:33 Berriz en\u00e7un vkan du\u00e7ue, ecen lehenagocoey erran i\u00e7an \u00e7ayela, Ezaiz desperiuraturen, baina rendaturen drautzac Iaunari eure iuramendu promettatuac.\n5:34 Baina nic diotsuet ezte\u00e7a\u00e7uen iura batre, ez ceru\u00e4z, ecen Iaincoaren thronoa da.\n5:35 Ezeta Lurraz, ecen haren oinetaco alkia da: ezeta Ierusalemez, ecen regue handiaren ciuitatea da.\n5:36 Halaber eure buru\u00e4z eztuc iuraturen, ecen bilobat churi ezpa beltz ecin daidic.\n5:37 Baina biz \u00e7uen hitza bay, bay: ez, ez: eta hau\u00e7az goiticoa, gaichtotic da.\n5:38 En\u00e7un vkan du\u00e7ue, ecen erran i\u00e7an dela, Beguia beguiagatic, eta hortza hortzagatic.\n5:39 Baina nic erraiten drau\u00e7uet, Eztie\u00e7o\u00e7uela resisti gaizquiari: baina baldin norbeitec io bahe\u00e7a eure escuineco mathel\u00e1n, itzul ie\u00e7\u00f3c bercea-ere.\n5:40 Eta hiri auci eguin nahi drauanari, eta eure iacc\u00e1 edequi, vtzi ie\u00e7oc mantoa-ere.\n5:41 Eta norc-ere nahi vkanen baihau bortchatu lecoa baten eguitera, albeitindoa harequin biga.\n5:42 Escatzen \u00e7ayanari em\u00f3c: eta hireganic maillebatu nahi duena ezte\u00e7\u00e1la iraitz.\n5:43 En\u00e7un vkan du\u00e7ue ecen erran i\u00e7an dela, On eritziren draucac eure hurcoari, eta gaitz eritziren draucac eure etsayari.\n5:44 Baina nic erraiten drau\u00e7uet, Onhets itza\u00e7ue \u00e7uen etsayac, benedicaitza\u00e7ue maradicatzen \u00e7aituztenac, vngui eguie\u00e7ue gaitz daritzu\u00e8ney: eta othoitz egui\u00e7ue oldartzen \u00e7aizqui\u00e7uenacgatic, eta persecutatzen \u00e7aituztenacgatic.\n5:45 \u00c7uen Aita ceru\u00e8tan denaren haour \u00e7areten\u00e7at: ecen harc ilki eraciten du bere iguzquia gaichto\u00e9n eta on\u00e9n gainera, eta igorten du vria iusto\u00e9n eta iniusto\u00e9n gainera.\n5:46 Ecen baldin \u00e7uey on daritzueney on badarizte\u00e7ue, cer sari vkanen du\u00e7ue? eztute publicano\u00e9c-ere hori bera eguiten?\n5:47 Eta baldin \u00e7uen anayey solament beguitharte eguiten badraue\u00e7ue, cer guehiago eguiten du\u00e7ue? eztute publicanoec-ere horrela eguiten?\n5:48 \u00c7areten bada \u00e7uec perfect, \u00e7uen Aita ceru\u00e8tan dena perfect den be\u00e7ala.\n6:1 Beguirau\u00e7ue \u00e7uen elemosyn\u00e1 eztagui\u00e7uen gui\u00e7on\u00e9n aitzinean he\u00e7az ikus \u00e7aitezten\u00e7\u00e1t: ezpere sariric eztu\u00e7ue vkanen \u00e7uen Aita ceru\u00e8tan dena baithan.\n6:2 Bada elemosyna eguiten duanean, ezte\u00e7\u00e1la trompett\u00e1 io eraci eure aitzinean, hypocrit\u00e9c eguiten duten be\u00e7ala synagoguetan eta carriquetan, gui\u00e7on\u00e9z estima ditecen\u00e7\u00e1t: eguiaz diotsuet recebitzen dutela bere saria.\n6:3 Baina hic elemosyna eguiten duanean, ezalbeilequi hire ezquerrac, cer eguiten duen hire escuinac.\n6:4 Hire elemosyn\u00e1 secretuan den\u00e7at: eta eure Aita secretuan dacussanac, rendaturen drauc aguerrian.\n6:5 Eta othoitz eguiten duanean, ezaicela hypocrit\u00e1c be\u00e7ala: h\u00e6y laket ciayec congregationetan eta carrica cantoinetan \u00e7utic daudela othoitz eguitea, gui\u00e7on\u00e9z ikus ditecen\u00e7at: eguiaz erraiten drau\u00e7uet ecen recebitzen dutela bere saria.\n6:6 Baina othoitz eguiten duanean, sar adi eure gamberatchoan, eta eure borth\u00e1 ertsiric, othoitz egui\u00f3c eure Aita secretuan denari: eta eure Aita secretuan dacussanac rendaturen drauc aguerrian.\n6:7 Bada othoitz eguiten du\u00e7uenean, ezte\u00e7a\u00e7uela anhitz edas Pagano\u00e9c be\u00e7ala: ecen vste dute bere anhitz edasteaz en\u00e7unen diradela.\n6:8 Etzaretela beraz hetar\u00e1t irudi: ecen badaqui \u00e7uen Aitac ceren behar \u00e7areten, esca \u00e7aquizquioten baino lehen.\n6:9 Hunela beraz \u00e7uec othoitz egui\u00e7ue, Gure Aita ceru\u00e8tan aicena, sanctifica bedi hire icena:\n6:10 Ethor bedi hire resum\u00e1. Eguin bedi hire vorondatea ceru\u00e4n be\u00e7ala lurrean-ere.\n6:11 Gure eguneco oguia iguc egun.\n6:12 Eta quitta ietzaguc gure \u00e7orrac, nola guc-ere gure \u00e7ordun\u00e9y quittatzen baitrauegu.\n6:13 Eta ezgaitz\u00e1la sar eraci tentationetan, baina deliura gaitzac gaichtotic. Ecen hirea duc resum\u00e1, eta puissanc\u00e1, eta glori\u00e1 seculacotz. Amen.\n6:14 Ecen baldin barka badietze\u00e7ue gui\u00e7oney bere falt\u00e1c, barkaturen drau\u00e7ue \u00e7uey-ere \u00e7uen Aita cerucoac.\n6:15 Baina baldin barka ezpadietze\u00e7ue gui\u00e7oney bere falt\u00e1c, \u00e7uen Aitac-ere eztrauzqui\u00e7ue barkaturen \u00e7uen falt\u00e1c.\n6:16 Guehiago, barur dagui\u00e7uenean, etzaretela itchura tristetaco hypocrit\u00e1c be\u00e7ala: ecen desguisatzen dituzt\u00e9 bere beguitharteac, barur diradela gui\u00e7oney agueri diraden\u00e7at: eguiaz erraiten drau\u00e7uet, ecen recebitzen dutela bere saria.\n6:17 Baina hic barur eguiten duanean vncta e\u00e7ac eure buru\u00e4, eta ikuz e\u00e7ac eure beguithartea:\n6:18 Gui\u00e7oney barur aicela agueri ezaquien\u00e7\u00e1t, baina eure Aita secretuan denari: eta eure Aita secretuan dacussanac rendaturen drauc aguerrian.\n6:19 Eztitza\u00e7uela eguin \u00e7uen thesaurac lurrean, non cerrenac eta herdoill\u00e1c goastatzen baititu, eta non ohoin\u00e9c \u00e7ulhatzen eta ebaisten baitituzt\u00e9.\n6:20 Baina eguin itza\u00e7ue \u00e7uen thesaurac ceru\u00e4n, non ez cerrenec ez herdoillac ezpaitu goastatzen, eta non ohoin\u00e9c ezpaitute \u00e7ulhatzen ez ebaisten.\n6:21 Ecen non baita \u00e7uen thesaura, han i\u00e7anen da \u00e7uen bihotza-ere.\n6:22 Gorputzaren arguia da beguia, beraz baldin hire beguia simple bada, hire gorputz gucia argui datec:\n6:23 Baina baldin hire beguia gaichto bada hire gorputz gucia ilhun datec: beraz baldin hitan den arguia ilhumbe bada, ilhumbe hura cein handi date?\n6:24 Nehorc bi nabussi ecin cerbitza ditzaque: ecen edo batari gaitz eritziren drauca, eta berceari on: edo batarequin eduquiren du eta bercea menospreciaturen. Ecin cerbitza ditzaque\u00e7ue Iain\u00e7oa eta abrastassunac.\n6:25 Halacotz erraiten drau\u00e7uet, eztu\u00e7uen artharic \u00e7uen vicitzeaz, cer ianen du\u00e7uen eta cer edanen: ezeta \u00e7uen gorputzaz, cer\u00e7az veztituren \u00e7areten: ezta vicia viand\u00e1 baino guehiago, eta abillamendua baino gorputza?\n6:26 Confideraitza\u00e7ue ceruco choriac, ecen eztute ereiten, ez errequeitatzen, ezeta graneretara biltzen, eta \u00e7uen Aita cerucoac hatzen ditu hec: etzarete \u00e7uec anhitzez hec baino excellentago?\n6:27 Eta norc \u00e7uetaric artha vkanez eratchequi, ahal die\u00e7aqueo bessobat bere handitassunari?\n6:28 Eta veztidur\u00e1z cergatic \u00e7arete arthatsu? ikas e\u00e7a\u00e7ue nola landaco floreac handitzen diraden : ez nekatzen dirade, ez iruten dut\u00e9.\n6:29 Baina erraiten drau\u00e7uet are Salomon-ere bere gloria guciarequin eztela veztitu i\u00e7an hetaric bat be\u00e7ala.\n6:30 Bada baldin landaco egun belhar dena, eta bihar labean e\u00e7arten dena, Iaincoac hala inguru veztitzen badu: eza \u00e7uec anhitzez areago, fede chipitacoac?\n6:31 Eztu\u00e7uela beraz artharic erraiten du\u00e7uela, Cer ianen dugu, edo cer edanen dugu, edo cer\u00e7az veztituren gara?\n6:32 (Ecen gau\u00e7a hauc guciac Pagano\u00e9c bilhatzen dituzt\u00e9) ecen badaqui \u00e7uen Aita cerucoac, ecen gau\u00e7a hauen guci\u00f3n beharra badu\u00e7uela.\n6:33 Baina bilha e\u00e7a\u00e7ue lehenic Iaincoaren resum\u00e1 eta haren iustiti\u00e1, eta gau\u00e7a hauc guciac emanen \u00e7aizqui\u00e7ue gaineraco.\n6:34 Etzaretela bada arthatsu biharamunaz: ecen biharamunac beretaco artha vkanen du: egunac asco du bere afflictioneaz.\n7:1 Ezte\u00e7a\u00e7uela iudica, iudica etzaitezten\u00e7\u00e1t.\n7:2 Ecen cer iugemenduz iudicaturen baitu\u00e7ue, iudicaturen \u00e7arete: eta cer neurriz neurthuren baitu\u00e7ue, aldiz neurthuren \u00e7ai\u00e7ue.\n7:3 Eta cergatic behatzen duc eure anayeren beguico fitsera, eta eure beguico gapirioari ezatzayo ohartzen?\n7:4 Edo, nola diots\u00f3c eure anayeri, Vztac idoqui de\u00e7adan fitsa hire beguitic, eta horr\u00e1, gapirioa hire beguian?\n7:5 Hypocrit\u00e1, idocac lehenic gapirioa eure beguitic, eta orduan behaturen duc, idoqui de\u00e7\u00e1n fitsa eure anayeren beguitic.\n7:6 Ezteye\u00e7uela gau\u00e7a saindua orey, eta eztitza\u00e7uela egotz, \u00e7uen perl\u00e1c vrd\u00e9n aitzinera: bere oin\u00e9z ohondica eztitzaten, eta itzuliric \u00e7athica etzaitzaten \u00e7uec.\n7:7 Esca \u00e7aitezte eta emanen \u00e7ai\u00e7ue: bilha e\u00e7a\u00e7ue, eta eridenen du\u00e7ue: bulka e\u00e7a\u00e7ue, eta irequiren \u00e7ai\u00e7ue.\n7:8 Ecen escatzen den guciac, recebitzen du: eta bilhatzen duenac, erideiten du : eta bulkatzen duenari, irequiren \u00e7ay\u00f3.\n7:9 Ecen nor da \u00e7uetaric gui\u00e7ona, baldin bere semea ogui esca badaqui\u00f3, harri emanen draucana?\n7:10 Eta, baldin arrain esca badaqui\u00f3, ala suguebat emanen drauca?\n7:11 Beraz \u00e7uec gaichto \u00e7aretelaric baldin badaqui\u00e7ue gau\u00e7a on\u00e9n \u00e7uen haourrey emaiten: cembatez areago \u00e7uen Aita ceru\u00e8tan denac emanen drauzte gau\u00e7a onac escatzen \u00e7aizquioney?\n7:12 Bada gui\u00e7on\u00e9c \u00e7uey eguin dietza\u00e7uen nahi ditu\u00e7uen gau\u00e7a guciac, eguin ietze\u00e7ue \u00e7uec-ere h\u00e6y halaber: ecen haur da Leguea eta Prophet\u00e1c.\n7:13 Sar \u00e7aitezte bortha herssitic: ecen bortha largoa eta bide \u00e7abala da perditionetara irioiten duena, eta anhitz dirade hartaric sartzen diradenac.\n7:14 Ecen bortha herssia da eta bide herssia vicitzera eramaiten duena: eta guti dirade hura erideiten dutenac.\n7:15 Beguirau\u00e7ue bada propheta falsuetaric, cein ethorten baitirade \u00e7uetara ardi abiturequin: baina barnean otso harrapari dirade.\n7:16 Bere fructuetaric e\u00e7aguturen ditu\u00e7ue hec. Ala biltzen dut\u00e9 elhorrietaric mahatsic, edo karduetaric ficoric?\n7:17 Hala arbore on guciac fructu onac eguiten ditu, eta arbore gaichtoac fructu gaichtoac eguiten ditu.\n7:18 Arbore onac fructu gaichtoric ecin daidi, eta arbore gaichtoac fructu onic ecin daidi.\n7:19 Fructu onic eguiten eztuen arbore gucia piccatzen da eta sura egoizten.\n7:20 Bere fructuetaric beraz e\u00e7aguturen ditu\u00e7ue hec.\n7:21 Niri Iauna, Iauna, erraiten drautan gucia ezta sarthuren ceru\u00e8taco resum\u00e1n, baina ene Aita ceru\u00e8tan denaren vorondatea eguiten duena.\n7:22 Anhitzec erranen draut egun hartan, Iauna, Iauna, eztugu hire icenean prophetizatu, eta eztitugu hire icenean deabruac egotzi campora, eta eztugu hire icenean verthute anhitz eguin?\n7:23 Eta orduan erranen drauet claroqui, Egundano etzaituztet e\u00e7agutu: parti \u00e7aitezte eneganic iniquitate eguiten du\u00e7uen\u00f3c.\n7:24 Norc-ere bada en\u00e7uten baititu ene hitz hauc, eta hec eguiten, hura dut comparaturen gui\u00e7on \u00e7uhur bere etchea arroca gain batetan edificatu duenarequin:\n7:25 Eta erori i\u00e7an da vria, eta ethorri i\u00e7an dirade vr sobern\u00e1c, eta eraunsi vkan dut\u00e9 haic\u00e9c, eta io vkan dut\u00e9 etchearen contra: eta ezta erori i\u00e7an: ecen arroca gainean fundatua cen.\n7:26 Eta norc-ere en\u00e7uten baititu ene hitz hauc, eta ezpaititu eguiten, comparaturen da gui\u00e7on erho bere etchea sable gainean edificatu duenarequin.\n7:27 Eta erori i\u00e7an da vria, eta ethorri i\u00e7an dirade vr sobern\u00e1c, eta haic\u00e9c eraunsi vkan dut\u00e9, eta io vkan dut\u00e9 etche haren contra, eta erori i\u00e7an da, eta haren deseguitea handi i\u00e7an da.\n7:28 Eta guerta cedin propos hauc acabatu cituenean Iesusec, populua miraz baitzegoen haren doctrin\u00e1z.\n7:29 Ecen iracasten cituen authoritate \u00e7uenac be\u00e7ala, eta ez Scrib\u00e9c be\u00e7ala.\n8:1 Eta menditic iautsi cenean gendetze handi iarreiqui cequi\u00f3n.\n8:2 Eta hun\u00e1, sorhayo batec ethorriric adora ce\u00e7an hura, cioela, Iauna, baldin nahi baduc, chahu ahal niroc.\n8:3 Eta escua hedaturic hunqui ce\u00e7an hura Iesusec, cioela, Nahi diat, aic\u00e9n chahu. Eta bertan chahu cedin haren sorhayotassuna.\n8:4 Orduan diots\u00f3 Iesusec, Beguirauc nehori ezterro\u00e1n: baina habil, eta eracuts ie\u00e7oc eure buru\u00e4 Sacrificadoreari, eta presenta e\u00e7ac Moysesec ordenatu duen oblationea, h\u00e6y testimoniagetan den\u00e7\u00e1t.\n8:5 Eta sarthu cenean Iesus Capernaumen, ethor cedin harengana Centenerbat othoitz eguiten ceraucala,\n8:6 Eta cioela, Iauna, ene muthilla diatzac etchean paralytico, gaizqui tormentatua.\n8:7 Eta diots\u00f3 Iesusec, Nic ethorriric sendaturen diat hura.\n8:8 Eta ihardesten \u00e7uela Centenerac erran ce\u00e7an, Iauna, eznauc digne ene atharbean sar adin: baina errac solament hitza, eta sendaturen baita ene muthilla.\n8:9 Ecen ni-ere gui\u00e7on nauc berceren meneco, ditudalaric neure azpico gendarmesac, eta erraiten diarocat huni, Oha, eta ioaiten duc: eta berceari, Athor, eta ethorten duc: eta neure cerbitzariari, Eguic haur, eta eguiten dic.\n8:10 Eta haur en\u00e7unic Iesusec mirets ce\u00e7an: eta dioste \u00e7arreizconey, Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, eztudala Israelen-ere hain fede handiric eriden.\n8:11 Baina badiotsuet ecen anhitz Orientetic eta Occidentetic ethorriren diradela, eta iarriren diradela Abrahamequin Isaac-equin eta Iacob-equin ceru\u00e8taco resum\u00e1n:\n8:12 Eta resumaco semeac egotziren diradela campoco ilhumbera: han i\u00e7anen da nigar eta hortz garrascots.\n8:13 Eta erran cie\u00e7\u00f3n Iesusec Centenerari, Oh\u00e1 eta sinhetsi du\u00e1n be\u00e7ala eguin bequic. Eta senda cedin haren muthilla ordu hartan berean.\n8:14 Eta Iesusec Pierrisen etchera ethorriric, ikus ce\u00e7an haren ama-guinharreba ohean cetzala, eta helgaitzac \u00e7aducala.\n8:15 Eta hunqui ce\u00e7an haren escua, eta vtzi ce\u00e7an helgaitzac, eta iaiqui cedin, eta cerbitza citzan.\n8:16 Eta arratsa ethorri cenean, presenta cie\u00e7oten anhitz demoniatu: eta egotz cietzen campora spirituac hitzaz, eta gaizqui ceuden guciac senda citzan:\n8:17 Compli ledin\u00e7\u00e1t Esaias prophet\u00e1z erran i\u00e7an cena, cioela, Harc gure langoreac hartu vkan ditu, eta gure eritassunac ekarri vkan ditu.\n8:18 Eta ikussiric Iesusec gendetze handi bere inguru\u00e4n, mana citzan discipuluac ioan litecen berce aldera.\n8:19 Eta hurbilduric Scriba batec erran cie\u00e7on, Magistru\u00e1, iarreiquiren natzaic hiri, norat-ere ioanen baitaiz.\n8:20 Eta diots\u00f3 Iesusec, Aceriec \u00e7ulhoac citi\u00e9 eta ceruco chori\u00e9c ohatzeac, baina gui\u00e7onaren Semeac eztic non bere buru\u00e4 reposa de\u00e7an.\n8:21 Guero bere discipuluetaric, berce batec erran cie\u00e7on, Iauna, permetti ie\u00e7adac behin ioan nadin neure aitaren ohorztera.\n8:22 Eta Iesusec erran cie\u00e7on, Arreit niri, eta vzquic hilac bere hil\u00e9n ohorztera.\n8:23 Eta vncian sarthu cenean iarreiqui i\u00e7an \u00e7aizcan bere discipuluac.\n8:24 Eta hun\u00e1, tormenta handibat altcha cedin itsassoan, hambat non vncia bagaz estaltzen baitzen: baina bera lo cetzan.\n8:25 Eta hurbilduric bere discipulu\u00e9c iratzar ce\u00e7aten, ciotela, Iauna, beguira gaitzac, galdu guihoa\u00e7ac.\n8:26 Eta dioste, Cergatic \u00e7arete ici fede chipitacoac? Orduan iaiquiric mehatcha citzan haiceac eta itsassoa: eta sossagu handia eguin cedin.\n8:27 Orduan gend\u00e9c mirets ce\u00e7aten, ciotela, Ceric da haur, non haicec-ere eta itsassoac obeditzen baitute?\n8:28 Eta iragan cenean berce aldera, Gergesen\u00e9n regionera, aitzinera ethorri i\u00e7an \u00e7aizcan bi demoniatu thumbetaric ilkiric, gucizco terribleac, hambat non nehor ecin iragan baitzaiten bide hartar\u00edc.\n8:29 Eta hun\u00e1, heyagora eguin ce\u00e7aten, cioitela, Cer da gure eta hire artean, Iesus Iaincoaren Semea? ethorri aiz huna ordu baino lehen gure tormentatzera?\n8:30 Eta cen hetaric vrrun vrdalde handibat alha cenic:\n8:31 Eta deabru\u00e4c othoiztez \u00e7aizcan, cioitela, Baldin campora egoizten bagaituc, permetti ie\u00e7aguc vrdalde hartara ioaitera.\n8:32 Eta dioste, \u00c7oazte. Hec bada ilkiric ioan citecen vrdaldera: eta hun\u00e1, vrdalde hura gucia oldar cedin garaitic behera itsassora, eta hil citecen vretan.\n8:33 Orduan vrdain\u00e9c ihes eguin ce\u00e7aten: eta ethorriric hirira, conta citzaten gau\u00e7a guciac, eta cer demoniatuey heldu i\u00e7an \u00e7ayen.\n8:34 Eta hun\u00e1, hiri gucia ilki cequi\u00f3n Iesusi aitzinera: eta ikussi \u00e7utenean hura, othoitz eguin cie\u00e7oten retira ledin hayen comarquetaric.\n9:1 Orduan sarthuric vncira iragan cedin berce aldera, eta ethor cedin bere hirira.\n9:2 Eta hun\u00e1, presenta cie\u00e7oten paralyticobat ohean cetzanic: eta ikussiric Iesusec hay\u00e9n fedea, erran cie\u00e7\u00f3n paralyticoari, Auc bihotz on, sem\u00e9, barkatu \u00e7aizquic eure bekatuac.\n9:3 Eta hun\u00e1, Scribetaric batzuc erraiten \u00e7uten bere baithan, Hunec blasphematzen du.