{"collection":"Bible & Christianity","html_url":"https://unchartedknowledge.5gfusion.net/browse/bib/wb/trk/ch2.htm","path":"bib/wb/trk/ch2.htm","source_url":"https://sacred-texts.com/bib/wb/trk/ch2.htm","text":"1:1 Davut o\u011flu S\u00fcleyman krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131s\u0131 RAB onunlayd\u0131 ve onu \u00e7ok y\u00fcceltti.\n1:2 S\u00fcleyman b\u00fct\u00fcn \u0130sraillileri -binba\u015f\u0131lar\u0131, y\u00fczba\u015f\u0131lar\u0131, yarg\u0131\u00e7lar\u0131, \u0130srailin boy ba\u015flar\u0131 olan \u00f6nderleri- \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131.\n1:3 Sonra b\u00fct\u00fcn toplulukla birlikte Givondaki tap\u0131nma yerine gitti. \u00c7\u00fcnk\u00fc RABbin kulu Musan\u0131n \u00e7\u00f6lde yapt\u0131\u011f\u0131 Tanr\u0131yla Bulu\u015fma \u00c7ad\u0131r\u0131 oradayd\u0131.\n1:4 Ancak Davut Tanr\u0131n\u0131n Antla\u015fma Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 Kiryat-Yearimden getirip Yeru\u015falimde haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ad\u0131ra koymu\u015ftu.\n1:5 Hur o\u011flu Uri o\u011flu Besalelin yapt\u0131\u011f\u0131 tun\u00e7 suna\u011f\u0131 da Givonda RABbin Konutunun \u00f6n\u00fcne yerle\u015ftirmi\u015fti. S\u00fcleymanla topluluk orada RABbe dan\u0131\u015ft\u0131lar.\n1:6 S\u00fcleyman RABbin \u00f6n\u00fcne, Bulu\u015fma \u00c7ad\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki tun\u00e7 suna\u011fa \u00e7\u0131karak \u00fczerinde bin yakmal\u0131k sunu sundu.\n1:7 Tanr\u0131 o gece S\u00fcleymana g\u00f6r\u00fcn\u00fcp, \u2039\u2039Sana ne vermemi istersin?\u203a\u203a diye sordu.\n1:8 S\u00fcleyman, \u2039\u2039Babam Davuta b\u00fcy\u00fck iyilikler yapt\u0131n\u203a\u203a diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi, \u2039\u2039Beni de onun yerine kral atad\u0131n.\n1:9 Ya RAB Tanr\u0131, babam Davuta verdi\u011fin s\u00f6z yerine gelsin! Beni yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn tozu kadar \u00e7ok olan bir halk\u0131n kral\u0131 yapt\u0131n.\n1:10 \u015eimdi bu halk\u0131 y\u00f6netebilmem i\u00e7in bana bilgi ve bilgelik ver. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc senin bu b\u00fcy\u00fck halk\u0131n\u0131 kim y\u00f6netebilir!\u203a\u203a\n1:11 Tanr\u0131 S\u00fcleymana, \u2039\u2039Demek y\u00fcre\u011finin dile\u011fi bu\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039Zenginlik, mal m\u00fclk, onur ya da senden nefret edenlerin \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc istemedin, kendin i\u00e7in uzun \u00f6m\u00fcr de istemedin. Bunlar\u0131n yerine seni ba\u015f\u0131na kral yapt\u0131\u011f\u0131m halk\u0131m\u0131 y\u00f6netmek i\u00e7in bilgi ve bilgelik istedin.\n1:12 Sana bilgi ve bilgelik verilecektir. Sana ayr\u0131ca \u00f6yle bir zenginlik, mal m\u00fclk ve onur verece\u011fim ki, benzeri ne senden \u00f6nceki krallarda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr, ne de senden sonrakilerde g\u00f6r\u00fclecektir.\u203a\u203a\n1:13 Bundan sonra S\u00fcleyman Givondaki tap\u0131nma yerinden, Bulu\u015fma \u00c7ad\u0131r\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p Yeru\u015falime gitti. \u0130sraili oradan y\u00f6netti.\n1:14 Kral S\u00fcleyman sava\u015f arabalar\u0131yla atlar\u0131n\u0131 toplad\u0131. Bin d\u00f6rt y\u00fcz sava\u015f arabas\u0131, on iki bin at\u0131 vard\u0131. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sava\u015f arabalar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131lan kentlere, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kendi yan\u0131na, Yeru\u015falime yerle\u015ftirdi.\n1:15 Krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Yeru\u015falimde alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f ta\u015f de\u011ferine d\u00fc\u015ft\u00fc. Sedir a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u015eefeladaki yaban\u0131l incir a\u011fa\u00e7lar\u0131 kadar bolla\u015ft\u0131.\n1:16 S\u00fcleyman\u0131n atlar\u0131 M\u0131s\u0131r ve Keveden getirilirdi. Kral\u0131n t\u00fcccarlar\u0131 atlar\u0131 Keveden sat\u0131n al\u0131rd\u0131.\n1:17 M\u0131s\u0131r'dan bir sava\u015f arabas\u0131 alt\u0131 y\u00fcz, bir at y\u00fcz elli \u015fekel g\u00fcm\u00fc\u015fe getirilirdi. Bunlar\u0131 b\u00fct\u00fcn Hitit ve Aram krallar\u0131na satarlard\u0131. b\u00f6lgesi\u203a\u203a.\n2:1 S\u00fcleyman RAB ad\u0131na bir tap\u0131nak, kendisi i\u00e7in de bir saray yapt\u0131rmaya karar verdi.\n2:2 Y\u00fck ta\u015f\u0131mak i\u00e7in yetmi\u015f bin, da\u011flarda ta\u015f kesmek i\u00e7in seksen bin, bunlara g\u00f6zc\u00fcl\u00fck etmek i\u00e7in de \u00fc\u00e7 bin alt\u0131 y\u00fcz ki\u015fi g\u00f6revlendirdi.\n2:3 Sur Kral\u0131 Hirama da \u015fu haberi g\u00f6nderdi: \u2039\u2039Babam Davutun oturmas\u0131 i\u00e7in saray yap\u0131l\u0131rken kendisine g\u00f6nderdi\u011fin sedir tomruklar\u0131ndan bana da g\u00f6nder.\n2:4 Tanr\u0131m RABbe adamak \u00fczere, Onun ad\u0131na bir tap\u0131nak yap\u0131yorum. Bu tap\u0131nakta ho\u015f kokulu buhur yak\u0131p adak ekmeklerini s\u00fcrekli olarak masaya dizece\u011fiz. Sabah ak\u015fam, her \u015eabat G\u00fcn\u00fc, her Yeni Ay ve Tanr\u0131m\u0131z RABbin belirledi\u011fi bayramlarda orada yakmal\u0131k sunular sunaca\u011f\u0131z. \u0130sraile bunlar\u0131 s\u00fcrekli yapmas\u0131 buyruldu.\n2:5 \u2039\u2039Yapaca\u011f\u0131m tap\u0131nak b\u00fcy\u00fck olacak. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn tanr\u0131lardan b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.\n2:6 Ama Ona bir tap\u0131nak yapmaya kimin g\u00fcc\u00fc yeter? \u00c7\u00fcnk\u00fc O g\u00f6klere, g\u00f6klerin g\u00f6klerine bile s\u0131\u011fmaz. Ben kimim ki Ona bir tap\u0131nak yapay\u0131m! Ancak \u00f6n\u00fcnde buhur yak\u0131labilecek bir yer yapabilirim.\n2:7 \u2039\u2039Bana bir adam g\u00f6nder; Yahuda ve Yeru\u015falimde babam Davutun yeti\u015ftirdi\u011fi ustalar\u0131mla \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n. Alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, tun\u00e7 ve demiri i\u015flemede; mor, k\u0131rm\u0131z\u0131, lacivert kuma\u015f dokumada, oymac\u0131l\u0131kta usta olsun.\n2:8 \u2039\u2039Bana L\u00fcbnandan sedir, \u00e7am, algumf\u00e7 tomruklar\u0131 da g\u00f6nder. Adamlar\u0131n\u0131n oradaki a\u011fa\u00e7lar\u0131 kesmekte usta olduklar\u0131n\u0131 biliyorum. Benim adamlar\u0131m da seninkilerle birlikte \u00e7al\u0131\u015fs\u0131n.\n2:9 \u00d6yle ki, bana \u00e7ok say\u0131da tomruk sa\u011flayabilsinler. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapaca\u011f\u0131m tap\u0131nak b\u00fcy\u00fck ve g\u00f6rkemli olacak.\n2:10 A\u011fa\u00e7 kesen adamlar\u0131na yirmi bin kor bulgur, yirmi bin kor arpa, yirmi bin bat \u015farap, yirmi bin bat zeytinya\u011f\u0131 verece\u011fim.\u203a\u203a a\u011fac\u0131 oldu\u011fu san\u0131l\u0131yor.\n2:11 Sur Kral\u0131 Hiram S\u00fcleymana mektupla \u015fu yan\u0131t\u0131 g\u00f6nderdi: \u2039\u2039RAB halk\u0131n\u0131 sevdi\u011fi i\u00e7in, seni onlar\u0131n kral\u0131 yapt\u0131.\u203a\u203a\n2:12 Hiram mektubunu \u015f\u00f6yle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u2039\u2039Yeri g\u00f6\u011f\u00fc yaratan \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe \u00f6vg\u00fcler olsun! Kral Davuta bilge bir o\u011ful verdi; RAB i\u00e7in bir tap\u0131nak, kendisi i\u00e7in de bir saray yapacak ak\u0131ll\u0131 ve anlay\u0131\u015fl\u0131 bir o\u011ful.\n2:13 \u2039\u2039Sana Huram-Avi ad\u0131nda usta ve ak\u0131ll\u0131 birini g\u00f6nderiyorum.\n2:14 Annesi Danl\u0131, babas\u0131 Surludur. Alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, tun\u00e7, demir, ta\u015f ve tahta i\u015flemekte; ince keten, mor, lacivert ve k\u0131rm\u0131z\u0131 kuma\u015f dokumakta ustad\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc oymac\u0131l\u0131kta usta oldu\u011fu gibi her tasar\u0131m\u0131 uygulayabilecek yetenektedir. Ustalar\u0131nla ve baban\u0131n, efendim Davutun yeti\u015ftirdi\u011fi ustalarla \u00e7al\u0131\u015facak.\n2:15 \u2039\u2039Efendim, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fin bu\u011fday, arpa, zeytinya\u011f\u0131 ve \u015farab\u0131 kullar\u0131na g\u00f6nder.\n2:16 Biz de sana gereken b\u00fct\u00fcn tomruklar\u0131 L\u00fcbnanda keser, deniz yoluyla, sallarla Yafaya kadar y\u00fczd\u00fcr\u00fcr\u00fcz. Sonra sen tomruklar\u0131 al\u0131p Yeru\u015falime g\u00f6t\u00fcr\u00fcrs\u00fcn.\u203a\u203a\n2:17 Babas\u0131 Davutun yapt\u0131\u011f\u0131 say\u0131mdan sonra, S\u00fcleyman da \u0130srailde ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn yabanc\u0131lar aras\u0131nda bir say\u0131m yapt\u0131. Yabanc\u0131lar\u0131n say\u0131s\u0131 153 600 ki\u015fi olarak belirlendi.\n2:18 Bunlardan 70 000'ine y\u00fck ta\u015f\u0131ma, 80 000'ine da\u011flarda ta\u015f kesme, 3 600'\u00fcne de i\u015f\u00e7ileri \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma g\u00f6revi verildi.\n3:1 S\u00fcleyman bundan sonra RABbin Yeru\u015falimde babas\u0131 Davuta g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc Moriya Da\u011f\u0131nda RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 yapt\u0131rmaya ba\u015flad\u0131. Yevuslu Ornan\u0131n olan bu harman yerini Davut sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131.\n3:2 S\u00fcleyman krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131n\u0131n ikinci ay\u0131n\u0131n ikinci g\u00fcn\u00fcnde yap\u0131y\u0131 ba\u015flatt\u0131.\n3:3 Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131 i\u00e7in att\u0131\u011f\u0131 temel, eski \u00f6l\u00e7\u00fclere g\u00f6re altm\u0131\u015f ar\u015f\u0131n uzunlu\u011funda, yirmi ar\u015f\u0131n geni\u015fli\u011findeydi.\n3:4 Tap\u0131na\u011f\u0131n \u00f6n cephesini boydan boya kaplayan eyvan\u0131n\u0131n geni\u015fli\u011fi yirmi ar\u015f\u0131n, y\u00fcksekli\u011fi y\u00fcz yirmi ar\u015f\u0131nd\u0131f\u0131. S\u00fcleyman i\u00e7 duvarlar\u0131 saf alt\u0131nla kaplatt\u0131.\n3:5 Ana b\u00f6l\u00fcm\u00fcn duvarlar\u0131n\u0131 da \u00f6nce \u00e7am tahtas\u0131yla, sonra saf alt\u0131nla kaplatt\u0131; hurma a\u011fac\u0131 ve zincir motifleriyle s\u00fcsletti.\n3:6 Tap\u0131na\u011f\u0131 de\u011ferli ta\u015flarla bezetti. Kullan\u0131lan alt\u0131n Parvayimden getirilmi\u015fti.\n3:7 Kiri\u015fleri, kap\u0131 e\u015fiklerini, duvarlarla kap\u0131lar\u0131 alt\u0131nla kaplatt\u0131. Duvarlara Keruvlar oydurdu.\n3:8 En Kutsal Yeri yapt\u0131: Uzunlu\u011fu tap\u0131na\u011f\u0131n geni\u015fli\u011fine e\u015fitti; uzunlu\u011fu da geni\u015fli\u011fi de yirmi\u015fer ar\u015f\u0131nd\u0131. En Kutsal Yerin i\u00e7 duvarlar\u0131n\u0131 alt\u0131 y\u00fcz talant saf alt\u0131nla kaplatt\u0131.\n3:9 Alt\u0131n \u00e7ivilerin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 elli \u015fekeldi. S\u00fcleyman yukar\u0131 odalar\u0131 da alt\u0131nla kaplatt\u0131.\n3:10 En Kutsal Yerde iki Keruv heykeli yapt\u0131rarak alt\u0131nla kaplatt\u0131.\n3:11 Keruvlar\u0131n kanatlar\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu yirmi ar\u015f\u0131nd\u0131. Keruvlardan birinin kanad\u0131 be\u015f ar\u015f\u0131nd\u0131 ve tap\u0131na\u011f\u0131n duvar\u0131na eri\u015fiyordu. \u00d6b\u00fcr kanat da be\u015f ar\u015f\u0131nd\u0131 ve \u00f6teki Keruvun kanad\u0131na de\u011fiyordu.\n3:12 Ayn\u0131 \u015fekilde \u00f6teki Keruvun da kanad\u0131 be\u015f ar\u015f\u0131nd\u0131 ve tap\u0131na\u011f\u0131n duvar\u0131na eri\u015fiyordu. \u00d6b\u00fcr kanat da be\u015f ar\u015f\u0131nd\u0131 ve birinci Keruvun kanad\u0131na de\u011fiyordu.\n3:13 Ayakta duran ve a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f kanatlar\u0131n\u0131n uzunlu\u011fu yirmi ar\u015f\u0131n olan Keruvlar\u0131n y\u00fcz\u00fc ana b\u00f6l\u00fcme bak\u0131yordu.\n3:14 En Kutsal Yerin perdesi lacivert, mor, k\u0131rm\u0131z\u0131 kuma\u015ftan ve ince ketenden yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u00dczerinde Keruv i\u015flemeleri vard\u0131.\n3:15 S\u00fcleyman otuz be\u015fer ar\u015f\u0131n y\u00fcksekli\u011finde iki s\u00fctun yapt\u0131r\u0131p tap\u0131na\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne diktirdi. S\u00fctun ba\u015fl\u0131klar\u0131 be\u015fer ar\u015f\u0131n y\u00fcksekli\u011findeydi.\n3:16 Gerdanl\u0131\u011fa benzerf\u00f6 zincirler yapt\u0131rarak s\u00fctunlar\u0131n \u00fczerine koydurdu. Y\u00fcz nar motifi yapt\u0131r\u0131p zincirlere takt\u0131rd\u0131.\n3:17 S\u00fctunlar\u0131 tap\u0131na\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcne diktirip sa\u011fdakine Yakin, soldakine Boaz ad\u0131n\u0131 verdi. gelebilir.\n4:1 S\u00fcleyman tun\u00e7tan bir sunak yapt\u0131rd\u0131. Suna\u011f\u0131n eniyle uzunlu\u011fu yirmi\u015fer ar\u015f\u0131n, y\u00fcksekli\u011fi on ar\u015f\u0131nd\u0131f\u015f.\n4:2 D\u00f6kme tun\u00e7tan on ar\u015f\u0131nf\u015f \u00e7ap\u0131nda, be\u015f ar\u015f\u0131n derinli\u011finde, \u00e7evresi otuz ar\u015f\u0131n yuvarlak bir havuz yapt\u0131rd\u0131.\n4:3 Havuzun d\u0131\u015f\u0131 bo\u011fa kabartmalar\u0131yla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Her ar\u015f\u0131ndaf\u00fc onar tane olan bu kabartmalar iki s\u0131ra halindeydi ve g\u00f6vdeyle birlikte d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.\n4:4 Havuz \u00fc\u00e7\u00fc kuzeye, \u00fc\u00e7\u00fc bat\u0131ya, \u00fc\u00e7\u00fc g\u00fcneye, \u00fc\u00e7\u00fc de do\u011fuya bakan on iki bo\u011fa heykeli \u00fczerine oturtulmu\u015ftu. Bo\u011falar\u0131n sa\u011fr\u0131lar\u0131 i\u00e7e d\u00f6n\u00fckt\u00fc.\n4:5 Havuzun \u00e7eperi d\u00f6rt parmak kal\u0131nl\u0131\u011f\u0131ndayd\u0131; kenarlar\u0131 k\u00e2se kenarlar\u0131n\u0131, nil\u00fcferleri and\u0131r\u0131yordu. \u00dc\u00e7 bin bat su al\u0131yordu.\n4:6 S\u00fcleyman y\u0131kama i\u015fleri i\u00e7in on kazan yapt\u0131rd\u0131. Be\u015fini suna\u011f\u0131n g\u00fcneyine, be\u015fini kuzeyine yerle\u015ftirdi. Yakmal\u0131k sunular\u0131n par\u00e7alar\u0131 bunlarda y\u0131kan\u0131rd\u0131. Havuz ise k\u00e2hinlerin y\u0131kanmas\u0131 i\u00e7indi.\n4:7 S\u00fcleyman tan\u0131ma uygun bi\u00e7imde yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 on alt\u0131n kandilli\u011fi tap\u0131na\u011f\u0131n i\u00e7ine, be\u015fi sa\u011fda, be\u015fi solda olmak \u00fczere yerle\u015ftirdi.\n4:8 Yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 on masan\u0131n be\u015fini de tap\u0131na\u011f\u0131n sa\u011f\u0131na, be\u015fini soluna yerle\u015ftirdi. Ayr\u0131ca y\u00fcz alt\u0131n \u00e7anak yapt\u0131rd\u0131.\n4:9 K\u00e2hinlerin avlusunu, b\u00fcy\u00fck avluyla kap\u0131lar\u0131n\u0131 yapt\u0131rd\u0131. Kap\u0131lar\u0131 tun\u00e7la kaplatt\u0131.\n4:10 Havuzu ise tap\u0131na\u011f\u0131n g\u00fcneydo\u011fu k\u00f6\u015fesine yerle\u015ftirdi.\n4:11 Hiram kovalar, k\u00fcrekler, \u00e7anaklar yapt\u0131. B\u00f6ylece Kral S\u00fcleyman i\u00e7in \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011fu Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131yla ilgili i\u015fleri tamamlam\u0131\u015f oldu:\n4:12 \u0130ki s\u00fctun ve iki yuvarlak s\u00fctun ba\u015fl\u0131\u011f\u0131, bu ba\u015fl\u0131klar\u0131 s\u00fcsleyen iki \u00f6rg\u00fcl\u00fc a\u011f,\n4:13 S\u00fctunlar\u0131n yuvarlak ba\u015fl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcsleyen iki \u00f6rg\u00fcl\u00fc a\u011f\u0131n \u00fczerini iki\u015fer s\u0131ra halinde s\u00fcsleyen d\u00f6rt y\u00fcz nar motifi,\n4:14 On kazan ve ayakl\u0131klar\u0131,\n4:15 Havuz ve havuzu ta\u015f\u0131yan on iki bo\u011fa heykeli,\n4:16 Kovalar, k\u00fcrekler, b\u00fcy\u00fck \u00e7atallar. Huram-Avinin Kral S\u00fcleyman i\u00e7in RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn e\u015fyalar parlak tun\u00e7tand\u0131.\n4:17 Kral bunlar\u0131 \u015eeria Ovas\u0131nda, Sukkot ile Seredata aras\u0131ndaki killi topraklarda d\u00f6kt\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc.\n4:18 S\u00fcleyman\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 e\u015fyalar o kadar \u00e7oktu ki, kullan\u0131lan tuncun hesab\u0131 tutulmad\u0131.\n4:19 S\u00fcleyman\u0131n Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131 i\u00e7in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n e\u015fyalar \u015funlard\u0131: Alt\u0131n sunak ve ekmeklerin Tanr\u0131n\u0131n huzuruna kondu\u011fu masalar,\n4:20 \u0130\u00e7 odan\u0131n \u00f6n\u00fcne yerle\u015ftirilen ve kurala uygun olarak yak\u0131lan saf alt\u0131ndan kandilliklerle kandilleri,\n4:21 \u00c7i\u00e7ek s\u00fcslemeleri, kandiller, ma\u015falar. -Bunlar saf alt\u0131ndand\u0131.-\n4:22 Saf alt\u0131n fitil ma\u015falar\u0131, \u00e7anaklar, tabaklar, buhurdanlar ve tap\u0131na\u011f\u0131n alt\u0131n kap\u0131lar\u0131. En Kutsal Yer'in ve ana b\u00f6l\u00fcm\u00fcn kap\u0131lar\u0131 da alt\u0131ndand\u0131.\n5:1 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 tamamlan\u0131nca S\u00fcleyman, babas\u0131 Davutun adad\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f ve \u00f6b\u00fcr e\u015fyalar\u0131 getirip Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n hazine odalar\u0131na yerle\u015ftirdi.\n5:2 S\u00fcleyman RABbin Antla\u015fma Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 Davut Kenti olan Siyondan getirmek \u00fczere \u0130srail halk\u0131n\u0131n ileri gelenleriyle b\u00fct\u00fcn oymak ve boy ba\u015flar\u0131n\u0131 Yeru\u015falime \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131.\n5:3 Hepsi yedinci aydaki bayramda kral\u0131n \u00f6n\u00fcnde topland\u0131.\n5:4 \u0130srailin b\u00fct\u00fcn ileri gelenleri toplan\u0131nca, Levililer Antla\u015fma Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 yerden kald\u0131rd\u0131lar.\n5:5 Sand\u0131\u011f\u0131, Bulu\u015fma \u00c7ad\u0131r\u0131n\u0131 ve \u00e7ad\u0131rdaki b\u00fct\u00fcn kutsal e\u015fyalar\u0131 Levili k\u00e2hinler tap\u0131na\u011fa ta\u015f\u0131d\u0131lar.\n5:6 Kral S\u00fcleyman ve b\u00fct\u00fcn \u0130srail toplulu\u011fu Antla\u015fma Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde say\u0131s\u0131z davar ve s\u0131\u011f\u0131r kurban etti.\n5:7 K\u00e2hinler RABbin Antla\u015fma Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131 tap\u0131na\u011f\u0131n i\u00e7 odas\u0131na, En Kutsal Yere ta\u015f\u0131y\u0131p Keruvlar\u0131n kanatlar\u0131n\u0131n alt\u0131na yerle\u015ftirdiler.\n5:8 Keruvlar\u0131n kanatlar\u0131 sand\u0131\u011f\u0131n kondu\u011fu yerin \u00fcst\u00fcne kadar uzan\u0131yor ve sand\u0131\u011f\u0131 da, s\u0131r\u0131klar\u0131n\u0131 da \u00f6rt\u00fcyordu.\n5:9 S\u0131r\u0131klar \u00f6yle uzundu ki, u\u00e7lar\u0131 i\u00e7 odan\u0131n \u00f6n\u00fcnden g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu. Ancak d\u0131\u015far\u0131dan g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyordu. Bunlar h\u00e2l\u00e2 oradad\u0131r.\n5:10 Sand\u0131\u011f\u0131n i\u00e7inde Musan\u0131n Horev Da\u011f\u0131nda koydu\u011fu iki levhadan ba\u015fka bir \u015fey yoktu. Bunlar M\u0131s\u0131rdan \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131nda RABbin \u0130sraillilerle yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fman\u0131n levhalar\u0131yd\u0131.\n5:11 K\u00e2hinler Kutsal Yerden \u00e7\u0131kt\u0131lar. Orada bulunan k\u00e2hinlerin hepsi, b\u00f6l\u00fcklerinin s\u0131ras\u0131n\u0131 beklemeden, kendilerini kutsam\u0131\u015flard\u0131.\n5:12 B\u00fct\u00fcn Levili ezgiciler -Asaf, Heman, Yedutun, o\u011fullar\u0131yla karde\u015fleri- zillerle, \u00e7enk ve lirlerle, ince keten ku\u015fanm\u0131\u015f olarak suna\u011f\u0131n do\u011fusunda yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131. Borazan \u00e7alan y\u00fcz yirmi k\u00e2hin onlara e\u015flik ediyordu.\n5:13 Borazan \u00e7alanlarla ezgiciler tek ses halinde RABbe \u015f\u00fckredip \u00f6vg\u00fcler sunmaya ba\u015flad\u0131lar. Borazan, zil ve \u00e7alg\u0131lar\u0131n e\u015fli\u011finde seslerini y\u00fckselterek RABbi \u015f\u00f6yle \u00f6vd\u00fcler: \u2039\u2039RAB iyidir; Sevgisi sonsuza dek kal\u0131c\u0131d\u0131r.\u203a\u203a O anda RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 bir bulut doldurdu.\n5:14 Bu bulut y\u00fcz\u00fcnden k\u00e2hinler g\u00f6revlerini s\u00fcrd\u00fcremediler. \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB Tanr\u0131'n\u0131n g\u00f6rkemi tap\u0131na\u011f\u0131 doldurmu\u015ftu.\n6:1 O zaman S\u00fcleyman \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Ya RAB, karanl\u0131k bulutlarda otururum demi\u015ftin.\n6:2 Senin i\u00e7in g\u00f6rkemli bir tap\u0131nak, sonsuza dek ya\u015fayaca\u011f\u0131n bir konut yapt\u0131m.\u203a\u203a\n6:3 Kral ayakta duran b\u00fct\u00fcn \u0130srail toplulu\u011funa d\u00f6nerek onlar\u0131 kutsad\u0131ktan sonra\n6:4 \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Babam Davuta verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc tutan \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe \u00f6vg\u00fcler olsun! RAB demi\u015fti ki,\n6:5 \u2039Halk\u0131m\u0131 M\u0131s\u0131rdan \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131m g\u00fcnden bu yana, i\u00e7inde bulunaca\u011f\u0131m bir tap\u0131nak yapt\u0131rmak i\u00e7in \u0130srail oymaklar\u0131na ait kentlerden hi\u00e7birini se\u00e7medim. \u0130\u00e7lerinden halk\u0131m \u0130sraili y\u00f6netecek birini de se\u00e7medim.\n6:6 Ancak ad\u0131m\u0131n i\u00e7inde bulunaca\u011f\u0131 yer olarak Yeru\u015falimi, halk\u0131m \u0130sraili y\u00f6netmesi i\u00e7in Davutu se\u00e7tim.\u203a Benzer ifadeler 6:6,20de de ge\u00e7er.\n6:7 \u2039\u2039Babam Davut \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbin ad\u0131na bir tap\u0131nak yapmay\u0131 y\u00fcrekten istiyordu.\n6:8 Ama RAB, babam Davuta, \u2039Ad\u0131ma bir tap\u0131nak yapmay\u0131 y\u00fcrekten istemen iyi bir \u015fey\u203a dedi,\n6:9 \u2039Ne var ki, ad\u0131ma yap\u0131lacak bu tap\u0131na\u011f\u0131 sen de\u011fil, \u00f6z o\u011flun yapacak.\u203a\n6:10 \u2039\u2039RAB verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirdi. RABbin s\u00f6z\u00fc uyar\u0131nca, babam Davuttan sonra \u0130srail taht\u0131na ben ge\u00e7tim ve \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbin ad\u0131na tap\u0131na\u011f\u0131 ben yapt\u0131rd\u0131m.\n6:11 Ayr\u0131ca RABbin \u0130srail halk\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fman\u0131n i\u00e7inde korundu\u011fu sand\u0131\u011f\u0131 oraya yerle\u015ftirdim.\u203a\u203a\n6:12 S\u00fcleyman RABbin suna\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde, \u0130srail toplulu\u011funun kar\u015f\u0131s\u0131nda durup ellerini g\u00f6klere a\u00e7t\u0131.\n6:13 Be\u015f ar\u015f\u0131n uzunlu\u011funda, be\u015f ar\u015f\u0131n eninde, \u00fc\u00e7 ar\u015f\u0131n y\u00fcksekli\u011finde tun\u00e7 bir k\u00fcrs\u00fc yapt\u0131r\u0131p avlunun ortas\u0131na kurdurmu\u015ftu. Bu k\u00fcrs\u00fcn\u00fcn \u00fcst\u00fcnde durdu, \u0130srail toplulu\u011funun \u00f6n\u00fcnde diz \u00e7\u00f6k\u00fcp ellerini g\u00f6klere a\u00e7t\u0131.