\n9:4 Eta ikussiric Iesusec hay\u00e9n pensamenduac, erran ce\u00e7an, Cergatic gaichtoqui pensatzen du\u00e7ue \u00e7uen bihotzetan?\n9:5 Ecen cein da erratchago, erraitea, Barkatu \u00e7aizquic eure bekatuac: ala erraitea, Iaiqui adi eta ebil adi?\n9:6 Daqui\u00e7uen\u00e7at bada ecen gui\u00e7onaren Semeac baduela authoritate lurrean bekatu\u00e9n barkatzeco (orduan diots\u00f3 paralyticoari) Iaiqui adi, har e\u00e7ac eure ohea, eta habil eure etcher\u00e1t.\n9:7 Orduan iaiquiric ioan cedin bere etcher\u00e1t.\n9:8 Eta gendetz\u00e9c hori ikussiric mirets ce\u00e7aten, eta glorifica ce\u00e7aten Iaincoa, ceinec eman vkan baitraue halaco authoritatea gui\u00e7oney.\n9:9 Eta handic iragaiten cela Iesusec ikus ce\u00e7an gui\u00e7ombat peage lekuan iarria Mattheu deitzen cenic, eta diots\u00f3, Arreit niri. Eta iaiquiric iarreiqui cequi\u00f3n:\n9:10 Eta guertha cedin Iesus haren etchean mahainean iarriric cegoela, hun\u00e1, anhitz publicano eta vicitze gaichtotacoric ethorriric, iar baitzitecen mahainean Iesusequin eta haren discipuluequin.\n9:11 Eta hori ikussiric Phariseu\u00e9c erran cie\u00e7\u00e9n haren discipuluey, Cergatic publicanoequin eta vicitze gaichtotacoequin iaten du \u00e7uen magistruac?\n9:12 Orduan Iesusec hori en\u00e7unic erran ciec\u00e9n, Osso diraden\u00e9c eztute medicuren beharric, baina eri diraden\u00e9c.\n9:13 Baina \u00e7oazte, eta ikas e\u00e7a\u00e7ue cer den, Misericordia nahi dut eta ez sacrificio. Ecen eznaiz ethorri iusto\u00e9n deitzera, baina bekator\u00e9n, emendamendutara.\n9:14 Orduan ethor citecen harengana Ioannesen discipuluac, cioitela, Cergatic guc eta Phariseu\u00e9c barur eguiten dugu maiz, eta hire discipulu\u00e9c ezpaitute baruric eguiten?\n9:15 Eta erran ciecen Iesusec, Ezconduaren gamberaco gend\u00e9c doluric ekar ahal dirote, ezcondua hequin deno? Baina ethorriren dirade egunac edequiren baitzaye ezcondua eta orduan barur eguinen baituqueite.\n9:16 Halaber nehorc eztrauca eratchequiten oihal peda\u00e7u latzbat abillamendu \u00e7ar bati: ecen compligarri eratchequiac edequiten du abillamendutic, eta gaizquitzenago da ethendur\u00e1.\n9:17 Eta eztute e\u00e7arten mahatsarno berria \u00e7ahagui \u00e7arretan: ezpere lehertzen dirade \u00e7ahaguiac, eta mahatsarnoa issurten, eta \u00e7ahaguiac galtzen: baina mahatsarno berria \u00e7ahagui berrietan e\u00e7arten dut\u00e9, eta biac beguiratzen dirade.\n9:18 Gau\u00e7a hauc h\u00e6y erraiten cerauztela, hun\u00e1, iaun batec ethorriric adora ce\u00e7an hura, cioela, Ene alaba orain hil i\u00e7an duc: baina ethorriric e\u00e7arrac eure escua haren gainean, eta vicico baita.\n9:19 Eta iaiquiric Iesus iarreiqui cequi\u00f3n, eta haren discipuluac.\n9:20 (Eta hun\u00e1, hamabi vrthez odol iariatzez eri cen emazte batec guibeletic ethorriric hunqui ce\u00e7an haren abillamendu ezpaina.\n9:21 Ecen erraiten \u00e7uen bere baithan, Baldin solament hunqui bade\u00e7at haren abillamendua, sendaturen naiz.\n9:22 Orduan Iesusec itzuliric eta hura ikussiric erran ce\u00e7an, Aun bihotz on, alab\u00e1, eure fedeac saluatu au. Eta senda cedin emaztea ordu berean).\n9:23 Eta Iesusec ethorriric iaun haren etchera eta ikussiric soinulariac, eta gendetzea tumultu ari cela,\n9:24 Dioste, Retira \u00e7aitezte, ecen ezta hil nescatch\u00e1: baina lo datza. Eta truffatzen ciraden har\u00e7az.\n9:25 Eta idoqui i\u00e7an cenean gendetzea, sarthuric, har ce\u00e7an haren escua: eta iaiqui cedin nescatch\u00e1.\n9:26 Eta laster ceguian fama hunec lur hartan gucian.\n9:27 Eta Iesus handic iragaiten cela, iarreiqui i\u00e7an \u00e7aizcan bi itsu oihuz ceudela, eta cioitela, Auc pietate gu\u00e7az, Dauid-en seme\u00e1.\n9:28 Eta ethorri cenean etchera, ethor citecen harengana itsuoc, eta dioste Iesusec, Sinhesten du\u00e7ue hori ahal daididala? Diotsote, bay Iauna.\n9:29 Orduan hunqui citzan hay\u00e9n beguiac, cioela, \u00c7uen fedearen araura eguin bequi\u00e7ue.\n9:30 Eta irequi citecen hay\u00e9n beguiac, eta debeta citzan mehatchurequin Iesusec, cioela, Beguirau\u00e7ue nehorc eztaquian.\n9:31 Baina hec ilkiric barreya ce\u00e7aten haren fam\u00e1 herri hartan gucian.\n9:32 Eta hec ilkiten ciradela, hun\u00e1, presenta cie\u00e7oten gui\u00e7on mutu demoniatubat.\n9:33 Eta deabrua campora egotzi i\u00e7an cenean, min\u00e7a cedin mutua: eta mirets ce\u00e7aten gendetz\u00e9c, cioitela, Egundano ezta aguertu hunelaco gau\u00e7aric Israelen.\n9:34 Baina Phariseu\u00e9c erraiten \u00e7uten, Deabru\u00e9n princearen partez campora egoizten ditu deabruac.\n9:35 Eta inguratzen cituen Iesusec hiri eta burgu guciac, iracasten ari cela hay\u00e9n synagoguetan, eta predicatzen \u00e7uela resumaco Euangelioa eta sendatzen \u00e7uela eritassun mota gucia eta langore mota gucia populuan.\n9:36 Eta ikussiric Iesusec gendetzeac, compassione har ce\u00e7an he\u00e7az, ceren baitziraden errebelatuac eta barreyatuac ardi artzainic eztutenac be\u00e7ala.\n9:37 Orduan dioste bere discipuluey, Segur vzt\u00e1 handi da, baina languile guti.\n9:38 Othoitz eguio\u00e7ue bada vzta Iabeari, irion ditzan languileac bere vztara.\n10:1 Orduan bere hamabi discipuluac beregana deithuric, eman ciecen bothere spiritu satsu\u00e9n contra, hay\u00e9n campora egoizteco, eta eritassun mota guciaren eta langore mota guciaren sendatzeco.\n10:2 Bada hamabi Apostolu\u00e9n icenac dirade hauc: lehena, Simon erraiten dena Pierris, eta Andriu haren anayea: Iacques Zebedeoren semea, eta Ioannes haren anayea.\n10:3 Philippe eta Bartholomeo: Thomas eta Mattheu publicanoa: Iacques Alpheoren semea eta Lebeo, icen goiticoz Thaddeo.\n10:4 Simon Cananeoa, eta Iudas Iscariot, hura traditu-ere \u00e7uena.\n10:5 Hamabi hauc igor citzan Iesusec, eta eman ciec\u00e9n manamendu, cioela, Gentiletar\u00e1t etzoaztela, eta Samaritano\u00e9n hiritan etzaiteztela sar:\n10:6 Bainaitzitic \u00e7oazte Israeleco etcheco ardi galduetara.\n10:7 Bada partitu eta, predica e\u00e7a\u00e7ue, erraiten du\u00e7uela, Ceru\u00e8taco resum\u00e1 hurbil da.\n10:8 Eriac senda itza\u00e7ue, sorhayoac chahu itza\u00e7ue, hilac resuscita itza\u00e7ue, deabruac campora egotz itza\u00e7ue: dohainic recebitu du\u00e7ue, eta dohainic ema\u00e7ue.\n10:9 Eztagui\u00e7uela prouisioneric vrrhez, ez cilharrez, ez cobrez \u00e7uen guerricoetan:\n10:10 Ezeta maletaz bidecotz\u00e1t, ez bir\u00e1 arropaz, ez \u00e7apataz, ez vhez, ecen languilea bere viciaren digne da.\n10:11 Eta cein-ere hiritan edo burgutan sarthuren baitzarete, informa \u00e7aitezte nor den hartan digneric, eta \u00e7audete han parti \u00e7aitezteno.\n10:12 Eta cembeit etchetan sarthuren \u00e7aretenean, saluta e\u00e7a\u00e7ue hura.\n10:13 Eta baldin etchea digne bada, ethor bedi \u00e7uen baquea haren gainera: baina baldin digne ezpada, \u00e7uen baquea \u00e7uetara itzul bedi.\n10:14 Eta norc-ere recebituren ezpaitzaituzte, eta ez \u00e7uen hitzey behaturen, etche edo hiri hartaric ilkitean iharros albeitzine\u00e7ate \u00e7uen oinetaco errhautsa.\n10:15 Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, emequiago tractaturen diradela Sodomaco eta Gomorrhaco lurrecoac iudicioco egunean, ecen ez hiri hura.\n10:16 Hun\u00e1, nic igorten \u00e7aituztet \u00e7uec, ardiac otso\u00e9n artera be\u00e7ala: \u00e7areten bada \u00e7uhur sugueac be\u00e7ala, eta simple vsso columb\u00e1c be\u00e7ala.\n10:17 Eta beguira \u00e7aitezte gui\u00e7onetaric: ecen liuraturen \u00e7aituzte consistorioetara, eta bere synagoguetan a\u00e7otaturen \u00e7aituzte.\n10:18 Eta gobernadoretara eta reguetara eramanen \u00e7arete ene causaz, hec eta Gentil\u00e9c testimoniage haur duten\u00e7at.\n10:19 Baina liura \u00e7aiteztenean, eztu\u00e7uela artharic nola edo cer min\u00e7aturen \u00e7areten: ecen ordu hartan berean emanen \u00e7ai\u00e7ue cer min\u00e7a \u00e7aitezqueten.\n10:20 Ecen etzarete \u00e7uec min\u00e7o \u00e7aretenac, baina \u00e7uen Aitaren Spiritu \u00e7uetan min\u00e7o dena.\n10:21 Eta liuraturen du anayeac anayea heriotara, eta ait\u00e1c haourra: eta altchaturen dirade haourrac aita-am\u00e9n contra, eta hil eraciren dituzt\u00e9.\n10:22 Eta guci\u00e9z gaitzetsiac i\u00e7anen \u00e7arete, ene icenagatic: baina norc-ere perseueraturen baitu finerano hura saluaturen da.\n10:23 Eta persecutaturen \u00e7aituztenean hiri hartan, ihes egui\u00e7ue berce batetara: ecen eguiaz erraiten drau\u00e7uet, eztitu\u00e7ue inguraturen Israeleco hiri guciac, non ethor eztadin gui\u00e7onaren Semea.\n10:24 Ezta discipulua magistruaren gaineco, ezeta cerbitzaria bere iaunaren gaineco.\n10:25 Asco du discipuluac bere magistrua be\u00e7ala den: eta cerbitzariac, bere iauna be\u00e7ala: baldin Aitafamili\u00e1 bera Beelzebub deithu badut\u00e9, cembatez guehiago haren domesticoac?\n10:26 Etzaretela beraz hay\u00e9n beldur: ecen ezta deus estaliric aguerturen eztenic, ezeta deus secreturic iaquinen eztenic.\n10:27 Ilhumbean erraiten drau\u00e7uedana, erra\u00e7ue arguian: eta beharrira en\u00e7uten du\u00e7uena, predica e\u00e7a\u00e7ue etche gainetan.\n10:28 Eta etzaretela beldur gorputza hiltzen duten\u00e9n, eta arim\u00e1 ecin hil de\u00e7aquetenen: bainaitzitic \u00e7areten beldur arim\u00e1 eta gorputza gehenn\u00e1n gal ahal ditzaquenaren.\n10:29 Bi parra-chori eztirade dirutcho batetan saltzen? eta hetaric bat ezta lurrera eroriren, \u00e7uen Aita gabe.\n10:30 Etare \u00e7uen buruco bilo guciac contatuac dirade.\n10:31 Etzaretela beraz beldur: parra-chori\u00e9c baino \u00e7uec guehiago valio du\u00e7ue.\n10:32 Bada norc-ere aboaturen bainau gui\u00e7on\u00e9n aitzinean, aboaturen dut nic-ere hura ene Aita ceru\u00e8tan denaren aitzinean.\n10:33 Baina norc-ere vkaturen bainau gui\u00e7on\u00e9n aitzinean, vkaturen dut nic-ere hura ene Aita ceru\u00e8tan denaren aitzinean.\n10:34 Eztu\u00e7uela vste ecen baquearen e\u00e7artera, ethorri naicela lurrera: eznaiz ethorri baquearen e\u00e7artera, baina ezpataren.\n10:35 Ecen ethorri naiz gui\u00e7onaren bere aitaren contra gudutan e\u00e7artera, eta alab\u00e1ren bere amaren contra, eta errenaren bere ama-guinharrebaren contra.\n10:36 Eta gui\u00e7onaren etsay beraren domesticoac i\u00e7anen dirade.\n10:37 Aita edo ama ni baino maiteago duena, ezta ene digne: eta semea edo alab\u00e1 ni baino maiteago duena, ezta ene digne.\n10:38 Eta bere crutzea hartzen eztuena, eta niri ondotic eztarreitana, ezta ene digne.\n10:39 Bere vicia beguiraturen duenac, galduren du hura: eta bere vicia galduren duenac ene causaz, beguiraturen du hura.\n10:40 \u00c7uec recebitzen \u00e7aituztenac, ni recebitzen nau: eta ni recebitzen nauenac, ni igorri nauena recebitzen du.\n10:41 Prophetaren icenean Prophetabat recebitzen duenac, Prophetaren saria recebituren du: eta iustoaren icenean iustobat recebitzen duenac, iustoren saria recebituren du.\n10:42 Eta norc-ere edatera emanen baitrauca beirebat vr hotz huts chipi hautaric bati discipuluren icenean: eguiaz diotsuet, eztuela bere saria galduren.\n11:1 Guero guertha cedin Iesusec bere hamabi discipuluey manamendu emaitea acabatu \u00e7uenean, parti baitzedin handic iracats eta predica le\u00e7an\u00e7at hay\u00e9n hirietan.\n11:2 Eta Ioannesec presoindeguian en\u00e7unic Christen obr\u00e1c, igorriric bere discipuluetaric biga,\n11:3 Erran cie\u00e7on, Hi aiz ethorteco cen hura, ala berce baten beguira gaude?\n11:4 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ciec\u00e9n, \u00c7oazte eta conta ietzo\u00e7ue Ioannesi, en\u00e7uten eta ikusten ditu\u00e7uen gau\u00e7\u00e1c:\n11:5 Itsu\u00e9c ikustea recrubatzen dut\u00e9, eta maingu\u00e4c badabiltza, sorhayoac chahutzen dirade, eta gorr\u00e9c en\u00e7uten dut\u00e9, hilac resuscitatzen dirade, eta Euangelioa paubrey denuntiatzen \u00e7aye.\n11:6 Eta dohatsu da scandalizaturen eztena nitan.\n11:7 Eta hec ioaiten ciraden be\u00e7ala, has cedin Iesus erraiten populuari Ioannesez, Ceren ikustera ilki i\u00e7an \u00e7arete desertura? haiceaz erabilten den canabera baten?\n11:8 Baina ceren ikustera ilki i\u00e7an \u00e7arete? gui\u00e7on abillamendu preciosoz veztitu baten? hun\u00e1, abillamendu preciosoac ekarten dituztenac, regu\u00e9n etchetan dirade.\n11:9 Baina ceren ikustera ilki i\u00e7an \u00e7arete? Propheta baten? bay diotsuet eta Propheta bainoagoaren.\n11:10 Ecen haur da ceinez scribatua baita, Hun\u00e1, nic igorten diat neure mandataria hire beguitharte aitzinean, ceinec hire bidea appainduren baitu hire aitzinean.\n11:11 Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, ezta ilki emaztetaric iayo diraden\u00e9n artean nehor, Ioannes Baptista baino handiagoric: guciagatic-ere ceru\u00e8taco resumaco chipiena hura baino handiago da.\n11:12 Eta Ioannes Baptistaren egunetaric oraindrano, ceru\u00e8taco resumari bortha eguiten \u00e7ayo, eta keichu\u00e9c harrapatzen dute hura.\n11:13 Ecen Propheta guci\u00e9c eta Legueac Ioannesganano prophetizatu vkan dut\u00e9.\n11:14 Eta, baldin nahi badu\u00e7ue recebitu, haur da Elias ethorteco cena.\n11:15 En\u00e7uteco beharriric duenac, en\u00e7un be\u00e7a.\n11:16 Baina norequin comparaturen dut generatione haur? Merkatuan iarriric dauden, eta bere laguney oihuz dagozten haourtchoac be\u00e7alaco da,\n11:17 Cein\u00e9c baitioite, Chirula soinu eguin drau\u00e7uegu, eta etzarete dan\u00e7atu: eressiz cantatu drau\u00e7uegu, eta eztu\u00e7ue deithoreric eguin.\n11:18 Ecen ethorri da Ioannes iaten ez edaten eztuela, eta erraiten dut\u00e9, Deabrua du.\n11:19 Ethorri da gui\u00e7onaren Semea iaten eta edaten duela, eta dioite, Horra, gui\u00e7on gormanta eta hordia, publicano\u00e9n eta vicitze gaichtotaco\u00e9n adisquidea. Baina iustificatu i\u00e7an da sapienti\u00e1 bere haourr\u00e9z.\n11:20 Orduan has cequi\u00e9n hunela reprochatzen haren verthuteric anhitz eguin i\u00e7an cen hiriey, ceren emendatu etziraden:\n11:21 Maledictione hiri Corazin, maledictione hiri Bethsaida: ecen baldin Tyren eta Sidonen eguin i\u00e7an balirade \u00e7uec baithan eguin i\u00e7an diraden verthuteac, aspaldi \u00e7acurequin eta hautsequin emendatu ciratequeen.\n11:22 Etare diotsuet, Tyr eta Sidon iudicioco egunean \u00e7uec baino emequiago tractatuac i\u00e7anen diradela.\n11:23 Eta hi Capernaum cerurano altchatu i\u00e7an aicena iffernurano beheraturen aiz: ecen baldin Sodoman eguin i\u00e7an balirade hi baithan eguin i\u00e7an diraden verthuteac, egungo egunerano egon \u00e7ate\u00e1n.\n11:24 Etare badiotsuet, ecen Sodomacoac hi baino emequiago tractatuac i\u00e7anen diradela iudicioco egunean.\n11:25 Dembora hartan ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ce\u00e7an, Ait\u00e1, ceruco eta lurreco Iaun\u00e1, esquerrac rendatzen drauzqui\u00e1t, ceren estali baitrauztec gau\u00e7a hauc \u00e7uhurr\u00e9y eta adituey, eta manifestatu baitrauztec haour chipiey.\n11:26 Bay Ait\u00e1, ceren hala i\u00e7an baita hire placer ona.\n11:27 Gau\u00e7a guciac niri neure Aitaz eman \u00e7aizquit: eta nehorc eztu e\u00e7agutzen Semea Ait\u00e1c baicen: ezeta Aita nehorc eztu e\u00e7agutzen Semeac baicen, eta nori-ere Semeac manifestatu nahi vkanen baitrauca.\n11:28 \u00c7atozte enegana fatigatuac eta cargatuac \u00e7areten guci\u00e1c, eta nic paussu emanen drau\u00e7uet \u00e7uey.\n11:29 Har e\u00e7a\u00e7ue ene vztarria \u00e7uen gainera, eta ikas e\u00e7a\u00e7ue eneganic ecen eme naicela eta bihotzez humil: eta \u00e7uen arimen\u00e7\u00e1t paussu eridenen du\u00e7ue.\n11:30 Ecen ene vztarria aisit da, eta ene carg\u00e1 arin.\n12:1 Dembora hartan ioaiten cen Iesus ereincetan gaindi Sabbath egun batez: eta haren discipuluac ciraden gosse, eta has citecen buruca idoquiten, eta iaten.\n12:2 Eta Phariseuec ikussiric erran cie\u00e7oten, Horr\u00e1, hire discipulu\u00e9c eguiten di\u00e9 Sabbathoan eguin sori eztena.\n12:3 Baina harc erran ciec\u00e9n, Eztu\u00e7ue iracurri Dauid-ec gossez eguin \u00e7uena eta harequin ciradenec?\n12:4 Nola sarthu i\u00e7an cen Iaincoaren etchean, eta propositionezco oguiac ian cituen: hetaric iatea ez haren, ez harequin ciraden\u00e9n, Sacrificador\u00e9n baicen sori etzelaric?\n12:5 Edo eztu\u00e7ue iracurri Leguean, nola Sabbath egunetan Sacrificador\u00e9c templean Sabbath eguna hausten dut\u00e9n, eta hoguen-gabe diraden?\n12:6 Bada erraiten drau\u00e7uet, ecen templea baino handiagobat hemen dela.\n12:7 Eta baldin bacinaquite cer den, Misericordia nahi dut eta ez sacrificio, etzintuquezten condemnatu hoguen-gabeac.\n12:8 Ecen Sabbathoaren-ere Iaun da gui\u00e7onaren Semea.\n12:9 Eta handic partituric hay\u00e9n synagogara ethor cedin.\n12:10 Eta hun\u00e1, cen han gui\u00e7ombat escua eyhar \u00e7uenic: eta interroga ce\u00e7aten, ciotela, Sori da Sabbath egunean sendatzea? haur cioiten, hura accusa le\u00e7aten\u00e7at.\n12:11 Eta harc erran ciec\u00e9n, Nor i\u00e7anen da \u00e7uetaric gui\u00e7ona, ardibat duenic: eta, baldin hura Sabbathoan lecera eror badadi, harturen eta altchaturen eztuena?