\n6:14 \u2039\u2039Ya RAB, \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131, yerde ve g\u00f6kte sana benzer ba\u015fka tanr\u0131 yoktur\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039B\u00fct\u00fcn y\u00fcrekleriyle yolunu izleyen kullar\u0131nla yapt\u0131\u011f\u0131n antla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 kal\u0131rs\u0131n.\n6:15 A\u011fz\u0131nla kulun babam Davuta verdi\u011fin s\u00f6z\u00fc bug\u00fcn ellerinle yerine getirdin.\n6:16 \u2039\u2039\u015eimdi, ya RAB, \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131, kulun babam Davuta verdi\u011fin \u00f6b\u00fcr s\u00f6z\u00fc de tutman\u0131 istiyorum. Ona, \u2039Senin soyundan \u0130srail taht\u0131na oturacaklar\u0131n ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyecektir; yeter ki, \u00e7ocuklar\u0131n yasam uyar\u0131nca \u00f6n\u00fcmde senin gibi dikkatle y\u00fcr\u00fcs\u00fcnler\u203a demi\u015ftin.\n6:17 Ya RAB, \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131, \u015fimdi kulun Davuta verdi\u011fin s\u00f6z\u00fc yerine getirmeni istiyorum.\n6:18 \u2039\u2039Tanr\u0131 ger\u00e7ekten yery\u00fcz\u00fcnde, insanlar aras\u0131nda ya\u015far m\u0131? Sen g\u00f6klere, g\u00f6klerin g\u00f6klerine bile s\u0131\u011fmazs\u0131n. Benim yapt\u0131\u011f\u0131m bu tap\u0131nak ne ki!\n6:19 Ya RAB Tanr\u0131m, kulunun etti\u011fi duay\u0131, yalvar\u0131\u015f\u0131 i\u015fit; duas\u0131na ve yakar\u0131\u015f\u0131na kulak ver.\n6:20 G\u00f6zlerin gece g\u00fcnd\u00fcz, \u2039Ad\u0131m\u0131 oraya yerle\u015ftirece\u011fim!\u203a dedi\u011fin bu tap\u0131na\u011f\u0131n \u00fczerinde olsun. Kulunun buraya y\u00f6nelerek etti\u011fi duay\u0131 i\u015fit.\n6:21 Buraya y\u00f6nelerek dua eden kulunun ve halk\u0131n \u0130srailin yakar\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u015fit. G\u00f6klerden, oturdu\u011fun yerden kulak ver; duyunca ba\u011f\u0131\u015fla.\n6:22 \u2039\u2039Biri kom\u015fusuna kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015fleyip ant i\u00e7mek zorunda kald\u0131\u011f\u0131nda, gelip bu tap\u0131nakta, senin suna\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde ant i\u00e7erse,\n6:23 g\u00f6klerden kulak ver ve gere\u011fini yap. Su\u00e7luya kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vererek, su\u00e7suzu hakl\u0131 \u00e7\u0131kararak kullar\u0131n\u0131 yarg\u0131la.\n6:24 \u2039\u2039Sana kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015fledi\u011fi i\u00e7in d\u00fc\u015fmanlar\u0131na yenik d\u00fc\u015fen halk\u0131n \u0130srail yine sana d\u00f6ner, ad\u0131n\u0131 anar, bu tap\u0131nakta dua edip yakararak \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131karsa,\n6:25 g\u00f6klerden kulak ver, halk\u0131n \u0130srailin g\u00fcnah\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla. Onlar\u0131 kendilerine ve atalar\u0131na verdi\u011fin \u00fclkeye yine kavu\u015ftur.\n6:26 \u2039\u2039Halk\u0131n sana kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015fledi\u011fi i\u00e7in g\u00f6kler kapan\u0131p ya\u011fmur ya\u011fmazsa, s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015fen halk\u0131n buraya y\u00f6nelip dua eder, ad\u0131n\u0131 anar ve g\u00fcnahlar\u0131ndan d\u00f6nerse,\n6:27 g\u00f6klerden kulak ver; kullar\u0131n\u0131n, halk\u0131n \u0130srailin g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla. Onlara do\u011fru yolda y\u00fcr\u00fcmeyi \u00f6\u011fret, halk\u0131na m\u00fclk olarak verdi\u011fin \u00fclkene ya\u011fmurlar\u0131n\u0131 g\u00f6nder.\n6:28 \u2039\u2039\u00dclkeyi k\u0131tl\u0131k, salg\u0131n hastal\u0131k, samyeli, k\u00fcf, t\u0131rt\u0131l ya da \u00e7ekirgeler kavurdu\u011funda, d\u00fc\u015fmanlar kentlerden birinde halk\u0131n\u0131 ku\u015fatt\u0131\u011f\u0131nda, herhangi bir felaket ya da hastal\u0131k ortal\u0131\u011f\u0131 sard\u0131\u011f\u0131nda,\n6:29 halk\u0131ndan bir ki\u015fi ya da b\u00fct\u00fcn halk\u0131n \u0130srail ba\u015f\u0131na gelen felaketi, ac\u0131y\u0131 kavrar, dua edip yakararak ellerini bu tap\u0131na\u011fa do\u011fru a\u00e7arsa,\n6:30 g\u00f6klerden, oturdu\u011fun yerden kulak ver ve ba\u011f\u0131\u015fla. \u0130nsanlar\u0131n y\u00fcreklerini yaln\u0131zca sen bilirsin. Onlara yapt\u0131klar\u0131na g\u00f6re davran ki,\n6:31 atalar\u0131m\u0131za verdi\u011fin bu \u00fclkede ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u00fcrece senden korksunlar ve senin yolunda y\u00fcr\u00fcs\u00fcnler.\n6:32 \u2039\u2039Halk\u0131n \u0130srailden olmayan, ama senin y\u00fcce ad\u0131n\u0131, g\u00fcc\u00fcn\u00fc, kudretini duyup uzak \u00fclkelerden gelen yabanc\u0131lar bu tap\u0131na\u011fa gelip dua ederlerse,\n6:33 g\u00f6klerden, oturdu\u011fun yerden kulak ver, yalvar\u0131\u015flar\u0131n\u0131 yan\u0131tla. \u00d6yle ki, d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131, halk\u0131n \u0130srail gibi, ad\u0131n\u0131 bilsin, senden korksun ve yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m bu tap\u0131na\u011f\u0131n sana ait oldu\u011funu \u00f6\u011frensin. \u00e7a\u011fr\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131.\u203a\u203a\n6:34 \u2039\u2039Halk\u0131n, d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6sterdi\u011fin yoldan sava\u015fa giderken sana, se\u00e7ti\u011fin bu kente ve ad\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m bu tap\u0131na\u011fa y\u00f6nelip dua ederse,\n6:35 dualar\u0131na, yakar\u0131\u015flar\u0131na g\u00f6klerden kulak ver ve onlar\u0131 kurtar.\n6:36 \u2039\u2039Sana kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015flediklerinde -g\u00fcnah i\u015flemeyen tek ki\u015fi yoktur- \u00f6fkelenip onlar\u0131 yak\u0131n ya da uzak bir \u00fclkeye tutsak olarak g\u00f6t\u00fcrecek d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n eline teslim edersen,\n6:37 onlar da tutsak olduklar\u0131 \u00fclkede pi\u015fmanl\u0131k duyup g\u00fcnahlar\u0131ndan d\u00f6ner, \u2039G\u00fcnah i\u015fledik, yoldan sap\u0131p k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131k\u203a diyerek sana yakar\u0131rlarsa,\n6:38 tutsak olduklar\u0131 \u00fclkede candan ve y\u00fcrekten sana d\u00f6nerlerse, atalar\u0131na verdi\u011fin \u00fclkelerine, se\u00e7ti\u011fin kente ve ad\u0131na yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131m tap\u0131na\u011fa y\u00f6nelip dua ederlerse,\n6:39 g\u00f6klerden, oturdu\u011fun yerden dualar\u0131na, yakar\u0131\u015flar\u0131na kulak ver, onlar\u0131 kurtar. Sana kar\u015f\u0131 g\u00fcnah i\u015flemi\u015f olan halk\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015fla.\n6:40 \u2039\u2039\u015eimdi, ey Tanr\u0131m, bizi g\u00f6r ve burada edilen duaya kulak ver.\n6:41\u00a0\u2039\u2039\u00c7\u0131k, ya RAB Tanr\u0131, ya\u015fayaca\u011f\u0131n yere,\nG\u00fcc\u00fcn\u00fc simgeleyen Sand\u0131kla birlikte.\nYa RAB Tanr\u0131, k\u00e2hinlerin kurtulu\u015fu ku\u015fans\u0131n,\nSad\u0131k kullar\u0131n iyiliklerinle sevinsinler.\n6:42\u00a0Ya RAB Tanr\u0131, meshetti\u011fin krala y\u00fcz \u00e7evirme.\nKulun Davut'a yapt\u0131\u011f\u0131n iyilikleri an\u0131msa.\u203a\u203a Davut'un yapt\u0131\u011f\u0131 iyilikleri an\u0131msa\u203a\u203a.\n7:1 S\u00fcleyman duas\u0131n\u0131 bitirince, g\u00f6kten ate\u015f ya\u011fd\u0131; yakmal\u0131k sunularla kurbanlar\u0131 yiyip bitirdi. RABbin g\u00f6rkemi tap\u0131na\u011f\u0131 doldurdu.\n7:2 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131 Onun g\u00f6rkemiyle dolunca k\u00e2hinler tap\u0131na\u011fa giremediler.\n7:3\u00a0G\u00f6kten ya\u011fan ate\u015fi ve tap\u0131na\u011f\u0131n \u00fczerindeki RABbin g\u00f6rkemini g\u00f6ren \u0130srailliler avluda y\u00fcz\u00fcst\u00fc yere kapand\u0131lar; RABbe tap\u0131narak Onu \u00f6vd\u00fcler: \u2039\u2039RAB iyidir;\nSevgisi sonsuza dek kal\u0131c\u0131d\u0131r.\u203a\u203a\n7:4 Kral ve b\u00fct\u00fcn halk RABbin \u00f6n\u00fcnde kurban kestiler.\n7:5 Kral S\u00fcleyman yirmi iki bin s\u0131\u011f\u0131r, y\u00fcz yirmi bin davar kurban etti. B\u00f6ylece kral ve halk Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 adam\u0131\u015f oldular.\n7:6 K\u00e2hinler yerlerini alm\u0131\u015flard\u0131. Kral Davutun RABbi \u00f6vmek i\u00e7in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 ve \u2039\u2039RABbin sevgisi sonsuza dek kal\u0131c\u0131d\u0131r\u203a\u203a diyerek \u00f6verken kulland\u0131\u011f\u0131 \u00e7alg\u0131lar\u0131 alan Levililer de yerlerini alm\u0131\u015ft\u0131. Levililerin kar\u015f\u0131s\u0131nda duran k\u00e2hinler borazanlar\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131yorlard\u0131. Bu s\u0131rada b\u00fct\u00fcn \u0130srailliler ayakta duruyordu.\n7:7 S\u00fcleyman RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki avlunun orta k\u0131sm\u0131n\u0131 kutsad\u0131. Yakmal\u0131k sunularla esenlik sunular\u0131n\u0131n ya\u011fl\u0131 par\u00e7alar\u0131n\u0131 orada sundu. \u00c7\u00fcnk\u00fc yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tun\u00e7 sunak yakmal\u0131k sunular\u0131, tah\u0131l sunular\u0131n\u0131 ve ya\u011fl\u0131 par\u00e7alar\u0131 almad\u0131.\n7:8 S\u00fcleyman, Levo-Hamattan M\u0131s\u0131r Vadisine kadar her yerden gelen \u0130sraillilerin olu\u015fturdu\u011fu \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir toplulukla birlikte bayram\u0131 yedi g\u00fcn kutlad\u0131.\n7:9 Sekizinci g\u00fcn kutsal bir toplant\u0131 yapt\u0131lar. Suna\u011f\u0131 adamaya yedi g\u00fcn, bayram\u0131 kutlamaya da yedi g\u00fcn ay\u0131rd\u0131lar.\n7:10 Kral yedinci ay\u0131n yirmi \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc halk\u0131 evlerine g\u00f6nderdi. RABbin, Davut, S\u00fcleyman ve halk\u0131 \u0130srail i\u00e7in yapm\u0131\u015f oldu\u011fu iyilikten dolay\u0131 hepsi mutluydu, sevin\u00e7le co\u015fuyordu.\n7:11 S\u00fcleyman RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131, saray\u0131 ve RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131yla kendi saray\u0131nda yapmay\u0131 istedi\u011fi b\u00fct\u00fcn i\u015fleri ba\u015far\u0131yla bitirince,\n7:12 RAB geceleyin ona g\u00f6r\u00fcnerek \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Duan\u0131 duydum. Buray\u0131 kendime kurban sunulan tap\u0131nak olarak se\u00e7tim.\n7:13 \u2039\u2039Ya\u011fmur ya\u011fmas\u0131n diye g\u00f6\u011f\u00fc kapad\u0131\u011f\u0131mda, topra\u011f\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc yiyip bitirmesi i\u00e7in \u00e7ekirgelere buyruk verdi\u011fimde ya da halk\u0131m\u0131n aras\u0131na salg\u0131n hastal\u0131k g\u00f6nderdi\u011fimde,\n7:14 ad\u0131mla \u00e7a\u011fr\u0131lan halk\u0131m al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc tak\u0131n\u0131r, bana y\u00f6nelip dua eder, k\u00f6t\u00fc yollar\u0131ndan d\u00f6nerse, g\u00f6kten onlar\u0131 duyaca\u011f\u0131m, g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flay\u0131p \u00fclkelerini sa\u011fl\u0131\u011fa kavu\u015fturaca\u011f\u0131m.\n7:15 G\u00f6zlerim burada edilen duaya a\u00e7\u0131k, kulaklar\u0131m i\u015fitici olacak.\n7:16 Ad\u0131m s\u00fcrekli orada bulunsun diye bu tap\u0131na\u011f\u0131 se\u00e7ip kutsal k\u0131ld\u0131m. G\u00f6zlerim onun \u00fcst\u00fcnde, y\u00fcre\u011fim her zaman orada olacakt\u0131r.\n7:17 Sana gelince, baban Davutun yapt\u0131\u011f\u0131 gibi yollar\u0131m\u0131 izler, buyurdu\u011fum her \u015feyi yapar, kurallar\u0131ma ve ilkelerime uyarsan,\n7:18 baban Davutla, \u2039\u0130srail taht\u0131ndan senin soyunun ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyecektir\u203a diye yapt\u0131\u011f\u0131m antla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 kal\u0131p krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirece\u011fim.\n7:19 \u2039\u2039Ama siz yollar\u0131mdan sapar, kurallar\u0131m\u0131, buyruklar\u0131m\u0131 b\u0131rak\u0131r, gidip ba\u015fka ilahlara kulluk eder, taparsan\u0131z,\n7:20 size verdi\u011fim \u00fclkeden sizi s\u00f6k\u00fcp ataca\u011f\u0131m, ad\u0131ma kutsal k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m bu tap\u0131na\u011f\u0131 terk edece\u011fim; buray\u0131 b\u00fct\u00fcn uluslar\u0131n a\u015fa\u011f\u0131lay\u0131p alay etti\u011fi bir yer durumuna getirece\u011fim.\n7:21 Bu g\u00f6steri\u015fli tap\u0131na\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnden ge\u00e7enler hayretle, \u2039RAB bu \u00fclkeyi ve tap\u0131na\u011f\u0131 neden bu duruma getirdi?\u203a diye soracaklar.\n7:22 Ve diyecekler ki, \u2039\u0130srail halk\u0131, atalar\u0131n\u0131 M\u0131s\u0131r'dan \u00e7\u0131karan Tanr\u0131lar\u0131 RAB'bi terk etti; ba\u015fka ilahlar\u0131n ard\u0131ndan gitti, onlara tap\u0131p kulluk etti. RAB bu y\u00fczden bu k\u00f6t\u00fcl\u00fckleri ba\u015flar\u0131na getirdi.\u203a \u203a\u203a\n8:1 S\u00fcleyman RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131yla kendi saray\u0131n\u0131 yirmi y\u0131lda bitirdi.\n8:2 Sonra Hiram\u0131n kendisine verdi\u011fi kentleri onar\u0131p \u0130sraillilerin buralara yerle\u015fmesini sa\u011flad\u0131.\n8:3 Ard\u0131ndan Hamat-Sova \u00fczerine y\u00fcr\u00fcyerek oray\u0131 ele ge\u00e7irdi.\n8:4 \u00c7\u00f6lde Tadmor Kentini onard\u0131. Hama y\u00f6resinde yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn ambarl\u0131 kentlerin yap\u0131m\u0131n\u0131 bitirdi.\n8:5 Yukar\u0131 ve A\u015fa\u011f\u0131 Beythoronu yeniden kurup \u00e7evrelerini surlarla, s\u00fcrg\u00fcl\u00fc kap\u0131larla sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131.\n8:6 Baalat\u0131 ve y\u00f6netimindeki b\u00fct\u00fcn ambarl\u0131 kentleri, sava\u015f arabalar\u0131yla atlar\u0131n bulundu\u011fu kentleri de onar\u0131p g\u00fc\u00e7lendirdi. B\u00f6ylece Yeru\u015falimde, L\u00fcbnanda, y\u00f6netimi alt\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn topraklarda her istedi\u011fini yapt\u0131rm\u0131\u015f oldu.\n8:7 \u0130srail halk\u0131ndan olmayan Hititler, Amorlular, Perizliler, Hivliler ve Yevuslulardan artakalanlara gelince,\n8:8 S\u00fcleyman \u0130srail halk\u0131n\u0131n yok etmedi\u011fi bu insanlar\u0131n soyundan gelip \u00fclkede kalanlar\u0131 angaryaya ko\u015ftu. Bu durum bug\u00fcn de s\u00fcr\u00fcyor.\n8:9 Ancak \u0130srail halk\u0131ndan hi\u00e7 kimseye k\u00f6lelik yapt\u0131rmad\u0131. Onlar sava\u015f\u00e7\u0131, birlik komutan\u0131, sava\u015f arabalar\u0131yla atl\u0131lar\u0131n komutan\u0131 olarak g\u00f6rev yapt\u0131lar.\n8:10 Kral S\u00fcleyman ad\u0131na halk\u0131 denetleyen iki y\u00fcz elli g\u00f6revli de \u0130srail halk\u0131ndand\u0131.\n8:11 S\u00fcleyman, \u2039\u2039Kar\u0131m \u0130srail Kral\u0131 Davutun saray\u0131nda kalmamal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc RABbin Antla\u015fma Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n girdi\u011fi yerler kutsald\u0131r\u203a\u203a diyerek firavunun k\u0131z\u0131n\u0131 Davut Kentinden kendisi i\u00e7in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 saraya getirtti.\n8:12 Tap\u0131na\u011f\u0131n eyvan\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde, yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 sunakta RABbe yakmal\u0131k sunular sundu.\n8:13 \u015eabat G\u00fcn\u00fc, Yeni Ay, y\u0131l\u0131n \u00fc\u00e7 bayram\u0131 -Mayas\u0131z Ekmek, Haftalar ve \u00c7ardak bayramlar\u0131- i\u00e7in Musan\u0131n buyurdu\u011fu sunular\u0131 g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne sundu.\n8:14 Babas\u0131 Davutun koydu\u011fu kural uyar\u0131nca, k\u00e2hin b\u00f6l\u00fcklerine ayr\u0131 ayr\u0131 g\u00f6revler verdi. Levilileri Tanr\u0131y\u0131 \u00f6vme ve her g\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi i\u015flerde k\u00e2hinlere yard\u0131m etme g\u00f6revine atad\u0131. Kap\u0131 n\u00f6bet\u00e7ilerini de b\u00f6l\u00fcklerine g\u00f6re de\u011fi\u015fik kap\u0131larda g\u00f6revlendirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131 adam\u0131 Davut b\u00f6yle buyurmu\u015ftu.\n8:15 Bunlar, hazine odalar\u0131na ili\u015fkin konular dahil, hi\u00e7bir konuda kral\u0131n k\u00e2hinlerle Levililere verdi\u011fi buyruklardan ayr\u0131lmad\u0131lar.\n8:16 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n temelinin at\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnden bitimine dek S\u00fcleyman\u0131n yapmak istedi\u011fi her i\u015f yerine getirildi. B\u00f6ylece RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n yap\u0131m\u0131 tamamlanm\u0131\u015f oldu.\n8:17 Bundan sonra S\u00fcleyman Esyon-Gevere, Edom k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Eylata gitti.\n8:18 Hiram ona denizi bilen gemiciler ve kendi g\u00f6revlileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla gemiler g\u00f6nderdi. Kral S\u00fcleyman'\u0131n adamlar\u0131yla birlikte Ofir'e giden bu gemiciler, d\u00f6rt y\u00fcz elli talantf\u00e7 alt\u0131n getirdiler.\n9:1 Saba Krali\u00e7esi, S\u00fcleyman\u0131n \u00fcn\u00fcn\u00fc duyunca, onu \u00e7etin sorularla s\u0131namak i\u00e7in Yeru\u015falime geldi. \u00c7e\u015fitli baharat, \u00e7ok miktarda alt\u0131n ve de\u011ferli ta\u015flarla y\u00fckl\u00fc b\u00fcy\u00fck bir kervan e\u015fli\u011finde gelen krali\u00e7e, akl\u0131ndan ge\u00e7en her \u015feyi S\u00fcleymanla konu\u015ftu.\n9:2 S\u00fcleyman onun b\u00fct\u00fcn sorular\u0131na kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. Kral\u0131n ona yan\u0131t bulmakta g\u00fc\u00e7l\u00fck \u00e7ekti\u011fi hi\u00e7bir konu olmad\u0131.\n9:3 S\u00fcleyman\u0131n bilgeli\u011fini, yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 saray\u0131, sofras\u0131n\u0131n zenginli\u011fini, g\u00f6revlilerinin oturup kalk\u0131\u015f\u0131n\u0131, hizmetk\u00e2rlar\u0131n\u0131n ve sakilerinin \u00f6zel giysileriyle yapt\u0131\u011f\u0131 hizmeti, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda sundu\u011fu yakmal\u0131k sunular\u0131 g\u00f6ren Saba Krali\u00e7esi hayranl\u0131k i\u00e7inde kald\u0131.\n9:5 Krala, \u2039\u2039\u00dclkemdeyken, yapt\u0131klar\u0131nla ve bilgeli\u011finle ilgili duyduklar\u0131m do\u011fruymu\u015f\u203a\u203a dedi,\n9:6 \u2039\u2039Ama gelip kendi g\u00f6zlerimle g\u00f6r\u00fcnceye dek anlat\u0131lanlara inanmam\u0131\u015ft\u0131m. B\u00fcy\u00fck bilgeli\u011finin yar\u0131s\u0131 bile bana anlat\u0131lmad\u0131. Duyduklar\u0131mdan daha \u00fcst\u00fcns\u00fcn.\n9:7 Ne mutlu adamlar\u0131na! Ne mutlu sana hizmet eden g\u00f6revlilere! \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00fcrekli bilgeli\u011fine tan\u0131k oluyorlar.\n9:8 Senden ho\u015fnut kalan, ad\u0131na egemenlik s\u00fcrmen i\u00e7in seni tahta oturtan Tanr\u0131n RABbe \u00f6vg\u00fcler olsun! Tanr\u0131n \u0130sraili sevdi\u011fi, sonsuza dek korumak istedi\u011fi i\u00e7in, adaleti ve do\u011frulu\u011fu sa\u011flaman i\u00e7in seni \u0130sraile kral yapt\u0131.\u203a\u203a\n9:9 Saba Krali\u00e7esi krala 120 talant alt\u0131n, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck miktarda baharat ve de\u011ferli ta\u015flar arma\u011fan etti. Krala arma\u011fan etti\u011fi baharat\u0131n benzeri yoktu.\n9:10 Bu arada Hiram\u0131n adamlar\u0131yla S\u00fcleyman\u0131n adamlar\u0131 Ofirden alt\u0131n, algum kerestesiyle de\u011ferli ta\u015flar getirdiler.\n9:11 Kral, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131yla saray\u0131n basamaklar\u0131n\u0131, \u00e7alg\u0131c\u0131lar\u0131n lirleriyle \u00e7enklerini bu algum kerestesinden yapt\u0131rd\u0131. Yahuda b\u00f6lgesinde daha \u00f6nce b\u00f6ylesi g\u00f6r\u00fclmemi\u015fti. ard\u0131\u00e7 a\u011fac\u0131 oldu\u011fu san\u0131l\u0131yor.\n9:12 Kral S\u00fcleyman Saba Krali\u00e7esinin her iste\u011fini, her dile\u011fini yerine getirdi. Krali\u00e7enin kendisine getirdiklerinden daha fazlas\u0131n\u0131 ona verdi. Bundan sonra krali\u00e7e adamlar\u0131yla birlikte oradan ayr\u0131l\u0131p kendi \u00fclkesine d\u00f6nd\u00fc.\n9:13 S\u00fcleymana bir y\u0131lda gelen alt\u0131n\u0131n miktar\u0131 666 talant\u0131 buluyordu.\n9:14 T\u00fcccarlar\u0131n ve al\u0131m sat\u0131mla u\u011fra\u015fanlar\u0131n getirdi\u011fi alt\u0131n bunun d\u0131\u015f\u0131ndayd\u0131. Arabistan\u0131n b\u00fct\u00fcn krallar\u0131yla \u0130srail valileri de S\u00fcleymana alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f getiriyorlard\u0131.\n9:15 Kral S\u00fcleyman d\u00f6vme alt\u0131ndan her biri alt\u0131 y\u00fcz \u015fekel a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda iki y\u00fcz b\u00fcy\u00fck kalkan yapt\u0131rd\u0131.\n9:16 Ayr\u0131ca her biri \u00fc\u00e7 y\u00fcz \u015fekel a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131nda d\u00f6vme alt\u0131ndan \u00fc\u00e7 y\u00fcz k\u00fc\u00e7\u00fck kalkan yapt\u0131rd\u0131. Kral bu kalkanlar\u0131 L\u00fcbnan Orman\u0131 ad\u0131ndaki saraya koydu.\n9:17 Kral fildi\u015finden b\u00fcy\u00fck bir taht yapt\u0131r\u0131p saf alt\u0131nla kaplatt\u0131.\n9:18 Taht\u0131n alt\u0131 basama\u011f\u0131, bir de alt\u0131n ayak taburesi vard\u0131. Bunlar tahta ba\u011fl\u0131yd\u0131. Oturulan yerin iki yan\u0131nda kollar, her kolun yan\u0131nda birer aslan heykeli bulunuyordu.\n9:19 Alt\u0131 basama\u011f\u0131n iki yan\u0131nda on iki aslan heykeli vard\u0131. Hi\u00e7bir krall\u0131kta b\u00f6ylesi yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131.\n9:20 Kral S\u00fcleyman\u0131n kadehleriyle L\u00fcbnan Orman\u0131 ad\u0131ndaki saray\u0131n b\u00fct\u00fcn e\u015fyalar\u0131 saf alt\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f, hi\u00e7 g\u00fcm\u00fc\u015f kullan\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc S\u00fcleyman\u0131n d\u00f6neminde g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fcn de\u011feri yoktu.\n9:21 Kral\u0131n gemileri Hiram\u0131n adamlar\u0131n\u0131n y\u00f6netiminde Tar\u015fi\u015fef\u0131 giderdi. Bu gemiler \u00fc\u00e7 y\u0131lda bir alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, fildi\u015fi ve t\u00fcrl\u00fc maymunlarla y\u00fckl\u00fc olarak d\u00f6nerlerdi. tavusku\u015flar\u0131yla\u203a\u203a.\n9:22 Kral S\u00fcleyman d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn krallar\u0131ndan daha zengin, daha bilgeydi.\n9:23 Tanr\u0131n\u0131n S\u00fcleymana verdi\u011fi bilgeli\u011fi dinlemek i\u00e7in d\u00fcnyan\u0131n b\u00fct\u00fcn krallar\u0131 onu g\u00f6rmek isterlerdi.\n9:24 Onu g\u00f6rmeye gelenler her y\u0131l arma\u011fan olarak alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f e\u015fya, giysi, silah, baharat, at, kat\u0131r getirirlerdi.\n9:25 S\u00fcleyman\u0131n atlarla sava\u015f arabalar\u0131 i\u00e7in d\u00f6rt bin ah\u0131r\u0131, on iki bin atl\u0131s\u0131 vard\u0131. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 sava\u015f arabalar\u0131 i\u00e7in ayr\u0131lan kentlere, bir k\u0131sm\u0131n\u0131 da kendi yan\u0131na, Yeru\u015falime yerle\u015ftirdi.