\n12:12 Eta cembatez da gui\u00e7ona ardia baino guehiago? Beraz sori da Sabbathoetan vngui eguitea.\n12:13 Orduan diots\u00f3 gui\u00e7on hari, Heda e\u00e7ac eure escua. Eta heda ce\u00e7an, eta bercea be\u00e7ain senda cedin.\n12:14 Eta Phariseu\u00e9c ilkiric har ce\u00e7aten conseillu, haren contra, nolatan hura hil le\u00e7aqueten.\n12:15 Baina Iesusec hori e\u00e7aguturic leku eguin ce\u00e7an handic: eta iarreiqui cequi\u00f3n gendalde handia, eta hec guciac senda citzan.\n12:16 Eta mehatchurequin debeta citzan ezle\u00e7aten manifesta.\n12:17 Compli ledin\u00e7\u00e1t Esaias prophet\u00e1z erran i\u00e7an cena, cioela,\n12:18 Hun\u00e1, ene cerbitzari elegitu dudana, ene maitea, ceinetan hartzen baitu bere atseguin ona ene arim\u00e1c: e\u00e7arriren dut neure Spiritua haren gainean, eta iugemendu Gentiley predicaturen draue.\n12:19 Eztu iharduquiren, ezeta oihuric eguinen, eta nehorc eztu carriquetan haren voza en\u00e7unen.\n12:20 Canabera \u00e7arthatua eztu chehaturen, eta kea dari\u00f3n lihoa eztu iraunguiren: iugemendua victoriatan ilki eraci diroeno.\n12:21 Eta haren icenean Gentil\u00e9c speran\u00e7a vkanen dute.\n12:22 Orduan presentatu i\u00e7an \u00e7ay\u00f3 demoniatu itsu eta mutubat: eta senda ce\u00e7an hura, halaco maneraz non itsu eta mutu cena min\u00e7o baitzen eta ikusten baitzuen.\n12:23 Eta spanta cedin populu gucia, eta erraiten \u00e7uen, Ezta haur Dauid-en semea?\n12:24 Baina Phariseu\u00e9c hori en\u00e7unic, erraiten \u00e7uten: Hunec eztitu deabruac campora egoizten Beelzebub deabru\u00e9n princearen partez baicen.\n12:25 Baina Iesusec e\u00e7aguturic hay\u00e9n pensamenduac, erran ciec\u00e9n, Bere contra partitua den resuma gucia, deseguinen da: eta bere contra partitua den hiric edo etchec, eztu iraunen.\n12:26 Eta baldin Satanec Satan campora egoizten badu, bere contra partitua da: nolatan beraz iraunen du haren resum\u00e1c?\n12:27 Eta baldin nic Beelzebub-en partez campora egoizten baditut deabruac, \u00e7uen sem\u00e9c noren partez campora egoizten dituzte? Halacotz hec \u00e7uen iuge i\u00e7anen dirade.\n12:28 Baina baldin nic Iaincoaren Spirituaz campora egoizten baditut deabruac, beraz ethorri da \u00e7uetara Iaincoaren resum\u00e1.\n12:29 Ezpa nolatan nehor sar ahal daite borthitz baten etchera, eta haren ostillamendua pilla, baldin lehen esteca ezpade\u00e7a borthitza? eta orduan haren etchea pillaturen duque.\n12:30 Enequin eztena ene contra da, eta enequin biltzen ari eztena barreyatzen ari da.\n12:31 Halacotz erraiten drau\u00e7uet, bekatu eta blasphemio gucia barkaturen \u00e7aye gui\u00e7oney: baina Spirituaren contretaco blasphemioa barkaturen etzaye gui\u00e7oney.\n12:32 Eta nor-ere min\u00e7aturen baita gui\u00e7onaren Semearen contra, barkaturen \u00e7ayo hari: baina nor-ere min\u00e7aturen baita Spiritu sainduaren contra, etzayo barkaturen hari ez secula hunetan, ez ethorteco denean:\n12:33 Edo egui\u00e7ue arbore ona, eta haren fructua on: edo egui\u00e7ue arbore vstela, eta haren fructua vstel: ecen fructutic arborea e\u00e7agutzen da.\n12:34 Viper\u00e9n cast\u00e1, nolatan vngui min\u00e7a ahal \u00e7aitezquete gaichto \u00e7aretelaric? ecen bihotzeco abundantiatic ahoa min\u00e7o da.\n12:35 Gui\u00e7on onac bihotzeco thesaur onetic idoquiten ditu gau\u00e7a onac : eta gui\u00e7on gaichtoac thesaur gaichtotic idoquiten ditu gau\u00e7a gaichtoac.\n12:36 Baina badiotsuet, e\u00e7en gui\u00e7on\u00e9c erran duqueiten hitz alfer guciaz, contu rendaturen dutela iudicioco egunean.\n12:37 Ecen eure hitzetaric iustificaturen aiz, eta eure hitzetaric condemnaturen aiz.\n12:38 Orduan ihardets ce\u00e7aten Scribetaric eta Phariseuetaric batzuc, cioitela, Magistru\u00e1, nahi guendiquec hireganic cembeit signo ikussi.\n12:39 Baina harc ihardesten \u00e7uela erran ciec\u00e9n, Natione gaichtoa eta adulteroa signo esquez dago: baina signoric etzayo emanen, Ionas prophetaren signoa baicen.\n12:40 Ecen hala nola Ionas balenaren sabelean hirur egun eta hirur gau i\u00e7an baitz\u00e9n: hala i\u00e7anen da gui\u00e7onaren Semea lurraren bihotzean, hirur egun eta hirur gau.\n12:41 Niniuaco gui\u00e7onac iaiquiren dirade iudicioan natione hunequin, eta condemnaturen dute haur: ceren hec emendatu baitziraden Ionasen predicationera, eta huna, Ionas bainoagoa hemen.\n12:42 Egu-erdico reguin\u00e1 iaiquiren da iudicioan natione hunequin, eta harc condemnaturen du haur: ceren ethor baitzedin lurraren bazterretic Salomonen sapientiaren en\u00e7utera, eta hun\u00e1, Salomon bainoagoa hemen.\n12:43 Bada spiritu satsua ilki denean gui\u00e7onaganic, leku leihorr\u00e9z dabila, paussu bilha, eta eztu erideiten.\n12:44 Orduan erraiten du, Itzuliren naiz neure ilki naicen etchera. Eta ethorri denean, erideiten du hutsa, escobaturic eta appainduric.\n12:45 Orduan ioaiten da, eta hartzen ditu berequin berceric \u00e7azpi spiritu bera baino gaichtoagoac, eta sarthuric habitatzen dirade han, eta gui\u00e7on haren fina hatsea baino gaichtoago da: hala natione gaichto huni-ere helduren \u00e7ay\u00f3.\n12:46 Eta hura oraino populuari min\u00e7o \u00e7ayola, hun\u00e1, haren ama eta anayeac ceuden lekorean, harequin min\u00e7atu nahiz.\n12:47 Eta cembeitec erran cie\u00e7\u00f3n, Har\u00e1, hire ama eta hire anayeac lekorean diaudec, hirequin min\u00e7atu nahiz.\n12:48 Baina harc ihardesten \u00e7uela erran cie\u00e7\u00f3n hura erran cionari, Nor da ene ama, eta nor dirade ene anayeac?\n12:49 Eta hedaturic bere escua bere discipulu\u00e9n gainera, erran ce\u00e7an, Hun\u00e1 ene ama eta ene anayeac.\n12:50 Ecen norc-ere eguinen baitu ene Aita ceru\u00e8tan denaren vorondatea, hura da ene anaye, eta arreba, eta ama.\n13:1 Egun hartan berean Iesus etchetic ilkiric, iar cedin itsas cost\u00e1n.\n13:2 Eta bil cedin harengana gendetze anhitz, hambat non vnci batetara sarthuric iar baitzedin: eta gendetze gucia itsas cost\u00e1n cegoen.\n13:3 Eta erran cie\u00e7\u00e9n anhitz gau\u00e7a comparationez, cioela, Hun\u00e1, ereillebat ilki cedin ereitera.\n13:4 Eta ereitean hacitic batzu eror citecen bide bazterrera: eta choriac ethorri i\u00e7an dirade, eta iretsi vkan dituzte hec.\n13:5 Eta batzu erori i\u00e7an dirade leku harri\u00e7uetara, non ezpaitzuten heuragui lurric: eta bertan ilki citecen, ceren ezpaitzuten lur barneric.\n13:6 Guero iguzquia goratu eta, erre i\u00e7an dirade, eta ceren ezpaitzuten erroric, eyarthu i\u00e7an dirade.\n13:7 Eta batzu erori i\u00e7an dirade elhorri artera: eta handitu i\u00e7an dirade elhorriac, eta itho vkan dituzte hec.\n13:8 Eta batzu erori i\u00e7an dirade lur onera: eta fructu renda ce\u00e7aten, batac ehun, berceac hiruroguey, eta berceac hoguey eta hamar.\n13:9 En\u00e7uteco beharriric duenac, en\u00e7un be\u00e7a.\n13:10 Orduan hurbilduric discipulu\u00e9c erran cie\u00e7oten, Cergatic comparationez min\u00e7o atzaye?\n13:11 Eta harc ihardesten \u00e7uela, erran ciec\u00e9n, Ceren \u00e7uey eman baitzai\u00e7ue ceru\u00e8taco resumaco secretu\u00e9n e\u00e7agutzea, baina h\u00e6y etzaye eman.\n13:12 Ecen norc-ere baitu, hari emanen \u00e7ay\u00f3, eta hambatez guehiago vkanen du: baina norc-ere ezpaitu, hari duena-ere edequiren \u00e7ay\u00f3.\n13:13 Halacotz comparationez min\u00e7o natzaye: ceren dacussatelaric ezpaitute ikusten, eta en\u00e7uten dutelaric ezpaitute en\u00e7uten, ez aditzen.\n13:14 Hala complitzen da hetan Esaiasen propheti\u00e1, ceinec baitio, En\u00e7utez en\u00e7unen du\u00e7ue, eta ez adituren: eta dacussa\u00e7uela ikussiren du\u00e7ue eta etzaizquiote oharturen.\n13:15 Ecen guicendua da populu hunen bihotza, eta beharri\u00e9z gogorqui en\u00e7un vkan dut\u00e9, eta beguiac ertsi vkan dituzt\u00e9: beguiez ikus, eta beharri\u00e9z en\u00e7un, eta bihotzaz adi ezte\u00e7aten, eta conuerti eztitecen, eta senda eztitzadan.\n13:16 Bada dohatsu dirade \u00e7uen beguiac, ecen ikusten dut\u00e9: eta \u00e7uen beharriac, ecen en\u00e7uten dut\u00e9.\n13:17 Ecen eguiaz erraiten drau\u00e7uet, anhitz Prophetac eta iustoc desiratu vkan dutela ikustera \u00e7uec ikusten ditu\u00e7uen gauc\u00e9n, eta ezpaitituzte ikussi: eta en\u00e7utera, en\u00e7uten ditu\u00e7uen gauc\u00e9n, eta ezpaitituzte en\u00e7un.\n13:18 \u00c7uec bada en\u00e7u\u00e7ue ereillearen comparationea.\n13:19 Noiz-ere nehorc en\u00e7uten baitu resuma hartaco hitza, eta ez aditzen, ethorten da Gaichto hura, eta harrapatzen du haren bihotzean erein cena: haur da bide bazterrean hacia recebitu duena.\n13:20 Eta leku harri\u00e7uetara hacia recebitu duena, haur da, hitza en\u00e7uten, eta hura bertan bozcariorequin recebitzen duena:\n13:21 Baina eztu erroric bere baithan, halacotz da iraute gutitaco: eta tribulationeric edo persecutioneric hitzagatic heltzen denean, bertan scandalizatzen da.\n13:22 Eta elhorri artera hacia recebitu duena, haur da hitza en\u00e7uten duena, baina mundu hunetaco arth\u00e1c, eta abrastassunezco enganioac ithotzen dut\u00e9 hitza, eta fructuric eztu eguiten.\n13:23 Baina lur onera hacia recebitu duena, haur da hitza en\u00e7uten eta aditzen duena, ceinec fructu ekarten baitu eta eguiten, batac ehun, eta berceac hiruroguey, eta berceac hoguey eta hamar.\n13:24 Berce comparationebat proposa ciec\u00e9n, cioela, Comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1 haci ona bere land\u00e1n erein duen gui\u00e7onarequin.\n13:25 Baina gui\u00e7onac lo ceun\u00e7ala, ethor cedin haren etsaya, eta erein ce\u00e7an hiraca, ogui artean: eta ioan cedin.\n13:26 Eta handitu cenean belharra, eta fructu eguin \u00e7uenean, orduan aguer cedin hiraca-ere.\n13:27 Orduan ethorriric aitafamiliaren cerbitzari\u00e9c erran cie\u00e7oten, Iauna, eztuc haci ona erein eure landan? nondic du beraz hiraca?\n13:28 Eta harc erran ciec\u00e9n, Gui\u00e7on etsayac hori eguin du. Eta cerbitzari\u00e9c erran cie\u00e7oten, Nahi duc bada goacen eta bil de\u00e7agun hura?\n13:29 Eta harc erran ciec\u00e9n, Ez: hiracaren biltzean oguia-ere idoqui ezte\u00e7a\u00e7uen harequin batean.\n13:30 Vtzitza\u00e7ue biac elkarrequin handitzera vzta-arterano: eta vzta dembor\u00e1n, erranen drauet biltzaley, Bil e\u00e7a\u00e7ue lehenic hirac\u00e1, eta hers e\u00e7a\u00e7ue a\u00e7autoz erratzecotzat: baina oguia bil e\u00e7a\u00e7ue ene granerera.\n13:31 Berce comparationebat proposa ciec\u00e9n, cioela, Comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1, mustarda bihi gui\u00e7on batec harturic bere land\u00e1n erein duenarequin.\n13:32 Cein baita haci gucietaco chipiena, baina handitu denean, berce belharrac baino handiago da: eta arbore bilhatzen da, hambat non ethorten baitirade ceruco choriac, eta ohatzeac eguiten baitituzte haren adarretan.\n13:33 Berce comparationebat erran ciec\u00e9n, cioela , Comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1 altchagarriarequin, cein emazte batec harturic hirur neurri irinen barnean gorde vkan baitu, gucia altcha dadin arterano.\n13:34 Gau\u00e7a hauc guciac erran cietz\u00e9n Iesusec comparationez gendetzey, eta comparatione gabe etzayen min\u00e7atzen.\n13:35 Compli ledin\u00e7\u00e1t Prophet\u00e1z erran i\u00e7an dena, cioela, Irequiren dut comparationez neure ahoa: declaraturen ditut munduaren fundatzetic gorderic egon i\u00e7an diraden gau\u00e7\u00e1c.\n13:36 Orduan vtziric populua ethor cedin etchera Iesus: eta ethorri i\u00e7an \u00e7aizcan bere discipuluac, cioitela, Declara ie\u00e7aguc landaco hiracaren comparationea.\n13:37 Eta harc ihardesten \u00e7uela \u00e9rran ciec\u00e9n, Haci ona ereiten duena da gui\u00e7onaren Semea.\n13:38 Eta land\u00e1 da mundua: eta haci ona, resumaco haourrac dirade: eta hirac\u00e1, Gaichtoaren haourrac dirade:\n13:39 Eta hura erein duen etsaya, da deabrua: eta vzt\u00e1, munduaren fina da: eta vzta biltzaleac, Aingueru\u00e4c dirade.\n13:40 Bada hala nola biltzen baitute hirac\u00e1, eta suan erratzen, hala i\u00e7anen da mundu hunen finean.\n13:41 Igorriren ditu gui\u00e7onaren Semeac bere Aingueru\u00e4c, eta bilduren dituzte haren resumatic scandalo guciac, eta iniquitate eguiten dutenac.\n13:42 Eta egotziren dituzte labe daichecanera: han i\u00e7anen da nigar eta hortz garrascots.\n13:43 Orduan iusto\u00e9c arguituren duqueite iguzquiac be\u00e7ala, bere Aitaren resum\u00e1n. En\u00e7uteco beharriric duenac en\u00e7un be\u00e7a.\n13:44 Berriz comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1 thesaur landa batetan gorderic dagoenarequin, hura eridenic gui\u00e7on batec estali vkan du: eta har\u00e7azco bozcari\u00f3z ioaiten da, eta duen gucia saltzen du, eta landa hura erosten.\n13:45 Berriz comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1 gui\u00e7on marchant perla ederr\u00e9n bilha dabilanarequin\n13:46 Ceinec precio handitaco perlabat eriden \u00e7uenean, ioanic sal baitze\u00e7an \u00e7uen gucia, eta eros baitze\u00e7an hura.\n13:47 Berriz comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1 sare itsassora egotzi batequin, eta gau\u00e7a mota gucietaric biltzen duenarequin:\n13:48 Cein bethe i\u00e7an cenean idoqui baitze\u00e7aten vr ezpondara: eta iarriric bil citzaten onac vncietara, eta gaichtoac campor\u00e1t iraitz citzaten.\n13:49 Hala i\u00e7anen da munduaren finean: ethorriren dirade Aingueru\u00e4c, eta separaturen dituqueizte gaichtoac iusto\u00e9n artetic.\n13:50 Eta egotziren dituqueizte labe daichecanera: han i\u00e7anen da nigar eta hortz garrascots.\n13:51 Erraiten draue Iesusec, Aditu ditu\u00e7ue gau\u00e7a hauc guciac? Diotsate, Bay Iauna.\n13:52 Eta harc erran ciec\u00e9n, Halacotz Scriba ceru\u00e8taco resum\u00e1n iracatsia den gucia, comparatu da cembeit aitafamilia bere thesauretic gau\u00e7a berriric eta \u00e7aharric idoquiten duen batequin.\n13:53 Eta guertha cedin comparatione hauc acabatu cituenean, Iesus iragan baitzedin handic.\n13:54 Eta ethorri cenean bere herrira, iracasten cituen hec ber\u00e9n synagoguetan: h\u00e1mbat non spantatuac baitzeuden, eta erraiten baitzuten, Nondic huni sapientia haur eta verthuteac?\n13:55 Ezta haur charpanter-seme? ezta horren ama Maria deitzen, eta horren anayeac Iacques eta Ioses eta Simon eta Iuda?\n13:56 Eta horren arreb\u00e1c eztirade guciac gu baithan? nondic bada huni gau\u00e7a hauc gucioc?\n13:57 Eta scandalizatzen ciraden hartan. Eta Iesusec erran ciec\u00e9n, Ezta Prophetaric ohore gabe bere herrian eta bere etchean baicen.\n13:58 Eta etze\u00e7an eguin han verthute anhitzic, hay\u00e9n incredulitatearen causaz.\n14:1 Dembora hartan en\u00e7un ce\u00e7an Herodes Tetrarchac Iesusen fam\u00e1:\n14:2 Eta erran ciecen bere cerbitzariey, Haur Ioannes Baptist\u00e1 da, hura resuscitatu i\u00e7an da hiletaric, eta halacotz verthut\u00e9c obratzen dut\u00e9 hunetan.\n14:3 Ecen Herodesec hatzamanic Ioannes esteca ce\u00e7an, eta presoindeguian e\u00e7ar, Herodias haren anaye Philipperen emaztearen causaz.\n14:4 Ecen erraiten ceraucan hari Ioannesec, Eztuc sori hori du\u00e1n.\n14:5 Eta hura hil nahi \u00e7uelaric populuaren beldur cen, ceren Propheta be\u00e7ala baitzaducaten hura.\n14:6 Bada Herodesen sor eguneco best\u00e1 eguiten cenean, dan\u00e7a cedin Herodiasen alab\u00e1 artean: eta Herodesen gogara eguin ce\u00e7an.\n14:7 Nondic iuramendurequin prometta baitzie\u00e7on, emanen ceraucala cer-ere esca bailedi.\n14:8 Harc bada aitzinetic am\u00e1z instruitu i\u00e7anic, Indac (dio) hemen platean Ioannes Baptistaren buru\u00e4.\n14:9 Eta triste cedin regue: baina cinaren, eta harequin mahainean iarriric ceuden\u00e9n causaz, mana ce\u00e7an eman lequi\u00f3n.\n14:10 Eta igor ce\u00e7an Ioannesi presoindeguian buru\u00e4ren edequi eracitera.\n14:11 Eta ekarri i\u00e7an da haren buru\u00e4 platean, eta eman cequi\u00f3n nescatchari, eta harc presenta cie\u00e7\u00f3n bere amari.\n14:12 Guero ethor citecen haren discipuluac, eta eraman ce\u00e7aten haren gorputza, eta ohortz ce\u00e7aten: eta ioanic conta cie\u00e7oten Iesusi.\n14:13 Eta hori en\u00e7unic Iesus parti cedin handic vnci batetan leku desertu batetara appart: eta en\u00e7unic gendetzeac oinez iarreiqui i\u00e7an \u00e7aizcan hirietaric.\n14:14 Eta ilkiric Iesusec ikus ce\u00e7an gendetze handibat eta compassione har ce\u00e7an he\u00e7az, eta hay\u00e9n arteco eriac senda citzan.\n14:15 Eta arrats aldean ethorri i\u00e7an \u00e7aizcan bere discipuluac, cioitela, Leku desertua duc haur, eta ordua ia iragan, eyec congit gendetzey, burgu\u00e8tar\u00e1t ioanic iateco eros de\u00e7aten\u00e7at.\n14:16 Baina Iesusec erran ciec\u00e9n, Eztute ioaiteco mengoaric, eye\u00e7ue ceuroc iatera.\n14:17 Eta hec diotsote, Eztiagu hemen borz ogui eta bi arrain baicen.\n14:18 Eta harc erran ciecen, Ekazta\u00e7ue huna.