\n9:26 F\u0131rat Irma\u011f\u0131ndan Filist b\u00f6lgesine, oradan da M\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131r\u0131na dek uzanan b\u00f6lgedeki b\u00fct\u00fcn krallara egemendi.\n9:27 Onun krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Yeru\u015falimde g\u00fcm\u00fc\u015f ta\u015f de\u011ferine d\u00fc\u015ft\u00fc. Sedir a\u011fa\u00e7lar\u0131 \u015eefeladaki yaban\u0131l incir a\u011fa\u00e7lar\u0131 kadar bolla\u015ft\u0131.\n9:28 S\u00fcleyman\u0131n atlar\u0131 M\u0131s\u0131rdan ve b\u00fct\u00fcn \u00f6b\u00fcr \u00fclkelerden getirilirdi.\n9:29 S\u00fcleyman\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, Peygamber Natan\u0131n tarihinde, \u015eilolu Ahiyan\u0131n peygamberlik yaz\u0131lar\u0131nda ve Bilici \u0130ddonun Nevat o\u011flu Yarovama ili\u015fkin g\u00f6r\u00fcmlerinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n9:30 S\u00fcleyman k\u0131rk y\u0131l s\u00fcreyle b\u00fct\u00fcn \u0130sraili Yeru\u015falimden y\u00f6netti.\n9:31 S\u00fcleyman \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca babas\u0131 Davut'un Kenti'nde g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Yerine o\u011flu Rehavam kral oldu.\n10:1 Rehavam \u015eekeme gitti. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fct\u00fcn \u0130srailliler kendisini kral ilan etmek i\u00e7in orada toplanm\u0131\u015flard\u0131.\n10:2 Kral S\u00fcleymandan ka\u00e7\u0131p M\u0131s\u0131ra yerle\u015fen Nevat o\u011flu Yarovam bunu duyunca M\u0131s\u0131rdan d\u00f6nd\u00fc.\n10:3 \u0130srailliler Yarovam\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131lar. Birlikte gidip Rehavama \u015f\u00f6yle dediler:\n10:4 \u2039\u2039Baban \u00fczerimize a\u011f\u0131r bir boyunduruk koydu. Ama baban\u0131n \u00fczerimize y\u00fckledi\u011fi a\u011f\u0131r y\u00fck\u00fc ve boyunduru\u011fu hafifletirsen sana kul k\u00f6le oluruz.\u203a\u203a\n10:5 Rehavam, \u2039\u2039\u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra yine gelin\u203a\u203a yan\u0131t\u0131n\u0131 verince halk yan\u0131ndan ayr\u0131ld\u0131.\n10:6 Kral Rehavam, babas\u0131 S\u00fcleymana sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda dan\u0131\u015fmanl\u0131k yapan ileri gelenlere, \u2039\u2039Bu halka nas\u0131l yan\u0131t vermemi \u00f6\u011f\u00fctlersiniz?\u203a\u203a diye sordu.\n10:7 \u0130leri gelenler, \u2039\u2039Halka iyi davran\u0131r, onlar\u0131 ho\u015fnut eder, olumlu yan\u0131t verirsen, sana her zaman kul k\u00f6le olurlar\u203a\u203a diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdiler.\n10:8 Ne var ki, Rehavam ileri gelenlerin \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn\u00fc reddederek birlikte b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc gen\u00e7 g\u00f6revlilerine dan\u0131\u015ft\u0131:\n10:9 \u2039\u2039Siz ne yapmam\u0131 \u00f6\u011f\u00fctlersiniz? \u2039Baban\u0131n \u00fczerimize koydu\u011fu boyunduru\u011fu hafiflet\u203a diyen bu halka nas\u0131l bir yan\u0131t verelim?\u203a\u203a\n10:10 Birlikte b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc gen\u00e7ler ona \u015fu kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 verdiler: \u2039\u2039Sana, \u2039Baban\u0131n \u00fczerimize koydu\u011fu boyunduru\u011fu hafiflet\u203a diyen halka de ki, \u2039Benim k\u00fc\u00e7\u00fck parma\u011f\u0131m, babam\u0131n belinden daha kal\u0131nd\u0131r.\n10:11 Babam size a\u011f\u0131r bir boyunduruk y\u00fcklediyse, ben boyunduru\u011funuzu daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m. Babam sizi k\u0131rba\u00e7la yola getirdiyse, ben sizi akreplerle yola getirece\u011fim.\u203a \u203a\u203a\n10:12 Yarovamla b\u00fct\u00fcn halk, kral\u0131n, \u2039\u2039\u00dc\u00e7 g\u00fcn sonra yine gelin\u203a\u203a s\u00f6z\u00fc \u00fczerine, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc g\u00fcn Rehavam\u0131n yan\u0131na geldiler.\n10:13 \u0130leri gelenlerin \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcn\u00fc reddeden Kral Rehavam, gen\u00e7lerin \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcne uyarak halka sert bir yan\u0131t verdi: \u2039\u2039Babam\u0131n size y\u00fckledi\u011fi boyunduru\u011fu ben daha da a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131m. Babam sizi k\u0131rba\u00e7la yola getirdiyse, ben sizi akreplerle yola getirece\u011fim.\u203a\u203a\n10:15 Kral halk\u0131 dinlemedi. Bu Tanr\u0131dand\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eilolu Ahiya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Nevat o\u011flu Yarovama verdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirmek i\u00e7in RAB bu olay\u0131 d\u00fczenlemi\u015fti.\n10:16\u00a0Kral\u0131n kendilerini dinlemedi\u011fini g\u00f6r\u00fcnce, b\u00fct\u00fcn \u0130srailliler, \u2039\u2039\u0130\u015fay o\u011flu Davutla ne ilgimiz,\nNe de pay\u0131m\u0131z var!\u203a\u203a diye ba\u011f\u0131rd\u0131lar,\n\u2039\u2039Ey \u0130srail halk\u0131, haydi evimize d\u00f6nelim!\nDavutun soyu ba\u015f\u0131n\u0131n \u00e7aresine baks\u0131n.\u203a\u203a\n10:17 Rehavam da yaln\u0131zca Yahuda kentlerinde ya\u015fayan \u0130sraillilere krall\u0131k yapmaya ba\u015flad\u0131.\n10:18 \u0130srailliler Kral Rehavam\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi angaryac\u0131ba\u015f\u0131 Hadoram\u0131 ta\u015fa tutup \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Bunun \u00fczerine Kral Rehavam sava\u015f arabas\u0131na atlay\u0131p Yeru\u015falime ka\u00e7t\u0131.\n10:19 \u0130srail halk\u0131, Davut soyundan gelenlere hep ba\u015fkald\u0131rd\u0131.\n11:1 Rehavam Yeru\u015falime var\u0131nca, \u0130sraillilerle sava\u015f\u0131p onlar\u0131 yeniden egemenli\u011fi alt\u0131na almak amac\u0131yla Yahuda ve Benyamin oymaklar\u0131ndan y\u00fcz seksen bin se\u00e7kin sava\u015f\u00e7\u0131 toplad\u0131.\n11:2 Bu arada RAB, Tanr\u0131 adam\u0131 \u015eemayaya \u015f\u00f6yle seslendi:\n11:3 \u2039\u2039S\u00fcleyman o\u011flu Yahuda Kral\u0131 Rehavama, Yahuda ve Benyamin b\u00f6lgesinde ya\u015fayan b\u00fct\u00fcn \u0130sraillilere \u015funu s\u00f6yle:\n11:4 \u2039RAB diyor ki, \u0130srailli karde\u015flerinize sald\u0131rmay\u0131n, onlarla sava\u015fmay\u0131n. Herkes evine d\u00f6ns\u00fcn! \u00c7\u00fcnk\u00fc bu olay\u0131 ben d\u00fczenledim.\u203a \u203a\u203a RABbin bu s\u00f6zlerini duyan halk Yarovama kar\u015f\u0131 sava\u015fmaktan vazge\u00e7ti.\n11:5 Rehavam Yeru\u015falimde ya\u015fad\u0131 ve savunma amac\u0131yla Yahudadaki \u015fu kentleri onard\u0131:\n11:6 Beytlehem, Etam, Tekoa,\n11:7 Beytsur, Soko, Adullam,\n11:8 Gat, Mare\u015fa, Zif,\n11:9 Adorayim, Laki\u015f, Azeka,\n11:10 Sora, Ayalon, Hevron. Bunlar Yahuda ve Benyamin b\u00f6lgesinde surlu kentlerdi.\n11:11 Rehavam bu kentlerin surlar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirerek buralara komutanlar atad\u0131; yiyecek, zeytinya\u011f\u0131, \u015farap depolad\u0131.\n11:12 Her kent i\u00e7in kalkanlar, m\u0131zraklar sa\u011flad\u0131. Kentleri iyice g\u00fc\u00e7lendirdi. B\u00f6ylece Yahuda ve Benyamin b\u00f6lgeleri onun denetimi alt\u0131nda kald\u0131.\n11:13 \u0130srailin her b\u00f6lgesinden k\u00e2hinlerle Levililer Rehavamdan yana ge\u00e7tiler.\n11:14 Levililer otlaklar\u0131n\u0131, mallar\u0131n\u0131 b\u0131rak\u0131p Yahuda ve Yeru\u015falime gelmi\u015flerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yarovamla o\u011fullar\u0131 onlar\u0131 RABbin k\u00e2hinli\u011finden uzakla\u015ft\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.\n11:15 Yarovam tap\u0131nma yerleri ve yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 teke ve buza\u011f\u0131 bi\u00e7imindeki putlar i\u00e7in k\u00e2hinler atam\u0131\u015ft\u0131.\n11:16 \u0130srailin her oyma\u011f\u0131ndan RABbe, \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131na y\u00f6nelmeye y\u00fcrekten kararl\u0131 olanlar ise, atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe kurban sunmak i\u00e7in k\u00e2hinlerle Levililerin ard\u0131ndan Yeru\u015falime geldiler.\n11:17 \u00dc\u00e7 y\u0131l Davutla S\u00fcleyman\u0131n izinde y\u00fcr\u00fcyen bu ki\u015filer, S\u00fcleyman o\u011flu Rehavam\u0131 destekleyerek Yahuda Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdiler.\n11:18 Rehavam Davut o\u011flu Yerimotun k\u0131z\u0131 Mahalatla evlendi. Mahalat\u0131n annesi Avihayil, \u0130\u015fay o\u011flu Eliav\u0131n k\u0131z\u0131yd\u0131.\n11:19 Mahalat Rehavama \u015fu o\u011fullar\u0131 do\u011furdu: Yeu\u015f, \u015eemarya, Zaham.\n11:20 Rehavam Mahalattan sonra Av\u015falomun k\u0131z\u0131 Maaka ile evlendi. Maaka ona Aviyay\u0131, Attay\u0131, Zizay\u0131, \u015eelomiti do\u011furdu.\n11:21 Rehavam Av\u015falomun k\u0131z\u0131 Maakay\u0131 \u00f6b\u00fcr e\u015fleriyle cariyelerinin hepsinden daha \u00e7ok severdi. Rehavam\u0131n on sekiz kar\u0131s\u0131, altm\u0131\u015f cariyesi vard\u0131. Bunlardan yirmi sekiz erkek, altm\u0131\u015f k\u0131z \u00e7ocu\u011fu oldu.\n11:22 Rehavam Maakadan do\u011fan Aviyay\u0131 kral yapmak amac\u0131yla onu karde\u015fleri aras\u0131nda \u00f6nder ve tahta ge\u00e7ecek aday atad\u0131.\n11:23 Bilgece davranarak o\u011fullar\u0131n\u0131n baz\u0131lar\u0131n\u0131 Yahuda ve Benyamin topraklar\u0131na, surlu kentlere da\u011f\u0131tt\u0131. Onlara bol yiyecek sa\u011flad\u0131 ve bir\u00e7ok kad\u0131nla evlendirdi.\n12:1 Rehavam krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirip g\u00fc\u00e7lenince, \u0130srail halk\u0131yla birlikte RABbin Yasas\u0131na s\u0131rt \u00e7evirdi.\n12:2 Rehavam\u0131n krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n be\u015finci y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131r Kral\u0131 \u015ei\u015fak Yeru\u015falime sald\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Rehavamla halk RABbe ihanet etmi\u015fti.\n12:3 \u015ei\u015fak\u0131n bin iki y\u00fcz sava\u015f arabas\u0131, altm\u0131\u015f bin atl\u0131s\u0131 ve M\u0131s\u0131rdan onunla birlikte gelen Luvlu, Suklu, K\u00fb\u015flu say\u0131s\u0131z askeri vard\u0131.\n12:4 \u015ei\u015fak Yahudan\u0131n surlu kentlerini ele ge\u00e7irerek Yeru\u015falime kadar geldi.\n12:5 Bu s\u0131rada Peygamber \u015eemaya, Rehavama ve \u015ei\u015fak y\u00fcz\u00fcnden Yeru\u015falimde toplanan Yahuda \u00f6nderlerine gelip \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039RAB, \u2039Siz beni b\u0131rakt\u0131n\u0131z. Ben de sizi b\u0131rak\u0131p \u015ei\u015fak\u0131n eline teslim ettim\u203a diyor.\u203a\u203a\n12:6 \u0130srail \u00f6nderleriyle kral al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir tutum tak\u0131narak, \u2039\u2039RAB adildir\u203a\u203a dediler.\n12:7 RAB onlar\u0131n al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir tutum tak\u0131nd\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, \u015eemayaya \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Madem al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir tutum tak\u0131nd\u0131lar, onlar\u0131 yok etmeyece\u011fim; biraz da olsa onlar\u0131 huzura kavu\u015fturaca\u011f\u0131m. \u00d6fkemi \u015ei\u015fak arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Yeru\u015falim \u00fczerine bo\u015faltmayaca\u011f\u0131m.\n12:8 Ama onlar\u0131 \u015ei\u015faka k\u00f6le edece\u011fim. \u00d6yle ki, bana hizmet etmekle \u00f6b\u00fcr uluslar\u0131n krallar\u0131na hizmet etmek aras\u0131ndaki fark\u0131 anlayabilsinler.\u203a\u203a\n12:9 M\u0131s\u0131r Kral\u0131 \u015ei\u015fak Yeru\u015falime sald\u0131rd\u0131\u011f\u0131nda, S\u00fcleyman\u0131n yapt\u0131rm\u0131\u015f oldu\u011fu alt\u0131n kalkanlar dahil RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n ve saray\u0131n b\u00fct\u00fcn hazinelerini bo\u015falt\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fc.\n12:10 Kral Rehavam bunlar\u0131n yerine tun\u00e7 kalkanlar yapt\u0131rarak saray\u0131n kap\u0131 muhaf\u0131zlar\u0131n\u0131n komutanlar\u0131na emanet etti.\n12:11 Kral RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na her gitti\u011finde, muhaf\u0131zlar bu kalkanlar\u0131 ta\u015f\u0131yarak ona e\u015flik eder, sonra muhaf\u0131z odas\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcrlerdi.\n12:12 Rehavam\u0131n al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir tutum tak\u0131nmas\u0131 \u00fczerine RABbin \u00f6fkesi dindi, onu b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yok etmekten vazge\u00e7ti. Yahudada baz\u0131 iyi davran\u0131\u015flar da vard\u0131.\n12:13 Kral Rehavam Yeru\u015falimde krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirerek s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. Kral oldu\u011funda k\u0131rk bir ya\u015f\u0131ndayd\u0131. RABbin ad\u0131n\u0131 yerle\u015ftirmek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn \u0130srail oymaklar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kentler aras\u0131ndan se\u00e7ti\u011fi Yeru\u015falim Kentinde on yedi y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Ammonlu Naamayd\u0131.\n12:14 Rehavam RABbe y\u00f6nelmeye y\u00fcrekten kararl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131.\n12:15 Rehavam\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, Peygamber \u015eemaya ve Bilici \u0130ddonun soyla ilgili tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Rehavamla Yarovam aras\u0131nda s\u00fcrekli sava\u015f vard\u0131.\n12:16 Rehavam \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, Davut Kenti'nde g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Rehavam'\u0131n yerine o\u011flu Aviya kral oldu.\n13:1 \u0130srail Kral\u0131 Yarovam\u0131n krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n on sekizinci y\u0131l\u0131nda Aviya Yahuda Kral\u0131 oldu.\n13:2 Yeru\u015falimde \u00fc\u00e7 y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Gival\u0131 Urielin k\u0131z\u0131 Mikayayd\u0131. Aviyayla Yarovam aras\u0131nda sava\u015f vard\u0131.\n13:3 Aviya se\u00e7me yi\u011fit askerlerden olu\u015fan d\u00f6rt y\u00fcz bin ki\u015filik bir orduyla sava\u015fa \u00e7\u0131kt\u0131. Yarovam da sekiz y\u00fcz bin se\u00e7me yi\u011fit sava\u015f\u00e7\u0131dan olu\u015fan bir orduyla ona kar\u015f\u0131 sava\u015f d\u00fczenine girdi.\n13:4 Aviya Efrayim da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesindeki Semarayim Da\u011f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p \u015f\u00f6yle seslendi: \u2039\u2039Ey Yarovam ve b\u00fct\u00fcn \u0130srailliler, beni dinleyin!\n13:5 \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbin bozulmaz bir antla\u015fmayla \u0130srail Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 sonsuza dek Davuta ve soyuna verdi\u011fini bilmiyor musunuz?\n13:6 Nevat o\u011flu Yarovam efendisi Davut o\u011flu S\u00fcleymana ba\u015fkald\u0131rd\u0131.\n13:7 Bir tak\u0131m i\u015fe yaramaz k\u00f6t\u00fc ki\u015filer \u00e7evresinde toplan\u0131p S\u00fcleyman o\u011flu Rehavama bask\u0131 yapt\u0131lar. O s\u0131rada Rehavam onlara kar\u015f\u0131 koyamayacak kadar gen\u00e7 ve deneyimsizdi.\n13:8 \u2039\u2039\u015eimdi de siz Davut soyunun elindeki RABbin Krall\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 gelmeyi tasarl\u0131yorsunuz. B\u00fcy\u00fck bir ordusunuz. \u00dcstelik Yarovam\u0131n ilahlar\u0131n\u0131z olsun diye yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n buza\u011f\u0131lar da yan\u0131n\u0131zda.\n13:9 RABbin k\u00e2hinlerini, Haruno\u011fullar\u0131yla Levilileri kovmad\u0131n\u0131z m\u0131? Onlar\u0131n yerine \u00f6b\u00fcr halklar gibi kendinize k\u00e2hinler atamad\u0131n\u0131z m\u0131? Atanmak i\u00e7in bir bo\u011fa ve yedi ko\u00e7la gelen herkes, tanr\u0131 olmayanlara k\u00e2hin olabiliyor.\n13:10 \u2039\u2039Ama bizim Tanr\u0131m\u0131z RABdir, Onu b\u0131rakmad\u0131k. RABbe hizmet eden k\u00e2hinler Harun soyundand\u0131r. Levililer de onlara yard\u0131mc\u0131d\u0131r.\n13:11 Onlar her sabah, her ak\u015fam RABbe yakmal\u0131k sunular sunar, ho\u015f kokulu buhur yakar, dinsel a\u00e7\u0131dan temiz masan\u0131n \u00fczerine adak ekmeklerini dizerler. Her ak\u015fam alt\u0131n kandilli\u011fin kandillerini yakarlar. Biz Tanr\u0131m\u0131z RABbin buyruklar\u0131n\u0131 yerine getiriyoruz. Oysa siz Ona s\u0131rt \u00e7evirdiniz.\n13:12 Tanr\u0131 bizimledir, O \u00f6nderimizdir. Onun k\u00e2hinleri borazanlarla size kar\u015f\u0131 sava\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 yapacaklar. Ey \u0130srail halk\u0131, atalar\u0131n\u0131z\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe kar\u015f\u0131 sava\u015fmay\u0131n; \u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015faramazs\u0131n\u0131z.\u203a\u203a\n13:13 Yarovam askerlerinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcyle Yahudal\u0131lar\u0131 \u00f6nden kar\u015f\u0131larken, \u00f6b\u00fcr b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc arkalar\u0131nda pusu kurmaya g\u00f6ndermi\u015fti.\n13:14 Yahudal\u0131lar \u00f6nden, arkadan ku\u015fat\u0131ld\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, RABbe yakard\u0131lar. K\u00e2hinler borazanlar\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131.\n13:15 Yahudal\u0131lar sava\u015f \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 att\u0131\u011f\u0131 anda, Tanr\u0131 Yarovamla \u0130sraillileri Aviyayla Yahudal\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnde yenilgiye u\u011fratt\u0131.\n13:16 \u0130srailliler Yahudal\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnden ka\u00e7t\u0131. Tanr\u0131 onlar\u0131 Yahudal\u0131lar\u0131n eline teslim etti.\n13:17 Aviyayla ordusu \u0130sraillileri bozguna u\u011fratt\u0131. \u0130sraillilerden be\u015f y\u00fcz bin se\u00e7me asker \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\n13:18 B\u00f6ylece \u0130srailliler yenilgiye u\u011frad\u0131, Yahudal\u0131larsa zafer kazand\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yahudal\u0131lar atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe g\u00fcvenmi\u015flerdi.\n13:19 Aviya Yarovam\u0131 kovalad\u0131. Yarovama ait Beytel, Ye\u015fana, Efron kentleriyle \u00e7evrelerindeki k\u00f6yleri ele ge\u00e7irdi.\n13:20 Aviyan\u0131n krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Yarovam bir daha eski g\u00fcc\u00fcn\u00fc toparlayamad\u0131. Sonunda RAB onu cezaland\u0131rd\u0131, Yarovam \u00f6ld\u00fc.\n13:21 Aviya ise gitgide krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi. On d\u00f6rt kad\u0131nla evlenip yirmi iki erkek, on alt\u0131 k\u0131z babas\u0131 oldu.\n13:22 Aviya'n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, uygulamalar\u0131 ve s\u00f6yledikleri, Peygamber \u0130ddo'nun yorumunda yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n14:1 Aviya \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, Davut Kentinde g\u00f6m\u00fcld\u00fc, yerine o\u011flu Asa kral oldu. \u00dclke Asan\u0131n y\u00f6netimi alt\u0131nda on y\u0131l bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fad\u0131.\n14:2 Asa Tanr\u0131s\u0131 RABbin g\u00f6z\u00fcnde iyi ve do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131.\n14:3 Yabanc\u0131 ilahlar\u0131n sunaklar\u0131n\u0131, puta tap\u0131lan yerleri kald\u0131rd\u0131. Dikili ta\u015flar\u0131 par\u00e7alad\u0131, A\u015fera putlar\u0131n\u0131 devirdi.\n14:4 Yahudal\u0131lardan atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe y\u00f6nelmelerini, Onun yasas\u0131na ve buyruklar\u0131na uymalar\u0131n\u0131 istedi.\n14:5 Yahudan\u0131n b\u00fct\u00fcn kentlerinden puta tap\u0131lan yerlerle buhur sunaklar\u0131n\u0131 kald\u0131rd\u0131. \u00dclke onun y\u00f6netimi alt\u0131nda bar\u0131\u015f i\u00e7inde ya\u015fad\u0131.\n14:6 \u00dclke bar\u0131\u015f i\u00e7inde oldu\u011fu i\u00e7in Asa Yahudadaki baz\u0131 kentleri surlarla \u00e7evirdi. O y\u0131llarda kimse ona kar\u015f\u0131 sava\u015f a\u00e7mad\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB ona esenlik vermi\u015fti.\n14:7 Asa Yahudal\u0131lara, \u2039\u2039Bu kentleri onaral\u0131m\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039Onlar\u0131 surlarla ku\u015fat\u0131p kulelerle, kap\u0131larla, s\u00fcrg\u00fclerle g\u00fc\u00e7lendirelim. \u00dclke h\u00e2l\u00e2 bizim elimizde, \u00e7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131m\u0131z RABbe y\u00f6neldik, O da bizi her yandan esenlikle ku\u015fatt\u0131.\u203a\u203a B\u00f6ylece yap\u0131m i\u015flerini ba\u015far\u0131yla bitirdiler.\n14:8 Asan\u0131n Yahudal\u0131larla Benyaminlilerden olu\u015fan bir ordusu vard\u0131. Yahudal\u0131lar b\u00fcy\u00fck kalkan ve m\u0131zraklarla donanm\u0131\u015f \u00fc\u00e7 y\u00fcz bin ki\u015fiydi. Benyaminliler ise k\u00fc\u00e7\u00fck kalkan ve yay ta\u015f\u0131yan iki y\u00fcz seksen bin ki\u015fiydi. Bunlar\u0131n hepsi yi\u011fit sava\u015f\u00e7\u0131lard\u0131.\n14:9 K\u00fb\u015flu Zerah binlerce asker ve \u00fc\u00e7 y\u00fcz sava\u015f arabas\u0131yla Mare\u015faya ilerledi.\n14:10 Asa ona kar\u015f\u0131 durmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131. \u0130ki ordu Mare\u015fa yak\u0131nlar\u0131nda Sefata Vadisinde sava\u015f d\u00fczeni ald\u0131.\n14:11 Asa, Tanr\u0131s\u0131 RABbe, \u2039\u2039Ya RAB, g\u00fc\u00e7l\u00fcn\u00fcn kar\u015f\u0131s\u0131nda g\u00fc\u00e7s\u00fcze yard\u0131m edebilecek senden ba\u015fka kimse yoktur\u203a\u203a diye yakard\u0131, \u2039\u2039Ey Tanr\u0131m\u0131z RAB, bize yard\u0131m et, \u00e7\u00fcnk\u00fc sana g\u00fcveniyoruz. Senin ad\u0131nla bu kalabal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131k. Ya RAB, sen bizim Tanr\u0131m\u0131zs\u0131n. \u0130nsanlar sana kar\u015f\u0131 zafer kazanmas\u0131n.\u203a\u203a\n14:12 RAB K\u00fb\u015flular\u0131 Asayla Yahudal\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fcnde bozguna u\u011fratt\u0131. K\u00fb\u015flular ka\u00e7maya ba\u015flad\u0131.\n14:13 Asa ordusuyla onlar\u0131 Gerara kadar kovalad\u0131. K\u00fb\u015flulardan kurtulan olmad\u0131. RABbin ve ordusunun \u00f6n\u00fcnde k\u0131r\u0131ld\u0131lar. Yahudal\u0131lar \u00e7ok miktarda mal ya\u011fmalay\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.\n14:14 Gerar\u0131n \u00e7evresindeki b\u00fct\u00fcn k\u00f6yleri yerle bir ettiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc RABbin deh\u015feti onlar\u0131 sarm\u0131\u015ft\u0131. Bu k\u00f6ylerde \u00e7ok mal oldu\u011fundan onlar\u0131 ya\u011fmalad\u0131lar.\n14:15 \u00c7obanlar\u0131n \u00e7ad\u0131rlar\u0131na da sald\u0131rd\u0131lar. \u00c7ok say\u0131da davar ve deveyi al\u0131p Yeru\u015falim'e d\u00f6nd\u00fcler.\n15:1 Tanr\u0131n\u0131n Ruhu Odet o\u011flu Azaryan\u0131n \u00fczerine indi.\n15:2 Azarya, Kral Asaya gidip \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Ey Asa, ey Yahuda ve Benyamin halk\u0131, beni dinleyin! RABle birlikte oldu\u011funuz s\u00fcrece, O da sizinle olacakt\u0131r. Onu ararsan\u0131z bulursunuz. Ama Onu b\u0131rak\u0131rsan\u0131z, O da sizi b\u0131rak\u0131r.\n15:3 \u0130srail halk\u0131 uzun s\u00fcre ger\u00e7ek Tanr\u0131dan, e\u011fitici k\u00e2hinlerden ve yasadan uzak ya\u015fad\u0131.\n15:4 Ama s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fcklerinde \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe d\u00f6nd\u00fcler, Onu aray\u0131p buldular.\n15:5 O g\u00fcnlerde yolcular\u0131n g\u00fcvenli\u011fi yoktu. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7evre \u00fclkelerde ya\u015fayanlar\u0131n t\u00fcm\u00fc b\u00fcy\u00fck karga\u015fa i\u00e7indeydi.\n15:6 Ulus ulusu, kent kenti ezmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yordu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131 onlar\u0131 \u00e7e\u015fitli s\u0131k\u0131nt\u0131larla tedirgin ediyordu.\n15:7 Ama siz g\u00fc\u00e7l\u00fc olun, cesaretinizi yitirmeyin. Yapt\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 alacaks\u0131n\u0131z.\u203a\u203a\n15:8 Asa bu s\u00f6zleri, Peygamber Odetin o\u011flu Azaryan\u0131n peygamberli\u011fini duyunca, cesaret buldu. Yahuda ve Benyamin topraklar\u0131ndan, Efrayimin da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesinde ele ge\u00e7irdi\u011fi kentlerden i\u011fren\u00e7 putlar\u0131 kald\u0131rd\u0131. RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n eyvan\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki RABbin suna\u011f\u0131n\u0131 onard\u0131. Azaryan\u0131n\u203a\u203a, Masoretik metin \u2039\u2039Peygamber Odetin\u203a\u203a (bkz. 15:1).\n15:9 Efrayimden, Mana\u015f\u015feden, \u015eimondan gelen bir\u00e7ok \u0130srailli, Tanr\u0131s\u0131 RABbin Asayla birlikte oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcnce onun taraf\u0131na ge\u00e7ti. Asa bu gelenlerle Yahuda ve Benyamin halk\u0131n\u0131 bir araya toplad\u0131.\n15:10 Asan\u0131n krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n on be\u015finci y\u0131l\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc ay\u0131nda Yeru\u015falimde topland\u0131lar.\n15:11 Ya\u011fmalam\u0131\u015f olduklar\u0131 hayvanlardan yedi y\u00fcz s\u0131\u011f\u0131rla yedi bin davar\u0131 o g\u00fcn RABbe kurban ettiler.\n15:12 B\u00fct\u00fcn y\u00fcrekleriyle, b\u00fct\u00fcn canlar\u0131yla atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe y\u00f6nelmek i\u00e7in antla\u015fma yapt\u0131lar.\n15:13 B\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck, kad\u0131n erkek, kim \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe y\u00f6nelmezse \u00f6ld\u00fcr\u00fclecekti.\n15:14 Y\u00fcksek sesle ba\u011f\u0131rarak, borazan ve boru \u00e7alarak RABbin \u00f6n\u00fcnde ant i\u00e7tiler.\n15:15 Yahudal\u0131lar b\u00fct\u00fcn y\u00fcrekleriyle i\u00e7tikleri ant i\u00e7in sevindiler. RABbi istekle aray\u0131p buldular. O da onlar\u0131 her yandan esenlikle ku\u015fatt\u0131.\n15:16 Kral Asa annesi Maakan\u0131n krali\u00e7eli\u011fini elinden ald\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc o A\u015fera i\u00e7in i\u011fren\u00e7 bir put yapt\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Asa bu i\u011fren\u00e7 putu kesip par\u00e7alad\u0131ktan sonra Kidron Vadisinde yakt\u0131.\n15:17 Ancak \u0130srailden puta tap\u0131lan yerleri kald\u0131rmad\u0131. Ama ya\u015fam\u0131 boyunca y\u00fcre\u011fini RABbe adad\u0131.\n15:18 Babas\u0131n\u0131n ve kendisinin adad\u0131\u011f\u0131 alt\u0131n\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc ve e\u015fyalar\u0131 Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131na getirdi.\n15:19 Asa'n\u0131n krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n otuz be\u015finci y\u0131l\u0131na kadar sava\u015f olmad\u0131.\n16:1 Yahuda Kral\u0131 Asan\u0131n krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n otuz alt\u0131nc\u0131 y\u0131l\u0131nda \u0130srail Kral\u0131 Baa\u015fa Yahudaya sald\u0131rmaya haz\u0131rlan\u0131yordu. Asan\u0131n topraklar\u0131na giri\u015f \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 engellemek amac\u0131yla, Rama Kentini g\u00fc\u00e7lendirmeye ba\u015flad\u0131.\n16:2 Bunun \u00fczerine Asa, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n ve saray\u0131n hazinelerindeki alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc \u00e7\u0131kararak \u015fu haberle birlikte \u015eamda oturan Aram Kral\u0131 Ben-Hadata g\u00f6nderdi:\n16:3 \u2039\u2039Babamla baban aras\u0131nda oldu\u011fu gibi seninle benim aram\u0131zda da bir antla\u015fma olsun. Sana g\u00f6nderdi\u011fim bu alt\u0131nlara, g\u00fcm\u00fc\u015flere kar\u015f\u0131l\u0131k, sen de \u0130srail Kral\u0131 Baa\u015fa ile yapt\u0131\u011f\u0131n antla\u015fmay\u0131 boz, topraklar\u0131mdan askerlerini \u00e7eksin.\u203a\u203a\n16:4 Kral Asan\u0131n \u00f6nerisini kabul eden Ben-Hadat, ordu komutanlar\u0131n\u0131 \u0130srail kentlerinin \u00fczerine g\u00f6nderdi. \u0130yonu, Dan\u0131, Avel-Mayimi, Naftalinin b\u00fct\u00fcn ambarl\u0131 kentlerini ele ge\u00e7irdiler.\n16:5 Baa\u015fa bunu duyunca Raman\u0131n yap\u0131m\u0131n\u0131 durdurup i\u015fe son verdi.\n16:6 Kral Asa b\u00fct\u00fcn Yahudal\u0131lar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rtt\u0131; Baa\u015fan\u0131n Raman\u0131n yap\u0131m\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131 ta\u015flarla keresteleri al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Asa bunlarla Geva ve Mispa kentlerini onard\u0131.\n16:7 O s\u0131rada Bilici Hanani Yahuda Kral\u0131 Asaya gelip \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Tanr\u0131n RABbe g\u00fcvenece\u011fine Aram Kral\u0131na g\u00fcvendin. Bu y\u00fczden Aram Kral\u0131n\u0131n ordusu elinden kurtuldu.\n16:8 K\u00fb\u015flularla Luvlular, \u00e7ok say\u0131da sava\u015f arabalar\u0131, atl\u0131lar\u0131yla b\u00fcy\u00fck bir ordu de\u011fil miydiler? Ama sen RABbe g\u00fcvendin, O da onlar\u0131 eline teslim etti.\n16:9 RABbin g\u00f6zleri b\u00fct\u00fcn y\u00fcrekleriyle kendisine ba\u011fl\u0131 olanlara g\u00fc\u00e7 vermek i\u00e7in her yeri g\u00f6r\u00fcr. Ak\u0131ls\u0131zca davrand\u0131n. Bundan b\u00f6yle hep sava\u015f i\u00e7inde olacaks\u0131n.\u203a\u203a\n16:10 Asa biliciye \u00f6fkelenip onu cezaevine att\u0131rd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yledikleri onu k\u0131zd\u0131rm\u0131\u015ft\u0131. Halktan baz\u0131 ki\u015filere de bask\u0131 yapt\u0131.\n16:11 Asan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fler, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, Yahuda ve \u0130srail krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n16:12 Asa, krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n otuz dokuzuncu y\u0131l\u0131nda ayaklar\u0131ndan hastaland\u0131. Durumu \u00e7ok a\u011f\u0131rd\u0131. Hastal\u0131\u011f\u0131nda RABbe y\u00f6nelece\u011fine hekimlere ba\u015fvurdu.\n16:13 Asa krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n k\u0131rk birinci y\u0131l\u0131nda \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015ftu.\n16:14 Onu \u00f6zel olarak haz\u0131rlanm\u0131\u015f, g\u00fczel kokulu \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit baharat dolu bir sedyeye yat\u0131rarak Davut Kenti'nde kendisi i\u00e7in yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 mezara g\u00f6md\u00fcler. Onuruna \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir ate\u015f yakt\u0131lar.\n17:1 Asan\u0131n yerine o\u011flu Yeho\u015fafat kral oldu. Yeho\u015fafat \u0130sraile kar\u015f\u0131 krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 peki\u015ftirdi.\n17:2 Yahudan\u0131n b\u00fct\u00fcn surlu kentlerine askeri birlikler yerle\u015ftirdi; Yahudaya ve babas\u0131 Asan\u0131n ele ge\u00e7irmi\u015f oldu\u011fu Efrayim kentlerine de asker yerle\u015ftirdi.\n17:3 RAB Yeho\u015fafatlayd\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yeho\u015fafat atas\u0131 Davutun ba\u015flang\u0131\u00e7taki yollar\u0131n\u0131 izledi; Baallara y\u00f6nelece\u011fine,\n17:4 babas\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131na y\u00f6neldi; \u0130srail halk\u0131n\u0131n yapt\u0131klar\u0131na de\u011fil, Tanr\u0131n\u0131n buyruklar\u0131na uydu.\n17:5 RAB onun y\u00f6netimi alt\u0131ndaki krall\u0131\u011f\u0131 peki\u015ftirdi. B\u00fct\u00fcn Yahudal\u0131lar ona arma\u011fanlar getirdi. B\u00f6ylece Yeho\u015fafat b\u00fcy\u00fck zenginli\u011fe ve onura kavu\u015ftu.\n17:6 Y\u00fcre\u011fi RABde cesaret buldu, puta tap\u0131lan yerleri ve A\u015fera putlar\u0131n\u0131 Yahudadan kald\u0131rd\u0131.\n17:7 Yeho\u015fafat krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u0131l\u0131nda halka \u00f6\u011fretmek amac\u0131yla g\u00f6revlilerinden Ben-Hayili, Ovadyay\u0131, Zekeriyay\u0131, Netaneli, Mikayay\u0131 Yahuda kentlerine g\u00f6nderdi.\n17:8 Onlarla birlikte \u015fu Levilileri de g\u00f6nderdi: \u015eemaya, Netanya, Zevadya, Asahel, \u015eemiramot, Yehonatan, Adoniya, Toviya, Tov-Adoniya. K\u00e2hinlerden Eli\u015fama ile Yehoram\u0131 g\u00f6nderdi.\n17:9 RABbin Yasa Kitab\u0131n\u0131 yanlar\u0131na al\u0131p Yahudada halka \u00f6\u011frettiler. B\u00fct\u00fcn Yahuda kentlerini dola\u015farak halka ders verdiler.\n17:10 Yahuday\u0131 \u00e7evreleyen \u00fclkelerin krall\u0131klar\u0131n\u0131 RAB korkusu sard\u0131. Bu y\u00fczden Yeho\u015fafata kar\u015f\u0131 sava\u015famad\u0131lar.\n17:11 Baz\u0131 Filistliler Yeho\u015fafata hara\u00e7 olarak arma\u011fanlar ve g\u00fcm\u00fc\u015f verdiler. Araplar da ona davar getirdiler: Yedi bin yedi y\u00fcz ko\u00e7la yedi bin yedi y\u00fcz teke.\n17:12 Yeho\u015fafat giderek g\u00fc\u00e7lendi. Yahudada kaleler, ambarl\u0131 kentler yapt\u0131rd\u0131.\n17:13 Yahuda kentlerinde bir\u00e7ok i\u015fler yapt\u0131. Yeru\u015falime deneyimli yi\u011fit sava\u015f\u00e7\u0131lar yerle\u015ftirdi.\n17:14 Bunlar boylar\u0131na g\u00f6re \u015f\u00f6yle kaydedilmi\u015flerdi: Yahudadan binba\u015f\u0131lar: Komutan Adna ve komutas\u0131nda 300 000 yi\u011fit asker;\n17:15 Yan\u0131nda Komutan Yehohanan ve komutas\u0131nda 280 000 asker;\n17:16 Onun yan\u0131nda kendini RABbin hizmetine adayan Zikri o\u011flu Amatsya ve komutas\u0131nda 200 000 yi\u011fit asker.\n17:17 Benyamin oyma\u011f\u0131ndan: Yi\u011fit bir sava\u015f\u00e7\u0131 olan Elyada ile komutas\u0131nda yay ve kalkanla silahlanm\u0131\u015f 200 000 asker;\n17:18 Yan\u0131nda Yehozavat ve komutas\u0131nda sava\u015fmak \u00fczere donat\u0131lm\u0131\u015f 180 000 asker.\n17:19 Bunlar kral\u0131n surlu Yahuda kentlerine yerle\u015ftirdi\u011fi askerlerin yan\u0131s\u0131ra, ona hizmet ediyorlard\u0131.\n18:1 B\u00fcy\u00fck bir zenginlik ve onura kavu\u015fan Yeho\u015fafat, evlilik ba\u011f\u0131yla Ahava akraba oldu.\n18:2 Birka\u00e7 y\u0131l sonra Samiriye Kentinde ya\u015fayan Ahav\u0131 g\u00f6rmeye gitti. Ahav onun ve yan\u0131ndakilerin onuruna bir\u00e7ok davar, s\u0131\u011f\u0131r keserek Ramot-Gilata sald\u0131rmak i\u00e7in onu k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131.\n18:3 \u0130srail Kral\u0131 Ahav, Yahuda Kral\u0131 Yeho\u015fafata, \u2039\u2039Ramot-Gilata kar\u015f\u0131 benimle birlikte sava\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n?\u203a\u203a diye sordu. Yeho\u015fafat, \u2039\u2039Beni kendin, halk\u0131m\u0131 halk\u0131n say. Sava\u015fta sana e\u015flik edece\u011fiz\u203a\u203a diye yan\u0131tlad\u0131,\n18:4 \u2039\u2039Ama \u00f6nce RABbe dan\u0131\u015fal\u0131m\u203a\u203a diye ekledi.\n18:5 \u0130srail Kral\u0131 Ahav d\u00f6rt y\u00fcz peygamber toplay\u0131p, \u2039\u2039Ramot-Gilata kar\u015f\u0131 sava\u015fal\u0131m m\u0131, yoksa vaz m\u0131 ge\u00e7eyim?\u203a\u203a diye sordu. Peygamberler, \u2039\u2039Sava\u015f, \u00e7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131 kenti senin eline teslim edecek\u203a\u203a diye yan\u0131tlad\u0131lar.\n18:6 Ama Yeho\u015fafat, \u2039\u2039Burada dan\u0131\u015fabilece\u011fimiz RABbin ba\u015fka peygamberi yok mu?\u203a\u203a diye sordu.\n18:7 \u0130srail Kral\u0131, \u2039\u2039Yimla o\u011flu Mikaya ad\u0131nda biri daha var\u203a\u203a diye yan\u0131tlad\u0131, \u2039\u2039Onun arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla RABbe dan\u0131\u015fabiliriz. Ama ben ondan nefret ederim. \u00c7\u00fcnk\u00fc benimle ilgili hi\u00e7 iyi peygamberlik etmez, hep k\u00f6t\u00fc \u015feyler s\u00f6yler.\u203a\u203a Yeho\u015fafat, \u2039\u2039B\u00f6yle konu\u015fmaman gerekir, ey kral!\u203a\u203a dedi.\n18:8 \u0130srail Kral\u0131 bir g\u00f6revli \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p, \u2039\u2039Hemen Yimla o\u011flu Mikayay\u0131 getir!\u203a\u203a diye buyurdu.\n18:9 \u0130srail Kral\u0131 Ahav ile Yahuda Kral\u0131 Yeho\u015fafat kral giysileriyle Samiriye Kap\u0131s\u0131n\u0131n giri\u015finde, harman yerine konan tahtlar\u0131nda oturuyorlard\u0131. B\u00fct\u00fcn peygamberler de onlar\u0131n \u00f6n\u00fcnde peygamberlik ediyordu.\n18:10 Kenaana o\u011flu Sidkiya, yapt\u0131\u011f\u0131 demir boynuzlar\u0131 g\u00f6stererek \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039RAB diyor ki, \u2039Araml\u0131lar\u0131 yok edinceye dek onlar\u0131 bu boynuzlarla vuracaks\u0131n.\u203a \u203a\u203a\n18:11 \u00d6teki peygamberlerin hepsi de ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylediler: \u2039\u2039Ramot- Gilata sald\u0131r, kazanacaks\u0131n! \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB onlar\u0131 senin eline teslim edecek.\u203a\u203a\n18:12 Mikayay\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rmaya giden g\u00f6revli ona, \u2039\u2039Bak! Peygamberler bir a\u011f\u0131zdan kral i\u00e7in olumlu \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorlar\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039Rica ederim, senin s\u00f6z\u00fcn de onlar\u0131nkine uygun olsun; olumlu bir \u015fey s\u00f6yle.\u203a\u203a\n18:13 Mikaya, \u2039\u2039Ya\u015fayan RABbin hakk\u0131 i\u00e7in, Tanr\u0131m ne derse onu s\u00f6yleyece\u011fim\u203a\u203a diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.\n18:14 Mikaya gelince kral, \u2039\u2039Mikaya, Ramot-Gilata kar\u015f\u0131 sava\u015fa gidelim mi, yoksa vaz m\u0131 ge\u00e7eyim?\u203a\u203a diye sordu. Mikaya, \u2039\u2039Sald\u0131r\u0131n, kazanacaks\u0131n\u0131z! \u00c7\u00fcnk\u00fc onlar sizin elinize teslim edilecek\u203a\u203a diye yan\u0131tlad\u0131.\n18:15 Bunun \u00fczerine kral, \u2039\u2039RABbin ad\u0131na bana ger\u00e7e\u011fin d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey s\u00f6ylemeyece\u011fine ili\u015fkin sana ka\u00e7 kez ant i\u00e7ireyim?\u203a\u203a diye sordu.\n18:16 Mikaya \u015f\u00f6yle kar\u015f\u0131l\u0131k verdi: \u2039\u2039\u0130sraillileri da\u011flara da\u011f\u0131lm\u0131\u015f \u00e7obans\u0131z koyunlar gibi g\u00f6rd\u00fcm. RAB, \u2039Bunlar\u0131n sahibi yok. Herkes g\u00fcvenlik i\u00e7inde evine d\u00f6ns\u00fcn\u203a dedi.\u203a\u203a\n18:17 \u0130srail Kral\u0131 Ahav Yeho\u015fafata, \u2039\u2039Benimle ilgili iyi peygamberlik etmez, hep k\u00f6t\u00fc \u015feyler s\u00f6yler dememi\u015f miydim?\u203a\u203a dedi.\n18:18 Mikaya konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u2039\u2039\u00d6yleyse RABbin s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinleyin! G\u00f6rd\u00fcm ki, RAB taht\u0131nda oturuyor, b\u00fct\u00fcn g\u00f6ksel varl\u0131klar da sa\u011f\u0131nda, solunda duruyordu.\n18:19 RAB sordu: \u2039Ramot-Gilata sald\u0131r\u0131p \u00f6ls\u00fcn diye \u0130srail Kral\u0131 Ahav\u0131 kim kand\u0131racak?\u203a \u2039\u2039Kimi \u015f\u00f6yle, kimi b\u00f6yle derken,\n18:20 bir ruh \u00e7\u0131k\u0131p RABbin \u00f6n\u00fcnde durdu ve, \u2039Ben onu kand\u0131raca\u011f\u0131m\u203a dedi. \u2039\u2039RAB, \u2039Nas\u0131l?\u203a diye sordu.\n18:21 \u2039\u2039Ruh, \u2039Aldat\u0131c\u0131 ruh olarak gidip Ahav\u0131n b\u00fct\u00fcn peygamberlerine yalan s\u00f6yletece\u011fim\u203a diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi. \u2039\u2039RAB, \u2039Onu kand\u0131rmay\u0131 ba\u015faracaks\u0131n\u203a dedi, \u2039Git, dedi\u011fini yap.\u203a\n18:22 \u2039\u2039\u0130\u015fte RAB bu peygamberlerinin a\u011fz\u0131na aldat\u0131c\u0131 bir ruh koydu. \u00c7\u00fcnk\u00fc sana k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmeye karar verdi.\u203a\u203a\n18:23 Kenaana o\u011flu Sidkiya yakla\u015f\u0131p Mikayan\u0131n y\u00fcz\u00fcne bir tokat att\u0131. \u2039\u2039RABbin Ruhu nas\u0131l benden \u00e7\u0131k\u0131p da seninle konu\u015ftu?\u203a\u203a dedi.\n18:24 Mikaya, \u2039\u2039Gizlenmek i\u00e7in bir i\u00e7 odaya girdi\u011fin g\u00fcn g\u00f6receksin\u203a\u203a diye yan\u0131tlad\u0131.\n18:25 Bunun \u00fczerine \u0130srail Kral\u0131, \u2039\u2039Mikayay\u0131 kentin y\u00f6neticisi Amona ve kral\u0131n o\u011flu Yoa\u015fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcn\u203a\u203a dedi,\n18:26 \u2039\u2039Ben g\u00fcvenlik i\u00e7inde d\u00f6n\u00fcnceye dek bu adam\u0131 cezaevinde tutmalar\u0131n\u0131, ona su ve ekmekten ba\u015fka bir \u015fey vermemelerini s\u00f6yleyin!\u203a\u203a\n18:27 Mikaya, \u2039\u2039E\u011fer sen g\u00fcvenlik i\u00e7inde d\u00f6nersen, RAB benim arac\u0131l\u0131\u011f\u0131mla konu\u015fmam\u0131\u015f demektir\u203a\u203a dedi ve, \u2039\u2039Herkes bunu duysun!\u203a\u203a diye ekledi.\n18:28 \u0130srail Kral\u0131 Ahavla Yahuda Kral\u0131 Yeho\u015fafat Ramot-Gilata sald\u0131rmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131lar.\n18:29 \u0130srail Kral\u0131, Yeho\u015fafata, \u2039\u2039Ben k\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirip sava\u015fa \u00f6yle girece\u011fim, ama sen kral giysilerini giy\u203a\u203a dedi. B\u00f6ylece \u0130srail Kral\u0131 k\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi, sonra sava\u015fa girdiler.\n18:30 Aram Kral\u0131, sava\u015f arabalar\u0131n\u0131n komutanlar\u0131na, \u2039\u2039\u0130srail Kral\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck hi\u00e7 kimseye sald\u0131rmay\u0131n!\u203a\u203a diye buyruk vermi\u015fti.\n18:31 Sava\u015f arabalar\u0131n\u0131n komutanlar\u0131 Yeho\u015fafat\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, \u0130srail Kral\u0131 san\u0131p sald\u0131rmak i\u00e7in ona d\u00f6nd\u00fcler. Yeho\u015fafat yakarmaya ba\u015flad\u0131. RAB Tanr\u0131 ona yard\u0131m edip sald\u0131ranlar\u0131n y\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirdi.\n18:32 Komutanlar onun \u0130srail Kral\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlay\u0131nca pe\u015fini b\u0131rakt\u0131lar.\n18:33 O s\u0131rada bir asker rasgele att\u0131\u011f\u0131 bir okla \u0130srail Kral\u0131n\u0131 z\u0131rh\u0131n\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131n birle\u015fti\u011fi yerden vurdu. Kral arabac\u0131s\u0131na, \u2039\u2039D\u00f6n\u00fcp beni sava\u015f alan\u0131ndan \u00e7\u0131kar, yaraland\u0131m\u203a\u203a dedi.\n18:34 Sava\u015f o g\u00fcn \u015fiddetlendi. Arabas\u0131nda Araml\u0131lar'a kar\u015f\u0131 ak\u015fama kadar dayanan \u0130srail Kral\u0131 g\u00fcn bat\u0131m\u0131nda \u00f6ld\u00fc.\n19:1 Yahuda Kral\u0131 Yeho\u015fafat ise Yeru\u015falimdeki saray\u0131na g\u00fcvenlik i\u00e7inde d\u00f6nd\u00fc.\n19:2 Hanani o\u011flu Bilici Yehu, Kral Yeho\u015fafat\u0131 kar\u015f\u0131lamaya giderek ona \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039K\u00f6t\u00fclere yard\u0131m edip RABden nefret edenleri mi sevmen gerekir? Bunun i\u00e7in RABbin \u00f6fkesi senin \u00fcst\u00fcnde olacak.\n19:3 Ancak, baz\u0131 iyi y\u00f6nlerin de var. \u00dclkeden A\u015fera putlar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p att\u0131n ve y\u00fcrekten Tanr\u0131ya y\u00f6nelmeye karar verdin.\u203a\u203a\n19:4 Yeho\u015fafat Yeru\u015falimde ya\u015fad\u0131. Beer-\u015eevadan Efrayim da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesine kadar yine halk\u0131n aras\u0131nda dola\u015farak onlar\u0131 atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe d\u00f6nd\u00fcrd\u00fc.\n19:5 \u00dclkeye, Yahudan\u0131n b\u00fct\u00fcn surlu kentlerine yarg\u0131\u00e7lar atad\u0131.\n19:6 Onlara, \u2039\u2039Yapt\u0131klar\u0131n\u0131za dikkat edin\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039\u00c7\u00fcnk\u00fc insan ad\u0131na de\u011fil, yarg\u0131 verirken sizinle olan RAB ad\u0131na yarg\u0131layacaks\u0131n\u0131z.\n19:7 Onun i\u00e7in RABden korkun, dikkatle yarg\u0131lay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131m\u0131z RAB kimsenin haks\u0131zl\u0131k yapmas\u0131na, kimseyi kay\u0131rmas\u0131na, r\u00fc\u015fvet almas\u0131na g\u00f6z yummaz.\u203a\u203a\n19:8 RABbin yarg\u0131lar\u0131n\u0131 uygulamak, davalara bakmak i\u00e7in Yeho\u015fafat Yeru\u015falime de baz\u0131 Levilileri, k\u00e2hinleri, \u0130srail boy ba\u015flar\u0131n\u0131 atad\u0131. Bunlar Yeru\u015falimde ya\u015fad\u0131larf\u00f6.\n19:9 Yeho\u015fafat onlara \u015fu buyruklar\u0131 verdi: \u2039\u2039G\u00f6revinizi RAB korkusuyla, ba\u011fl\u0131l\u0131kla, b\u00fct\u00fcn y\u00fcre\u011finizle yapmal\u0131s\u0131n\u0131z.\n19:10 Kentlerde ya\u015fayan karde\u015flerinizden gelen her davada -kan davas\u0131, Kutsal Yasa, buyruklar, kurallar ya da ilkelerle ilgili her konuda- onlar\u0131 RABbe kar\u015f\u0131 su\u00e7 i\u015flememeleri i\u00e7in uyar\u0131n; \u00f6yle ki RAB size de karde\u015flerinize de \u00f6fkelenmesin. B\u00f6yle yaparsan\u0131z su\u00e7 i\u015flememi\u015f olursunuz. d\u00f6nd\u00fcler\u203a\u203a.\n19:11 \u2039\u2039RAB'be ili\u015fkin her konuda Ba\u015fk\u00e2hin Amarya, krala ili\u015fkin her konuda ise Yahuda oyma\u011f\u0131n\u0131n \u00f6nderi \u0130smail o\u011flu Zevadya size ba\u015fkanl\u0131k edecek. Levililer de g\u00f6revli olarak size yard\u0131mc\u0131 olacaklar. Y\u00fcrekli olun, bu buyruklar\u0131 uygulay\u0131n. RAB do\u011fru ki\u015fiyle olsun!\u203a\u203a\n20:1 Bundan sonra Moavl\u0131lar, Ammonlular ve Meunlular\u0131n bir k\u0131sm\u0131 Yeho\u015fafatla sava\u015fmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131lar.\n20:2 Birka\u00e7 ki\u015fi Yeho\u015fafata gidip, \u2039\u2039G\u00f6l\u00fcn \u00f6b\u00fcr yakas\u0131ndan, Edomdan sana sald\u0131rmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ordu geliyor. \u015eu anda Haseson-Tamarda -Eyn-Gedide-\u203a\u203a dediler.\n20:3 Korkuya kap\u0131lan Yeho\u015fafat RABbe dan\u0131\u015fmaya karar verdi ve b\u00fct\u00fcn Yahudada oru\u00e7 ilan etti.\n20:4 RABbe y\u00f6nelmek i\u00e7in Yahudan\u0131n b\u00fct\u00fcn kentlerinden gelen halk toplan\u0131p RABden yard\u0131m diledi. (bkz. 26:7).\n20:5 Yeho\u015fafat RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda, yeni avlunun \u00f6n\u00fcnde, Yahuda ve Yeru\u015falim toplulu\u011funun aras\u0131na gidip durdu.\n20:6 \u2039\u2039Ey atalar\u0131m\u0131z\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RAB, sen g\u00f6klerde oturan Tanr\u0131 de\u011fil misin?