\n14:19 Eta populua belhar gainean iartera manaturic, eta borz oguiac eta bi arrainac harturic, beguiac cerurat goitituric, grati\u00e1c renda citzan, eta hautsiric eman cietzen discipuluey oguiac, eta discipulu\u00e9c gendetzey.\n14:20 Eta ian ce\u00e7aten guci\u00e9c, eta ressasia citecen: eta goiti citzaten \u00e7athi soberatuetaric hamabi sasqui betheric.\n14:21 Eta ian \u00e7utenac ciraden borz milla gui\u00e7onen inguru\u00e4, emazteac eta haourrac gabe.\n14:22 Eta bertan Iesusec bortcha citzan bere discipuluac vncian sartzera, eta haren aitzinean berce aldera iragaitera: populuari congit lemon bizquitartean.\n14:23 Eta congit emanic populuari, igan cedin mendira bereciqui, othoitz eguin le\u00e7an\u00e7\u00e1t. Eta arrastu cenean ber-bera cen han.\n14:24 Eta vncia ia itsassoaren artean cen, bagu\u00e9z tormentatua: ecen haice contra cen.\n14:25 Eta gau\u00e4ren laurgarren veill\u00e1n ioan cedin hetara Iesus, itsas gainez \u00e7abilala.\n14:26 Eta hura ikussiric itsas gainez \u00e7abilala, discipuluac trubla citecen, erraiten \u00e7utela, Fantosmabat da, eta beldurtiz oihu eguin ce\u00e7aten.\n14:27 Baina bertan min\u00e7a cequi\u00e9n Iesus, cioela, Spor\u00e7a \u00e7aitezte: ni naiz etzaretela beldur.\n14:28 Eta ihardesten ceraucala Pierrisec erran ce\u00e7an, Iauna, baldin hi bahaiz, mana ne\u00e7ac hiregana ethortera vr gainez.\n14:29 Bada harc erran ce\u00e7an, Athor. Eta iautsiric vncitic Pierris ioan cedin vr gainez, Iesusgana ethor ledin\u00e7\u00e1t.\n14:30 Baina haicea sendo ikussiric, icit cedin: eta hundatzen hassi cenean oihu eguin ce\u00e7an, cioela, Iauna, salua ne\u00e7ac.\n14:31 Eta bertan Iesus escua hedaturic lot cequi\u00f3n, eta diots\u00f3, O fede chipitaco\u00e1, cergatic dudatu duc?\n14:32 Eta sarthu ciradenean vncira, sossega cedin haicea.\n14:33 Orduan vncian ciraden\u00e9c ethorriric adora ce\u00e7aten hura, cioitela, Eguiazqui Iaincoaren Seme aiz.\n14:34 Eta berce aldera iraganic ethor citecen Genesaretco lurrera.\n14:35 Eta hura e\u00e7agutu vkan \u00e7utenean leku hartaco gui\u00e7on\u00e9c, igor ce\u00e7aten inguruco aldiri gucietara, eta presenta cietzoten eri ciraden guciac.\n14:36 Eta othoitz eguiten ceraucaten solament hunqui le\u00e7aten haren abillamendu ezpaina, eta hunqui vkan \u00e7uten guciac, senda citecen.\n15:1 Orduan ethorten dirade Iesusgana Ierusalemetar Scriba eta Phariseu batzu, dioitela,\n15:2 Cergatic hire discipulu\u00e9c iragaiten dute aitzinecoen ordenan\u00e7a? ecen eztitie ikutzen bere escuac oguia iaten dutenean.\n15:3 Eta harc ihardesten \u00e7uela erran ciec\u00e9n, Eta \u00e7uec cergatic iragaiten du\u00e7ue Iaincoaren manamendua \u00e7uen ordenan\u00e7az?\n15:4 Ecen Iaincoac manatu vkan du, dioela, Ohoraitzac eure aita eta ama. Eta, Aita edo ama maradicaturen duena, herioz hil bedi.\n15:5 Baina \u00e7uec dio\u00e7ue, Norc-ere erranen baitrauca aitari edo amari, Eneganic den dono gucia probetchaturen \u00e7aic: ohora ezpade\u00e7a-ere bere aita edo bere ama hoguen gabe date.\n15:6 Eta ezdeustu vkan du\u00e7ue Iaincoaren manamendua \u00e7uen ordenan\u00e7\u00e1z.\n15:7 Hypocrit\u00e1c, vngui prophetizatu vkan du \u00e7ue\u00e7az Esaiasec, dioela,\n15:8 Populu haur ahoz hurbiltzen \u00e7ait, eta ezpain\u00e9z ohoratzen nau: baina hau\u00e9n bihotza vrrun da eneganic.\n15:9 Baina alferretan ohoratzen naute, iracasten dituztela doctrinatz\u00e1t gui\u00e7on\u00e9n manamenduac.\n15:10 Eta populua beregana deithuric erran ciec\u00e9n, En\u00e7un e\u00e7a\u00e7ue eta adi e\u00e7a\u00e7ue.\n15:11 Eztu ahoan sartzen denac satsutzen gui\u00e7ona: baina ahotic ilkiten denac satsutzen du gui\u00e7ona.\n15:12 Orduan hurbilduric bere discipulu\u00e9c erran cie\u00e7oten, E\u00e7agutu duc nola Phariseuac propos hori en\u00e7unic scandalizatu i\u00e7an diraden?\n15:13 Eta harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Ene Aita ceru\u00e8tacoac landatu eztuen landare gucia erroetaric idoquiren da.\n15:14 Vtzitza\u00e7ue, itsuric itsu\u00e9n guidari dirade: baldin itsuac itsua guida bade\u00e7a, biac hobira eroriren dirade.\n15:15 Orduan ihardesten \u00e7uela Pierrisec erran cie\u00e7on, Declara ie\u00e7aguc comparatione hori.\n15:16 Eta Iesusec erran ce\u00e7an, Oraino \u00e7uec-ere adimendu gabe \u00e7arete?\n15:17 Oraino eztu\u00e7ue aditzen ecen ahoan sartzen den gucia, sabelera ioaiten dela, eta retreitera egoizten dela?\n15:18 Baina ahotic ilkiten diradenac, bihotzetic partitzen dirade, eta hec satsutzen dute gui\u00e7ona.\n15:19 Ecen bihotzetic partitzen dirade pensamendu gaichtoac, hiltzec\u00e1c, adulterioac, paillardi\u00e7\u00e1c, ohoinqueri\u00e1c, testimoniage falsuac, gaitzerraitec\u00e1c.\n15:20 Hauc dirade gui\u00e7ona satsutzen dutenac: baina escuac ikuci gaberico iateac, eztu gui\u00e7ona satsutzen.\n15:21 Eta ilkiric handic Iesus ioan cedin Tyreco eta Sidongo comarquetarat.\n15:22 Eta hun\u00e1, emazte Chananeabat aldiri hetaric ilkiric, oihuz iar cedin, ciotsola, Auc pietate ni\u00e7az Dauid-en seme Iaun\u00e1, ene alaba duc deabruaz gaizqui tormentatua.\n15:23 Baina harc etzie\u00e7on ihardets hitzic. Orduan hurbilduric bere discipulu\u00e9c othoitz ceguioten, cioitela, Em\u00f3c congit: ecen oihuz diaoc gure ondoan.\n15:24 Eta harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Eznaiz igorri Israeleco etcheco ardi galduetara baicen.\n15:25 Eta harc ethorriric adora ce\u00e7an hura, cioela, Iauna, aiuta ne\u00e7ac.\n15:26 Eta harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Eztun gau\u00e7a bidezcoa haourr\u00e9n oguiaren hartzea, eta chakurrey egoiztea.\n15:27 Baina harc erran ce\u00e7an, Hala duc, Iauna, baina chakurrec-ere bere nabussi\u00e9n mahainetic erorten diraden appurretaric iaten di\u00e9.\n15:28 Orduan ihardesten \u00e7uela Iesusec erran cie\u00e7\u00f3n, O emaztea, handi dun hire fedea: eguin bequin nahi dun\u00e1n be\u00e7ala. Eta senda cedin haren alab\u00e1 orduandanic.\n15:29 Eta partituric handic Iesus ethor cedin. Galileaco itsas aldera: eta iganic mendira, iar cedin han.\n15:30 Orduan ethor cedin harengana anhitz gendetze, \u00e7utela berequin mainguric, itsuric, muturic, hebainic eta anhitz berceric: eta e\u00e7ar citzaten Iesusen oinetara, eta senda citzan.\n15:31 Hala non populuac mirets baitze\u00e7an \u00e7acusquianean mutuac min\u00e7atzen, hebainac sendaturic, maingu\u00e4c \u00e7abiltzala, itsu\u00e9c ikusten \u00e7utela: eta glorifica ce\u00e7aten Israeleco Iaincoa.\n15:32 Orduan Iesusec beregana deithuric bere discipuluac erran ce\u00e7an, Compassione dut populu hune\u00e7az: ecen ia hirur egun du enequin dagoela, eta eztute cer ian de\u00e7aten: eta eztitut baruric igorri nahi, bidean flaca eztitecen\u00e7at.\n15:33 Eta bere discipulu\u00e9c diotsote, Nondic guri hambat ogui desertuan hunambat genderen ressasiatzeco?\n15:34 Eta dioste Iesusec, Cembat ogui ditu\u00e7ue? Eta hec erran cie\u00e7oten, \u00c7azpi, eta arraintcho batzu.\n15:35 Orduan mana ce\u00e7an populua lurrean iartera.\n15:36 Eta harturic \u00e7azpi oguiac eta arrainac, gratiac rendaturic hauts citzan, eta eman cietz\u00e9n bere discipuluey: eta discipulu\u00e9c populuari.\n15:37 Eta ian ce\u00e7aten guci\u00e9c, eta ressasia citecen: eta goiti citzaten \u00e7athi soberatuetaric \u00e7azpi sasqui betheric.\n15:38 Eta ian \u00e7utenac ciraden, laur milla gui\u00e7on, emazteac eta haourrac gabe.\n15:39 Orduan congit emanic gendetzeari, igan cedin vnci batetara: eta ethor cedin Magdaleco bazterretara.\n16:1 Eta ethorriric Phariseu\u00e9c eta Sadduceu\u00e9c, tentatzen \u00e7utela requiri ce\u00e7aten cembeit signo cerutic eracuts liec\u00e9n.\n16:2 Baina harc ihardesten \u00e7uela erran ciec\u00e9n, Arratsean, erraitten du\u00e7ue, Dembora eder eguinen du: ecen gorri da ceru\u00e4.\n16:3 Eta goicean dio\u00e7ue, Egun tempestate eguinen du: ecen ceru\u00e4 orzgorri gaitz da. Hypocrit\u00e1c, ceru\u00e4ren irudiaz, iugeatzen daqui\u00e7ue, eta demboretaco signo\u00e9z ecin diro\u00e7ue?\n16:4 Generatione gaichtoa edo adulteroa signo esquez dago, eta signoric etzayo hari emanen Ionas prophetaren signoa baicen. Eta hec vtziric ioan cedin.\n16:5 Eta ethorri ciradenean haren discipuluac berce aldera, ahanz cequi\u00e9n ogui hartzera.\n16:6 Eta Iesusec erran ciecen, Gogoau\u00e7ue eta beguira \u00e7aitezte Phariseu\u00e9n eta Sadduceu\u00e9n altchagarritic.\n16:7 Eta hec iharduquiten \u00e7ut\u00e9n bere artean, cioitela, Hori dio, ceren oguiric hartu eztugun.\n16:8 Eta Iesusec e\u00e7aguturic erran ciec\u00e9n, Cer diharduca\u00e7ue ceur\u00f3n artean, fede chipitaco\u00e1c, ceren oguiric hartu eztu\u00e7uen?\n16:9 Oraino eztu\u00e7ue aditzen, eta etzarete guehiag\u00f3ric orhoit borz milla gui\u00e7on\u00e9n borz ogui\u00e9z, eta cembat sasqui goititu cintuzten?\n16:10 Ezeta laur milla gui\u00e7on\u00e9n \u00e7azpi ogui\u00e9z, eta cembat sasqui goititu cintuzten?\n16:11 Nola eztu\u00e7ue aditzen ecen eztrau\u00e7uedala oguiz erran, beguira cindeizten Phariseu\u00e9n eta Sadduceu\u00e9n altchagarritic?\n16:12 Orduan adi ce\u00e7aten ecen etzuela erran, beguira litecen ogui altchagarritic, baina Phariseu\u00e9n eta Sadduceu\u00e9n doctrinatic.\n16:13 Eta ethorri cenean Iesus Cesareaco bazter Philipperenetara, interroga citzan bere discipuluac, erraiten \u00e7uela, Ni nor naicela dioite gui\u00e7on\u00e9c, gui\u00e7onaren Semea?\n16:14 Eta hec erran ce\u00e7aten, Batzuc, Ioannes Baptista: eta berc\u00e9c, Elias: eta berc\u00e9c, Hieremias, edo Prophetetaric bat.\n16:15 Dioste, Eta \u00e7uec nor naicela dio\u00e7ue?\n16:16 Ihardesten \u00e7uela Simon Pierrisec erran ce\u00e7an, Hi aiz Christ Iainco viciaren Semea.\n16:17 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran cie\u00e7\u00f3n hari, Dohatsu aiz Simon Ionaren seme\u00e1: ecen haraguiac ez odolac eztrauc hori reuelatu, baina ene Aita ceru\u00e8tan denac.\n16:18 Baina are nic erraiten drauat, ecen hi aicela Pierris, eta Harri hunen gainean edificaturen dudala neure Eli\u00e7\u00e1: eta iffernuco borth\u00e1c etzaizcala hari garaithuren.\n16:19 Eta hiri emanen drauzquiat ceru\u00e8taco resumaren gakoac, eta cer-ere lothuren baituc lurrean, lothua i\u00e7anen duc ceru\u00e8tan: eta cer-ere lachaturen baituc lurrean, lachatua i\u00e7anen duc ceru\u00e8tan.\n16:20 Orduan mana citzan expressuqui bere discipuluac nehori ezlerroten, hura cela IESVS CHRIST.\n16:21 Orduandanic has cedin Iesus bere discipuluey declaratzen, ecen behar \u00e7uela ioan Ierusalemera, eta anhitz suffritu Ancianoetaric eta Sacrificadore principaletaric, eta Scribetaric, eta heriotara eman behar cela, eta hereneco egunean, resuscitatu.\n16:22 Eta hura appartaturic has cequi\u00f3n Pierris reprotchatzen, cioela, Euror\u00e7az auc pietate, Iauna: etzaic hiri hori helduren.\n16:23 Eta harc itzuliric erran cie\u00e7\u00f3n Pierrisi, Guibelerat adi eneganic Satan, empatchu atzait: ecen eztituc aditzen Iaincoaren diraden gau\u00e7\u00e1c, baina gui\u00e7on\u00e9n diradenac.\n16:24 Orduan Iesusec erran ciec\u00e9n bere discipuluey, Baldin nehor ene ondoan ethorri nahi bada, renuntia be\u00e7a bere buru\u00e4z, eta har be\u00e7a bere crutzea, eta berrait niri.\n16:25 Ecen norc-ere nahi vkanen baitu saluatu bere vicia, galduren du hura: eta norc-ere galduren baitu bere vicia ene causaz, eridenen du hura.\n16:26 Ecen cer probetchu du gui\u00e7onac baldin mundu gucia irabaz bade\u00e7a, eta bere arima gal bade\u00e7a? edo cer emanen du gui\u00e7onac bere arimaren recompensamendutan?\n16:27 Ecen gui\u00e7onaren Semea ethorriren da bere Aitaren glori\u00e1n bere Aingueru\u00e8quin: eta orduan rendaturen drauca batbederari bere obr\u00e9n araura.\n16:28 Eguiaz diotsuet, badirade hemen present diradenetaric batzu, herioa dastaturen eztutenic, gui\u00e7onaren Semea bere resumara ethorten ikus diroiteno.\n17:1 Eta sey egunen buru\u00e4n, har citzan Iesusec Pierris eta Iacques eta Ioannes haren anayea, eta eraman citzan appart mendi gora batetara.\n17:2 Eta transfigura cedin hay\u00e9n aitzinean, eta argui cedin haren beguithartea iguzquia be\u00e7ala, eta haren abillamenduac churi citecen arguia be\u00e7ala.\n17:3 Eta hun\u00e1, ikus citzaten Moyses eta Elias harequin min\u00e7o ciradela.\n17:4 Eta ihardesten \u00e7uela Pierrisec erran cie\u00e7\u00f3n Iesusi, Iauna, on duc gu hemen gar\u00e9n: nahi baduc, eguin ditzagun hemen hirur tabernacle, bat hire, eta bat Moysesen, eta bat Eliasen.\n17:5 Oraino hura min\u00e7o cela, hun\u00e1, hodey argui batec estal citzan hec: eta hun\u00e1 vozbat hodeyetic, cioela, Haur da ene Seme maitea, ceinetan neure atseguin ona hartzen baitut: huni beha \u00e7aquizquiote:\n17:6 Eta hori en\u00e7unic discipuluac eror cite\u00e7en, bere beguithart\u00e9n gainera, eta icit citecen haguitz.\n17:7 Orduan ethorriric Iesusec hunqui citzan hec, eta erran ciec\u00e9n, Iaiqui \u00e7aitezte, eta etzaretela beldur.\n17:8 Eta goitituric bere beguiac nehor etze\u00e7aten ikus Iesus bera baicen.\n17:9 Eta menditic iausten ciradela, mana citzan Iesusec, cioela, Nehori ezterro\u00e7uela visionea, gui\u00e7onaren Semea hiletaric resuscita daiteno.\n17:10 Eta interroga ce\u00e7aten bere discipulu\u00e9c, cioitela, Cergatic beraz Scrib\u00e9c erraiten dute ecen Elias behar dela lehen ethorri?\n17:11 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ciec\u00e9n, Elias ethorriren bada lehen, eta bere staturaco ditu gau\u00e7a guciac:\n17:12 Baina erraiten drau\u00e7uet ecen Elias ia ethorri dela, eta hura eztute e\u00e7agutu vkan, baina eguin dute har\u00e7az nahi vkan duten gucia: hala gui\u00e7onaren Semeac-ere suffrituren du hetaric.\n17:13 Orduan adi ce\u00e7aten discipulu\u00e9c ecen Ioannes Baptist\u00e1z erran cerauela.\n17:14 Eta ethorri ciradenean populuagana, ethor cedin harengana gui\u00e7ombat, haren aitzinean belhauricatzen cela,\n17:15 Eta cioela, Iauna, auc pietate ene semeaz, ecen lunatico duc eta gaizqui tormentatzen: ecen maiz erorten duc sura, eta maiz vrera.\n17:16 Eta presentatu diraueat hura hire discipuluey, eta ecin sendatu di\u00e9.\n17:17 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ce\u00e7an, O natione sinheste gabea eta bihurri\u00e1, noizdrano finean \u00e7uequin i\u00e7anen naiz? noizdrano finean suportaturen \u00e7aituztet ? ekarda\u00e7ue hura huna.\n17:18 Eta mehatcha ce\u00e7an deabrua Iesusec, eta ilki cedin harenganic: eta senda cedin muthilla orduandanic.\n17:19 Orduan ethorriric Iesusgana appart discipulu\u00e9c erran cie\u00e7oten, Cergatic guc ecin campora egotzi vkan dugu hura?\n17:20 Eta Iesusec erran ciecen, \u00c7uen sinheste gabeagatic: ecen eguiaz diotsuet, baldin mustarda bihibat den becembat fede badu\u00e7ue, erranen drauca\u00e7ue mendi huni, Iregan adi hemendic hara: eta iraganen da, eta etzai\u00e7ue deus impossibleric i\u00e7anen.\n17:21 Baina deabru mota haur ezta ilkiten orationez eta barurez baicen.\n17:22 Eta hec Galilean vsatzen \u00e7utela, erran ciec\u00e9n Iesusec, I\u00e7anen da, gui\u00e7onaren Semea liuraturen baita gui\u00e7onen escuetara:\n17:23 Eta hilen dute hura: baina hereneco egunean resuscitaturen da: eta triste citecen haguitz.\n17:24 Eta ethorri i\u00e7an ciradenean Capernaumera, ethor citecen Pierrisgana didrachm\u00e1c recebitzen cituztenac, eta erran cie\u00e7oten, \u00c7uen magistruac didrachm\u00e1c eztitu pagatzen?\n17:25 Dio, Bay. Eta etchean sarthu i\u00e7an cenean, aitzin cequi\u00f3n IESVS, cioela, Simon, cer irudi \u00e7aic? Lurreco regu\u00e9c norenganic hartzen dituzt\u00e9 tributac eta taillac? ber\u00e9 haourretaric, ala bercetacoetaric?\n17:26 Diotsa Pierrisec, Bercetacoetaric. Diotsa Iesusec, Beraz libre dituc haourrac.\n17:27 Baina scandaliza eztitzagun\u00e7\u00e1t, itsassora ioanic, egotzac amu\u00e4: eta lehen iganen den arraina har e\u00e7ac, eta haren ahoa irequiric eridenen baituc staterabat: harturic hura eman iec\u00e9c enegatic eta hiregatic.\n18:1 Ordu hartan berean ethor citecen Iesusgana discipuluac, cioitela, Nor da handiena ceru\u00e8taco resuman?\n18:2 Eta deithuric haourtchobat beregana Iesusec, e\u00e7ar ce\u00e7an hura hay\u00e9n artean.\n18:3 Eta erran ce\u00e7an, Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, baldin conuerti ezpa\u00e7aitezte, eta haourtchoac be\u00e7alaca ezpa\u00e7aitezte, etzarete sarthuren ceru\u00e8taco resum\u00e1n.\n18:4 Norc-ere bada bere buru\u00e4 humiliaturen baitu haourtcho haur den be\u00e7ala, hura da handiena ceru\u00e8taco resum\u00e1n?\n18:5 Eta norc-ere recebituren baitu hunelaco haourtchobat ene icenean, ni recebitzen nau.\n18:6 Baina norc-ere scandalizaturen baitu ni baithan sinhesten duten chipi hautaric bat, harc hobe luque vrka lequi\u00f3n bere leppoan asto-errota harribat, eta hunda ledin itsas hundarrean.\n18:7 Maledictione munduari scandalo\u00e9n causaz: ecen necessario da scandaloac datocen, badaric-ere maledictione gui\u00e7on hari, ceinez scandalo ethorten baita.