\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039Uluslar\u0131n b\u00fct\u00fcn krall\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00f6neten sensin. G\u00fc\u00e7, kudret senin elinde. Kimse sana kar\u015f\u0131 duramaz.\n20:7 Ey Tanr\u0131m\u0131z, bu \u00fclkede ya\u015fayanlar\u0131 halk\u0131n \u0130srailin \u00f6n\u00fcnden kovan ve \u00fclkeyi sonsuza dek dostun \u0130brahimin soyuna veren sen de\u011fil misin?\n20:8 Onlar orada ya\u015fad\u0131lar, ad\u0131na bir tap\u0131nak kurdular ve,\n20:9 \u2039Ba\u015f\u0131m\u0131za bela, sava\u015f, yarg\u0131, salg\u0131n hastal\u0131k, k\u0131tl\u0131k gelirse, ad\u0131n\u0131n bulundu\u011fu bu tap\u0131na\u011f\u0131n ve senin \u00f6n\u00fcnde duraca\u011f\u0131z\u203a dediler, \u2039S\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde sana yakaraca\u011f\u0131z, sen de duyup bizi kurtaracaks\u0131n.\u203a\n20:10 \u2039\u2039\u0130\u015fte Ammonlular, Moavl\u0131lar ve Seir da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesinde ya\u015fayanlar! M\u0131s\u0131rdan \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra \u0130sraillilerin onlar\u0131n \u00fclkesine girmelerine izin vermedin. Bu y\u00fczden atalar\u0131m\u0131z ba\u015fka y\u00f6ne d\u00f6nd\u00fc, onlar\u0131 yok etmedi.\n20:11 Ama bak, bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 bize nas\u0131l \u00f6d\u00fcyorlar! Bize miras olarak vermi\u015f oldu\u011fun m\u00fclk\u00fcnden bizi kovmaya geliyorlar.\n20:12 Ey Tanr\u0131m\u0131z, onlar\u0131 yarg\u0131lamayacak m\u0131s\u0131n? \u00c7\u00fcnk\u00fc bize sald\u0131ran bu b\u00fcy\u00fck orduya kar\u015f\u0131 koyacak g\u00fcc\u00fcm\u00fcz yok. Ne yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilemiyoruz. G\u00f6z\u00fcm\u00fcz sende.\u203a\u203a\n20:13 B\u00fct\u00fcn Yahudal\u0131lar, \u00e7oluk \u00e7ocuklar\u0131yla birlikte RABbin \u00f6n\u00fcnde duruyordu.\n20:14 RABbin Ruhu toplulu\u011fun ortas\u0131nda duran Asaf soyundan Mattanya o\u011flu Yeiel o\u011flu Benaya o\u011flu Zekeriya o\u011flu Levili Yahazielin \u00fczerine indi.\n20:15 Yahaziel \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Ey Kral Yeho\u015fafat, ey Yahuda halk\u0131 ve Yeru\u015falimde oturanlar, dinleyin! RAB size \u015f\u00f6yle diyor: \u2039Bu b\u00fcy\u00fck ordudan korkmay\u0131n, y\u0131lmay\u0131n! \u00c7\u00fcnk\u00fc sava\u015f sizin de\u011fil, Tanr\u0131n\u0131nd\u0131r.\n20:16 Yar\u0131n onlarla sava\u015fmaya \u00e7\u0131k\u0131n. Onlar\u0131 vadinin sonunda, Yeruel k\u0131rlar\u0131nda, Sits Yoku\u015funu \u00e7\u0131karlarken bulacaks\u0131n\u0131z.\n20:17 Bu kez sava\u015fmak zorunda kalmayacaks\u0131n\u0131z. Yerinizde durup bekleyin, RABbin size sa\u011flayaca\u011f\u0131 kurtulu\u015fu g\u00f6r\u00fcn, ey Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131! Korkmay\u0131n, y\u0131lmay\u0131n. Yar\u0131n onlara kar\u015f\u0131 sava\u015fa \u00e7\u0131k\u0131n. RAB sizinle olacak!\u203a \u203a\u203a\n20:18 Yeho\u015fafat y\u00fcz\u00fcst\u00fc yere kapand\u0131. Yahuda halk\u0131yla Yeru\u015falimde oturanlar da RABbin \u00f6n\u00fcnde yere kapan\u0131p Ona tap\u0131nd\u0131lar.\n20:19 Sonra Kehato\u011fullar\u0131ndan ve Koraho\u011fullar\u0131ndan baz\u0131 Levililer aya\u011fa kalk\u0131p \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbi y\u00fcksek sesle \u00f6vd\u00fcler.\n20:20 Ertesi sabah erkenden kalk\u0131p Tekoa k\u0131rlar\u0131na do\u011fru yola \u00e7\u0131kt\u0131lar. Yola koyulduklar\u0131nda Yeho\u015fafat durup \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Beni dinleyin, ey Yahuda halk\u0131 ve Yeru\u015falimde oturanlar! Tanr\u0131n\u0131z RABbe g\u00fcvenin, g\u00fcvenlikte olursunuz. Onun peygamberlerine g\u00fcvenin, ba\u015far\u0131l\u0131 olursunuz.\u203a\u203a\n20:21 Yeho\u015fafat halka dan\u0131\u015ft\u0131ktan sonra RABbe ezgi okumak, Onun kutsall\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6rkemini \u00f6vmek i\u00e7in adamlar atad\u0131. Bunlar ordunun \u00f6n\u00fcnde y\u00fcr\u00fcyerek \u015f\u00f6yle diyorlard\u0131: \u2039\u2039RABbe \u015f\u00fckredin, \u00c7\u00fcnk\u00fc sevgisi sonsuza dek kal\u0131c\u0131d\u0131r!\u203a\u203a\n20:22 Onlar ezgi okuyup \u00f6vg\u00fcler sunmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda, RAB Yahudaya sald\u0131ran Ammonlulara, Moavl\u0131lara ve Seir da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesinde ya\u015fayanlara pusu kurmu\u015ftu. Hepsi bozguna u\u011frat\u0131ld\u0131.\n20:23 Ammonlularla Moavl\u0131lar, Seir da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesinde ya\u015fayan halk\u0131 b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yok etmek i\u00e7in onlara sald\u0131rd\u0131lar. Seirlileri yok ettikten sonra da birbirlerini \u00f6ld\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131lar.\n20:24 Yahudal\u0131lar k\u0131rdaki g\u00f6zc\u00fc kulesine var\u0131nca, o b\u00fcy\u00fck orduya bakt\u0131lar, ama sadece yere serilmi\u015f cesetler g\u00f6rd\u00fcler. Tek ki\u015fi kurtulmam\u0131\u015ft\u0131.\n20:25 Mallar\u0131 ya\u011fmalamaya giden Yeho\u015fafatla askerleri, \u00f6l\u00fclerin aras\u0131nda \u00e7ok miktarda mal, giysi ve de\u011ferli e\u015fya buldular. Ta\u015f\u0131yabileceklerinden \u00e7ok mal toplad\u0131lar. Ya\u011fma edilecek o kadar \u00e7ok mal vard\u0131 ki, toplama i\u015fi \u00fc\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrd\u00fc.\n20:26 D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn Beraka Vadisinde toplanarak RABbe \u00f6vg\u00fcler sundular. Bu y\u00fczden oran\u0131n ad\u0131 bug\u00fcn de Beraka Vadisi olarak kald\u0131.\n20:27 Bundan sonra b\u00fct\u00fcn Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131 Yeho\u015fafat\u0131n \u00f6nderli\u011finde sevin\u00e7le Yeru\u015falime d\u00f6nd\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 bozguna u\u011fratarak onlar\u0131 sevindirmi\u015fti.\n20:28 \u00c7enk, lir ve borazan \u00e7alarak Yeru\u015falime, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na gittiler.\n20:29 RABbin \u0130srailin d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 sava\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan \u00fclkelerin krall\u0131klar\u0131n\u0131 Tanr\u0131 korkusu sard\u0131.\n20:30 Yeho\u015fafat\u0131n \u00fclkesi ise bar\u0131\u015f i\u00e7indeydi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131s\u0131 her yandan onu esenlikle ku\u015fatm\u0131\u015ft\u0131.\n20:31 Yeho\u015fafat Yahuday\u0131 y\u00f6netti. Otuz be\u015f ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde yirmi be\u015f y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi \u015eilhinin k\u0131z\u0131 Azuvayd\u0131.\n20:32 Babas\u0131 Asan\u0131n yollar\u0131n\u0131 izleyen ve bunlardan sapmayan Yeho\u015fafat RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131.\n20:33 Ancak al\u0131\u015f\u0131lagelen tap\u0131nma yerleri kald\u0131r\u0131lmad\u0131. Halk h\u00e2l\u00e2 atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131na b\u00fct\u00fcn y\u00fcre\u011fiyle y\u00f6nelmemi\u015fti.\n20:34 Yeho\u015fafat\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, \u0130srail krallar\u0131 tarihinin bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan Hanani o\u011flu Yehunun tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n20:35 Yahuda Kral\u0131 Yeho\u015fafat bir s\u00fcre sonra kendini g\u00fcnaha veren \u0130srail Kral\u0131 Ahazya ile anla\u015fmaya vard\u0131.\n20:36 Tar\u015fi\u015fe gidecek gemiler yapmak i\u00e7in anla\u015ft\u0131lar. Gemileri Esyon-Geverde yapt\u0131lar.\n20:37 Mare\u015fal\u0131 Dodavahu o\u011flu Eliezer, Yeho\u015fafat'a kar\u015f\u0131 \u015f\u00f6yle peygamberlik etti: \u2039\u2039Ahazya ile anla\u015fmaya vard\u0131\u011f\u0131n i\u00e7in RAB i\u015fini bozacak.\u203a\u203a Gemiler Tar\u015fi\u015f'ef\u015f gidemeden par\u00e7aland\u0131.\n21:1 Yeho\u015fafat \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015ftu ve Davut Kentinde atalar\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Yerine o\u011flu Yehoram kral oldu.\n21:2 Yeho\u015fafat o\u011flu Yehoram\u0131n karde\u015fleri \u015funlard\u0131: Azarya, Yehiel, Zekeriya, Azaryahu, Mikael, \u015eefatya. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc \u0130srail Kral\u0131 Yeho\u015fafat\u0131n o\u011fullar\u0131yd\u0131.\n21:3 Babalar\u0131 onlara \u00e7ok miktarda alt\u0131n, g\u00fcm\u00fc\u015f, de\u011ferli e\u015fyalar arma\u011fan etmi\u015f, ayr\u0131ca Yahudada surlu kentler vermi\u015fti. Ancak, Yehoram ilk o\u011flu oldu\u011fundan, krall\u0131\u011f\u0131 ona b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.\n21:4 Babas\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7en Yehoram g\u00fc\u00e7lenince, b\u00fct\u00fcn karde\u015flerini ve baz\u0131 \u0130srail \u00f6nderlerini k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irtti.\n21:5 Yehoram otuz iki ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde sekiz y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131.\n21:6 Kar\u0131s\u0131 Ahav\u0131n k\u0131z\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, o da Ahav\u0131n ailesi gibi \u0130srail krallar\u0131n\u0131n yolunu izledi ve RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131.\n21:7 Ama RAB Davutla yapt\u0131\u011f\u0131 antla\u015fmadan \u00f6t\u00fcr\u00fc onun soyunu yok etmek istemedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Davuta ve soyuna s\u00f6nmeyen bir \u0131\u015f\u0131k verece\u011fine s\u00f6z vermi\u015fti.\n21:8 Yehoram\u0131n krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde Edomlular Yahudal\u0131lara kar\u015f\u0131 ayaklanarak kendi krall\u0131klar\u0131n\u0131 kurdular.\n21:9 Yehoram komutanlar\u0131 ve b\u00fct\u00fcn sava\u015f arabalar\u0131yla oraya gitti. Edomlular onu ve sava\u015f arabalar\u0131n\u0131n komutanlar\u0131n\u0131 ku\u015fatt\u0131lar. Ama Yehoram gece kalk\u0131p ku\u015fatmay\u0131 yararak ka\u00e7t\u0131.\n21:10 Edomlular\u0131n Yahudaya kar\u015f\u0131 ba\u015fkald\u0131rmas\u0131 bug\u00fcn de s\u00fcr\u00fcyor. O s\u0131rada Livna Kenti de ayakland\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yehoram atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131.\n21:11 Yahuda tepelerinde puta tap\u0131lan yerler bile yapm\u0131\u015f, Yeru\u015falim halk\u0131n\u0131n putlara ba\u011flanmas\u0131na \u00f6nayak olmu\u015f, Yahuda halk\u0131n\u0131 g\u00fcnaha s\u00fcr\u00fcklemi\u015fti.\n21:12 Yehoram Peygamber \u0130lyastan bir mektup ald\u0131. Mektup \u015f\u00f6yleydi: \u2039\u2039Atan Davutun Tanr\u0131s\u0131 RAB \u015f\u00f6yle diyor: \u2039Baban Yeho\u015fafat\u0131n ve Yahuda Kral\u0131 Asan\u0131n yollar\u0131n\u0131 izlemedin.\n21:13 \u0130srail krallar\u0131n\u0131n yolunu izledin. Ahav\u0131n ailesinin yapt\u0131\u011f\u0131 gibi Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131n\u0131n putlara ba\u011flanmas\u0131na \u00f6nayak oldun. \u00dcstelik kendi ailenden, senden daha iyi olan karde\u015flerini \u00f6ld\u00fcrtt\u00fcn.\n21:14 Bu y\u00fczden RAB halk\u0131n\u0131, o\u011fullar\u0131n\u0131, kar\u0131lar\u0131n\u0131 ve senin olan her \u015feyi b\u00fcy\u00fck bir y\u0131k\u0131mla vuracak.\n21:15 Sen de korkun\u00e7 bir ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131\u011f\u0131na yakalanacaks\u0131n. Bu hastal\u0131k y\u00fcz\u00fcnden ba\u011f\u0131rsaklar\u0131n d\u0131\u015far\u0131 d\u00f6k\u00fclene dek g\u00fcnlerce s\u00fcr\u00fcneceksin.\u203a \u203a\u203a\n21:16 RAB Filistlileri ve K\u00fb\u015flular\u0131n yan\u0131nda ya\u015fayan Araplar\u0131 Yehorama kar\u015f\u0131 k\u0131\u015fk\u0131rtt\u0131.\n21:17 Sald\u0131r\u0131p Yahudaya girdiler. Sarayda bulunan her \u015feyi, kral\u0131n o\u011fullar\u0131yla kar\u0131lar\u0131n\u0131 al\u0131p g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Kral\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Yehoahazdan ba\u015fka o\u011flu kalmad\u0131.\n21:18 Sonra RAB Yehoram\u0131 iyile\u015fmez bir ba\u011f\u0131rsak hastal\u0131\u011f\u0131yla cezaland\u0131rd\u0131.\n21:19 Zaman ge\u00e7ti, ikinci y\u0131l\u0131n sonunda hastal\u0131k y\u00fcz\u00fcnden ba\u011f\u0131rsaklar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 d\u00f6k\u00fcld\u00fc. \u015eiddetli ac\u0131lar i\u00e7inde \u00f6ld\u00fc. Halk\u0131 atalar\u0131 i\u00e7in ate\u015f yakt\u0131\u011f\u0131 gibi onun onuruna ate\u015f yakmad\u0131.\n21:20 Yehoram otuz iki ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falim'de sekiz y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. \u00d6l\u00fcm\u00fcne kimse \u00fcz\u00fclmedi. Onu Davut Kenti'nde g\u00f6md\u00fclerse de, krallar\u0131n mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6mmediler.\n22:1 Yeru\u015falim halk\u0131 Yehoram\u0131n en k\u00fc\u00e7\u00fck o\u011flu Ahazyay\u0131 babas\u0131n\u0131n yerine kral yapt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc Araplarla ordugaha gelen ak\u0131nc\u0131lar b\u00fcy\u00fck karde\u015flerinin hepsini \u00f6ld\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. Dolay\u0131s\u0131yla Yehoram o\u011flu Ahazya Yahuda Kral\u0131 oldu.\n22:2 Ahazya yirmi ikif\u00fc ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde bir y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Omrinin torunu Atalyayd\u0131. \u2039\u2039Yirmi iki\u203a\u203a, Masoretik metin \u2039\u2039K\u0131rk iki\u203a\u203a.\n22:3 Ahazya da Ahav ailesinin yollar\u0131n\u0131 izledi. Annesi onu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe itiyordu.\n22:4 Ahav ailesi gibi RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc babas\u0131n\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden beri Ahav ailesi onu y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcrecek \u00f6\u011f\u00fctler veriyordu.\n22:5 Ahazya onlar\u0131n \u00f6\u011f\u00fctlerine uyarak, Aram Kral\u0131 Hazaelle sava\u015fmak \u00fczere \u0130srail Kral\u0131 Ahav o\u011flu Yoramla birlikte Ramot-Gilata gitti. Araml\u0131lar Yoram\u0131 yaralad\u0131lar.\n22:6 Yoram Ramot-Gilatta Aram Kral\u0131 Hazaelle sava\u015f\u0131rken ald\u0131\u011f\u0131 yaralar\u0131n iyile\u015fmesi i\u00e7in Yizreele d\u00f6nd\u00fc. Yahuda Kral\u0131 Yehoram o\u011flu Ahazya da yaralanan Ahav o\u011flu Yoram\u0131 g\u00f6rmek i\u00e7in Yizreele gitti.\n22:7 Yoram\u0131 ziyaret eden Ahazyay\u0131 Tanr\u0131 y\u0131k\u0131ma u\u011fratt\u0131. Ahazya oraya var\u0131nca, Yoramla birlikte Nim\u015fi o\u011flu Yehuyu kar\u015f\u0131lamaya gitti; RAB Yehuyu Ahav soyunu ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in meshetmi\u015fti.\n22:8 Yehu, Ahav soyunu cezaland\u0131r\u0131rken, Ahazyaya hizmet eden Yahuda \u00f6nderleriyle Ahazyan\u0131n ye\u011fenlerini bulup hepsini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.\n22:9 Sonra Ahazyay\u0131 aramaya koyuldu. Onu Samiriyede gizlenirken yakalay\u0131p Yehuya getirdiler, sonra \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Ahazyay\u0131, \u2039\u2039B\u00fct\u00fcn y\u00fcre\u011fiyle RABbe y\u00f6nelen Yeho\u015fafat\u0131n torunudur\u203a\u203a diyerek g\u00f6md\u00fcler. B\u00f6ylece Ahazyan\u0131n soyunda krall\u0131\u011f\u0131 y\u00f6netebilecek g\u00fc\u00e7te kimse kalmad\u0131.\n22:10 Ahazyan\u0131n annesi Atalya, o\u011flunun \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc duyunca, Yahudada kral soyunun b\u00fct\u00fcn bireylerini yok etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.\n22:11 Ne var ki, Kral Yehoram\u0131n k\u0131z\u0131 Yeho\u015favat, Ahazya o\u011flu Yoa\u015f\u0131 kral\u0131n \u00f6ld\u00fcr\u00fclmek istenen \u00f6teki o\u011fullar\u0131n\u0131n aras\u0131ndan al\u0131p ka\u00e7\u0131rd\u0131 ve dad\u0131s\u0131yla birlikte yatak odas\u0131na gizledi. Yeho\u015favat Kral Yehoram\u0131n k\u0131z\u0131, K\u00e2hin Yehoyadan\u0131n kar\u0131s\u0131, Ahazyan\u0131n da \u00fcvey k\u0131zkarde\u015fiydi. \u00d6ld\u00fcr\u00fclmesin diye \u00e7ocu\u011fu Atalyadan gizledi.\n22:12 Atalya \u00fclkeyi y\u00f6netirken, \u00e7ocuk alt\u0131 y\u0131l boyunca Tanr\u0131'n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131'nda onlar\u0131n yan\u0131nda gizlendi.\n23:1 Yedinci y\u0131l g\u00fcc\u00fcn\u00fc g\u00f6steren Yehoyada y\u00fczba\u015f\u0131 olan Yeroham o\u011flu Azarya, Yehohanan o\u011flu \u0130smail, Ovet o\u011flu Azarya, Adaya o\u011flu Maaseya, Zikri o\u011flu Eli\u015fafatla bir antla\u015fma yapt\u0131.\n23:2 Yahuday\u0131 dola\u015farak b\u00fct\u00fcn kentlerden Levililerle \u0130srail boy ba\u015flar\u0131n\u0131 toplad\u0131lar. Yeru\u015falime d\u00f6nen\n23:3 topluluk Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131nda kralla bir antla\u015fma yapt\u0131. Yehoyada onlara \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Davutun soyuna ili\u015fkin RABbin verdi\u011fi s\u00f6z uyar\u0131nca, kral\u0131n o\u011flu kral olacak.\n23:4 Siz \u015funlar\u0131 yapacaks\u0131n\u0131z: \u015eabat G\u00fcn\u00fc g\u00f6reve giden k\u00e2hinlerle Levililerin \u00fc\u00e7te biri kap\u0131larda n\u00f6bet tutacak,\n23:5 \u00fc\u00e7te biri sarayda, \u00fc\u00e7te biri de Temel Kap\u0131s\u0131nda duracak. B\u00fct\u00fcn halk RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n avlular\u0131nda toplanacak.\n23:6 K\u00e2hinlerle g\u00f6revli Levililerin d\u0131\u015f\u0131nda RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na kimse girmesin. Onlar kutsal olduklar\u0131 i\u00e7in girebilirler. Halk da RABbin buyru\u011funu yerine getirmeye \u00f6zen g\u00f6sterecek.\n23:7 Levililer yal\u0131n k\u0131l\u0131\u00e7 kral\u0131n \u00e7evresini saracaklar. Tap\u0131na\u011fa yakla\u015fan olursa \u00f6ld\u00fcr\u00fcn. Kral nereye giderse, ona e\u015flik edin.\u203a\u203a\n23:8 Levililerle Yahudal\u0131lar K\u00e2hin Yehoyadan\u0131n buyruklar\u0131n\u0131 tam tam\u0131na uygulad\u0131lar. \u015eabat G\u00fcn\u00fc g\u00f6reve gidenlerle g\u00f6revi biten adamlar\u0131n\u0131 ald\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc K\u00e2hin Yehoyada b\u00f6l\u00fcklere izin vermemi\u015fti.\n23:9 K\u00e2hin Yehoyada Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki Kral Davuttan kalan m\u0131zraklar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck kalkanlar\u0131 y\u00fczba\u015f\u0131lara da\u011f\u0131tt\u0131.\n23:10 Kral\u0131 korumak i\u00e7in suna\u011f\u0131n ve tap\u0131na\u011f\u0131n \u00e7evresine tap\u0131na\u011f\u0131n g\u00fcneyinden kuzeyine kadar b\u00fct\u00fcn silahl\u0131 adamlar\u0131 yerle\u015ftirdi.\n23:11 Yehoyadayla o\u011fullar\u0131 kral\u0131n o\u011flu Yoa\u015f\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p ba\u015f\u0131na ta\u00e7 koydular. Tanr\u0131n\u0131n Yasas\u0131n\u0131 da ona verip krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan ettiler. Onu meshederek, \u2039\u2039Ya\u015fas\u0131n kral!\u203a\u203a diye ba\u011f\u0131rd\u0131lar.\n23:12 Atalya ko\u015fu\u015fan, kral\u0131 \u00f6ven halk\u0131n \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 g\u00fcr\u00fclt\u00fcy\u00fc duyunca, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda toplananlar\u0131n yan\u0131na gitti.\n23:13 Bakt\u0131, kral tap\u0131na\u011f\u0131n giri\u015finde s\u00fctunun yan\u0131nda duruyor; y\u00fczba\u015f\u0131lar, borazan \u00e7alanlar \u00e7evresine toplanm\u0131\u015f. \u00dclke halk\u0131 sevin\u00e7 i\u00e7indeydi, borazanlar \u00e7al\u0131n\u0131yor, ezgiciler \u00e7alg\u0131lar\u0131yla \u00f6vg\u00fcleri y\u00f6netiyordu. Atalya giysilerini y\u0131rtarak, \u2039\u2039Hainlik! Hainlik!\u203a\u203a diye ba\u011f\u0131rd\u0131.\n23:14 K\u00e2hin Yehoyada y\u00fczba\u015f\u0131lar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131rarak, \u2039\u2039O kad\u0131n\u0131 aradan \u00e7\u0131kar\u0131n. Ard\u0131ndan kim giderse k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irin\u203a\u203a diye buyruk verdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u2039\u2039Onu RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda \u00f6ld\u00fcrmeyin\u203a\u203a demi\u015fti.\n23:15 Atalya yakaland\u0131 ve saray\u0131n At Kap\u0131s\u0131na var\u0131r varmaz \u00f6ld\u00fcr\u00fcld\u00fc.\n23:16 Yehoyada RABbin halk\u0131 olmalar\u0131 i\u00e7in kendisiyle halk ve kral aras\u0131nda bir antla\u015fma yapt\u0131.\n23:17 B\u00fct\u00fcn halk gidip Baal\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131. Sunaklar\u0131n\u0131, putlar\u0131n\u0131 par\u00e7alad\u0131lar; Baal\u0131n K\u00e2hini Mattan\u0131 da sunaklar\u0131n \u00f6n\u00fcnde \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.\n23:18 Yehoyada Levili k\u00e2hinleri RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki i\u015fin ba\u015f\u0131na getirdi. Onlar\u0131 Davut taraf\u0131ndan atanm\u0131\u015f olduklar\u0131 g\u00f6revleri yerine getirmek, Musan\u0131n Yasas\u0131nda yaz\u0131lanlar uyar\u0131nca RABbe yakmal\u0131k sunular sunmak ve Davutun koydu\u011fu d\u00fczene g\u00f6re sevin\u00e7le ezgiler okumakla g\u00f6revlendirdi.\n23:19 Ayr\u0131ca dinsel a\u00e7\u0131dan herhangi bir nedenle kirli birinin i\u00e7eri girmemesi i\u00e7in RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131na da n\u00f6bet\u00e7iler yerle\u015ftirdi.\n23:20 Sonra y\u00fczba\u015f\u0131lar\u0131, soylular\u0131, halk\u0131n y\u00f6neticilerini ve \u00fclke halk\u0131n\u0131 yan\u0131na alarak kral\u0131 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndan getirdi. Yukar\u0131 Kap\u0131dan ge\u00e7ip saraya girerek kral\u0131 tahta oturttular.\n23:21 \u00dclke halk\u0131 sevin\u00e7 i\u00e7indeydi, ancak kent suskundu. \u00c7\u00fcnk\u00fc Atalya k\u0131l\u0131\u00e7la \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.\n24:1 Yoa\u015f yedi ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde k\u0131rk y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Beer-\u015eeval\u0131 Sivyayd\u0131.\n24:2 Yoa\u015f K\u00e2hin Yehoyada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131.\n24:3 Yehoyada onu iki kad\u0131nla evlendirdi. Yoa\u015f\u0131n onlardan o\u011fullar\u0131, k\u0131zlar\u0131 oldu.\n24:4 Bir s\u00fcre sonra Yoa\u015f RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 onarmaya karar verdi.\n24:5 K\u00e2hinlerle Levilileri toplayarak \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Yahuda kentlerine gidip Tanr\u0131n\u0131z\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 onarmak i\u00e7in gerekli y\u0131ll\u0131k paray\u0131 b\u00fct\u00fcn \u0130srail halk\u0131ndan toplay\u0131n. Bunu hemen yap\u0131n.\u203a\u203a Ama Levililer hemen i\u015fe giri\u015fmediler.\n24:6 Bunun \u00fczerine kral, Ba\u015fk\u00e2hin Yehoyaday\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p, \u2039\u2039RABbin kulu Musan\u0131n ve \u0130srail toplulu\u011funun Levha Sand\u0131\u011f\u0131n\u0131n bulundu\u011fu \u00e7ad\u0131r i\u00e7in koydu\u011fu vergiyi Yahuda ve Yeru\u015falimden toplas\u0131nlar diye Levilileri neden uyarmad\u0131n?\u203a\u203a diye sordu.\n24:7 \u00c7\u00fcnk\u00fc o k\u00f6t\u00fc kad\u0131n\u0131n, Atalyan\u0131n o\u011fullar\u0131, RAB Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131na zorla girerek b\u00fct\u00fcn adanm\u0131\u015f e\u015fyalar\u0131 Baallar i\u00e7in kullanm\u0131\u015flard\u0131.\n24:8 Kral\u0131n buyru\u011fu uyar\u0131nca bir sand\u0131k yap\u0131larak RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na yerle\u015ftirildi.\n24:9 Tanr\u0131n\u0131n kulu Musan\u0131n \u00e7\u00f6lde \u0130srail halk\u0131na koydu\u011fu vergiyi RABbe getirmeleri i\u00e7in Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131na bir \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131ld\u0131.\n24:10 B\u00fct\u00fcn \u00f6nderlerle halk vergilerini sevin\u00e7le getirdiler, doluncaya dek sand\u0131\u011f\u0131n i\u00e7ine att\u0131lar.\n24:11 Levililer, sand\u0131\u011f\u0131 kral\u0131n g\u00f6revlilerine getiriyorlard\u0131. \u00c7ok para birikti\u011fini g\u00f6r\u00fcnce kral\u0131n yazman\u0131yla ba\u015fk\u00e2hinin g\u00f6revlisine haber veriyor, onlar da gelip sand\u0131\u011f\u0131 bo\u015falt\u0131yor, sonra yine yerine koyuyorlard\u0131. Bunu her g\u00fcn yapt\u0131lar ve \u00e7ok para toplad\u0131lar.\n24:12 Kral Yoa\u015fla Yehoyada paray\u0131 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda yap\u0131lan i\u015flerden sorumlu olanlara veriyorlard\u0131. RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 onarmak i\u00e7in \u00fccretle ta\u015f\u00e7\u0131lar, marangozlar, demir ve tun\u00e7 i\u015f\u00e7ileri tuttular.\n24:13 \u0130\u015ften sorumlu ki\u015filer \u00e7al\u0131\u015fkand\u0131, onar\u0131m i\u015fi onlar sayesinde ilerledi. Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 eski durumuna getirip sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131lar.\n24:14 Onar\u0131m i\u015fi bitince, geri kalan paray\u0131 krala ve Yehoyadaya getirdiler. Bununla RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki hizmet ve yakmal\u0131k sunular\u0131 sunmak i\u00e7in gere\u00e7ler, tabaklar, alt\u0131n ve g\u00fcm\u00fc\u015f e\u015fyalar yapt\u0131lar. Yehoyada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda s\u00fcrekli yakmal\u0131k sunu sunuldu.\n24:15 Yehoyada uzun y\u0131llar ya\u015fad\u0131ktan sonra y\u00fcz otuz ya\u015f\u0131nda \u00f6ld\u00fc.\n24:16 \u0130srailde Tanr\u0131ya ve Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 yararl\u0131 hizmetlerden dolay\u0131 kendisini Davut Kentinde krallar\u0131n yan\u0131na g\u00f6md\u00fcler.\n24:17 Yehoyadan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra Yahuda \u00f6nderleri gelip kral\u0131n \u00f6n\u00fcnde e\u011fildiler. Kral da onlar\u0131 dinledi.\n24:18 Atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 terk ederek A\u015fera putlar\u0131yla \u00f6b\u00fcr putlara tapt\u0131lar. Su\u00e7lar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden RAB Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131na \u00f6fkelendi.\n24:19 Kendisine d\u00f6nmeleri i\u00e7in aralar\u0131na peygamberler g\u00f6nderdi. Bu peygamberler halk\u0131 uyard\u0131larsa da, onlara kulak asmad\u0131lar.\n24:20 O zaman Tanr\u0131n\u0131n Ruhu K\u00e2hin Yehoyada o\u011flu Zekeriyan\u0131n \u00fczerine indi. Zekeriya, halk\u0131n \u00f6n\u00fcnde durup seslendi: \u2039\u2039Tanr\u0131 \u015f\u00f6yle diyor: \u2039Ni\u00e7in buyruklar\u0131ma kar\u015f\u0131 geliyorsunuz? \u0130\u015fleriniz iyi gitmeyecek. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz beni b\u0131rakt\u0131n\u0131z, ben de sizi b\u0131rakt\u0131m.\u203a \u203a\u203a ku\u015fand\u0131\u203a\u203a.\n24:21 Bunun \u00fczerine Zekeriyaya d\u00fczen kurdular. Kral\u0131n buyru\u011fuyla RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n avlusunda ta\u015fa tutup onu \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.\n24:22 Kral Yoa\u015f Zekeriyan\u0131n babas\u0131 Yehoyadan\u0131n kendisine yapt\u0131\u011f\u0131 iyili\u011fi unutup o\u011flunu \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Zekeriya \u00f6l\u00fcrken, \u2039\u2039RAB bu yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcp hesab\u0131n\u0131 sorsun\u203a\u203a dedi.\n24:23 Y\u0131l sonunda Aram ordusu Yoa\u015fa sald\u0131r\u0131p Yahuda ve Yeru\u015falime girdi. Halk\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6nderlerini \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Ya\u011fmalad\u0131klar\u0131 mallar\u0131n hepsini \u015eam Kral\u0131na g\u00f6nderdiler.\n24:24 Aram ordusu k\u00fc\u00e7\u00fck bir ordu olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, RAB \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir orduyu ellerine teslim etmi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yahuda halk\u0131, atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbi b\u0131rakm\u0131\u015ft\u0131. B\u00f6ylece Aram ordusu Yoa\u015f\u0131 cezaland\u0131rm\u0131\u015f oldu.\n24:25 Araml\u0131lar Yoa\u015f\u0131 a\u011f\u0131r yaral\u0131 durumda b\u0131rak\u0131p gittiler. Yoa\u015f\u0131n g\u00f6revlileri, K\u00e2hin Yehoyadan\u0131n o\u011flunun kan\u0131n\u0131 d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in, d\u00fczen kurup onu yata\u011f\u0131nda \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler. Yoa\u015f\u0131 Davut Kentinde g\u00f6md\u00fclerse de, krallar\u0131n mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6mmediler. g\u00f6re ya \u2039\u2039Sonbahar\u203a\u203a ya da \u2039\u2039\u0130lkbahar\u203a\u203a olabilir.\n24:26 Yoa\u015fa d\u00fczen kuranlar \u015funlard\u0131: Ammonlu \u015eimat adl\u0131 kad\u0131n\u0131n o\u011flu Zavat, Moavl\u0131 \u015eimrit adl\u0131 kad\u0131n\u0131n o\u011flu Yehozavat.\n24:27 Yoa\u015f'\u0131n o\u011fullar\u0131n\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc, kendisine Tanr\u0131'dan defalarca gelen bildiriler, Tanr\u0131'n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131'n\u0131n onar\u0131m\u0131yla ilgili konular krallar\u0131n tarihine ili\u015fkin yorumda yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Yerine o\u011flu Amatsya kral oldu.\n25:1 Amatsya yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde yirmi dokuz y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Yeru\u015falimli Yehoaddand\u0131.\n25:2 Amatsya RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131ysa da b\u00fct\u00fcn y\u00fcre\u011fiyle yapmad\u0131.\n25:3 Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdikten sonra, babas\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcren g\u00f6revlileri \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc.\n25:4 Ancak Musan\u0131n kitab\u0131ndaki yasaya uyarak \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 \u00f6ld\u00fcrtmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB, \u2039\u2039Ne babalar \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n g\u00fcnah\u0131ndan \u00f6t\u00fcr\u00fc \u00f6ld\u00fcr\u00fclecek, ne de \u00e7ocuklar babalar\u0131n\u0131n. Herkes kendi g\u00fcnah\u0131 i\u00e7in \u00f6ld\u00fcr\u00fclecek\u203a\u203a diye buyurmu\u015ftu.\n25:5 Amatsya Yahudal\u0131lar\u0131 toplad\u0131. B\u00fct\u00fcn Yahudal\u0131larla Benyaminlileri boylar\u0131na g\u00f6re binba\u015f\u0131lar\u0131n ve y\u00fczba\u015f\u0131lar\u0131n denetimine verdi. Ya\u015flar\u0131 yirmi ve yirminin \u00fcst\u00fcnde olanlar\u0131n say\u0131m\u0131n\u0131 yapt\u0131. Sava\u015fa haz\u0131r, m\u0131zrak ve kalkan kullanabilen \u00fc\u00e7 y\u00fcz bin se\u00e7me asker oldu\u011funu saptad\u0131.\n25:6 Ayr\u0131ca \u0130srailden y\u00fcz talant g\u00fcm\u00fc\u015f kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, y\u00fcz bin yi\u011fit sava\u015f\u00e7\u0131 tuttu.\n25:7 Bu s\u0131rada bir Tanr\u0131 adam\u0131 gelip krala \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Ey kral, \u0130srailden gelen askerler seninle sava\u015fa gitmesin. \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB \u0130sraillilerle, yani Efrayimlilerle birlikte de\u011fil.\n25:8 Gidersen, yi\u011fit\u00e7e sava\u015fsan bile Tanr\u0131 seni d\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcnde bozguna u\u011fratacak. Tanr\u0131n\u0131n yard\u0131m etmeye de, bozguna u\u011fratmaya da g\u00fcc\u00fc vard\u0131r.\u203a\u203a\n25:9 Amatsya, \u2039\u2039Ya \u0130srail askerleri i\u00e7in \u00f6dedi\u011fim y\u00fcz talant ne olacak?\u203a\u203a diye sordu. Tanr\u0131 adam\u0131, \u2039\u2039RAB sana bundan \u00e7ok daha fazlas\u0131n\u0131 verebilir\u203a\u203a diye kar\u015f\u0131l\u0131k verdi.\n25:10 Bunun \u00fczerine Amatsya Efrayimden gelen askerlerin evlerine d\u00f6nmelerini buyurdu. Yahudal\u0131lara \u00e7ok k\u0131zan askerler b\u00fcy\u00fck bir \u00f6fke i\u00e7inde evlerine d\u00f6nd\u00fcler.\n25:11 Amatsya cesaretini toplayarak ordusunu Tuz Vadisine g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Yahudal\u0131lar orada on bin Seirliyi \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.\n25:12 Sa\u011f olarak ele ge\u00e7irdikleri on bin ki\u015fiyi de u\u00e7urumun kenar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcp oradan a\u015fa\u011f\u0131ya att\u0131lar. Hepsi parampar\u00e7a oldu.\n25:13 Bu arada Amatsyan\u0131n kendisiyle birlikte sava\u015fa kat\u0131lmamalar\u0131 i\u00e7in geri g\u00f6nderdi\u011fi askerler, Samiriye ile Beythoron aras\u0131ndaki Yahuda kentlerine sald\u0131rd\u0131lar. \u00dc\u00e7 bin ki\u015fi \u00f6ld\u00fcr\u00fcp \u00e7ok miktarda mal ya\u011fmalad\u0131lar.\n25:14 Amatsya, Edomlular\u0131 bozguna u\u011fratt\u0131ktan sonra, d\u00f6n\u00fc\u015fte Seir halk\u0131n\u0131n putlar\u0131n\u0131 yan\u0131nda getirdi. Kendisine ilah olarak dikti\u011fi putlara tapt\u0131 ve buhur yakt\u0131.\n25:15 RAB Amatsyaya \u00f6fkelendi. Ona bir peygamber g\u00f6ndererek, \u2039\u2039Halk\u0131n\u0131 senin elinden kurtaramayan bu halk\u0131n ilahlar\u0131na neden tap\u0131yorsun?\u203a\u203a diye sordu.\n25:16 Peygamber konu\u015fmas\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekteyken Amatsya ona, \u2039\u2039Seni krala dan\u0131\u015fman m\u0131 atad\u0131k? Sus! Yoksa \u00f6ld\u00fcr\u00fcleceksin\u203a\u203a dedi. Peygamber, \u2039\u2039Tanr\u0131n\u0131n seni yok etmeye karar verdi\u011fini biliyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc sen bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc yapt\u0131n, \u00f6\u011f\u00fcd\u00fcme de ald\u0131r\u0131\u015f etmedin!\u203a\u203a dedikten sonra sustu.\n25:17 Yahuda Kral\u0131 Amatsya, dan\u0131\u015fmanlar\u0131yla konu\u015ftuktan sonra Yehu o\u011flu Yehoahaz o\u011flu \u0130srail Kral\u0131 Yehoa\u015fa, \u2039\u2039Gel, y\u00fcz y\u00fcze g\u00f6r\u00fc\u015felim\u203a\u203a diye haber g\u00f6nderdi.\n25:18 \u0130srail Kral\u0131 Yehoa\u015f da kar\u015f\u0131l\u0131k olarak Yahuda Kral\u0131 Amatsyaya \u015fu haberi g\u00f6nderdi: \u2039\u2039L\u00fcbnanda dikenli bir \u00e7al\u0131, sedir a\u011fac\u0131na, \u2039K\u0131z\u0131n\u0131 o\u011fluma e\u015f olarak ver\u203a diye haber yollar. O s\u0131rada oradan ge\u00e7en yaban\u0131l bir hayvan bas\u0131p \u00e7al\u0131y\u0131 \u00e7i\u011fner.\n25:19 \u0130\u015fte Edomlular\u0131 bozguna u\u011fratt\u0131n diye b\u00f6b\u00fcrleniyorsun. Otur evinde! Ni\u00e7in bela ar\u0131yorsun? Kendi ba\u015f\u0131n\u0131 da, Yahuda halk\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131n\u0131 da derde sokacaks\u0131n.\u203a\u203a\n25:20 Ne var ki, Amatsya dinlemek istemedi. Bunun b\u00f6yle olmas\u0131 Tanr\u0131n\u0131n iste\u011fiydi. Edomun ilahlar\u0131na tapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in Tanr\u0131 onlar\u0131 d\u00fc\u015fman\u0131n eline teslim etmeye karar vermi\u015fti.\n25:21 Derken \u0130srail Kral\u0131 Yehoa\u015f Yahuda Kral\u0131 Amatsyan\u0131n \u00fczerine y\u00fcr\u00fcd\u00fc. \u0130ki ordu Yahudan\u0131n Beyt\u015feme\u015f Kentinde kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131.\n25:22 \u0130sraillilerin \u00f6n\u00fcnde bozguna u\u011frayan Yahudal\u0131lar evlerine ka\u00e7t\u0131.\n25:23 \u0130srail Kral\u0131 Yehoa\u015f, Yehoahaz o\u011flu Yoa\u015f o\u011flu Yahuda Kral\u0131 Amatsyay\u0131 Beyt\u015feme\u015fte yakalay\u0131p Yeru\u015falime g\u00f6t\u00fcrd\u00fc. Efrayim Kap\u0131s\u0131ndan K\u00f6\u015fe Kap\u0131s\u0131na kadar Yeru\u015falim surlar\u0131n\u0131n d\u00f6rt y\u00fcz ar\u015f\u0131nl\u0131k b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc y\u0131kt\u0131rd\u0131.\n25:24 Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131nda Ovet-Edom soyunun g\u00f6zetimi alt\u0131ndaki alt\u0131n\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc, e\u015fyalar\u0131, saray\u0131n hazinelerini ve baz\u0131 adamlar\u0131 da rehine olarak yan\u0131na al\u0131p Samiriyeye d\u00f6nd\u00fc.\n25:25 Yahuda Kral\u0131 Yoa\u015f o\u011flu Amatsya, \u0130srail Kral\u0131 Yehoahaz o\u011flu Yehoa\u015f\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra on be\u015f y\u0131l daha ya\u015fad\u0131.\n25:26 Amatsyan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, Yahuda ve \u0130srail krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n25:27 RABbin ard\u0131nca y\u00fcr\u00fcmekten vazge\u00e7ti\u011fi andan ba\u015flayarak Yeru\u015falimde Amatsyaya bir d\u00fczen kurulmu\u015ftu. Amatsya Laki\u015fe ka\u00e7t\u0131. Ard\u0131ndan adam g\u00f6ndererek onu \u00f6ld\u00fcrtt\u00fcler.\n25:28 \u00d6l\u00fcs\u00fc at s\u0131rt\u0131nda getirildi, Yahuda Kenti'ndef\u00e7 atalar\u0131n\u0131n yan\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc.\n26:1 Yahuda halk\u0131 Amatsyan\u0131n yerine on alt\u0131 ya\u015f\u0131ndaki o\u011flu Uzziyay\u0131 kral yapt\u0131.\n26:2 Babas\u0131 Amatsya \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015ftuktan sonra Uzziya Eylat Kentini onar\u0131p Yahuda topraklar\u0131na katt\u0131.\n26:3 Uzziya on alt\u0131 ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde elli iki y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Yeru\u015falimli Yekolyayd\u0131.\n26:4 Babas\u0131 Amatsya gibi, Uzziya da RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131.\n26:5 Kendisine Tanr\u0131 korkusunu \u00f6\u011freten Zekeriyan\u0131n g\u00fcnlerinde Tanr\u0131ya y\u00f6neldi. RABbe y\u00f6neldi\u011fi s\u00fcrece Tanr\u0131 onu ba\u015far\u0131l\u0131 k\u0131ld\u0131.\n26:6 Uzziya Filistlilere sava\u015f a\u00e7t\u0131. Gat, Yavne ve A\u015fdotun surlar\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131rd\u0131. Sonra A\u015fdot yak\u0131nlar\u0131nda ve Filist b\u00f6lgesinde kentler kurdu.\n26:7 Filistlilere, Gur-Baalda ya\u015fayan Araplara ve Meunlulara kar\u015f\u0131 Tanr\u0131 ona yard\u0131m etti.\n26:8 Ammonlular Uzziyaya hara\u00e7 vermeye ba\u015flad\u0131lar. Gitgide g\u00fc\u00e7lenen Uzziyan\u0131n \u00fcn\u00fc M\u0131s\u0131r s\u0131n\u0131r\u0131na dek ula\u015ft\u0131.\n26:9 Uzziya Yeru\u015falimde K\u00f6\u015fe Kap\u0131s\u0131, Dere Kap\u0131s\u0131 ve surun k\u00f6\u015fesi \u00fczerinde kuleler kurup bunlar\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131.\n26:10 \u015eefelada ve ovada \u00e7ok say\u0131da hayvan\u0131 oldu\u011fundan, k\u0131rda g\u00f6zetleme kuleleri yapt\u0131rarak bir\u00e7ok sarn\u0131\u00e7 a\u00e7t\u0131rd\u0131. Da\u011fl\u0131k b\u00f6lgelerde, verimli topraklarda da \u0131rgatlar\u0131, ba\u011fc\u0131lar\u0131 vard\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc topra\u011f\u0131 severdi.\n26:11 Uzziyan\u0131n sava\u015fa haz\u0131r bir ordusu vard\u0131. Kral\u0131n komutanlar\u0131ndan Hananyan\u0131n denetiminde Yazman Yeielle g\u00f6revli Maaseyan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 say\u0131m\u0131n sonu\u00e7lar\u0131na g\u00f6re, bu ordu b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck sava\u015fa girerdi.\n26:12 Yi\u011fit sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131 y\u00f6neten boy ba\u015flar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131 2 600d\u00fc.\n26:13 Bunlar\u0131n komutas\u0131 alt\u0131nda krala yard\u0131m etmek i\u00e7in d\u00fc\u015fmanla yi\u011fit\u00e7e sava\u015facak 307 500 askerden olu\u015fan bir ordu vard\u0131.\n26:14 Uzziya b\u00fct\u00fcn ordu i\u00e7in kalkan, m\u0131zrak, mi\u011ffer, z\u0131rh, yay, sapan ta\u015f\u0131 sa\u011flad\u0131.\n26:15 Yeru\u015falimde becerikli adamlarca tasarlanm\u0131\u015f gere\u00e7ler yapt\u0131rd\u0131. Oklar\u0131, b\u00fcy\u00fck ta\u015flar\u0131 f\u0131rlatmak i\u00e7in bu gere\u00e7leri kulelere ve k\u00f6\u015felere yerle\u015ftirdi. Uzziyan\u0131n \u00fcn\u00fc uzaklara kadar yay\u0131ld\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc ola\u011fan\u00fcst\u00fc yard\u0131m sayesinde b\u00fcy\u00fck g\u00fcce kavu\u015fmu\u015ftu.\n26:16 Ne var ki, g\u00fc\u00e7lenince kendisini y\u0131k\u0131ma s\u00fcr\u00fckleyecek bir gurura kap\u0131ld\u0131. Tanr\u0131s\u0131 RABbe ihanet etti. Buhur suna\u011f\u0131 \u00fczerinde buhur yakmak i\u00e7in RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na girdi.\n26:17 K\u00e2hin Azarya ile RABbin y\u00fcrekli seksen k\u00e2hini de ard\u0131s\u0131ra tap\u0131na\u011fa girdiler.\n26:18 Kral Uzziyaya kar\u015f\u0131 durarak, \u2039\u2039Ey Uzziya, RABbe buhur yakmaya hakk\u0131n yok!\u203a\u203a dediler, \u2039\u2039Ancak Harun soyundan kutsanm\u0131\u015f k\u00e2hinler buhur yakabilir. Tap\u0131naktan \u00e7\u0131k! \u00c7\u00fcnk\u00fc sen RABbe ihanet ettin; RAB Tanr\u0131 da seni onurland\u0131rmayacak!\u203a\u203a\n26:19 Buhur yakmak i\u00e7in elinde buhurdan tutan Uzziya k\u00e2hinlere \u00f6fkelendi. \u00d6fkelenir \u00f6fkelenmez de k\u00e2hinlerin \u00f6n\u00fcnde, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki buhur suna\u011f\u0131n\u0131n yan\u0131nda duran Uzziyan\u0131n aln\u0131nda deri hastal\u0131\u011f\u0131 belirdi.\n26:20 Ba\u015fk\u00e2hin Azarya ile \u00f6b\u00fcr k\u00e2hinler ona bak\u0131nca aln\u0131nda deri hastal\u0131\u011f\u0131 belirdi\u011fini g\u00f6rd\u00fcler. Onu \u00e7abucak oradan \u00e7\u0131kard\u0131lar. Uzziya da \u00e7\u0131kmaya istekliydi, \u00e7\u00fcnk\u00fc RAB onu cezaland\u0131rm\u0131\u015ft\u0131.\n26:21 Kral Uzziya \u00f6l\u00fcnceye kadar deri hastal\u0131\u011f\u0131ndan kurtulamad\u0131. Bu y\u00fczden ayr\u0131 bir evde ya\u015fad\u0131 ve RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na sokulmad\u0131. Saray\u0131 ve \u00fclke halk\u0131n\u0131 o\u011flu Yotam y\u00f6netti.\n26:22 Uzziyan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fleri, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, Amots o\u011flu Peygamber Ye\u015faya yazm\u0131\u015ft\u0131r.\n26:23 Uzziya \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, deri hastal\u0131\u011f\u0131na yakaland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onu atalar\u0131n\u0131n yan\u0131na, kral mezarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ayr\u0131 bir yerine g\u00f6md\u00fcler. Yerine o\u011flu Yotam kral oldu.\n27:1 Yotam yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde on alt\u0131 y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Sadokun k\u0131z\u0131 Yeru\u015fayd\u0131.\n27:2 Babas\u0131 Uzziya gibi, Yotam da RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131. Ancak RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na girmedi. Ne var ki, halk k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekteydi.\n27:3 Yotam RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n Yukar\u0131 Kap\u0131s\u0131n\u0131 onard\u0131. Ofel Tepesindeki surun \u00fczerinde de bir\u00e7ok i\u015f yapt\u0131.\n27:4 Yahudan\u0131n da\u011fl\u0131k b\u00f6lgesinde kentler, ormanl\u0131k tepelerinde kaleler ve kuleler kurdu.\n27:5 Ammon Kral\u0131yla sava\u015farak Ammonlular\u0131 yendi. Ammonlular o y\u0131l i\u00e7in kendisine y\u00fcz talant g\u00fcm\u00fc\u015f, on bin kor bu\u011fday, on bin kor arpa verdiler. \u0130kinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc y\u0131llar i\u00e7in de ayn\u0131 miktar\u0131 \u00f6dediler.\n27:6 Tanr\u0131s\u0131 RABbin \u00f6n\u00fcnde kararl\u0131 bir \u015fekilde y\u00fcr\u00fcyen Yotam giderek g\u00fc\u00e7lendi.\n27:7 Yotam\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, b\u00fct\u00fcn sava\u015flar\u0131 ve uygulamalar\u0131, \u0130srail ve Yahuda krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n27:8 Yotam yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde on alt\u0131 y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131.\n27:9 Yotam \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, onu Davut Kenti'nde g\u00f6md\u00fcler. Yerine o\u011flu Ahaz kral oldu.\n28:1 Ahaz yirmi ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde on alt\u0131 y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapan atas\u0131 Davut gibi davranmad\u0131.\n28:2 \u0130srail krallar\u0131n\u0131n yollar\u0131n\u0131 izledi; Baallara tapmak i\u00e7in d\u00f6kme putlar bile yapt\u0131rd\u0131.\n28:3 Ben-Hinnom Vadisinde buhur yakt\u0131. RABbin \u0130srail halk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden kovmu\u015f oldu\u011fu uluslar\u0131n i\u011fren\u00e7 t\u00f6relerine uyarak o\u011fullar\u0131n\u0131 ate\u015fte kurban etti.\n28:4 Puta tap\u0131lan yerlerde, tepelerde, bol yaprakl\u0131 her a\u011fac\u0131n alt\u0131nda kurban kesip buhur yakt\u0131.\n28:5 \u0130\u015fte bu nedenle Tanr\u0131s\u0131 RAB Ahaz\u0131 Aram Kral\u0131n\u0131n eline teslim etti. Araml\u0131lar onu bozguna u\u011fratt\u0131lar, halk\u0131ndan bir\u00e7o\u011funu tutsak al\u0131p \u015eama g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Ayr\u0131ca onu a\u011f\u0131r bir yenilgiye u\u011fratan \u0130srail Kral\u0131n\u0131n eline de teslim edildi.\n28:6 Remalya o\u011flu \u0130srail Kral\u0131 Pekah, Yahudada bir g\u00fcnde y\u00fcz yirmi bin yi\u011fit askeri \u00f6ld\u00fcrtt\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yahuda halk\u0131 atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe s\u0131rt \u00e7evirmi\u015fti.\n28:7 Efrayimli yi\u011fit Zikri, kral\u0131n o\u011flu Maaseyay\u0131, saray sorumlusu Azrikam\u0131 ve kraldan sonra ikinci adam olan Elkanay\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fc.\n28:8 \u0130srailliler karde\u015fleri olan Yahudal\u0131lardan iki y\u00fcz bin kad\u0131nla \u00e7ocu\u011fu tutsak ald\u0131. Bu arada \u00e7ok miktarda mal\u0131 da ya\u011fmalay\u0131p Samiriyeye ta\u015f\u0131d\u0131lar.\n28:9 Orada RABbin Odet ad\u0131nda bir peygamberi vard\u0131. Odet Samiriyeye d\u00f6nmekte olan ordunun kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039Atalar\u0131n\u0131z\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RAB, Yahuda halk\u0131na \u00f6fkelendi\u011fi i\u00e7in onlar\u0131 elinize teslim etti. Ama siz g\u00f6klere eri\u015fen bir \u00f6fkeyle onlar\u0131 \u00f6ld\u00fcrd\u00fcn\u00fcz.