\n18:8 Baldineta eure escuac edo eure oinac trebuca eraciten bahau trenca e\u00e7ac hura eta iraitzac eureganic, hobe duc hire, mainguric edo escubakoitzdun vicitzean sar adin, ecen ez bi escuac edo bi oinac ditu\u00e1la suco gehennara iraitz adin.\n18:9 Eta baldin eure beguiac trebuca eraciten bahau, idocac hura, eta iraitzac eureganic: hobe duc hire, begui batarequin vicitzean sar adin, ecen ez bi beguiac dituala suco gehennara iraitz adin.\n18:10 Beguirau\u00e7ue menosprecia ezte\u00e7a\u00e7uen chipi hautaric bat: ecen erraiten drau\u00e7uet hauen Aingueru\u00e8c bethiere dacussatela ene Aita ceruetan denaren beguithartea.\n18:11 Ecen ethorri i\u00e7an da gui\u00e7onaren Semea galdu cenaren saluatzera.\n18:12 Cer irudi \u00e7ai\u00e7ue? baldin gui\u00e7on batec ehun ardi baditu, eta hetaric bat errebela badadi, eztitu lauroguey eta hemeretziac vtziten, eta mendietara ioanic eztu errebelatu cena bilhatzen?\n18:13 Eta baldin guertha badadi eriden de\u00e7an hura, eguiaz erraiten drau\u00e7uet ecen bozcario guehiago duela har\u00e7az, ecen ez lauroguey eta hemeretzi errebelatu etziradenez.\n18:14 Halaber ezta \u00e7uen Aita ceru\u00e8tan denaren vorondatea chipi hautaric bat gal dadin.\n18:15 Eta baldin hire anayec hire contra faltatu badu, oha eta reprehendi e\u00e7ac hura, hire eta haren beraren artean: baldin behatzen ba\u00e7aic, irabaci duc eure anayea.\n18:16 Baina baldin behatzen ezpa\u00e7aic, har itzac eurequin oraino bat edo biga: biga edo hirur testimonioren ahoan hitz gucia fermu den\u00e7at.\n18:17 Eta baldin h\u00e6y behatzen ezpa\u00e7aye, err\u00f3c Eli\u00e7ari: eta baldin Eli\u00e7ari behatzen ezpa\u00e7ay\u00f3, albeiheduca pagano eta publicano be\u00e7ala.\n18:18 Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, cer-ere lothuren baitu\u00e7ue lurrean, lothua i\u00e7anen da ceru\u00e4n: eta cer-ere lachaturen baitu\u00e7ue lurrean, lachatua i\u00e7anen da ceru\u00e4n.\n18:19 Berriz diotsuet ecen baldin \u00e7uetaric biguec consenti bade\u00e7ate lurraren gainean, esca ditecen gau\u00e7a gucia eguinen \u00e7ayela ene Aita ceruetan denaz.\n18:20 Ecen non baitirade biga edo hirur bilduric ene icenean, han naiz hay\u00e9n artean.\n18:21 Orduan harengana hurbilduric Pierrisec erran ce\u00e7an, Iauna, cembatetarano bekatu eguinen du ene contra ene anayec, eta barkaturen draucat? ala \u00e7azpitarano?\n18:22 Diots\u00f3 IESVSEC, Eztioss\u00e1t \u00e7azpitarano, baina \u00e7azpitan hiruroguey eta hamarretarano.\n18:23 Halacotz da comparatu ceru\u00e8taco resum\u00e1 ber\u00e9 cerbitzariequin contu eguin nahi vkan duen regue batequin.\n18:24 Eta contu eguiten hassi cenean, presenta cequi\u00f3n bat, hamar-milla talent hari \u00e7or ceraucanic.\n18:25 Eta ceren harc ezpaitzuen nondic paga, mana ce\u00e7an haren iaunac sal ledin hura, eta haren emaztea, eta haourrac, eta cituen gau\u00e7a guciac: eta \u00e7orra paga ledin.\n18:26 Halacotz cerbitzari hunec bere buru\u00e4 lurrera egotziric supplicatzen \u00e7uen hura, cioela, Iauna, auc patientia enegana, eta gucia pagaturen drau\u00e1t.\n18:27 Orduan compassione harturic cerbitzari haren iaunac, vtzi ce\u00e7an, eta \u00e7orra quitta cie\u00e7on.\n18:28 Baina ilkiric cerbitzari hunec eriden ce\u00e7an bere cerbitzari quidetaric bat, ehun dinero \u00e7or ceraucanic: eta hura hatzamanic ithotzen \u00e7uen, cioela, Paga ne\u00e7ac \u00e7or duanaz.\n18:29 Eta bere cerbitzari-quideac haren oinetara bere buru\u00e4 egotziric othoitz eguiten ceraucan, cioela, Auc patientia enegana, eta gucia pagaturen drauat.\n18:30 Baina harc etzuen eguin nahi vkan, aitzitic ioanic e\u00e7ar ce\u00e7an hura presoinean, \u00e7orra paga liroeno.\n18:31 Bada ikussiric haren cerbitzari-quid\u00e9c cer eguin i\u00e7an cen, triste citecen haguitz: eta ethorriric declara cie\u00e7oten bere iaunari eguin i\u00e7an cen gucia.\n18:32 Orduan hura deithuric bere iaunac diotsa, Cerbitzari gaichto\u00e1, \u00e7or hura gucia quittatu drauat, ceren othoitz eguin baitrautac:\n18:33 Ez-auena hic-ere eure cerbitzari-quideaz pietate vkan behar, nic-ere hi\u00e7az pietate vkan dudan be\u00e7ala?\n18:34 Orduan asserreturic bere iaunac sargeantey hura eman ciec\u00e9n, hari \u00e7or ceraucan gucia paga lie\u00e7aqueono.\n18:35 Hala ene Aita ceru\u00e8tan denac-ere eguinen drau\u00e7ue \u00e7uey, baldin batbederac bere anayeri gogotic falt\u00e1c barka ezpadietzo\u00e7ue.\n19:1 Eta guertha cedin, Iesus propos hauc acabaturic parti baitzedin Galileatic, eta ethor baitzedin Iudeaco bazterretara, Iordanaren berce aldeaz.\n19:2 Eta iarreiqui cequi\u00f3n gendetze handi, eta senda citzan han.\n19:3 Orduan ethor citecen harengana Phariseuac tentatzen \u00e7utela, eta ciotsatela, Vtzi ahal diro gui\u00e7onac bere emaztea eceinere causagatic?\n19:4 Baina harc ihardesten \u00e7uela erran ciec\u00e9n, Eztu\u00e7ue iracurri ecen Crea\u00e7aleac hatsetic eguin cituela arra eta emea?\n19:5 Eta erran \u00e7uela, Halacotz vtziren ditu gui\u00e7onac aita eta ama, eta iunctaturen \u00e7ay\u00f3 bere emazteari, eta i\u00e7anen dirade biac haraguibat.\n19:6 Bada guehiagoric eztirade biga, baina haraguibat. Beraz Iaincoac iunctatu duena, gui\u00e7onac ezte\u00e7ala separa.\n19:7 Diotsate, Cergatic beraz Moysesec manatu vkan du separationeco letraren emaitera, eta haren vtzitera?\n19:8 Dioste, Moysesec \u00e7uen bihotzeco gogortassunagatic permettitu drau\u00e7ue \u00e7uen emazt\u00e9n vtzitera: baina hatsetic etz\u00e9n hala.\n19:9 Eta erraiten drau\u00e7uet ecen norc-ere vtziren baitu bere emaztea, paillardi\u00e7agatic baicen, eta berce batequin ezconduren baita, adulterio iauquiten duela: eta vtzi denarequin ezconduren datenac adulterio iauquiten duqueela.\n19:10 Diotsate bere discipulu\u00e9c, Baldin horlaco bada gui\u00e7onaren emaztearequilaco beharquia, eztuc on ezconcea.\n19:11 Baina harc erran ciec\u00e9n, Eztute guci\u00e9c ardiesten hitz haur, baina eman i\u00e7an \u00e7ayen\u00e9c.\n19:12 Ecen badirade chikiratuac amaren sabeletic hala iayo i\u00e7an diradenac: eta badirade chikiratuac, gui\u00e7on\u00e9z chilkiratu i\u00e7an diradenac: eta badirade chikiratuac ceru\u00e9taco resumagatic bere buru\u00e4c chikiratu vkan dituztenac. Har ahal de\u00e7anac, har be\u00e7a.\n19:13 Orduan haourtchoac presentatu i\u00e7an \u00e7aizcan escuac gainean e\u00e7ar lietzen\u00e7at eta othoitz leguian\u00e7at: eta discipuluec mehatcha citzaten.\n19:14 Baina Iesusec dioste, Vtzitza\u00e7ue haourtchoac, eta enegana ethortetic eztitza\u00e7uela empatcha: ecen hunelaco\u00e9n da ceru\u00e8taco resum\u00e1.\n19:15 Eta escuac gainean e\u00e7arri cerauztenean, parti cedin handic.\n19:16 Eta hun\u00e1, cembeitec hurbilduric erran cie\u00e7\u00f3n, Magistru on\u00e1, cer vngui eguinen dut vicitz\u00e9 eternala dudan\u00e7at?\n19:17 Eta harc erran cie\u00e7\u00f3n, Cergatic deitzen nauc on? eztuc nehor onic bat baicen, eta hura, Iaincoa: baldin vicitzean sarthu nahi bahaiz, beguiraitzac manamenduac.\n19:18 Diots\u00f3, Cein? Eta Iesusec erran ce\u00e7an Eztuc hilen, Eztuc adulteraturen, Eztuc ebatsiren, Eztuc testimoniage falsuric erranen.\n19:19 Ohoraitzac aita eta ama. Eta, Onhetsiren duc eure hurcoa eure buru\u00e4 be\u00e7ala.\n19:20 Diots\u00f3 gui\u00e7on gazteorrec, Horiac guciac beguiratu citiat neure gaztetassunetic: cer oraino falta \u00e7ait?\n19:21 Diots\u00f3 Iesusec, Baldin perfect i\u00e7an nahi bahaiz, oha, sal e\u00e7ac duana, eta eman iec\u00e9c paubrey: eta vkanen duc thesaurbat ceru\u00e4n: eta athor, arreit niri.\n19:22 Eta en\u00e7un \u00e7uenean gui\u00e7on gazteorrec hitz hori, ioan cedin tristeric: ecen on handiac cituen.\n19:23 Orduan Iesusec erran ciec\u00e9n bere discipuluey, Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, ecen abratsa nequez sarthuren dela ceru\u00e8taco resum\u00e1n.\n19:24 Eta berriz diotsuet, errachago dela cablebat orratzaren chulhotic iragan dadin, ecen ez abratsa Iaincoaren resum\u00e1n sar dadin.\n19:25 Gau\u00e7a hauc en\u00e7unic haren discipuluac spanta citecen haguitz, cioitela, Nor da beraz salua ahal daitenic?\n19:26 Eta Iesusec hetarat behaturic, erran ciec\u00e9n, Gui\u00e7onac baithan hori impossible da: baina Iaincoa baithan gau\u00e7a guciac possible dirade.\n19:27 Orduan ihardesten \u00e7uela Pierrisec erran cie\u00e7\u00f3n, Hun\u00e1, guc vtzi citiagu gau\u00e7a guciac, eta iarreiqui gaitzaizquic hiri: cer i\u00e7anen da beraz gure?\n19:28 Eta Iesusec erran ciec\u00e9n, Eguiaz diotsuet, ecen \u00e7uec niri iarreiqui \u00e7aizquidaten\u00f3c, regenerationean iarriren denean gui\u00e7onaren Semea bere maiestatearen thronoan, iarriren \u00e7aretela \u00e7uec-ere hamabi throno\u00e9n gainean, iugeatzen ditu\u00e7uela Israeleco hamabi leinnuac.\n19:29 Eta norc-ere vtzi baituque etcheric, edo anayeric, edo arrebaric, edo aita, edo ama, edo emaztea, edo haourric, edo landaric ene icenaren causaz, ehunetan hambat recebituren duela, eta vicitze eternala heretaturen.\n19:30 Baina anhitz lehen diradenac, i\u00e7anen dirade azquen: eta azquenac, lehen.\n20:1 Ecen, comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1 aitafamilia batequin, cein ilki i\u00e7an baita arguiaren beguian languile alocatzera bere mahasticotzat.\n20:2 Eta languilequin accordaturic dinero batetan eguneco, igor citzan bere mahastira.\n20:3 Eta ilkiric hirur oren\u00e9n inguru\u00e4n, ikus citzan berce alfer ceuden batzu pla\u00e7\u00e1n.\n20:4 Eta erran ciec\u00e9n, \u00c7oazte \u00e7uec-ere ene mahastira, eta bide datena emanen drau\u00e7uet.\n20:5 Eta hec ioan citecen. Berriz ilkiric sey eta bedratzi oren\u00e9n inguru\u00e4n, eguin ce\u00e7an molde berean.\n20:6 Eta hameca orenen inguru\u00e4n ilkiric, eriden citzan berce alfer ceuden batzu, eta dioste, Cergatic hemen \u00e7audete egun gucian alfer?\n20:7 Diotsate, Ceren nehorc ezpaiquaitu alocatu. Dioste, \u00c7oazte \u00e7uec-ere ene mahastira, eta bide datena recebituren du\u00e7ue.\n20:8 Eta arrastu cenean, erran cie\u00e7\u00f3n mahasti iabeac bere recebidoreari. Dei itzac languileac, eta paga iec\u00e9c alocairu\u00e4, hassiric azquenetaric lehenetarano.\n20:9 Eta ethorri ciradenean hameca orenen inguru\u00e4n alocatuac recebi ce\u00e7aten dinero bana.\n20:10 Eta ethorriric lehen\u00e9c-ere, vste vkan dute guehiago recebituren \u00e7utela: baina recebi ce\u00e7aten hec-ere dinero ban\u00e1.\n20:11 Eta recebitu \u00e7utenean, murmuratzen \u00e7uten aitafamiliaren contra,\n20:12 Cioitela, Azquen hauc orembat eguin di\u00e9 lanean, eta gure bardin eguin dituc, ekarri baitugu egunaren carg\u00e1, eta beroa.\n20:13 Eta harc ihardesten \u00e7uela hetaric bati erran cie\u00e7\u00f3n, Adisquide\u00e1, eztrau\u00e4t hiri bidegaberic eguiten: ez aiz dinero batetan enequin accordatu?\n20:14 Har e\u00e7ac hire dena, eta habil: baina nahi diarocat azquen huni eman, hiri bay becembat.\n20:15 Ala eznaiz hai\u00e7u nahi dudanaren eguitera neure on\u00e9z? ala hire beguia gaichto da, ceren ni on bainaiz?\n20:16 Hala i\u00e7anen dirade azquenac, lehen: eta lehenac, azquen: ecen anhitz dirade deithuac, baina guti elegituac.\n20:17 Eta Iesusec Ierusalemera igaitean, har citzan hamabi discipuluac appart bidean, eta erran ciec\u00e9n,\n20:18 Hun\u00e1, igaiten gara Ierusalemera, eta gui\u00e7onaren Semea liuraturen \u00e7aye Sacrificadore principaley eta Scribey, eta hura condemnaturen dute hiltzera:\n20:19 Eta hura dute liuraturen Gentiley, escarnia, eta a\u00e7ota, eta crucifica de\u00e7aten\u00e7at: baina hereneco egunean resuscitaturen da.\n20:20 Orduan ethor cedin harengana Zebedeoren semen am\u00e1 bere semequin, gurtzen, eta cerbait escatzen \u00e7ayola.\n20:21 Eta harc erran cie\u00e7\u00f3n, Cer nahi dun? Diots\u00f3, Ordena e\u00e7ac iar ditecen ene bi seme hauc, bata hire escuinean, eta bercea ezquerrean, hire resum\u00e1n.\n20:22 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ce\u00e7an, Eztaqui\u00e7ue ceren esquez \u00e7audeten: edan ahal diro\u00e7ue nic edateco dudan copa? Eta batheya ahal \u00e7aitezquete ni batheyaturen naicen baptismoaz? Diotsote, Bay.\n20:23 Orduan dioste, Ene cop\u00e1 edanen badu\u00e7ue, eta ni batheyaturen naic\u00e9n baptismoaz batheyaturen ba\u00e7arete: baina ene escuinean edo ezquerrean iartea, ezta ene emaiteco, baina emanen \u00e7aye ene Aitaz appainduric dau\u00e8ney.\n20:24 Eta hura en\u00e7unic berce hamarrac bekaitz citecen bi anay\u00e9z.\n20:25 Iesusec bada hec beregana deithuric, dio, Badaqui\u00e7ue ecen nationetaco princi\u00e9c seignoriatzen dutela hayen gainean: eta handi\u00e9c authoritatez vsatzen dutela hay\u00e9n gaynean.\n20:26 Ordea ezta hala i\u00e7anen \u00e7uen artean: baina nor-ere handi nahi i\u00e7anen baita \u00e7uen artean, biz \u00e7uen muthil:\n20:27 Eta nor-ere nahi i\u00e7anen baita \u00e7uen artean lehen i\u00e7an, biz \u00e7uen cerbitzari.\n20:28 Hala nola gui\u00e7onaren Semea ezpaita ethorri cerbitzatu i\u00e7atera, baina cerbitzatzera, eta bere viciaren ran\u00e7oinetan anhitzengatic emaitera.\n20:29 Eta hec Iericotic partitzen ciradela, gendetze handi iarreiqui cequi\u00f3n.\n20:30 Eta hun\u00e1, bi itsu bide bazterrean ceudenec, en\u00e7unic ecen Iesus iragaiten cela, oihu eguin ce\u00e7aten, cioitela, Auc pietate gu\u00e7az Dauid-en seme Iaun\u00e1.\n20:31 Eta gendetzeac mehatchatzen cituen hec ichil litecen\u00e7\u00e1t, baina hec oihu guehiago eguiten \u00e7uten, cioitela, Auc pietate gu\u00e7az Dauid-en seme Iaun\u00e1.\n20:32 Eta gueldituric Iesusec dei citzan, eta erran ce\u00e7an, Cer nahi du\u00e7ue dagui\u00e7uedan?\n20:33 Diotsote, Iauna, gure beguiac irequi ditecen.\n20:34 Eta compassione harturic Iesusec hunqui citzan hay\u00e9n beguiac: eta bertan ikustea recebi ce\u00e7aten hay\u00e9n begui\u00e9c, eta hari iarreiqui cequizqui\u00f3n.\n21:1 Eta Ierusaleme aldera ciradenean, eta ethor citecenean Bethphagera, Oliuatzetaco mendi aldera, orduan Iesusec igor citzan bi discipulu,\n21:2 Erraiten cerauela, \u00c7oazte \u00e7uen aurkaco burgura, eta bertan eridenen du\u00e7ue asto emebat estecatua, eta vmebat harequin: lachaturic ekar ietzada\u00e7ue.\n21:3 Eta baldin nehorc deus badarra\u00e7ue, erra\u00e7ue ecen Iaunac behar dituela: ecen bertan igorriren ditu hec.\n21:4 Bada haur gucia eguin i\u00e7an da Prophet\u00e1z erran cena compli ledin\u00e7\u00e1t, cioela,\n21:5 Erro\u00e7ue Siongo alabari, Hun\u00e1, eure reguea ethorten \u00e7ain mansoric, eta asto emearen, eta vztarricoaren vme arraren gainean iarria.\n21:6 Discipuluac bada ioan citecen, eta eguin ce\u00e7aten Iesusec ordenatu cerau\u00e8n be\u00e7ala.\n21:7 Eta ekar citzaten astoa eta vmea, eta e\u00e7ar citzaten hay\u00e9n gainean bere abillamenduac, eta iar eraci ce\u00e7aten hay\u00e9n gainean.\n21:8 Eta gendetze handic heda citzaten bere abillamenduac bidean, eta berc\u00e9c adarrac piccatzen cituzten arboretaric, eta bidean hedatzen.\n21:9 Eta aitzinean ioaiten eta iarreiquiten cen populua oihuz cegoen, cioela, Hosanna Dauid-en seme\u00e1: benedicatu dela Iaunaren icenean ethorten dena, Hosanna leku gorenetan aicen\u00e1.\n21:10 Eta sarthu cenean hura Ierusalemen, ciuitate gucia moui cedin, cioela, Nor da haur?\n21:11 Eta populuac erraiten \u00e7uen, Haur da Iesus Prophet\u00e1 Galilean den Nazareteco.\n21:12 Eta sar cedin Iesus Iaincoaren templean, eta egotz citzan campora templean saltzen eta erosten ari ciraden guciac: eta cambiador\u00e9n mahainac itzul citzan, eta vsso colomb\u00e1c saltzen cituztenen cadir\u00e1c.\n21:13 Eta dioste, Scribatua da, Ene etchea, orationetaco etche deithuren da: baina \u00e7uec hura gaichtaguin lece eguin du\u00e7ue.\n21:14 Orduan ethor citecen harengana itsuac eta maingu\u00e4c templean: eta senda citzan hec.\n21:15 Baina ikussiric Sacrificadore principal\u00e9c eta Scrib\u00e9c harc eguin cituen miraculuac, eta haourraco oihuz ceudela templean, eta erraiten \u00e7utela, Hosanna Dauid-en seme\u00e1: gaitzi cequi\u00e9n.\n21:16 Eta erran cie\u00e7oten, Badan\u00e7uc hauc cer dioit\u00e9n? Eta Iesusec erran ciec\u00e9n, Bay: eztu\u00e7ue egundano iracurri, Haourr\u00e9n eta edosquiten duten\u00e9n ahotic complitu vkan duc laudorioa.\n21:17 Eta hec vtziric, ilki cedin hiritic campora Bethaniarat: eta ostatu har ce\u00e7an han.\n21:18 Eta goicean hirir\u00e1t itzultzen cela, gosse cedin.\n21:19 Eta ikussiric ficotzebat bidearen gainean, ethor cedin hartara, eta etze\u00e7an deus hartan eriden hostoric baicen: eta diotsa, Guehiago fructuric hireganic sor eztadila seculan. Eta eyhar cedin bertan ficotzea.\n21:20 Eta hori ikussiric discipulu\u00e9c mirets ce\u00e7aten, cioitela, Nolatan bertan eyhartu i\u00e7an da ficotzea?\n21:21 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ciec\u00e9n, Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, baldin fede badu\u00e7ue, eta duda ezpade\u00e7a\u00e7ue, ez solament ficotzeari eguin i\u00e7an \u00e7ayona eguinen du\u00e7ue, baina are baldin mendi huni badarro\u00e7ue, Khen adi, eta iraitz adi itsassora eguinen da.