\n28:10 \u015eimdi de Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131n\u0131 kendinize kad\u0131n ve erkek k\u00f6leler yapmay\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. Tanr\u0131n\u0131z RABbe kar\u015f\u0131 siz hi\u00e7 su\u00e7 i\u015flemediniz mi?\n28:11 \u015eimdi beni dinleyin! Karde\u015flerinizden ald\u0131\u011f\u0131n\u0131z tutsaklar\u0131 geri g\u00f6nderin, \u00e7\u00fcnk\u00fc RABbin k\u0131zg\u0131n \u00f6fkesi \u00fczerinizdedir.\u203a\u203a\n28:12 Efrayim halk\u0131n\u0131n \u00f6nderlerinden Yehohanan o\u011flu Azarya, Me\u015fillemot o\u011flu Berekya, \u015eallum o\u011flu Yehizkiya ve Hadlay o\u011flu Amasa sava\u015ftan d\u00f6nenlerin kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karak,\n28:13 \u2039\u2039Tutsaklar\u0131 buraya getirmeyin, yoksa RABbe kar\u015f\u0131 su\u00e7 i\u015flemi\u015f olaca\u011f\u0131z\u203a\u203a dediler, \u2039\u2039Su\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131, g\u00fcnahlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7o\u011faltmak m\u0131 istiyorsunuz? \u015eimdiden yeterince su\u00e7umuz var zaten. RABbin k\u0131zg\u0131n \u00f6fkesi \u0130srail halk\u0131n\u0131n \u00fczerindedir.\u203a\u203a\n28:14 Bunun \u00fczerine sava\u015f\u00e7\u0131lar tutsaklarla ya\u011fmalanan mallar\u0131 \u00f6nderlerin ve toplulu\u011fun \u00f6n\u00fcne b\u0131rakt\u0131lar.\n28:15 G\u00f6revlendirilen belirli ki\u015filer tutsaklar\u0131 ald\u0131lar, ya\u011fmalanm\u0131\u015f giysilerle aralar\u0131ndaki \u00e7\u0131plaklar\u0131n hepsini giydirdiler. Onlara giysi, \u00e7ar\u0131k, yiyecek, i\u00e7ecek sa\u011flad\u0131lar. Yaralar\u0131na zeytinya\u011f\u0131 s\u00fcrd\u00fcler. Y\u00fcr\u00fcyemeyecek durumda olanlar\u0131 e\u015feklere bindirdiler. Onlar\u0131 hurma kenti Erihaya, karde\u015flerine geri g\u00f6t\u00fcrd\u00fckten sonra Samiriyeye d\u00f6nd\u00fcler.\n28:16 O s\u0131rada Kral Ahaz yard\u0131m istemek i\u00e7in Asur Kral\u0131na haber g\u00f6nderdi.\n28:17 Edomlular yine Yahudaya sald\u0131rm\u0131\u015f, onlar\u0131 yenip tutsak alm\u0131\u015flard\u0131.\n28:18 Filistliler ise \u015eefela b\u00f6lgesiyle Yahudan\u0131n Negev b\u00f6lgesindeki kentlere ak\u0131nlar d\u00fczenleyip Beyt\u015feme\u015f, Ayalon, Gederot ile Soko, Timna, Gimzo ve \u00e7evre k\u00f6ylerini ele ge\u00e7irerek buralara yerle\u015fmi\u015flerdi.\n28:19 RAB \u0130srail Kral\u0131 Ahaz y\u00fcz\u00fcnden Yahuda halk\u0131n\u0131 bu ezik duruma d\u00fc\u015f\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fc. \u00c7\u00fcnk\u00fc Ahaz Yahuday\u0131 g\u00fcnaha \u00f6zendirmi\u015f ve RABbe ihanet etmi\u015fti.\n28:20 Asur Kral\u0131 Tiglat-Pileser Ahaza geldi, ama yard\u0131m edece\u011fine onu s\u0131k\u0131nt\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.\n28:21 Ahaz RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndan, saraydan ve \u00f6nderlerden ald\u0131klar\u0131n\u0131 Asur Kral\u0131na arma\u011fan ettiyse de ona yaranamad\u0131.\n28:22 \u0130\u015fte Ahaz denen bu kral, s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnlerinde RABbe ihanetini art\u0131rd\u0131.\n28:23 Daha \u00f6nce kendisini bozguna u\u011fratan \u015eam ilahlar\u0131na kurbanlar sundu. \u2039\u2039Madem ilahlar\u0131 Aram krallar\u0131na yard\u0131m etti, onlara kurban sunay\u0131m da bana da yard\u0131m etsinler\u203a\u203a diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyordu. Ne var ki, bu ilahlar onun da, b\u00fct\u00fcn \u0130srail halk\u0131n\u0131n da y\u0131k\u0131m\u0131na neden oldu.\n28:24 Ahaz Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki e\u015fyalar\u0131 toplay\u0131p par\u00e7alad\u0131. RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapat\u0131p Yeru\u015falimin her k\u00f6\u015fesinde sunaklar yapt\u0131rd\u0131.\n28:25 Ba\u015fka ilahlara buhur yakmak i\u00e7in Yahudan\u0131n her kentinde tap\u0131nma yerleri yaparak atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbi \u00f6fkelendirdi.\n28:26 Ahaz\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler ve b\u00fct\u00fcn uygulamalar\u0131, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek, Yahuda ve \u0130srail krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n28:27 Ahaz \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, onu \u0130srail krallar\u0131n\u0131n mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6meceklerine Yeru\u015falim Kenti'nde g\u00f6md\u00fcler. Yerine o\u011flu Hizkiya kral oldu.\n29:1 Hizkiya yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde yirmi dokuz y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Annesi Zekeriyan\u0131n k\u0131z\u0131 Aviyayd\u0131.\n29:2 Atas\u0131 Davut gibi, o da RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131.\n29:3 Hizkiya krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n birinci y\u0131l\u0131n\u0131n birinci ay\u0131nda RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n kap\u0131lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131p onard\u0131.\n29:4 Sonra k\u00e2hinlerle Levilileri \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p tap\u0131na\u011f\u0131n do\u011fusundaki alanda toplad\u0131.\n29:5 Onlara, \u2039\u2039Ey Levililer, beni dinleyin!\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039\u015eimdi kendinizi kutsay\u0131n; atalar\u0131n\u0131z\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 da kutsay\u0131n. \u0130\u011fren\u00e7 olan her \u015feyi kutsal yerden \u00e7\u0131kar\u0131n.\n29:6 Atalar\u0131m\u0131z Tanr\u0131ya ihanet ettiler. Tanr\u0131m\u0131z RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yaparak Onu b\u0131rakt\u0131lar. Y\u00fczlerini RABbin Konutundan ay\u0131r\u0131p ona s\u0131rt \u00e7evirdiler.\n29:7 Tap\u0131na\u011f\u0131n eyvana a\u00e7\u0131lan kap\u0131lar\u0131n\u0131 kapatt\u0131lar, kandilleri s\u00f6nmeye b\u0131rakt\u0131lar. Kutsal yerde \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131na buhur yakmad\u0131lar, yakmal\u0131k sunu da sunmad\u0131lar.\n29:8 Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131 bu y\u00fczden RABbin \u00f6fkesine u\u011frad\u0131. G\u00f6zlerinizle g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi, RABbin onlara yapt\u0131\u011f\u0131, ba\u015fkalar\u0131n\u0131 korkuya, deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc. Alay konusu oldular.\n29:9 \u0130\u015fte bu y\u00fczden, babalar\u0131m\u0131z k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irildi; o\u011fullar\u0131m\u0131z, k\u0131zlar\u0131m\u0131z, kar\u0131lar\u0131m\u0131z tutsak al\u0131nd\u0131.\n29:10 \u015eimdi, bize duydu\u011fu k\u0131zg\u0131n \u00f6fkeyi yat\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in, \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABle bir antla\u015fma yapmay\u0131 tasarl\u0131yorum.\n29:11 O\u011fullar\u0131m, art\u0131k i\u015fi savsaklamay\u0131n! \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB \u00f6n\u00fcnde durman\u0131z, hizmet etmeniz, hizmetk\u00e2rlar\u0131 olman\u0131z ve buhur yakman\u0131z i\u00e7in sizi se\u00e7ti.\u203a\u203a\n29:12 \u0130\u015fe ba\u015flayan Levililer \u015funlard\u0131: Kehat boyundan Amasay o\u011flu Mahat, Azarya o\u011flu Yoel; Merari boyundan Avdi o\u011flu Ki\u015f, Yehallelel o\u011flu Azarya; Ger\u015fon boyundan Zimma o\u011flu Yoah, Yoah o\u011flu Eden;\n29:13 Elisafan soyundan \u015eimri, Yeiel; Asaf soyundan Zekeriya, Mattanya;\n29:14 Heman soyundan Yehiel, \u015eimi; Yedutun soyundan \u015eemaya ve Uzziel.\n29:15 Bu Levililer karde\u015flerini toplad\u0131lar. Kendilerini kutsad\u0131ktan sonra, RABbin s\u00f6z\u00fc uyar\u0131nca kral\u0131n buyru\u011fuyla RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 dinsel a\u00e7\u0131dan ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in i\u00e7eri girdiler.\n29:16 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 ar\u0131nd\u0131rmak i\u00e7in i\u00e7eri giren k\u00e2hinler tap\u0131nakta bulduklar\u0131 b\u00fct\u00fcn kirli say\u0131lan \u015feyleri tap\u0131na\u011f\u0131n avlusuna \u00e7\u0131kard\u0131lar. Levililer bunlar\u0131 d\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p Kidron Vadisine g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.\n29:17 Birinci ay\u0131n ilk g\u00fcn\u00fc kutsamaya ba\u015flad\u0131lar; ay\u0131n sekizinci g\u00fcn\u00fc tap\u0131na\u011f\u0131n eyvan\u0131na vard\u0131lar. Tap\u0131na\u011f\u0131 kutsamay\u0131 sekiz g\u00fcn daha s\u00fcrd\u00fcrerek, birinci ay\u0131n on alt\u0131nc\u0131 g\u00fcn\u00fc i\u015fi bitirdiler.\n29:18 Sonra Kral Hizkiyaya giderek, \u2039\u2039B\u00fct\u00fcn RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131, yakmal\u0131k sunu suna\u011f\u0131yla tak\u0131mlar\u0131n\u0131, adak ekmeklerinin dizildi\u011fi masayla tak\u0131mlar\u0131n\u0131 ar\u0131nd\u0131rd\u0131k\u203a\u203a dediler,\n29:19 \u2039\u2039Ayr\u0131ca krall\u0131\u011f\u0131 d\u00f6neminde ihanet eden Ahaz\u0131n att\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn tak\u0131mlar\u0131 da haz\u0131rlay\u0131p kutsad\u0131k. Hepsi RABbin suna\u011f\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde duruyor.\u203a\u203a\n29:20 Ertesi g\u00fcn Kral Hizkiya erkenden kentin ileri gelenlerini toplay\u0131p onlarla birlikte RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na gitti.\n29:21 Kral ailesi, tap\u0131nak ve Yahuda halk\u0131 i\u00e7in g\u00fcnah sunusu olarak yedi bo\u011fa, yedi ko\u00e7, yedi kuzu, yedi teke getirdiler. Hizkiya bunlar\u0131 RABbin suna\u011f\u0131n\u0131n \u00fczerinde sunmalar\u0131 i\u00e7in Harun soyundan gelen k\u00e2hinlere buyruk verdi.\n29:22 \u00d6nce bo\u011falar kesildi, k\u00e2hinler bo\u011falar\u0131n kan\u0131n\u0131 suna\u011f\u0131n \u00fczerine d\u00f6kt\u00fcler. Sonra s\u0131ras\u0131yla ko\u00e7lar\u0131 ve kuzular\u0131 keserek kanlar\u0131n\u0131 suna\u011f\u0131n \u00fczerine d\u00f6kt\u00fcler.\n29:23 Tekeleri g\u00fcnah sunusu olarak kralla toplulu\u011fun \u00f6n\u00fcne getirdiler. Kralla topluluk ellerini tekelerin \u00fczerine koydu.\n29:24 Sonra k\u00e2hinler tekeleri kestiler. B\u00fct\u00fcn \u0130srail halk\u0131n\u0131n g\u00fcnahlar\u0131n\u0131 ba\u011f\u0131\u015flatmak i\u00e7in tekelerin kan\u0131n\u0131 suna\u011f\u0131n \u00fczerinde g\u00fcnah sunusu olarak sundular. \u00c7\u00fcnk\u00fc kral yakmal\u0131k sunu ve g\u00fcnah sunusunu b\u00fct\u00fcn \u0130srail halk\u0131 ad\u0131na sunmalar\u0131 i\u00e7in buyruk vermi\u015fti.\n29:25 Sonra kral Davutun, bilicisi Gad\u0131n ve Peygamber Natan\u0131n d\u00fczenine g\u00f6re Levilileri ziller, \u00e7enkler ve lirlerle RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na yerle\u015ftirdi. RAB bu d\u00fczeni peygamberleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla vermi\u015fti.\n29:26 B\u00f6ylece Levililer Davutun \u00e7alg\u0131lar\u0131yla, k\u00e2hinler de borazanlar\u0131yla yerlerini ald\u0131lar.\n29:27 Hizkiya yakmal\u0131k sununun suna\u011f\u0131n \u00fczerinde yak\u0131lmas\u0131n\u0131 buyurdu. Sunu sunulmaya ba\u015flay\u0131nca, borazanlar ve \u0130srail Kral\u0131 Davutun \u00e7alg\u0131lar\u0131 e\u015fli\u011finde RABbe ezgiler okumaya koyuldular.\n29:28 Ezgiciler ezgi s\u00f6yl\u00fcyor, borazanc\u0131lar borazan \u00e7al\u0131yor, b\u00fct\u00fcn topluluk tap\u0131n\u0131yordu. Yakmal\u0131k sunu bitinceye dek bu b\u00f6yle s\u00fcr\u00fcp gitti.\n29:29 Yakmal\u0131k sunular sunulduktan sonra, kralla yan\u0131ndakiler yere kapan\u0131p tap\u0131nd\u0131lar.\n29:30 Kral Hizkiya ile \u00f6nderler, Levililere Davutun ve Bilici Asaf\u0131n s\u00f6zleriyle RABbi \u00f6vmelerini s\u00f6ylediler. Onlar da sevin\u00e7le \u00f6vg\u00fcler sundular, ba\u015flar\u0131n\u0131 e\u011fip tap\u0131nd\u0131lar.\n29:31 Hizkiya, \u2039\u2039Art\u0131k kendinizi RABbe adam\u0131\u015f bulunuyorsunuz\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039Gelin, RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na kurbanlar, \u015f\u00fckran sunular\u0131 getirin.\u203a\u203a Bunun \u00fczerine topluluk kurban ve \u015f\u00fckran sunular\u0131 getirdi. \u0130\u00e7lerindeki istekli ki\u015filer de yakmal\u0131k sunular getirdiler.\n29:32 Toplulu\u011fun yakmal\u0131k sunu olarak getirdi\u011fi hayvanlar\u0131n say\u0131s\u0131 yetmi\u015f s\u0131\u011f\u0131r, y\u00fcz ko\u00e7, iki y\u00fcz kuzuydu. Bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fc RABbe yakmal\u0131k sunu olarak sunulmak i\u00e7indi.\n29:33 Kurban olarak adanan hayvanlar alt\u0131 y\u00fcz s\u0131\u011f\u0131r, \u00fc\u00e7 bin davard\u0131.\n29:34 Yakmal\u0131k sunu olarak kesilen hayvanlar\u0131n derilerini y\u00fczecek k\u00e2hinlerin say\u0131s\u0131 yetersizdi. Bu nedenle karde\u015fleri Levililer i\u015f bitene ve \u00f6b\u00fcr k\u00e2hinler kutsanana dek onlara yard\u0131m etti. \u00c7\u00fcnk\u00fc Levililer kendilerini kutsamaya k\u00e2hinlerden daha \u00e7ok \u00f6zen g\u00f6stermi\u015flerdi.\n29:35 \u00c7ok say\u0131da yakmal\u0131k sununun yan\u0131s\u0131ra esenlik sunular\u0131n\u0131n ya\u011f\u0131 ve yakmal\u0131k sunularla birlikte sunulan d\u00f6kmelik sunular da vard\u0131. B\u00f6ylece RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki hizmet d\u00fczeni yeniden kurulmu\u015f oldu.\n29:36 Hizkiya'yla b\u00fct\u00fcn halk, Tanr\u0131'n\u0131n halk i\u00e7in yapt\u0131klar\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda sevin\u00e7 i\u00e7indeydi; \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015fey \u00e7abucak tamamlanm\u0131\u015ft\u0131.\n30:1 Hizkiya, b\u00fct\u00fcn \u0130srail ve Yahuda halk\u0131na haber g\u00f6ndererek, Efrayim ve Mana\u015f\u015fe halk\u0131na da mektup yazarak, \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RAB i\u00e7in F\u0131s\u0131h Bayram\u0131n\u0131 kutlamak amac\u0131yla Yeru\u015falimdeki RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na gelmelerini bildirdi.\n30:2 Kralla \u00f6nderleri ve Yeru\u015falimdeki topluluk F\u0131s\u0131h Bayram\u0131n\u0131 ikinci ay kutlamaya karar verdiler.\n30:3 Bayram\u0131 zaman\u0131nda kutlayamam\u0131\u015flard\u0131; \u00e7\u00fcnk\u00fc ne kendini kutsam\u0131\u015f yeterli say\u0131da k\u00e2hin vard\u0131, ne de halk Yeru\u015falimde toplanabilmi\u015fti.\n30:4 Bu tasar\u0131 krala da toplulu\u011fa da uygun g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.\n30:5 Herkes Yeru\u015falime gelip \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RAB i\u00e7in F\u0131s\u0131h Bayram\u0131n\u0131 kutlas\u0131n diye Beer-\u015eevadan Dana kadar b\u00fct\u00fcn \u0130srail \u00fclkesine duyuru yapmaya karar verdiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc bayram, yaz\u0131l\u0131 oldu\u011fu gibi \u00e7ok say\u0131da insanla kutlanmam\u0131\u015ft\u0131.\n30:6 Kral\u0131n buyru\u011fu uyar\u0131nca ulaklar, kral ve \u00f6nderlerinden ald\u0131klar\u0131 mektuplarla b\u00fct\u00fcn \u0130srail ve Yahuday\u0131 ko\u015fa ko\u015fa dola\u015farak \u015fu duyuruyu yapt\u0131lar: \u2039\u2039Ey \u0130srail halk\u0131! \u0130brahimin, \u0130shak\u0131n ve \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe d\u00f6n\u00fcn. \u00d6yle ki, O da sa\u011f kalanlar\u0131n\u0131za, Asur krallar\u0131n\u0131n elinden kurtulanlar\u0131n\u0131za d\u00f6ns\u00fcn.\n30:7 Atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe ihanet eden atalar\u0131n\u0131za, karde\u015flerinize benzemeyin; g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz gibi RAB onlar\u0131 deh\u015fet verici bir duruma d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc.\n30:8 Atalar\u0131n\u0131z gibi inat\u00e7\u0131 olmay\u0131n, RABbe boyun e\u011fin. Onun sonsuza dek kutsal k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tap\u0131na\u011fa gelin. K\u0131zg\u0131n \u00f6fkesinin sizden uzakla\u015fmas\u0131 i\u00e7in Tanr\u0131n\u0131z RABbe kulluk edin.\n30:9 RABbe d\u00f6nerseniz, karde\u015flerinizi, o\u011fullar\u0131n\u0131z\u0131 tutsak edenler onlara ac\u0131y\u0131p bu \u00fclkeye d\u00f6nmelerine izin vereceklerdir. \u00c7\u00fcnk\u00fc Tanr\u0131n\u0131z RAB l\u00fctfeden, ac\u0131yan bir Tanr\u0131d\u0131r. Ona d\u00f6nerseniz, O da y\u00fcz\u00fcn\u00fc sizden \u00e7evirmeyecektir.\u203a\u203a\n30:10 Ulaklar Efrayim ve Mana\u015f\u015fe b\u00f6lgelerinde Zevuluna dek kent kent dola\u015ft\u0131lar. Ne var ki, halk g\u00fclerek onlarla alay etti.\n30:11 Ama A\u015fer, Mana\u015f\u015fe ve Zevulun halk\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc bir tutum tak\u0131narak Yeru\u015falime gitti.\n30:12 Birlik ruhu vermek i\u00e7in Tanr\u0131n\u0131n eli Yahudan\u0131n \u00fczerindeydi. \u00d6yle ki, Tanr\u0131 kral ve \u00f6nderlerin RABbin s\u00f6z\u00fc uyar\u0131nca verdikleri buyru\u011fa halk\u0131n uymas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.\n30:13 \u0130kinci ay Mayas\u0131z Ekmek Bayram\u0131n\u0131 kutlamak i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir topluluk Yeru\u015falimde topland\u0131.\n30:14 \u0130\u015fe Yeru\u015falimdeki sunaklar\u0131 kald\u0131rmakla ba\u015flad\u0131lar. B\u00fct\u00fcn buhur sunaklar\u0131n\u0131 kald\u0131r\u0131p Kidron Vadisine att\u0131lar.\n30:15 \u0130kinci ay\u0131n on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc F\u0131s\u0131h kurban\u0131n\u0131 kestiler. K\u00e2hinlerle Levililer utanarak kendilerini kutsad\u0131lar, sonra RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na yakmal\u0131k sunular getirdiler.\n30:16 Bunun ard\u0131ndan, Tanr\u0131 adam\u0131 Musan\u0131n Yasas\u0131 uyar\u0131nca, geleneksel yerlerini ald\u0131lar. K\u00e2hinler Levililerin elinden ald\u0131klar\u0131 kurban kan\u0131n\u0131 suna\u011f\u0131n \u00fcst\u00fcne d\u00f6kt\u00fcler.\n30:17 Topluluk aras\u0131nda kendini kutsamam\u0131\u015f bir\u00e7ok ki\u015fi vard\u0131; bu nedenle ar\u0131nmam\u0131\u015f olanlar\u0131n F\u0131s\u0131h kurban\u0131n\u0131 kesme ve RABbe adama g\u00f6revini Levililer \u00fcstlendi.\n30:18 \u00c7ok say\u0131da insan, Efrayim, Mana\u015f\u015fe, \u0130ssakar ve Zevulundan gelen halk\u0131n bir\u00e7o\u011fu kendisini dinsel a\u00e7\u0131dan ar\u0131nd\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131; \u00f6yleyken yaz\u0131lana ters d\u00fc\u015ferek F\u0131s\u0131h kurban\u0131n\u0131 yediler. Hizkiya onlar i\u00e7in \u015f\u00f6yle dua etti: \u2039\u2039Kutsal yerin kurallar\u0131 uyar\u0131nca ar\u0131nmam\u0131\u015f bile olsa, RAB Tanr\u0131ya, atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131na y\u00f6nelmeye y\u00fcrekten kararl\u0131 olan herkesi iyi olan RAB ba\u011f\u0131\u015flas\u0131n.\u203a\u203a\n30:20 RAB Hizkiyan\u0131n yakar\u0131\u015f\u0131n\u0131 duydu ve halk\u0131 ba\u011f\u0131\u015flad\u0131f\u0131. 7:14).\n30:21 Yeru\u015falimdeki \u0130srailliler Mayas\u0131z Ekmek Bayram\u0131n\u0131 yedi g\u00fcn b\u00fcy\u00fck sevin\u00e7le kutlad\u0131lar. Levililerle k\u00e2hinler RABbi y\u00fcceltmek amac\u0131yla kullan\u0131lan y\u00fcksek sesli \u00e7alg\u0131larla her g\u00fcn Onu \u00f6v\u00fcyorlard\u0131.\n30:22 Hizkiya RABbe hizmetlerini ba\u015far\u0131yla yerine getiren Levilileri \u00f6vd\u00fc. Yedi g\u00fcn boyunca herkes esenlik kurbanlar\u0131n\u0131 kesip atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RABbe \u015f\u00fckrederek bayramda kendisine ayr\u0131lan paydan yedi.\n30:23 Topluluk bayram\u0131 yedi g\u00fcn daha kutlamaya karar verdi. B\u00f6ylece herkes bayram\u0131 yedi g\u00fcn daha sevin\u00e7le kutlad\u0131.\n30:24 Yahuda Kral\u0131 Hizkiya toplulu\u011fa bin bo\u011fayla yedi bin davar sa\u011flad\u0131; \u00f6nderler de toplulu\u011fa bin bo\u011fayla on bin davar daha verdiler. Bir\u00e7ok k\u00e2hin kendini kutsad\u0131.\n30:25 B\u00fct\u00fcn Yahuda toplulu\u011fu, k\u00e2hinler, Levililer, \u0130srailden gelen topluluk, \u0130srailden gelip Yahudaya yerle\u015fen yabanc\u0131lar sevindi.\n30:26 Yeru\u015falimde b\u00fcy\u00fck sevin\u00e7 vard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130srail Kral\u0131 Davut o\u011flu S\u00fcleyman\u0131n g\u00fcnlerinden bu yana Yeru\u015falimde b\u00f6ylesi bir olay ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131.\n30:27 Levili k\u00e2hinler aya\u011fa kalk\u0131p halk\u0131 kutsad\u0131lar. Tanr\u0131 onlar\u0131 duydu. \u00c7\u00fcnk\u00fc dualar\u0131 O'nun kutsal konutuna, g\u00f6klere eri\u015fmi\u015fti.\n31:1 B\u00fct\u00fcn bunlar sona erince, oradaki \u0130srailliler Yahuda kentlerine giderek dikili ta\u015flar\u0131 par\u00e7alay\u0131p A\u015fera putlar\u0131n\u0131 devirdiler. Yahuda, Benyamin, Efrayim ve Mana\u015f\u015fe b\u00f6lgelerindeki puta tap\u0131lan yerlerin ve sunaklar\u0131n hepsini y\u0131kt\u0131lar. Sonra herkes kendi kentine, topra\u011f\u0131na d\u00f6nd\u00fc.\n31:2 Hizkiya k\u00e2hinlerle Levilileri g\u00f6revlerine g\u00f6re b\u00f6l\u00fcklere ay\u0131rd\u0131. Kimine yakmal\u0131k sunular\u0131 ve esenlik sunular\u0131n\u0131 sunma, kimine hizmet etme, kimine de RABbin Konutunun kap\u0131lar\u0131nda \u015f\u00fckredip \u00f6vg\u00fcler s\u00f6yleme g\u00f6revini verdi.\n31:3 Kral da RABbin Yasas\u0131 uyar\u0131nca sabah ak\u015fam sunulmak \u00fczere yakmal\u0131k sunular, \u015eabat g\u00fcnleri, Yeni Ay ve bayramlarda sunulacak yakmal\u0131k sunular i\u00e7in s\u00fcr\u00fcs\u00fcnden hayvanlar verdi.\n31:4 Yeru\u015falimde ya\u015fayan halka da k\u00e2hinlerle Levililerin paylar\u0131na d\u00fc\u015feni vermelerini buyurdu; \u00f6yle ki, RABbin Yasas\u0131na kendilerini adayabilsinler.\n31:5 Kral\u0131n bu buyru\u011funu duyar duymaz \u0130srailliler ilk yeti\u015fen tah\u0131l, yeni \u015farap, zeytinya\u011f\u0131, bal ve b\u00fct\u00fcn tarla \u00fcr\u00fcnlerinden bol bol verdiler. Bunun yan\u0131s\u0131ra her \u015feyin ondal\u0131\u011f\u0131n\u0131 da bol bol getirdiler.\n31:6 Yahuda kentlerinde ya\u015fayan \u0130sraillilerle Yahudal\u0131lar da s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131n\u0131n, davarlar\u0131n\u0131n, Tanr\u0131lar\u0131 RABbe adam\u0131\u015f olduklar\u0131 kutsal arma\u011fanlar\u0131n ondal\u0131\u011f\u0131n\u0131 getirip bir araya y\u0131\u011fd\u0131lar.\n31:7 Ondal\u0131klar\u0131n toplanmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc aydan yedinci aya kadar s\u00fcrd\u00fc.\n31:8 Hizkiya ile \u00f6nderler gelip y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnce, RABbe \u00f6vg\u00fcler sunup halk\u0131 \u0130sraili kutsad\u0131lar.\n31:9 Hizkiya k\u00e2hinlerle Levililere y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131 sorunca,\n31:10 Sadok soyundan Ba\u015fk\u00e2hin Azarya \u015fu yan\u0131t\u0131 verdi: \u2039\u2039Halk RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na ba\u011f\u0131\u015f getirmeye ba\u015flad\u0131ktan bu yana yiyip doyduk; \u00fcstelik art\u0131rd\u0131k da. \u00c7\u00fcnk\u00fc RAB halk\u0131n\u0131 kutsad\u0131. Bu b\u00fcy\u00fck y\u0131\u011f\u0131n da artakaland\u0131r.\u203a\u203a\n31:11 Hizkiya RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki depolar\u0131n haz\u0131rlanmas\u0131 i\u00e7in buyruk verdi. Depolar haz\u0131rland\u0131.