\n21:22 Eta cerere galde eguinen baitu\u00e7ue orationean sinhesten du\u00e7uela, recebituren du\u00e7ue.\n21:23 Eta ethorri cenean templera, Sacrificadore principalac eta populuco Ancianoac, hura iracasten ari cela, ethor citecen harengana, cioitela, Cer authoritatez gau\u00e7a horiac eguiten dituc? eta norc hiri eman drauc authoritate hori?\n21:24 Ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ciec\u00e9n, Interrogaturen \u00e7aituztet nic-ere \u00e7uec gau\u00e7a batez, cein badarrada\u00e7ue nic-ere erranen drau\u00e7uet, cer authoritatez gau\u00e7a hauc eguiten ditudan.\n21:25 Ioannesen Baptismoa nondic cen? cerutic ala gui\u00e7onetaric? Eta hec baciharducaten berac baithan, cioitela, Baldin erran bade\u00e7agu, Cerutic: erranen draucu, Cergatic bada hura eztucue sinhetsi?\n21:26 Eta baldin badarragu, Gui\u00e7onetaric: beldur gara communaren: ecen guci\u00e9c daducate Ioannes Prophetatan.\n21:27 Eta ihardesten ceraucotela Iesusi, erran ce\u00e7aten, Etzeaquiagu. Erran ciec\u00e9n harc-ere, Eztrau\u00e7uet nic-ere erraiten cer authoritatez gau\u00e7a hauc eguiten ditudan.\n21:28 Baina cer irudi \u00e7ai\u00e7ue, Gui\u00e7on batec cituen bi seme: eta hurbilduric lehenagana, erran ce\u00e7an, Sem\u00e9 habil, egun trabailla adi ene mahastian:\n21:29 Harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Eztiat nahi: baina guero vrriquituric, ioan cedin.\n21:30 Guero hurbilduric berceagana, erran cie\u00e7\u00f3n halaber. Eta harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Ni nihoac iauna, Eta etzedin ioan.\n21:31 Bi hautaric ceinec eguin \u00e7uen bere aitaren vorondatea? Diotsate, Lehenac. Dioste Iesusec, Eguiaz erraiten drau\u00e7uet ecen publicanoac eta paillard\u00e1c aitzincen \u00e7aizqui\u00e7uela Iaincoaren resumara.\n21:32 Ecen ethorri da Ioannes \u00e7uetara iustitiazco bideaz, eta eztu\u00e7ue hura sinhetsi: baina publicano\u00e9c eta paillard\u00e9c sinhetsi vkan dute: eta \u00e7uec hori ikussiric, etzarete emendatu guero, haren sinhestera.\n21:33 Berce comparationebat en\u00e7u\u00e7ue. Cen aitafamiliabat, ceinec landa baitze\u00e7an mahastibat, eta hura hessiz ingura baitze\u00e7an, eta hartan hobibat eguin ce\u00e7an lacotz\u00e1t, eta edifica ce\u00e7an dorrebat, eta aloca ciec\u00e9n laborariey: eta camporat ioan cedin.\n21:34 Bada fructu\u00e9n sasoina hurbildu cenean, igor citzan bere cerbitzariac laborarietara, fructu\u00e9n recebitzera.\n21:35 Eta laborari\u00e9c harturic haren cerbitzariac, bata \u00e7aurt ce\u00e7aten, eta bercea hil, eta bercea lapida.\n21:36 Berriz igor ce\u00e7an berce cerbitzariric lehenac baino guehiago, eta h\u00e6i halaber eguin ciec\u00e9n.\n21:37 Azquenean igor ce\u00e7an hetara bere semea, erraiten \u00e7uela, Ondraturen dute ene semea.\n21:38 Baina laborari\u00e9c ikussiric semea erran ce\u00e7aten bere artean, Haur da primua, \u00e7atozte, hil de\u00e7agun haur, eta gatchetzan hunen heretageari.\n21:39 Eta harturic hura iraitz ce\u00e7aten mahastitic campora, eta hil ce\u00e7aten.\n21:40 Dathorrenean bada mahasti iabeac cer eguinen drau\u00e8 laborari h\u00e6y?\n21:41 Diotsate, Gaichto hec gaizqui deseguinen: eta bere sasoinean fructuac renda dietzoyoten berce laborariri bere mahastia alocaturen.\n21:42 Dioste Iesusec, Egundano eztu\u00e7ue iracurri Scripturetan, Edifica\u00e7al\u00e9c arbuyatu duten harria cantoin buru eguin i\u00e7an da: Haur Iaunaz eguin i\u00e7an da, eta da gau\u00e7a miragarria gure begui\u00e9n aitzinean?\n21:43 Halacotz diotsuet ecen edequiren \u00e7ai\u00e7uela Iaincoaren resum\u00e1, eta emanen \u00e7ayola, hartaco fructuac eguinen dituen populuari.\n21:44 Eta harri haren gainera eroriren dena, \u00e7athicaturen da: eta noren gainera eroriren baita, hura du chehaturen.\n21:45 Eta en\u00e7un citzatenean Sacrificadore principal\u00e9c, eta Phariseu\u00e9c haren comparationeac, e\u00e7agut ce\u00e7aten ecen he\u00e7az min\u00e7o cela.\n21:46 Eta hatzaman nahi \u00e7utelaric, populuaren beldur i\u00e7an ciraden, ceren Propheta be\u00e7ala hura baitzaducaten.\n22:1 Orduan Iesus ihardesten \u00e7uela, berriz min\u00e7a cequi\u00e9n comparationez, cioela.\n22:2 Comparatu da ceru\u00e8taco resum\u00e1, bere semearen ezteyac eguin cituen regue batequin.\n22:3 Eta igor citzan bere cerbitzariac ezteyetara gomitatu\u00e9n deitzera: baina etziraden ethorri nahi i\u00e7an.\n22:4 Berriz igor ce\u00e7an berce cerbitzariric, cioela, Erre\u00e7ue gomitatuey, Hun\u00e1, apprestatu dut neure barazcaria, ene cecenac eta haraquey guicenduac haraqueitatu dirade, eta gucia prest da: \u00e7atozte ezteyetara.\n22:5 Baina hec conturic eguin gabe ioan citecen: bata bere bordarat, eta bercea bere merkatalgoar\u00e1t.\n22:6 Eta berc\u00e9c hatzamanic haren cerbitzariac iniuria eta hil citzaten.\n22:7 Eta regue en\u00e7unic hori asserr\u00e9 cedin: eta igorriric bere gendarmesac, deseguin citzan guicerhaile hec, eta hayen hiria erra ce\u00e7an.\n22:8 Orduan dioste bere cerbitzariey, Ezteyac prest badirade, baina gomitatu ciradenac, eztirade digne i\u00e7an.\n22:9 \u00c7oazte bada bide cantoinetara, eta eridenen ditu\u00e7uen guciac dei itza\u00e7ue ezteyetara.\n22:10 Eta cerbitzari hec ilkiric bidetara, bil citzaten eriden cituzten guciac, hambat gaichtoac nola onac: eta bethe cedin eztey\u00e9n lekua, mahainean iarriric ceuden\u00e9z.\n22:11 Eta sarthu cenean regue mahainean iarriric ceuden\u00e9n ikustera, ikus ce\u00e7an han gui\u00e7ombat eztey arropaz veztitua etzenic.\n22:12 Orduan diotsa, Adisquide\u00e1, nola huna sarthu aiz eztey arrop\u00e1 eztuala? Eta ahoa bo\u00e7a cequi\u00f3n.\n22:13 Orduan erran ciec\u00e9n reguec cerbitzariey, Oinetan eta escuetan estecaturic, ken e\u00e7a\u00e7ue, eta egotza\u00e7ue campoco ilhumbera: han i\u00e7anen da nigar eta hortz garrascots.\n22:14 Ecen anhitz dirade deithuac, eta guti elegituac.\n22:15 Orduan appartaturic Phariseu\u00e9c conseillu har ce\u00e7aten nola hura hatzaman liroiten hitzean.\n22:16 Eta igorten dituzte harengana bere discipuluac Herodianoequin, dioitela, Magistru\u00e1, baceaquiagu eguiati aicela, eta Iaincoaren bidea eguiazqui iracasten du\u00e1la, eta nehoren ansiaric eztu\u00e1la: ecen ezago gui\u00e7on\u00e9n apparentiara beh\u00e1:\n22:17 Erraguc bada, cer irudi \u00e7aic? bidezco da Cesari tributaren emaitea, ala ez?\n22:18 Eta e\u00e7aguturic Iesusec hayen maliti\u00e1, dio, Cergatic tentatzen nau\u00e7ue hypocritac?\n22:19 Eracusta\u00e7ue tributeco moned\u00e1. Eta hec presenta cie\u00e7oten dinerobat.\n22:20 Eta erraiten draue, Norena da imagina haur eta scribua?\n22:21 Diotsate, Cesarena. Orduan erraten draue, Renda ietzo\u00e7ue beraz Cesaren diradenac, Cesari: eta Iaincoaren diradenac, Iaincoari.\n22:22 Eta hori en\u00e7unic, mirets ce\u00e7aten: eta hura vtziric ioan citecen.\n22:23 Egun hartan ethor citecen harengana Sadduceuac, resurrectioneric eztela dioitenac, eta interroga ce\u00e7aten,\n22:24 Cioitela, Magistru\u00e1, Moysesec erran dic, Baldin norbeit hil bada haourric vkan gabe, haren anayeac alian\u00e7agatic harturen du haren emaztea, eta leinu eguinen drauca bere anayeri.\n22:25 Eta citu\u00e1n gure artean \u00e7azpi anaye: eta lehena ezconduric hil ciedi\u00e1n: eta leinuric etzuenaren gainean, vtzi cie\u00e7oan bere emaztea bere anayeri.\n22:26 Eta halaber bigarrenac eta hirurgarrenac, \u00e7azpigarrenerano.\n22:27 Eta guci\u00e9n ondoan hil ciedi\u00e1n emaztea-ere.\n22:28 Resurrectionean bada, \u00e7azpietaric ceinen emazte i\u00e7anen da? ecen guci\u00e9c vkan di\u00e9 hura.\n22:29 Eta ihardesten duela Iesusec dioste, Huts eguiten du\u00e7ue Scriptur\u00e1c eta Iaincoaren verthutea iaquin gabez.\n22:30 Ecen resurrectionean eztu nehorc emazteric hartzen ez emaiten ezcon\u00e7az: baina dirade Iaincoaren Aingueru\u00e4c ceru\u00e4n be\u00e7ala.\n22:31 Eta hil\u00e9n resurrectioneaz den becembatean, eztu\u00e7ue iracurri cer Iaincoaz erran i\u00e7an \u00e7ai\u00e7uen, dioela,\n22:32 Ni naiz Abrahamen Iaincoa, eta Isaac-en Iaincoa, eta Iacob-en Iaincoa? Iaincoa, ezta hil\u00e9n Iaincoa, baina viciena.\n22:33 Eta hori en\u00e7unic gendetzeac spanta citecen haren doctrin\u00e1z.\n22:34 Phariseuac bada, en\u00e7unic ecen Sadduceuac ichildu cituela, bil citecen elkargana.\n22:35 Eta interroga ce\u00e7an hetaric batec, Legueco doctorac, tentatzen \u00e7uela hura, eta cioela,\n22:36 Magistru\u00e1, cein da manamendu handia Leguean?\n22:37 Eta Iesusec erran cie\u00e7\u00f3n, Onhetsiren duc eure Iainco Iauna eure bihotz guciaz, eta eure arima guciaz, eta eure pensamendu guciaz.\n22:38 Haur duc manamendu lehena eta handia.\n22:39 Eta bigarrenac hura irudi dic, Onhetsiren duc eure hurcoa eure buru\u00e4 be\u00e7ala.\n22:40 Bi manamendu hautaric Legue gucia eta Prophet\u00e1c dependitzen dituc.\n22:41 Eta bildu ciradenean Phariseuac, interroga citzan Iesusec,\n22:42 Cioela, Cer irudi \u00e7ai\u00e7ue Christez? noren seme da? Diotsate, Dauid-en.\n22:43 Eta dioste, Nola beraz Dauid-ec Spirituz deitzen du hura Iaun? dioela,\n22:44 Erran drauca, Iaunac ene Iaunari, Iar adi ene escuinean, e\u00e7ar ditzaquedano hire etsayac hire oin\u00e9n scabella.\n22:45 Beraz baldin Dauid-ec deitzen badu hura Iaun, nola da haren seme?\n22:46 Eta nehorc ecin ihardets cie\u00e7oyon hitzic: ez nehor etzequi\u00f3n ventura guehiagoric egun har\u00e7az harat interrogatzera.\n23:1 Orduan Iesus min\u00e7a cequien gendetzey eta bere discipuluey.\n23:2 Cioela, Moysesen cadir\u00e1n iarten dirade Scrib\u00e1c eta Phariseuac:\n23:3 Cerere bada erranen baitrau\u00e7ue beguira de\u00e7a\u00e7uen, beguira e\u00e7a\u00e7ue eta egui\u00e7ue: baina hay\u00e9n obr\u00e9n araura eztagui\u00e7uela: ecen erraiten dut\u00e9, eta ez eguiten.\n23:4 Ecen carga pi\u00e7uac eta iassan ecin daitezquenac biltzen dituzt\u00e9, eta e\u00e7arten gui\u00e7on\u00e9n soinetara: baina bere erhiaz hunqui nahi eztituzt\u00e9.\n23:5 Eta bere obra guciac eguiten dituzt\u00e9 gui\u00e7on\u00e9z ikus ditecen\u00e7\u00e1t: ecen \u00e7abaltzen dituzt\u00e9 bere philacterioac, eta lu\u00e7atzen dituzt\u00e9 bere veztimendetaco bazterrac.\n23:6 Eta on darizt\u00e9 lehen placey banquetetan, eta lehen cadirey synagoguetan,\n23:7 Eta salutationey merkatuetan, eta gui\u00e7on\u00e9z deithu i\u00e7ateari Magistru\u00e1, Magistru\u00e1.\n23:8 Baina \u00e7uec etzaiteztela dei Magistru: ecen bat da \u00e7uen doctora, Christ: eta \u00e7uec gucioc, anaye \u00e7arete.\n23:9 Eta \u00e7uen aita ezte\u00e7a\u00e7uela nehor dei lurrean: ecen bat da \u00e7uen Aita, ceru\u00e8tan dena.\n23:10 Eta etzaiteztela dei doctor: ecen bat da \u00e7uen doctora, Christ.\n23:11 Baina \u00e7uen artean handi\u00e9n dena, biz \u00e7uen cerbitzari.\n23:12 Ecen bere buru\u00e4 goraturen duena, beheraturen da: eta bere buru\u00e4 beheraturen duena, goraturen da.\n23:13 Baina maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c: ceren ersten baitu\u00e7ue ceru\u00e8taco resum\u00e1 gui\u00e7on\u00e9n aitzinean: ecen \u00e7uec etzarete sartzen, eta sartzen diradenac eztitu\u00e7ue vtziten sartzera.\n23:14 Maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c, ecen iresten ditu\u00e7ue ema alhargun\u00e9n etcheac, are lu\u00e7aqui othoitz eguin irudiz: halacotz du\u00e7ue condemnatione handiagoa recebituren.\n23:15 Maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c, ecen itsassoa eta leihorra inguratzen ditu\u00e7ue, proselytobat dagui\u00e7uen\u00e7\u00e1t, eta eguin denean, gehennaco seme eguiten du\u00e7ue dobl\u00e1z ceuroc baino areago.\n23:16 Maledictione \u00e7uen gainean guidari itsu\u00e1c, cein\u00e9c baitio\u00e7ue, Norc-ere iuraturen baitu templeaz, ezta deus: baina norc-ere iuraturen baitu templeco vrrheaz, \u00e7ordun da.\n23:17 Erho\u00e1c eta itsu\u00e1c, cein da handiago vrrhea, ala vrrhea sanctificatzen duen templea?\n23:18 Eta erraiten du\u00e7ue, norc-ere iuraturen baitu aldareaz, ezta deus: baina norc-ere iuraturen baitu haren gainean den oblationeaz, \u00e7ordun da.\n23:19 Erho\u00e1c eta itsu\u00e1c, cein da handiago oblationea, ala oblationea sanctificatzen duen aldarea?\n23:20 Beraz aldareaz iuratzen duenac, iuratzen du har\u00e7az, eta haren gainean diraden gau\u00e7a guci\u00e9z.\n23:21 Eta norc-ere iuratzen baitu templeaz, iuratzen du har\u00e7az, eta hartan habitatzen denaz.\n23:22 Eta iuratzen duenac ceru\u00e4z, iuratzen du Iaincoaren thronoaz eta haren gainean iarriric dagoenaz.\n23:23 Maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c: ecen detchematzen ditu\u00e7ue menta eta anisa eta cuminoa, eta vtziten ditu\u00e7ue Legueco gau\u00e7a pi\u00e7uagoac, hala nola, iugemendua eta misericordia eta leyaltatea: gau\u00e7a hauc eguin behar ciraden, eta hec ez vtzi.\n23:24 Guidari itsu\u00e1c, eltzoa irazten du\u00e7ue: eta camelua iresten.\n23:25 Maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c: ecen coparen eta plataren campoco aldea chahutzen du\u00e7ue: baina barnetic dirade arrauberiaz, eta eccessez betheac.\n23:26 Phariseu itsu\u00e1, chahu e\u00e7ac lehenic coparen eta plataren barnecoa, hay\u00e9n campocoa-ere chahu dadin\u00e7\u00e1t.\n23:27 Maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c: ecen sepulchre churituac irudi du\u00e7ue, hec campotic eder eracusten dirade: baina barnetic hil\u00e9n he\u00e7urrez eta satsutassun oroz betheac dirade.\n23:28 Halaber \u00e7uec-ere campotic gui\u00e7oney eracusten \u00e7arete iusto, baina barnean hypocrisiaz eta iniquitatez betheac \u00e7arete.\n23:29 Maledictione \u00e7uen gainean Scriba eta Phariseu hypocrit\u00e1c: ecen Prophet\u00e9n sepulchreac edificatzen ditu\u00e7ue, eta iusto\u00e9n monumentac ornatzen.\n23:30 Eta dio\u00e7ue, Baldin gure ait\u00e9n egunetan i\u00e7an baguina, ezquin\u00e9n hay\u00e9n lagun i\u00e7anen Prophet\u00e9n odolean.\n23:31 Halatan testificatzen du\u00e7ue ceur\u00f3n buru\u00e9n contra, ecen Prophet\u00e1c hil dituzten\u00e9n seme \u00e7aretela.\n23:32 \u00c7uec-ere betha e\u00e7a\u00e7ue \u00e7uen ait\u00e9n neurria.\n23:33 Sugue\u00e1c, vipera cast\u00e1c, nola itzuriren \u00e7aizquiote gehennaco iugemenduari?\n23:34 Halacotz hun\u00e1, nic igorten ditut \u00e7uetara Prophet\u00e1c eta \u00c7uhurrac eta Scrib\u00e1c eta hetaric batzu hilen ditu\u00e7ue eta crucificaturen: eta hetaric batzu a\u00e7otaturen ditu\u00e7ue \u00e7uen synagoguetan, eta persecutaturen hiritic hirira:\n23:35 Dathorren\u00e7\u00e1t \u00e7u\u00e9n gainera lurraren gainean issuri i\u00e7an den odol iusto gu\u00e7ia, Abel iustoaren odoletic, Zacharia Barachiaren semearen odoleranocoa, cein hil vkan baitu\u00e7ue templearen eta aldarearen artean.\n23:36 Eguiaz diotsuet, ethorrico dirade gau\u00e7a hauc guciac natione hunen gainera.\n23:37 Ierusalem, Ierusalem, Prophet\u00e1c hiltzen eta hiregana igorriac lapidatzen dituan\u00e1, cembatetan bildu nahi vkan ditut hire haourrac, oilloac bere chitoac hegalen azpira biltzen dituen be\u00e7ala, eta ezpaituc nahi vkan?\n23:38 Horr\u00e1, guelditzen \u00e7ai\u00e7ue \u00e7uen etchea desert.\n23:39 Ecen badiotsuet, eznau\u00e7ue ikussiren hemendic har\u00e1t derraque\u00e7ueno, Benedicatu dela Iaunaren icenean ethorten dena.\n24:1 Eta templetic ilkiric Iesus retiratzen cen: eta hurbildu i\u00e7an \u00e7aizcan bere discipuluac templeco edificio\u00e9n hari eracustera.\n24:2 Eta Iesusec erran ciec\u00e9n, Eztacusqui\u00e7ue gau\u00e7a hauc guciac? eguiaz erraiten drau\u00e7uet, ezta gueldituren hemen harria harriaren gainean, deseguin eztadin.\n24:3 Eta hura iarriric cegoela Oliuatzetaco mendi gainean, ethor cequizqui\u00f3n discipuluac appart, cioitela, Erraguc, noiz gau\u00e7a hauc i\u00e7anen dirade? eta cer signo hire ethortearenic eta munduaren finarenic i\u00e7anen da?\n24:4 Eta ihardesten \u00e7uela Iesusec erran ciec\u00e9n, Beguirau\u00e7ue nehorc seduci etzaitzaten.\n24:5 Ecen anhitz ethorriren dirade ene icenean, erraiten dutela, Ni naiz Christ: eta anhitz seducituren dut\u00e9.\n24:6 Eta en\u00e7unen ditu\u00e7ue guerl\u00e1c eta guerla hotsac: beguirau\u00e7ue trubla etzaitezten: ecen gau\u00e7a hauc guciac eguin behar dirade, baina ezta oraino i\u00e7anen fina.\n24:7 Ecen altchaturen da nationea nationearen contra, eta resum\u00e1 resumaren contra: eta i\u00e7anen dirade i\u00e7urriteac, eta gosseteac, eta lur ikaratzeac lekutic lekura.\n24:8 Baina hauc guciac dolore hatseac dirade.\n24:9 Orduan liuraturen \u00e7aituzte afflictionetara, eta hilen \u00e7aituzte, eta gende guci\u00e9z gaitz etsiac i\u00e7anen \u00e7arete ene icenagatic.\n24:10 Eta orduan scandalizaturen dirade anhitz, eta batac bercea tradituren du, eta batac bercea gaitzetsiren du.\n24:11 Eta anhitz propheta falsu altchaturen dirade eta seducituren dute anhitz.\n24:12 Eta ceren multiplicaturen baita iniquitatea, hozturen da anhitzen charitatea.\n24:13 Baina norc perseueraturen baitu finerano, hura saluaturen da.\n24:14 Eta resumaco Euangelio haur predicaturen da mundu vniuersoan, natione guciey testimoniagetan: eta orduan ethorrico da fina.\n24:15 Dacussa\u00e7uenean bada desolationearen abominationea, Daniel prophet\u00e1z erran i\u00e7an dena, leku sainduan dagoela (iracutzen duenac adi be\u00e7a)\n24:16 Orduan Iudean diraten\u00e9c, ihes albeileguite mendietar\u00e1t:\n24:17 Eta etche gainean datena, ezalbeiledi iauts deusen bere etchetic eramaitera:\n24:18 Eta land\u00e1n datena, ezalbeiledi guibelerat itzul bere abillamendu\u00e9n hartzera.\n24:19 Dohain-gaitz emazte i\u00e7orr\u00e9n eta eredosquiten duqueiten\u00e9n egun hetan.\n24:20 Othoitz egui\u00e7ue bada \u00e7uen ihes eguitea ezt\u00e9n negu\u00e4n, ezeta Sabbath egunean.\n24:21 Ecen tribulatione handia orduan i\u00e7anen da, nolacoric ezpaita i\u00e7an munduar\u00e9n hatsetic oraindrano, ez i\u00e7anen.\n24:22 Eta baldin laburtu i\u00e7an ezpalirade egun hec nehor salua ezlaite, baina elegituacgatic, egun hec laburturen dirade.\n24:23 Orduan baldin nehorc badarra\u00e7ue, Hun\u00e1 hemen Christ, edo han: ezalbeitzine\u00e7ate sinhets.\n24:24 Ecen altchaturen dirade christ falsuac, eta propheta falsuac, eta eguinen dut\u00e9 signo handi eta miraculu: bay possible baliz, eleguituen-ere seducigarri.\n24:25 Hun\u00e1, aitzinetic erran drau\u00e7uet.\n24:26 Beraz baldin nehorc erran badie\u00e7a\u00e7ue, Har\u00e1, desertuan da, etzaiteztela ilki, Har\u00e1, gambratchoetan da: ezte\u00e7a\u00e7uela sinhets.\n24:27 Ecen hala nola chistmista ilkiten baita Orientetic, eta eracusten Occidenterano: hala i\u00e7anen da gui\u00e7onaren Semearen ethortea-ere.\n24:28 Ecen non-ere i\u00e7anen baita sarrasquia, hara bilduren dirade arranoac-ere.\n24:29 Eta bertan egun hetaco tribulationearen ondoan, iguzquia ilhunduren da, eta eztu emanen ilharguiac bere erguia, eta i\u00e7arrac eroriren dirade cerutic, eta ceru\u00e8taco verthuteac ikaraturen dirade.\n24:30 Eta orduan aguerturen da gui\u00e7onaren Semearen signoa ceru\u00e4n: eta orduan plaignituren dirade lurreco leinu guciac, eta ikussiren dute gui\u00e7onaren Semea datorquela ceruco hodeyetan bothere eta gloria handirequin.\n24:31 Eta igorriren ditu bere Aingueru\u00e4c trompetta soinu handirequin, eta bilduren dituzte haren elegituac laur haicetaric, ceru\u00e8n bazter batetic hay\u00e9n berce bazterrererano.\n24:32 Bada ficotz\u00e9tic ikas e\u00e7a\u00e7ue comparationea, ia haren adarra ninicatzen denean eta hostatzen, badaqui\u00e7ue vd\u00e1 hurbil dela.\n24:33 Hala \u00e7uec-ere dacusqui\u00e7uenean gau\u00e7a hauc guciac, albeitzinequite \u00e9cen borthan hurbil datela.\n24:34 Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, eztela iraganen mende haur, gau\u00e7a hauc gucioc eguin daitezqueno.\n24:35 Ceru\u00e4 eta lurra iraganen dirade, baina ene hitzac eztirade iraganen.\n24:36 Baina egun har\u00e7az eta orenaz den becembatean, nehorc eztaqui, ez ceru\u00e8taco Aingueru\u00e8c-ere, ene Aitac berac baicen.\n24:37 Baina nola baitziraden Noeren egunac, hala i\u00e7anen da gui\u00e7onaren Semearen ethortea-ere.\n24:38 Ecen hala nola dilubioaren aitzineco egunetan iaten baitzuten eta edaten, ezconcen baitziraden eta ezcon\u00e7az emaiten, Noe ark\u00e1n sar cedin egunerano.\n24:39 Eta ezpaitze\u00e7aten e\u00e7agut dilubioa ethor cedino, eta guciac eraman citzaqueeno: hala i\u00e7anen da gui\u00e7onaren Semearen ethortea-ere.\n24:40 Orduan biga i\u00e7anen dirade land\u00e1n: bata recebituren da, eta bercea vtziren.\n24:41 Biguec ehoren dute errot\u00e1n: bata recebituren da, eta bercea vtziren.\n24:42 Veilla e\u00e7a\u00e7ue bada, ecen eztaqui\u00e7ue cer orduz \u00e7uen Iauna ethorteco den.\n24:43 Eta hura iaqui\u00e7ue, ecen baldin baleaqui aitafamili\u00e1c cein goait aldiz ohoina ethor leiten, veilla liroela, eta ezliroela bere etchea \u00e7ulhatzera vtzi.\n24:44 Halacotz \u00e7uec-ere \u00e7audete prest: ecen vste eztu\u00e7uen orduan gui\u00e7onaren Semea ethorriren da.\n24:45 Eta cein da cerbitzari leyala eta \u00e7uhurra, nabussiac muthill\u00e9n compainiaren gaineco e\u00e7arri duena, h\u00e6y dembor\u00e1n vitan\u00e7a deyen\u00e7at?\n24:46 Dohatsu da cerbitzari hura bere nabussiac dathorrenean, hala eguiten eridenen duena.\n24:47 Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, ecen bere on guci\u00e9n gaineco hura e\u00e7arriren duela.\n24:48 Bada baldin erran bade\u00e7a cerbitzari gaichto harc bere bihotzean, Lu\u00e7atzen du ene nabussiac ethortera:\n24:49 Eta has badadi cerbitzari lagun\u00e9n cehatzen, eta iaten eta edaten hordiequin:\n24:50 Cerbitzari haren nabussia ethorriren da harc vste eztuen egunean, eta eztaquian orenean:\n24:51 Eta bereciren du hura, eta hypocriten contuan e\u00e7arriren: han i\u00e7anen da nigar eta hortz garrascots.\n25:1 Orduan comparaturen da ceru\u00e8taco resum\u00e1 hamar virgina bere lamp\u00e1c harturic sposoaren aitzinera ilki diradenequin:\n25:2 Eta hetaric bor\u00e7ac ciraden \u00e7uhur, eta bor\u00e7ac erho.\n25:3 Erho\u00e9c, bere lamp\u00e9n hartzean, etze\u00e7aten har olioric berequin.\n25:4 Baina \u00e7uhurr\u00e9c har ce\u00e7aten olio bere vncietan bere lampequin.\n25:5 Eta nola sposoac ethortera berancen baitzuen, guciac logale citecen, eta loac har citzan.\n25:6 Eta gau-herditan oihu eguin cedin, Hun\u00e1, sposoa heldu da, ilki \u00e7aitezte haren aitzinera.\n25:7 Orduan iaiqui citecen virgina hec guciac, eta appain citzaten bere lamp\u00e1c.\n25:8 Eta erho\u00e9c \u00e7uhurrey erran ciec\u00e9n, Igu\u00e7ue \u00e7uen oliotic: ecen gure lamp\u00e1c iraunguiten dirade.\n25:9 Baina ihardets ce\u00e7aten \u00e7uhurrec, cioitela, Ez, beldurrez asco eztugun gure eta \u00e7uen: baina aitzitic \u00e7oazte saltzen dutenetara, eta erossa\u00e7ue ceurondaco.\n25:10 Eta hec erostera ioaiten ciradela, ethor cedin sposoa: eta prest ciradenac sar citecen harequin ezteyetara, eta erts cedin borth\u00e1.\n25:11 Guero bada ethorten dirade berce virginac-ere dioitela, Iauna, iauna, irequi ie\u00e7aguc.\n25:12 Baina harc ihardesten duela, dio, Eguiaz diotsuet, etzaituztet e\u00e7agutzen.\n25:13 Veilla e\u00e7a\u00e7ue bada: ecen eztaqui\u00e7ue gui\u00e7onaren Semea ethorriren den eguna ez orena.\n25:14 Ecen gau\u00e7a haur gui\u00e7ombat be\u00e7ala da, ceinec lekorerat ioaitean dei baitzitzan bere cerbitzariac, eta bere onac eman baitzietz\u00e9n.\n25:15 Eta batari eman cietz\u00f3n borz talent, eta berceari biga, eta berceari bat: batbederari bere anciaren araura: eta ioan cedin lekorrerat bertan.\n25:16 Eta ioan cedin borz talentac recebitu cituena, eta traffica ce\u00e7an he\u00e7az, eta eguin citzan berce borz talent.\n25:17 Halaber biga recebitu cituenac-ere, irabaz citzan berce biga.\n25:18 Baina bat recebitu \u00e7uenac ioanic aitzur ce\u00e7an lurrean, eta gorde ce\u00e7an bere nabussiaren diru\u00e4.\n25:19 Eta dembora handiaren buru\u00e4n ethorten da cerbitzari hay\u00e9n nabussia, eta contu eguiten du hequin.\n25:20 Orduan ethorriric borz talentac recebitu cituenac presenta cietz\u00f3n berce borz talent, cioela, Nabussi\u00e1, borz talent eman drauzquidac, hun\u00e1, berce borz talent irabaci citiat he\u00e7az.\n25:21 Erran cie\u00e7\u00f3n bere nabussiac, Vngui, cerbitzari on\u00e1 eta leyal\u00e1: gau\u00e7a gutian i\u00e7an aiz leyal, anhitzaren gaineco e\u00e7arriren aut: sar adi eure nabussiaren alegran\u00e7an.\n25:22 Guero ethorriric bi talentac recebitu cituenac-ere diotsa, Nabussi\u00e1, bi talent eman drauzquidac, hun\u00e1, berce biga irabaci citiat he\u00e7az.\n25:23 Erran cie\u00e7\u00f3n bere nabussiac, Vngui, cerbitzari on\u00e1 eta leyal\u00e1, gutiaren gainean i\u00e7an aiz leyal, anhitzaren gaineco e\u00e7arriren aut: sar adi eure nabussiaren alegran\u00e7\u00e1n.\n25:24 Baina ethorriric talentbat recebitu \u00e7uenac-ere diotsa, Nabussi\u00e1, e\u00e7agutzen ni\u00e1n ecen gui\u00e7on gogorra incela, erein eztu\u00e1n lekuan biltzen duala, eta barreyatu eztu\u00e1n lekuan elkarganatzen duala.\n25:25 Hunegatic beldurrez ioanic gorde di\u00e1t hire talenta lurrean: hun\u00e1, baduc eurea.\n25:26 Eta ihardesten \u00e7uela bere nabussiac erran cie\u00e7\u00f3n, Cerbitzari gaichto\u00e1 eta lacho\u00e1, bahaquian ecen biltzen dudala erein eztudan lekuan: eta elkarganatzen dudala barreyatu eztudan lekuan.\n25:27 Beraz behar erau\u00e8n eman ene diru\u00e4 cambiadorey, eta ethorriric nic recebitu bainuqueen neurea lucururequin.\n25:28 Edequi e\u00e7o\u00e7ue bada huni talenta, eta emo\u00e7ue hamar talentac dituenari.\n25:29 Ecen duen guciari emanen \u00e7ay\u00f3, eta hambat guehiago vkanen du: baina deus eztuenari, duena-ere edequiren \u00e7ay\u00f3.\n25:30 Eta cerbitzari alferra egotza\u00e7ue lekoreco ilhunbera: han i\u00e7anen da nigar eta hortz garrascots.\n25:31 Bada gui\u00e7onaren Semea dathorrenean bere glori\u00e1n, eta Aingueru saindu guciac harequin, orduan iarriren da bere gloriaren thronoan.\n25:32 Eta bilduren dirade haren aitzinera natione guciac, eta bereciren ditu batac bercetaric, artzainac ardiac akerretaric beretzen dituen be\u00e7ala.\n25:33 Eta e\u00e7arriren ditu ardiac bere escuinean, eta akerrac bere ezquerrean.\n25:34 Orduan erranen draue Reguec bere escuinecoey \u00c7atozte ene Aitaren benedicatu\u00e1c, hereta e\u00e7a\u00e7ue munduaren fundationetic preparatu \u00e7ai\u00e7uen resum\u00e1.\n25:35 Ecen gosse i\u00e7an naiz eta eman drauta\u00e7ue iatera: egarri i\u00e7an naiz, eta eman drauta\u00e7ue edatera: arrotz nincen, eta recebitu nau\u00e7ue,\n25:36 Billuci, eta veztitu nau\u00e7ue: eri, eta visitatu nau\u00e7ue: presoindeguian ninc\u00e9n, eta enegana ethorri i\u00e7an \u00e7arete.\n25:37 Orduan ihardetsiren draucate iusto\u00e9c, dioitela, Iauna, noiz ikussi augu gosseric, eta bazcatu augu: edo egarriric eta edatera eman drauagu?\n25:38 Eta noiz ikussi augu arrotz, eta recebitu augu? edo billuci, eta veztitu augu?\n25:39 Edo noiz ikussi augu eri, edo presoindeguian eta ethorri gara hiregana?\n25:40 Eta ihardesten duela Reguec erranen draue, Eguiaz diotsuet, ene anaye chipi\u00e9n hautaric bati eguin drauca\u00e7uen becembatean niri eguin drauta\u00e7ue:\n25:41 Orduan erranen draue ezquerrecoy-ere, Maradicatu\u00e1c, parti \u00e7aitezte eneganic seculaco sura, deabruari eta haren aingueru\u00e8y preparaturic dauenera.\n25:42 Ecen gosse i\u00e7an naiz, eta eztrauta\u00e7ue eman iatera: egarri i\u00e7an naiz, eta eztrauta\u00e7ue eman edatera.\n25:43 Arrotz ninc\u00e9n, eta eznau\u00e7ue recebitu: billuci, eta eznau\u00e7ue veztitu: eri eta presoindeguian, eta eznau\u00e7ue visitatu.\n25:44 Orduan hec-ere ihardetsiren draucate, erraiten dutela, Iauna, noiz ikussi augu gosse edo egarri, edo arrotz, edo billuci, edo eri, edo presoindeguian, eta ezaugu cerbitzatu?\n25:45 Orduan ihardetsiren draue, erraiten duela, Eguiaz diotsuet chipien hautaric bati eguin eztrauca\u00e7uen becembatean, niri-ere eztrauta\u00e7ue eguin.\n25:46 Eta ioanen dirade hauc tormenta eternalera: baina iustoac vicitze eternalera.\n26:1 Eta guertha cedin acabatu cituenean Iesusec propos hauc guciac, erran baitziec\u00e9n bere discipuluey.\n26:2 Badaqui\u00e7ue ecen bi egunen buru\u00e4n Bazco eguiten dela, eta gui\u00e7onaren Semea tradituren dela crucifica dadin\u00e7at.\n26:3 Orduan bildu i\u00e7an dirade Sacrificadore principalac eta Scrib\u00e1c eta populuco Ancianoac Sacrificadore principal Caiphas deitzen denaren salara.\n26:4 Eta conseillu eduqui ce\u00e7aten fineciaz Iesusen hatzamaiteco eta hiltzeco.\n26:5 Baina erraiten \u00e7uten, Ez best\u00e1n, tumultoric ezten\u00e7\u00e1t populuaren artean.\n26:6 Eta Iesus Bethanian Simon sorhayoaren etchean cela,\n26:7 Ethor cedin harengana emaztebat, boeytabat vnguentu precio handitacoric \u00e7uela, eta huts ce\u00e7an, hura iarriric egon eta, haren buru gainera.\n26:8 Eta hori ikussiric, haren discipuluey gaitzi cequi\u00e9n cioitela, Certaco da goastu haur?\n26:9 Ecen vnguentu haur precio handitan saldu ahal \u00e7atequeen, eta eman paubrey.\n26:10 Eta hori e\u00e7aguturic Iesusec dioste, Cergatic fatigatzen du\u00e7ue emazte haur? ecen obra ombat enegana obratu du.\n26:11 Ecen bethiere paubreac vkanen ditu\u00e7ue \u00e7uequin: baina ni eznau\u00e7ue bethi vkanen.\n26:12 Ecen hunec vnguentu hunen ene corputz gainera hustea ene ohorztecotz\u00e1t eguin du.\n26:13 Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, non-ere predicaturen baita Euangelio haur mundu gucian, hunec eguin duena-ere contaturen da hunen memoriotan.\n26:14 Orduan ioan i\u00e7an da hamabietaric bat Iudas Iscariot deitzen cena, Sacrificadore principaletara.\n26:15 Eta dioste, Cer eman nahi drauta\u00e7ue, eta nic hura \u00e7uey liuraturen baitrau\u00e7uet? Eta hec assigna cietz\u00f3ten hoguey eta hamar diru pe\u00e7a.\n26:16 Eta gueroztic aicina bilha \u00e7abilan, hura tradi le\u00e7an\u00e7at.\n26:17 Eta altchagarri gaberico ogui\u00e9n bestaco lehen egunean ethor citecen discipuluac Iesusgana, ciotsatela, Non nahi duc appain dia\u00e7\u00e1gun iatera Bazcoa?\n26:18 Eta harc erran ciecen, \u00c7oazte hirira edoceingana, eta erro\u00e7ue, Magistruac cioc, Ene dembor\u00e1 hurbil duc, hi baithan eguinen diat Bazcoa neure discipuluequin,\n26:19 Eta discipulu\u00e9c eguin ce\u00e7aten Iesusec ordenatu cerauen be\u00e7ala, eta appain ce\u00e7aten Bazcoa.\n26:20 Bada arrastu cenean, iar cedin mahainean hamabiequin.\n26:21 Eta hec alha ciradela, erran ce\u00e7an, Eguiaz erraiten drau\u00e7uet, ecen \u00e7uetaric batec tradituren nauela.\n26:22 Orduan triste citecen haguitz, eta has cequi\u00f3n hetaric batbedera erraiten, Ala ni naiz, Iauna?\n26:23 Baina harc ihardesten \u00e7uela erran ce\u00e7an, Norc e\u00e7arten baitu enequin escua trempatzeco platean, harc tradituren nau.\n26:24 Segur, gui\u00e7onaren Semea badoa har\u00e7az scribatua den be\u00e7ala: baina maledictione gui\u00e7on haren gainean ceinez gui\u00e7onaren Semea traditzen baita: on \u00e7uqueen gui\u00e7on harc baldin sorthu i\u00e7an ezpaliz.\n26:25 Eta ihardesten \u00e7uela Iudasec, ceinec hura traditzen baitzuen, erran ce\u00e7an, Magistru\u00e1, ni naiz? Diotsa, Hic erran duc.\n26:26 Eta hec alha ciradela har ce\u00e7an Iesusec oguia, eta grati\u00e1c rendaturic, hauts ce\u00e7an, eta eman ciec\u00e9n bere discipuluey, eta erran, Har e\u00e7a\u00e7ue, ian e\u00e7a\u00e7ue, haur da ene gorputza.\n26:27 Eta harturic cop\u00e1, eta gratiac rendaturic, eman ciec\u00e9n, erraiten \u00e7uela, Edan e\u00e7a\u00e7ue hunetaric guci\u00f3c.\n26:28 Ecen haur da ene odol Testamentu berricoa anhitzengatic issurten dena bekatu\u00e9n barkamendutan.\n26:29 Eta badiotsuet, ecen eztudala edanen hemendic har\u00e1t aihen fructu hunetaric, \u00e7uequin berriric neure Aitaren resum\u00e1n hura edanen dudan egunerano.\n26:30 Eta canticoa erranic ioan citecen Oliuatzetaco mendir\u00e1t.\n26:31 Orduan dioste Iesusec, \u00c7uec guci\u00f3c gau hunetan scandalizaturen \u00e7arete nitan: ecen scribatua da, Ioren dut artzaina, eta barreyaturen dirade arthaldeco ardiac.\n26:32 Baina resuscita nadin ondoan, \u00e7uen aitzinean ioanen naiz Galileara.\n26:33 Eta ihardesten duela Pierrisec diotsa, Guciac hitan scandaliza baditez-ere, ni iagoitic ezniaitec scandaliza.\n26:34 Diotsa Iesusec, Eguiaz erraiten drauat, ecen gau hunetan oillarrac io de\u00e7an baino lehen hiruretan vkaturen nau\u00e4la.\n26:35 Diotsa Pierrisec, Are baldin hirequin hiltzera behar badaquit-ere, ez aut vkaturen. Halaber discipulu guciec-ere erran ce\u00e7aten.\n26:36 Orduan ethor cedin Iesus hequin Gethsemane deitzen den leku batetara: eta dioste discipuluey, Iar \u00e7aitezte hemen, harache ioanic othoitz daididano.\n26:37 Eta harturic Pierris eta Zebedeoren bi semeac, has cedin tristetzen eta guciz keichatzen.\n26:38 Orduan dioste Iesusec, Alde gucietaric triste da ene arima heriorano: \u00e7audete hemen, eta veilla e\u00e7a\u00e7ue enequin.\n26:39 Eta aitzinachiago ioanic, ahozpez iar cedin, othoitz eguiten \u00e7uela, eta cioela, Ene Ait\u00e1, baldin possible bada, iragan bedi eneganic copa haur: guciagatic-ere ez nola nic nahi baitut, baina nola hic.\n26:40 Guero ethorten da discipuluetara, eta erideiten ditu lo daun\u00e7ala: eta diotsa Pierrisi, Horrela orembat ecin veillatu du\u00e7ue enequin?\n26:41 Veilla e\u00e7a\u00e7ue eta othoitz egui\u00e7ue, sar etzaitezten tentationetan: ecen spiritua prompto da, baina haraguia flacu.\n26:42 Berriz bigarren aldian ioan cedin, eta othoitz eguin ce\u00e7an, erraiten \u00e7uela, Ene Ait\u00e1, baldin possible ezpada copa haur iragan dadin eneganic, hura edaten dudala baicen: eguin bedi hire vorondatea.\n26:43 Guero itzuliric erideiten ditu berriz lo daun\u00e7ala: ecen hayen beguiac sorthatuac ciraden.\n26:44 Eta vtziric hec, berriz ioan cedin, eta othoitz eguin ce\u00e7an heren aldian, hitz berac erraiten cituela.\n26:45 Orduan ethorten da bere discipuluetara, eta dioste, Lo egui\u00e7ue gaurguero, eta reposa \u00e7aitezte: hun\u00e1, hurbildu da orena, eta gui\u00e7onaren Semea liuratzen da gaichto\u00e9n escuetara.\n26:46 Iaiqui \u00e7aitezte, goacen: hun\u00e1, hurbildu da ni traditzen nauena.\n26:47 Eta hura oraino min\u00e7o cela, hun\u00e1, Iudas hamabietaric bat, ethor cedin, eta harequin gendetze handia ezpatequin eta vhequin, Sacrificadore principal\u00e9n eta populuco Anciano\u00e9n partez.\n26:48 Eta hura traditzen \u00e7uenac, eman cerauen seignale, cioela, Nori-ere pot eguinen baitraucat, hura da: \u00e7atchetzate hari.\n26:49 Eta bertan hurbilduric Iesusgana, erran ce\u00e7an, Magistru\u00e1, Vngui hel daquiala. Eta pot eguin cie\u00e7\u00f3n.\n26:50 Orduan Iesusec erran cie\u00e7\u00f3n Adisquide\u00e1, certan aiz hemen? Orduan hurbilduric e\u00e7ar citzaten escuac Iesusen gainean, eta lot cequizqui\u00f3n.\n26:51 Eta hun\u00e1, Iesusequin ciradenetaric batec, auan\u00e7aturic escua, idoqui ce\u00e7an bere ezpat\u00e1, eta ioric Sacrificadore principalaren cerbitzaria, edequi cie\u00e7\u00f3n beharria.\n26:52 Orduan diotsa Iesusec, Itzul e\u00e7ac eure ezpat\u00e1 bere lekura: ecen ezpata harturen duten guciac, ezpataz hilen dituc.\n26:53 Vste duc ecin othoitz daidiodala orain neure Aitari, eta baitinguzquet bertan hamabi legione baino guehiago Aingueru?\n26:54 Nolatan beraz compli litezque Scriptur\u00e1c, diotenean, ecen hunela behar dela eguin?\n26:55 Ordu hartan berean erran ciec\u00e9n Iesusec gendetzey, Gaichtaguin baten ondoan be\u00e7ala ilki i\u00e7an \u00e7arete ezpatequin eta vhequin, ene hatzamaitera: egun oroz \u00e7uen artean iarten ninc\u00e9n, iracasten ari nincela templean, eta eznau\u00e7ue hatzaman.\n26:56 Baina haur gucia eguin i\u00e7an da, compli litecen\u00e7at Prophet\u00e9n Scriptur\u00e1c. Orduan discipulu guci\u00e9c, hura abandonnaturic, ihes eguin ce\u00e7aten.\n26:57 Baina Iesus, hatzaman \u00e7uten\u00e9c, eraman ce\u00e7aten Caiphas Sacrificadore subiranoagana, non Scrib\u00e1c eta Ancianoac bilduac baitziraden.\n26:58 Eta Pierris iarreiquiten \u00e7ay\u00f3n vrrundanic Sacrificadore subiranoaren salarano, eta barnera sarthuric, iar cedin cerbitzariequin, fina ikus le\u00e7an\u00e7\u00e1t.\n26:59 Eta Sacrificadore principalac eta Ancianoac eta conseillu gucia testimoniage falsu bilha \u00e7abiltzan Iesusen contra, hil eraci le\u00e7aten\u00e7\u00e1t:\n26:60 Eta etze\u00e7aten eriden: eta anhitz testimonio falsu ethorri bacen-ere etze\u00e7aten eriden moldezcoric. Baina finean ethorriric bi testimonio falsuc erran ce\u00e7aten,\n26:61 Hunec erran du, Deseguin ahal dirot Iaincoaren templea, eta hirur egunez hura reedifica.\n26:62 Orduan iaiquiric Sacrificadore subiranoac erran cie\u00e7\u00f3n, Eztuc deus ihardesten? cer da hauc hire contra testificatzen dutena?\n26:63 Eta Iesus ichilic cegoen. Orduan ihardesten duela Sacrificadore subiranoac diotsa, Adiuratzen aut Iainco viciaren partez, erran die\u00e7agu\u00e1n, eya hi aicenez Christ Iaincoaren Semea.\n26:64 Diotsa Iesusec, Hic erran duc: baina are diotsuet, Hemendic harat ikussiren du\u00e7ue gui\u00e7onaren Semea iarriric dagoela Iaincoaren botherearen escuinean, eta ceruco hodeyetan ethorten dela.\n26:65 Orduan Sacrificadore subiranoac erdira citzan bere abillamenduac, erraiten \u00e7uela, Blasphematu du, cer guehiago testimonio behar dugu? hun\u00e1, orain en\u00e7un vkan du\u00e7ue hunen blasphemioa.\n26:66 Cer irudi \u00e7ai\u00e7ue? Eta hec ihardesten \u00e7utela, erran ce\u00e7aten. Hil mereci du.\n26:67 Orduan thu eguin cie\u00e7oten beguithartera, eta buffeta ce\u00e7aten, eta berc\u00e9c cihorr\u00e9z vkaldi eman cie\u00e7oten,\n26:68 Cioitela, Christ, prophetiza ie\u00e7aguc, nor den io auena.\n26:69 Eta Pierris iarriric cego\u00e9n lekorean sal\u00e1n: eta ethor cequi\u00f3n nescatobat, cioela, Hi-ere Iesus Galileanoarequin inc\u00e9n.\n26:70 Baina harc vka ce\u00e7an guci\u00e9n aitzinean, cioela, Etzeaquinat cer dion\u00e1n.\n26:71 Eta hura corralerat ilkiten cela ikus ce\u00e7an berce nescato batec: eta erran ciec\u00e9n han ciradeney, Haur-ere Iesus Nazarenorequin cen.\n26:72 Eta berriz vka ce\u00e7an iuramendurequin, cioela, Ezte\u00e7agut gui\u00e7ona.\n26:73 Eta appur-baten buru\u00e4n ethor citecen present i\u00e7an ciradenac, eta erran cie\u00e7oten Pierrisi, Eguiazqui hi-ere hetaric aiz: ecen eure min\u00e7atzeac-ere declaratzen au.\n26:74 Orduan has cedin maradicatzen eta arnegatzen, cioela, Ezte\u00e7agut gui\u00e7ona. Eta bertan oillarrac io ce\u00e7an.\n26:75 Orduan orhoit cedin Pierris Iesusec erran ceraucan hitzaz, ceinec erran baitzeraucan, Oillarrac io de\u00e7an baino lehen, hiruretan vkaturen nauc. Eta camporat ilkiric nigar eguin ce\u00e7an mingui.\n27:1 Guero goi\u00e7a ethorri cenean, conseillu eduqui ce\u00e7aten Sacrificadore principal eta populuco Anciano guci\u00e9c Iesusen contra, hura heriotara eman le\u00e7aten\u00e7at.\n27:2 Eta estecaturic eraman ce\u00e7aten, eta liura cie\u00e7oten Pontio Pilate gobernadoreari.\n27:3 Orduan Iudasec, hura traditu \u00e7uenac, \u00e7acussanean hura condemnatu cela vrriquituric, itzul cietz\u00e9n hoguey eta hamar diru\u00e4c Sacrificadore principaley eta Ancianoey.\n27:4 Cioela, Bekatu eguin dut, odol innocentaren traditzeaz. Baina hec erran ce\u00e7aten, Cer dohacu guri? hic dacuss\u00e1la.\n27:5 Eta diru\u00e4c iraitziric templean, retira cedin, eta ioanic, vrka ce\u00e7an bere buru\u00e4.\n27:6 Orduan Sacrificadore principalec diru\u00e4c harturic erran ce\u00e7aten, Ezta sori hauc thesaurean e\u00e7ar ditecen, ecen odol precioa da.\n27:7 Eta conseillu harturic, eros ce\u00e7aten he\u00e7az topinaguile baten land\u00e1 estrangeren ohortz leku.\n27:8 Halacotz deithu i\u00e7an da landa hura, odol-landa, egungo egunerano.\n27:9 Orduan compli cedin Hieremias prophet\u00e1z erran i\u00e7an cena, cioela, Eta hartu vkan dituzt\u00e9 hoguey eta hamar diru\u00e4c, estimatu i\u00e7an denaren precioa, cein estimatu i\u00e7an baita Israeleco haourr\u00e9z:\n27:10 Eta eman dituzte hec tupinaguile baten landaren erosteco, Iaunac niri ordenatu cerautan be\u00e7ala.\n27:11 Eta Iesus eraman cedin Gobernadorearen aitzinera, eta interroga ce\u00e7an Gobernadoreac, cioela, Hi aiz Iudu\u00e9n Reguea? Iesusec erran cie\u00e7\u00f3n, Hic dioc.\n27:12 Eta accusatu i\u00e7anic Sacrificadore principal\u00e9z eta Anciano\u00e9z, deus etze\u00e7an ihardets.\n27:13 Orduan diotsa Pilatec, Eztan\u00e7uc cembat gau\u00e7a hire contra testificatzen duten?\n27:14 Eta etzie\u00e7\u00f3n ihardets hitz batetara-ere: hala non miresten baitzuen Gobernadoreac haguitz.\n27:15 Bada best\u00e1n costumatu \u00e7uen Gobernadoreac populuari ber\u00e9c nahi \u00e7ut\u00e9n presoner baten largatzera.\n27:16 Eta orduan ba\u00e7ut\u00e9n presoner notablebat, Barabbas deitzen cenic.\n27:17 Bildu ciradenean bada hec, erran ciec\u00e9n Pilatec, Cein nahi du\u00e7ue larga die\u00e7a\u00e7uedan? Barabbas, ala Iesus, deitzen dena Christ?\n27:18 Ecen baceaquian inuidiaz hura liuratu \u00e7utela.\n27:19 Eta hura alki iudicialean iarriric cegoela, igor cie\u00e7\u00f3n bere emazteac, cioela, Eztu\u00e1la hic deus iusto horrequin, ecen anhitz iragan diat egun ametsetaric horrengatic.\n27:20 Orduan Sacrificadore principal\u00e9c eta Anciano\u00e9c burutan eman cie\u00e7oten populuari Barabbasen esca litecen, eta Iesus hil eraci le\u00e7aten.\n27:21 Eta ihardesten \u00e7uela Gobernadoreac erran ciec\u00e9n, Biotaric cein nahi du\u00e7ue larga die\u00e7a\u00e7uedan? Eta hec erran cie\u00e7oten, Barabbas.\n27:22 Erran ciec\u00e9n Pilatec, Cer eguinen dut beraz Iesusez Christ deitzen denaz? Diotsate guci\u00e9c, Crucifica bedi.\n27:23 Eta Gobernadoreac dioste, Baina cer gaizqui eguin du? Orduan hec ohiu guehiago eguiten \u00e7ut\u00e9n, erraiten \u00e7utela, Crucifica bedi.\n27:24 Eta ikussiric Pilatec ecen etzuela deus probetchatzen, baina tumultoa handitzenago cela, vr harturic ikuz citzan escuac populuaren aitzinean, cioela, Innocent naiz ni iusto hunen odoletic: \u00e7uec ikussa\u00e7ue.\n27:25 Eta ihardesten \u00e7uela populu guciac erran ce\u00e7an, Horren odola dela gure gainean eta gure haourren gainean.\n27:26 Orduan larga ciec\u00e9n Barabbas: eta Iesus a\u00e7otaturic liura ciec\u00e9n crucifica ledin\u00e7\u00e1t.\n27:27 Orduan gobernadorearen gendarmes\u00e9c eramanic Iesus pretoriora, bil ce\u00e7aten haren aitzinera banda gucia.\n27:28 Eta billuci \u00e7utenean eman cie\u00e7oten soinera escarlatazco mantobat.\n27:29 Eta elhorrizco coroabat plegaturic e\u00e7ar ce\u00e7aten haren buru gainean, eta canaberabat haren escuinean: eta haren aitzinean belhauricatuz truffatzen ciraden har\u00e7az erraiten \u00e7utela, Vngui hel daquiala, Iuduen Regue\u00e1.\n27:30 Eta thu eguinic haren contra, har ce\u00e7aten canabera hura, eta haren buru\u00e4ri ceraunsaten.\n27:31 Guero har\u00e7az truffatu ciradenean, eraunz cie\u00e7oten mantoa, eta vezti ce\u00e7aten bere abillamenduez: eta eraman ce\u00e7aten crucificatzera.\n27:32 Eta ilki ciradenean eriden ce\u00e7aten gui\u00e7on Cyreniano Simon deitzen cembat: haur bortcha ce\u00e7aten haren crutzearen eramaitera.\n27:33 Eta ethorri ciradenean Golgotha deitzen den lekura (cein erran nahi baita hambat nola bur-he\u00e7ur lekua)\n27:34 Eman cie\u00e7oten vinagre edatera beha\u00e7unarequin nahastecaturic: eta dastatu \u00e7uenean etzuen edan nahi vkan.\n27:35 Eta crucificatu \u00e7utenean parti citzaten haren abillamenduac, \u00e7orthe egotziric: compli ledin\u00e7\u00e1t Prophet\u00e1z erran cena, Partitu vkan dituzte ene abillamenduac, eta ene arroparen gainean \u00e7orthe egotzi vkan dut\u00e9.\n27:36 Eta iarriric ceudela beguiratzen \u00e7ut\u00e9n hur\u00e1 han.\n27:37 Eta e\u00e7ar ce\u00e7aten haren buru garayan haren caus\u00e1 scribaturic, HAVR DA IESVS IVDVEN REGVEA.\n27:38 Orduan crucificatu i\u00e7an dirade harequin bi gaichtaguin bata escuinetic eta bercea ezquerretic.\n27:39 Eta iragaiten ciraden\u00e9c iniuriatzen \u00e7uten hura, bere buru\u00e4c higuitzen cituztela,\n27:40 Eta cioitela, Hic templea deseguiten duanorrec, eta hirur egunez edificatzen, empara e\u00e7ac eure buru\u00e4: baldin Iaincoaren Semea bahaiz, iauts adi crutzetic.\n27:41 Halaber Sacrificadore principal\u00e9c-ere truffatzen ciradela Scribequin eta Ancianoequin, erraiten \u00e7ut\u00e9n.\n27:42 Berceac emparatu ditu, bere buru\u00e4 ecin empara diro: baldin Israeleco Regue bada, iauts bedi orain crutzetic, eta sinhetsiren dugu hori.\n27:43 Fida da Iaincoa baithan, empara be\u00e7a orain, baldin haren gogaraco bada: ecen erran du, Iaincoaren Semea naiz.\n27:44 Hura bera, harequin crucificatu ciraden gaichtaguinec-ere reprotchatzen ceraucaten.\n27:45 Baina sey orenetaric bedratzi orenetarano lur guciaren gainean ilhumbe eguin cedin.\n27:46 Eta bedratzi oren\u00e9n inguru\u00e4n oihuz iar cedin Iesus ocengui, cioela, Eli, Eli, lama sabachthani? erran nahi baita, Ene Iaincoa, Ene Iaincoa, ceren abandonnatu nauc?\n27:47 Eta han present ciradenetaric batzuc hori en\u00e7unic, cioiten, Elias deitzen du hunec.\n27:48 Eta bertan laster eguinic hetaric batec, eta spongiabat harturic vinagrez betheric, eta e\u00e7arriric canabera baten inguru\u00e4n, edatera eman cie\u00e7\u00f3n.\n27:49 Eta berc\u00e9c erraiten \u00e7uten, Vtzac, dacussagun, eya ethorriren denez Elias horren emparatzera.\n27:50 Eta orduan Iesusec berriz ocengui oihu eguinic, spiritua renda ce\u00e7an.\n27:51 Eta hun\u00e1, templeco vel\u00e1 erdira cedin bi \u00e7athitara, garaitic behererano, eta lurra ikara cedin, eta harriac, erdira citecen.\n27:52 Eta monumentac irequi citecen, eta anhitz Saindu lo ceun\u00e7an\u00e9n gorputzac iaiqui citecen.\n27:53 Eta monumentetaric ilkiric haren resurrectione ondoan, sar citecen ciuitate saindura, eta aguer cequizquien anhitzi.\n27:54 Eta Centenera, eta harequin Iesusen beguirale ceudenac, lur ikaratzea eta eguin i\u00e7an ciraden gau\u00e7\u00e1c ikussiric, ici citecen haguitz, erraiten \u00e7utela, Eguiazqui Iaincoaren Semea cen haur.\n27:55 Han ciraden halaber anhitz emazte vrrundanic beha ceudela, cein iarreiqui i\u00e7an baitzaizcan Iesusi Galileatic, hura cerbitzatzen \u00e7utela.\n27:56 Hetaric cen, Maria Magdalena, eta Maria Iacquesen eta Iosesen ama, eta Zebedeoren semen am\u00e1.\n27:57 Eta arrastu cenean, ethor cedin gui\u00e7on abratsbat Arimathiatic, Ioseph deitzen cenic, hura-ere Iesusen discipulu i\u00e7an cen.\n27:58 Haur ethor cedin Pilatgana, eta esca cequi\u00f3n Iesusen gorputzaren: orduan mana ce\u00e7an Pilatec renda ledin gorputza.\n27:59 Eta gorputza harturic Iosephec mihisse churi batetan barna e\u00e7ar ce\u00e7an.\n27:60 Eta e\u00e7ar ce\u00e7an bere monument berri arroca batetan ebaquia \u00e7uenean: eta harri handibat monument borthara itzuliric, ioan cedin.\n27:61 Eta Maria Magdalena eta Maria bercea ciraden han iarriac sepulchre aurk\u00e1n.\n27:62 Eta biharamunean, cein baita Sabbathoaren preparatione ondoan, bil citecen Sacrificadore principalac, eta Phariseuac Pilatgana.\n27:63 Erraiten \u00e7utela, Iauna, orhoitu gaituc nola abusari harc vici cela erran ce\u00e7an, Ondoco heren egunean resuscitaturen naiz.\n27:64 Mana e\u00e7ac bada beguira dadin sepulchrea heren egunerano, haren discipulu\u00e9c gau\u00e4z ethorriric, hura ebats ezte\u00e7aten, eta populuari derroten, Resuscitatu da hiletaric: eta halaz baitate azquen errorea lehena baino gaichtoago.\n27:65 Eta erran ciec\u00e9n Pilatec, Baditu\u00e7ue goardac: \u00e7oazte, segura \u00e7aitezte daqui\u00e7uen be\u00e7ala.\n27:66 Hec bada ioanic segura ce\u00e7aten sepulchrea, harria ciguilaturic, goardequin.\n28:1 Eta Sabbath azquencean asteco lehen arguitu behar cen egunean, Maria Magdalena eta Maria bercea ethor citecen sepulchrearen ikustera.\n28:2 Eta hun\u00e1, lur ikaratze handibat eguin cedin: ecen Iaunaren Aingueru\u00e4 iauts cedin cerutic, eta ethorriric aldara ce\u00e7an harria borthatic, eta iarriric cegoen haren gainean.\n28:3 Eta cen haren ikartzea chistmista be\u00e7ala, eta haren abillamendua churi elhurra be\u00e7ala.\n28:4 Eta haren beldurrez, ici citecen goard\u00e1c, eta hilac be\u00e7alaca citecen.\n28:5 Baina ihardesten \u00e7uela Aingueru\u00e4c erran ciec\u00e9n emaztey, \u00c7uec eztu\u00e7uela beldurric: ecen badaquit Iesus crucificatu i\u00e7an denaren bilha \u00e7abiltzatela:\n28:6 Ezta hemen: ecen resuscitatu i\u00e7an da, erran \u00e7uen be\u00e7ala: \u00e7atozte ikussa\u00e7ue Iauna e\u00e7arri i\u00e7an cen lekua.\n28:7 Eta bertan ioanic erre\u00e7ue haren discipuluey, ecen resuscitatu dela: eta hun\u00e1, \u00e7uen aitzinean doa Galileara: han hura ikussiren du\u00e7ue. Hun\u00e1, erran drau\u00e7uet.\n28:8 Eta bertan partituric monumentetic iciapen eta bozcario handirequin, laster eguin ce\u00e7aten haren discipuluey declaratzera.\n28:9 Baina hec haren discipuluey declaratzera cioacela, hun\u00e1, Iesus aitzinera ethor cequien, cioela, Vngui hel daqui\u00e7uela. Eta hec hurbilduric lot cequizt\u00e9n haren oiney, eta adora ce\u00e7aten hura.\n28:10 Orduan dioste Iesusec, Eztu\u00e7uela beldurric: \u00e7oazte, declara iece\u00e7ue ene anayey, doacen Galileara: eta han ikussiren naut\u00e9.\n28:11 Hec partitu eta, hun\u00e1, goardetaric batzu ethor citecen hirira, eta declara cietz\u00e9n Sacrificadore principaley eguin i\u00e7an ciraden gau\u00e7a guciac.\n28:12 Orduan bilduric Ancianoequin, eta conseillu harturic, diru somma ona eman ciec\u00e9n gendarmesey:\n28:13 Cioitela, Erra\u00e7ue, Haren discipulu\u00e9c gauaz ethorriric, hura ebatsi vkan dut\u00e9 gu lo gaun\u00e7ala.\n28:14 Eta baldin hori gobernadoreac en\u00e7un bade\u00e7a, guc sinhets eraciren draucagu, eta eguitecotaric idoquiren \u00e7aituztegu.\n28:15 Eta hec diru\u00e4 harturic eguin ce\u00e7aten iracatsi i\u00e7an ciraden be\u00e7ala: eta publicatu i\u00e7an da propos haur Iudu\u00e9n artean egungo egunerano.\n28:16 Baina hameca discipuluac ioan citecen Galilear\u00e1t, mendira, non ordenatu baitzarauen Iesusec.\n28:17 Eta hura ikussiric adora ce\u00e7aten: eta batzuc duda ce\u00e7aten.\n28:18 Eta hurbilduric Iesus min\u00e7a cequi\u00e9n, cioela, Eman i\u00e7an \u00e7ait niri bothere gucia ceru\u00e4n eta lurrean.\n28:19 \u00c7oazte bada eta iracats itza\u00e7ue gende guciac: batheyatzen ditu\u00e7uela Aitaren eta Semearen eta Spiritu sainduaren icenean:\n28:20 Iracasten ditu\u00e7uela nic manatu drau\u00e7uedan guciaren beguiratzen: eta hun\u00e1, ni \u00e7uequin naiz bethiere munduaren finerano. Amen.","title":"Basque Bible (NT): Matthew","type":"page"}