\n31:12 Ba\u011f\u0131\u015flar, ondal\u0131klar, adanan arma\u011fanlar sadakatle i\u00e7eri getirildi. B\u00fct\u00fcn bu i\u015flerin sorumlusu olarak Levili Konanya atand\u0131; karde\u015fi \u015eimi de yard\u0131mc\u0131s\u0131 oldu.\n31:13 Kral Hizkiya ile Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n sorumlusu Azarya, Konanya ile karde\u015fi \u015eiminin y\u00f6netimindeki \u015fu denet\u00e7ileri atad\u0131lar: Yehiel, Azazya, Nahat, Asahel, Yerimot, Yozavat, Eliel, Yismakya, Mahat, Benaya.\n31:14 Tap\u0131na\u011f\u0131n Do\u011fu Kap\u0131s\u0131n\u0131n n\u00f6bet\u00e7isi Yimnan\u0131n o\u011flu Levili Kore, Tanr\u0131ya g\u00f6n\u00fclden verilen sunular\u0131n sorumlusuydu. RABbe adanan ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 ve kutsal yiyecekleri da\u011f\u0131tmak i\u00e7in bu g\u00f6reve getirilmi\u015fti.\n31:15 Eden, Minyamin, Ye\u015fua, \u015eemaya, Amarya ve \u015eekanya k\u00e2hinlerin ya\u015fad\u0131klar\u0131 kentlerde b\u00f6l\u00fckleri uyar\u0131nca b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fct\u00fcn karde\u015flerine ba\u011f\u0131\u015flar\u0131 da\u011f\u0131tma i\u015finde Koreye sadakatle yard\u0131m ettiler.\n31:16 Ayr\u0131ca soya\u011fac\u0131nda ad\u0131 kay\u0131tl\u0131 \u00fc\u00e7 ve daha yukar\u0131 ya\u015ftaki erkeklere, b\u00f6l\u00fcklerine ve sorumluluklar\u0131na g\u00f6re RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na girip g\u00fcn\u00fcn gerektirdi\u011fi de\u011fi\u015fik g\u00f6revleri yapanlar\u0131n t\u00fcm\u00fcne; ba\u011fl\u0131 olduklar\u0131 boylara g\u00f6re k\u00fct\u00fc\u011fe kay\u0131tl\u0131 k\u00e2hinlere, b\u00f6l\u00fcklerine ve sorumluluklar\u0131na g\u00f6re yirmi ve daha yukar\u0131 ya\u015ftaki Levililere; k\u00e2hinlerle Levililerin soya\u011fac\u0131nda kay\u0131tl\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklara, kad\u0131nlara, o\u011fullarla k\u0131zlara, yani toplulu\u011fa yiyecek da\u011f\u0131t\u0131yorlard\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc kendilerini sadakatle Tanr\u0131ya adam\u0131\u015flard\u0131.\n31:19 Kentlerinin \u00e7evresindeki k\u0131rlarda ya da herhangi bir kentte ya\u015fayan Harun soyundan k\u00e2hinlere gelince, onlardan olan b\u00fct\u00fcn erkeklere ve Levililerin soya\u011fac\u0131nda kay\u0131tl\u0131 herkese yiyecek da\u011f\u0131tmak i\u00e7in belirli ki\u015filer atanm\u0131\u015ft\u0131.\n31:20 Hizkiya b\u00fct\u00fcn Yahudada b\u00f6yle davrand\u0131; Tanr\u0131s\u0131 RABbin \u00f6n\u00fcnde iyi, do\u011fru ve hak\u00e7a olan\u0131 yapt\u0131.\n31:21 Tanr\u0131'n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131'nda \u00fcstlendi\u011fi g\u00f6revi b\u00fct\u00fcn y\u00fcre\u011fiyle yerine getirdi; Kutsal Yasa'ya, buyruklara uydu; Tanr\u0131s\u0131'na y\u00f6neldi. Bu sayede ba\u015far\u0131l\u0131 oldu.\n32:1 Hizkiyan\u0131n RABbe ba\u011fl\u0131l\u0131kla yapt\u0131\u011f\u0131 bu hizmetlerden sonra Asur Kral\u0131 Sanherib gelip Yahudaya sald\u0131rd\u0131. Surlu kentleri ele ge\u00e7irmek amac\u0131yla onlar\u0131 ku\u015fatt\u0131.\n32:2 Sanheribin Yeru\u015falimle sava\u015fmaya haz\u0131rland\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyan Hizkiya,\n32:3 kentin d\u0131\u015f\u0131ndaki p\u0131narlar\u0131 kapatma konusunda \u00f6nderlerine ve ordu komutanlar\u0131na dan\u0131\u015ft\u0131. Onlar da onu desteklediler.\n32:4 B\u00f6ylece bir\u00e7ok ki\u015fi topland\u0131. \u2039\u2039Neden Asur Kral\u0131 gelip bol su bulsun?\u203a\u203a diyerek b\u00fct\u00fcn p\u0131narlar\u0131 ve \u00fclkenin ortas\u0131ndan akan dereyi kapad\u0131lar.\n32:5 Hizkiya g\u00fcc\u00fcn\u00fc toplayarak surun y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6l\u00fcmlerini onartt\u0131, \u00fcst\u00fcne kuleler yapt\u0131rd\u0131. D\u0131\u015fardan bir sur daha yapt\u0131rarak Davut Kentinde Milloyu sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131. Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra, \u00e7ok say\u0131da silah ve kalkan haz\u0131rlatt\u0131.\n32:6 Halka komutanlar atad\u0131. Sonra onlar\u0131 kent kap\u0131s\u0131 yak\u0131n\u0131ndaki alanda toplayarak \u015f\u00f6yle y\u00fcreklendirdi:\n32:7 \u2039\u2039G\u00fc\u00e7l\u00fc ve y\u00fcrekli olun! Asur Kral\u0131ndan ve yan\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck ordudan korkmay\u0131n, y\u0131lmay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc bizimle olan onunla olandan daha \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.\n32:8 Ondaki g\u00fc\u00e7 insansald\u0131r; bizdeki g\u00fc\u00e7 ise bize yard\u0131m eden ve bizden yana sava\u015fan Tanr\u0131m\u0131z RABdir.\u203a\u203a Yahuda Kral\u0131 Hizkiyan\u0131n bu s\u00f6zleri halka g\u00fcven verdi.\n32:9 Asur Kral\u0131 Sanherib, b\u00fct\u00fcn ordusuyla Laki\u015f Kentini ku\u015fat\u0131rken, subaylar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Yahuda Kral\u0131 Hizkiyaya ve Yeru\u015falimde ya\u015fayan Yahuda halk\u0131na \u015fu haberi g\u00f6nderdi:\n32:10 \u2039\u2039Asur Kral\u0131 Sanherib \u015f\u00f6yle diyor: \u2039Neye g\u00fcvenerek Yeru\u015falimde ku\u015fatma alt\u0131nda kal\u0131yorsunuz?\u203a\n32:11 Hizkiya, \u2039Tanr\u0131m\u0131z RAB bizi Asur Kral\u0131n\u0131n elinden kurtaracak\u203a diyerek sizi kand\u0131r\u0131yor. Sizi k\u0131tl\u0131\u011fa ve susuzlu\u011fa terk edip \u00f6l\u00fcme s\u00fcr\u00fckl\u00fcyor.\n32:12 Tanr\u0131n\u0131n tap\u0131nma yerlerini, sunaklar\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131ran, Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131na, \u2039Tek bir suna\u011f\u0131n \u00f6n\u00fcnde tap\u0131nacak, onun \u00fczerinde buhur yakacaks\u0131n\u0131z\u203a diyen Hizkiya de\u011fil mi bu?\n32:13 Benim ve atalar\u0131m\u0131n \u00f6b\u00fcr \u00fclkelerin halklar\u0131na neler yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bilmiyor musunuz? Uluslar\u0131n ilahlar\u0131ndan hangisi \u00fclkesini benim elimden kurtarabildi?\n32:14 Atalar\u0131m\u0131n b\u00fcsb\u00fct\u00fcn yok etti\u011fi bu uluslar\u0131n ilahlar\u0131ndan hangisi halk\u0131n\u0131 elimden kurtarabildi ki, Tanr\u0131n\u0131z sizi elimden kurtarabilsin?\n32:15 Hizkiyan\u0131n sizi kand\u0131r\u0131p aldatmas\u0131na izin vermeyin! Ona g\u00fcvenmeyin! \u00c7\u00fcnk\u00fc hi\u00e7bir ulusun, krall\u0131\u011f\u0131n ilahlar\u0131ndan bir teki bile halk\u0131n\u0131 elimden ya da atalar\u0131m\u0131n elinden kurtaramam\u0131\u015ft\u0131r! Tanr\u0131n\u0131z kim ki sizi elimden kurtars\u0131n?\u203a\u203a\n32:16 Sanheribin subaylar\u0131 RAB Tanr\u0131ya ve kulu Hizkiyaya kar\u015f\u0131 daha bir\u00e7ok \u015fey s\u00f6ylediler.\n32:17 Sanherib \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbi a\u015fa\u011f\u0131lamak i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131 mektuplarda da \u015f\u00f6yle diyordu: \u2039\u2039\u00d6teki uluslar\u0131n tanr\u0131lar\u0131 halklar\u0131n\u0131 elimden kurtaramad\u0131klar\u0131 gibi, Hizkiyan\u0131n Tanr\u0131s\u0131 da halk\u0131n\u0131 elimden kurtaramayacak.\u203a\u203a\n32:18 Sonra kenti ele ge\u00e7irmek amac\u0131yla surun \u00fcst\u00fcndeki Yeru\u015falim halk\u0131n\u0131 korkutup y\u0131ld\u0131rmak i\u00e7in Yahudi dilinde ba\u011f\u0131rd\u0131lar.\n32:19 \u00dcstelik d\u00fcnyan\u0131n \u00f6teki uluslar\u0131n\u0131n insan eliyle yap\u0131lm\u0131\u015f ilahlar\u0131ndan s\u00f6z edercesine Yeru\u015falimin Tanr\u0131s\u0131ndan s\u00f6z ettiler.\n32:20 Bunun \u00fczerine Kral Hizkiya ile Amots o\u011flu Peygamber Ye\u015faya dua edip Tanr\u0131ya yalvard\u0131lar.\n32:21 RAB bir melek g\u00f6ndererek Asur Kral\u0131n\u0131n ordugah\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn yi\u011fit sava\u015f\u00e7\u0131lar\u0131, \u00f6nderleri, komutanlar\u0131 yok etti. Asur Kral\u0131 utan\u00e7 i\u00e7inde \u00fclkesine d\u00f6nd\u00fc. Bir g\u00fcn kendi ilah\u0131n\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131na girdi\u011finde de o\u011fullar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131 onu orada k\u0131l\u0131\u00e7la \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.\n32:22 B\u00f6ylece RAB Hizkiyayla Yeru\u015falimde ya\u015fayanlar\u0131 Asur Kral\u0131 Sanheribin ve \u00f6b\u00fcr d\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131n elinden kurtararak her yanda g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015famalar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131.\n32:23 Yeru\u015falime gelen bir\u00e7ok ki\u015fi RABbe sunular, Yahuda Kral\u0131 Hizkiyaya da de\u011ferli arma\u011fanlar getirdi. O g\u00fcnden sonra Hizkiya b\u00fct\u00fcn uluslar aras\u0131nda sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131.\n32:24 O g\u00fcnlerde Hizkiya \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir hastal\u0131\u011fa yakalan\u0131nca, RABbe yalvard\u0131. RAB yakar\u0131\u015f\u0131n\u0131 duyarak ona bir belirti verdi.\n32:25 Ne var ki, Hizkiya kendisine yap\u0131lan bu iyili\u011fe yara\u015f\u0131r bi\u00e7imde davranmay\u0131p b\u00fcy\u00fcklendi. Bu y\u00fczden RAB hem ona, hem Yahudaya, hem de Yeru\u015falime \u00f6fkelendi.\n32:26 Hizkiya ile Yeru\u015falimde ya\u015fayanlar gururu b\u0131rak\u0131p al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc davranmaya ba\u015flad\u0131lar. Bu sayede Hizkiyan\u0131n krall\u0131\u011f\u0131 boyunca RABbin \u00f6fkesine u\u011framad\u0131lar.\n32:27 Hizkiya \u00e7ok zengin ve onurlu biriydi. Alt\u0131n\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f\u00fc, de\u011ferli ta\u015flar\u0131, baharat\u0131, kalkanlar\u0131 ve \u00e7e\u015fit \u00e7e\u015fit de\u011ferli e\u015fyas\u0131 i\u00e7in hazineler yapt\u0131rd\u0131.\n32:28 Ayr\u0131ca tah\u0131l ambarlar\u0131, yeni \u015farap ve zeytinya\u011f\u0131 depolar\u0131, s\u0131\u011f\u0131rlar i\u00e7in ah\u0131rlar, s\u00fcr\u00fcler i\u00e7in a\u011f\u0131llar yapt\u0131rd\u0131.\n32:29 Bunlar\u0131n yan\u0131s\u0131ra kendisi i\u00e7in kentler kurdurdu ve \u00e7ok say\u0131da davar, s\u0131\u011f\u0131r edindi. Tanr\u0131 ona \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zenginlik vermi\u015fti.\n32:30 Gihon P\u0131nar\u0131n\u0131n yukar\u0131 a\u011fz\u0131n\u0131 kapay\u0131p suyun Davut Kentinin bat\u0131 yakas\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya akmas\u0131n\u0131 sa\u011flayan da Hizkiyad\u0131r. \u00dcstlendi\u011fi her i\u015fte ba\u015far\u0131l\u0131 oldu.\n32:31 Ama Babil \u00f6nderlerinin \u00fclkede ger\u00e7ekle\u015ftirilen belirtiyi ara\u015ft\u0131rmak i\u00e7in g\u00f6nderdi\u011fi el\u00e7iler gelince, Tanr\u0131 Hizkiyay\u0131 denemek ve akl\u0131ndan ge\u00e7enlerin hepsini \u00f6\u011frenmek i\u00e7in onu b\u0131rakt\u0131.\n32:32 Hizkiyan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler ve RABbe ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131 Amots o\u011flu Peygamber Ye\u015fayan\u0131n Yahuda ve \u0130srail krallar\u0131n\u0131n tarihindeki g\u00f6r\u00fcm\u00fcnde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n32:33 Hizkiya \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, Davuto\u011fullar\u0131'n\u0131n mezarlar\u0131n\u0131n \u00fcst kesimine g\u00f6m\u00fcld\u00fc. B\u00fct\u00fcn Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131 onu sayg\u0131yla and\u0131. Yerine o\u011flu Mana\u015f\u015fe kral oldu.\n33:1 Mana\u015f\u015fe on iki ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde elli be\u015f y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131.\n33:2 RABbin \u0130srail halk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnden kovmu\u015f oldu\u011fu uluslar\u0131n i\u011fren\u00e7 t\u00f6relerine uyarak RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131.\n33:3 Babas\u0131 Hizkiyan\u0131n ortadan kald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 puta tap\u0131lan yerleri yeniden yapt\u0131rd\u0131. Baallar i\u00e7in sunaklar kurdu, A\u015fera putlar\u0131 yapt\u0131. G\u00f6k cisimlerine taparak onlara kulluk etti.\n33:4 RABbin, \u2039\u2039Ad\u0131m sonsuza dek Yeru\u015falimde bulunacakt\u0131r\u203a\u203a dedi\u011fi RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda sunaklar kurdu.\n33:5 Tap\u0131na\u011f\u0131n iki avlusunda g\u00f6k cisimlerine tapmak i\u00e7in sunaklar yapt\u0131rd\u0131.\n33:6 O\u011fullar\u0131n\u0131 Ben-Hinnom Vadisinde ate\u015fte kurban etti; falc\u0131l\u0131k ve b\u00fcy\u00fcc\u00fcl\u00fck yapt\u0131. Medyumlara, ruh \u00e7a\u011f\u0131ranlara dan\u0131\u015ft\u0131. RABbin g\u00f6z\u00fcnde \u00e7ok k\u00f6t\u00fcl\u00fck yaparak Onu \u00f6fkelendirdi.\n33:7 Mana\u015f\u015fe yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 putu Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131na yerle\u015ftirdi. Oysa Tanr\u0131 tap\u0131na\u011fa ili\u015fkin Davutla o\u011flu S\u00fcleymana \u015f\u00f6yle demi\u015fti: \u2039\u2039Bu tap\u0131nakta ve \u0130srail oymaklar\u0131n\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 kentler aras\u0131ndan se\u00e7ti\u011fim Yeru\u015falimde ad\u0131m sonsuza dek an\u0131lacak.\n33:8 Kendilerine Musa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla buyurdu\u011fum Kutsal Yasay\u0131, kurallar\u0131, ilkeleri dikkatle yerine getirirlerse, \u0130srail halk\u0131n\u0131n aya\u011f\u0131n\u0131 bir daha atalar\u0131na vermi\u015f oldu\u011fum \u00fclkenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karmayaca\u011f\u0131m.\u203a\u203a\n33:9 Ancak Mana\u015f\u015fe Yahudal\u0131larla Yeru\u015falimde ya\u015fayanlar\u0131 \u00f6ylesine yoldan \u00e7\u0131kard\u0131 ki, RABbin \u0130srail halk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde yok etti\u011fi uluslardan daha \u00e7ok k\u00f6t\u00fcl\u00fck yapt\u0131lar.\n33:10 RAB Mana\u015f\u015feyle halk\u0131n\u0131 uyard\u0131ysa da ald\u0131r\u0131\u015f etmediler.\n33:11 Bunun \u00fczerine RAB Asur Kral\u0131n\u0131n ordu komutanlar\u0131n\u0131 onlar\u0131n \u00fczerine g\u00f6nderdi. Mana\u015f\u015feyi tutsak al\u0131p burnuna \u00e7engel takt\u0131lar; tun\u00e7 zincirlerle ba\u011flay\u0131p Babile g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler.\n33:12 Ne var ki, Mana\u015f\u015fe s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131nda Tanr\u0131s\u0131 RABbe yakard\u0131 ve atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 \u00f6n\u00fcnde son derece al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc davrand\u0131.\n33:13 RABbe yalvar\u0131nca RAB yakar\u0131\u015f\u0131n\u0131, duas\u0131n\u0131 duydu ve onu yine Yeru\u015falime, krall\u0131\u011f\u0131na getirdi. \u0130\u015fte o zaman Mana\u015f\u015fe RABbin Tanr\u0131 oldu\u011funu anlad\u0131.\n33:14 Sonra Davut Kenti i\u00e7in vadideki Gihon P\u0131nar\u0131n\u0131n bat\u0131s\u0131ndan Bal\u0131k Kap\u0131s\u0131n\u0131n giri\u015fine kadar y\u00fcksek bir d\u0131\u015f sur yapt\u0131; Ofel Tepesini de bu surla \u00e7evirdi. Yahudan\u0131n b\u00fct\u00fcn surlu kentlerine komutanlar yerle\u015ftirdi.\n33:15 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndan yabanc\u0131 ilahlar\u0131 ve diktirdi\u011fi putu \u00e7\u0131kard\u0131; tap\u0131na\u011f\u0131n bulundu\u011fu tepede ve Yeru\u015falimde yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn sunaklar\u0131 kald\u0131r\u0131p kentin d\u0131\u015f\u0131na att\u0131.\n33:16 RABbin suna\u011f\u0131n\u0131 yeniden kurup \u00fczerinde esenlik ve \u015f\u00fckran kurbanlar\u0131 kesti; Yahuda halk\u0131na \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe kulluk etmeleri i\u00e7in buyruk verdi.\n33:17 Ne var ki, halk tap\u0131nma yerlerinde kurban sunmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc; ancak yaln\u0131z Tanr\u0131lar\u0131 RABbe kurban sunuyorlard\u0131.\n33:18 Mana\u015f\u015fenin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, Tanr\u0131s\u0131na yakar\u0131\u015f\u0131 ve \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbin ad\u0131na onu uyaran bilicilerin s\u00f6zleri, \u0130srail krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n33:19 Duas\u0131, Tanr\u0131n\u0131n ona yan\u0131t\u0131, gururundan d\u00f6nmeden \u00f6nce i\u015fledi\u011fi b\u00fct\u00fcn g\u00fcnahlar, ihaneti, yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tap\u0131nma yerleri, A\u015fera putlar\u0131yla \u00f6b\u00fcr putlar\u0131 diktirdi\u011fi yerler Hozay\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n33:20 Mana\u015f\u015fe \u00f6l\u00fcp atalar\u0131na kavu\u015funca, kendi saray\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. Yerine o\u011flu Amon kral oldu. Septuaginta \u2039\u2039Bilicilerin\u203a\u203a.\n33:21 Amon yirmi iki ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde iki y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131.\n33:22 Amon da babas\u0131 Mana\u015f\u015fe gibi RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131. Babas\u0131 Mana\u015f\u015fenin yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 putlara kurban sundu, onlara tapt\u0131.\n33:23 Ancak RABbin \u00f6n\u00fcnde al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc tak\u0131nan babas\u0131 Mana\u015f\u015fenin tersine, giderek su\u00e7unu art\u0131rd\u0131.\n33:24 G\u00f6revlileri d\u00fczen kurup onu saray\u0131nda \u00f6ld\u00fcrd\u00fcler.\n33:25 \u00dclke halk\u0131 Kral Amon'a d\u00fczen kuranlar\u0131n hepsini \u00f6ld\u00fcrd\u00fc. Yerine o\u011flu Yo\u015fiya'y\u0131 kral yapt\u0131.\n34:1 Yo\u015fiya sekiz ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde otuz bir y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131.\n34:2 RABbin g\u00f6z\u00fcnde do\u011fru olan\u0131 yapt\u0131. Sa\u011fa sola sapmadan atas\u0131 Davutun yollar\u0131n\u0131 izledi.\n34:3 Yo\u015fiya krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n sekizinci y\u0131l\u0131nda, daha gen\u00e7ken, atas\u0131 Davutun Tanr\u0131s\u0131na y\u00f6nelmeye ba\u015flad\u0131. Krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n on ikinci y\u0131l\u0131nda da Yahuda ve Yeru\u015falimi puta tap\u0131lan yerlerden, A\u015fera putlar\u0131ndan, oyma ve d\u00f6kme putlardan ar\u0131nd\u0131rmaya ba\u015flad\u0131.\n34:4 Yo\u015fiyan\u0131n g\u00f6zetiminde Baallar\u0131n sunaklar\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131r\u0131p \u00fczerlerindeki buhur sunaklar\u0131n\u0131 par\u00e7alatt\u0131. A\u015fera putlar\u0131n\u0131, oyma ve d\u00f6kme putlar\u0131 da par\u00e7alay\u0131p ezdikten sonra tozlar\u0131n\u0131 onlara kurban sunanlar\u0131n mezarlar\u0131na serpti.\n34:5 K\u00e2hinlerin kemiklerini kendi sunaklar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde yakt\u0131. B\u00f6ylece Yahuda ve Yeru\u015falimi ar\u0131nd\u0131rd\u0131.\n34:6 Naftaliye dek Mana\u015f\u015fe, Efrayim ve \u015eimon oymaklar\u0131n\u0131n kentleriyle \u00e7evredeki y\u0131k\u0131nt\u0131larda bulunan\n34:7 sunaklar\u0131, A\u015fera putlar\u0131n\u0131 y\u0131kt\u0131; toz haline gelinceye dek putlar\u0131 ezdi. \u0130srail \u00fclkesinin her yan\u0131ndaki buhur sunaklar\u0131n\u0131 parampar\u00e7a etti. Sonra Yeru\u015falime d\u00f6nd\u00fc.\n34:8 Yo\u015fiya \u00fclkeyi ve tap\u0131na\u011f\u0131 ar\u0131nd\u0131rd\u0131ktan sonra, krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n on sekizinci y\u0131l\u0131nda Asalya o\u011flu \u015eafan\u0131, kent y\u00f6neticisi Maaseyay\u0131 ve Yoahaz o\u011flu devlet tarih\u00e7isi Yoah\u0131 Tanr\u0131s\u0131 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 onarmaya g\u00f6nderdi.\n34:9 Bunlar Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131na getirilen paralar\u0131 g\u00f6t\u00fcr\u00fcp Ba\u015fk\u00e2hin Hilkiyaya verdiler. Kap\u0131 n\u00f6bet\u00e7ileri olan Levililer bu paray\u0131 Mana\u015f\u015fe ve Efrayim halk\u0131ndan, \u0130srailin geri kalan\u0131ndan, b\u00fct\u00fcn Yahudal\u0131larla Benyaminlilerden, Yeru\u015falimde ya\u015fayanlardan toplam\u0131\u015flard\u0131.\n34:10 Paralar\u0131 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki i\u015flerin ba\u015f\u0131nda bulunan denet\u00e7ilere verdiler. Onlar da tap\u0131na\u011f\u0131 yenileme ve onarma i\u015finde \u00e7al\u0131\u015fan i\u015f\u00e7ilere \u00f6dediler.\n34:11 Yontma ta\u015f, Yahuda krallar\u0131n\u0131n y\u0131k\u0131lmaya terk etti\u011fi yap\u0131lar\u0131n kiri\u015f ve ba\u011flant\u0131 yerlerinin onar\u0131m\u0131 i\u00e7in kereste almalar\u0131 i\u00e7in marangozlara, yap\u0131c\u0131lara \u00f6deme yap\u0131ld\u0131.\n34:12 \u00c7al\u0131\u015fanlar i\u015fi \u00f6zenle yapt\u0131lar. Ba\u015flar\u0131nda y\u00f6netici olarak Levililerden \u015fu denet\u00e7iler vard\u0131: Merari boyundan Yahatla Ovadya, Kehat boyundan Zekeriyayla Me\u015fullam. \u00c7alg\u0131 \u00e7almakta usta olan Levililer y\u00fck ta\u015f\u0131yan i\u015f\u00e7ilerin sorumlulu\u011funu ald\u0131lar ve her i\u015fi yapan i\u015f\u00e7ileri denetlediler. Levililerden baz\u0131lar\u0131 da yazman, g\u00f6revli, kap\u0131 n\u00f6bet\u00e7isi olarak \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar.\n34:14 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na getirilen paray\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131rlarken, K\u00e2hin Hilkiya Musa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla verilmi\u015f olan RABbin Yasa Kitab\u0131n\u0131 buldu.\n34:15 Yazman \u015eafana, \u2039\u2039RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda Yasa Kitab\u0131n\u0131 buldum\u203a\u203a diyerek kitab\u0131 ona verdi.\n34:16 \u015eafan kitab\u0131 krala g\u00f6t\u00fcrerek, \u2039\u2039G\u00f6revlilerin kendilerine verilen her i\u015fi yap\u0131yorlar\u203a\u203a diye haber verdi,\n34:17 \u2039\u2039RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki paralar\u0131 al\u0131p denet\u00e7ilerle i\u015f\u00e7ilere verdiler.\u203a\u203a\n34:18 Ard\u0131ndan, \u2039\u2039K\u00e2hin Hilkiya bana bir kitap verdi\u203a\u203a diyerek kitab\u0131 krala okudu.\n34:19 Kral Kutsal Yasadaki s\u00f6zleri duyunca giysilerini y\u0131rtt\u0131.\n34:20 Hilkiyaya, \u015eafan o\u011flu Ahikama, Mika o\u011flu Avdona, Yazman \u015eafana ve kendi \u00f6zel g\u00f6revlisi Asayaya \u015f\u00f6yle buyurdu:\n34:21 \u2039\u2039Gidin, bulunan bu kitab\u0131n s\u00f6zleri hakk\u0131nda benim i\u00e7in de, \u0130srail ve Yahuda halk\u0131n\u0131n geri kalan\u0131 i\u00e7in de RABbe dan\u0131\u015f\u0131n. RABbin bize kar\u015f\u0131 alevlenen \u00f6fkesi b\u00fcy\u00fckt\u00fcr. \u00c7\u00fcnk\u00fc atalar\u0131m\u0131z RABbin s\u00f6z\u00fcne kulak asmad\u0131lar, bu kitapta yaz\u0131lanlara uymad\u0131lar.\u203a\u203a\n34:22 Hilkiya ile kral\u0131n g\u00f6nderdi\u011fi adamlar var\u0131p tap\u0131naktaki giysilerin n\u00f6bet\u00e7isi Hasra o\u011flu Tokhat o\u011flu \u015eallumun kar\u0131s\u0131 Peygamber Huldaya dan\u0131\u015ft\u0131lar. Hulda Yeru\u015falimde, \u0130kinci Mahallede oturuyordu.\n34:23 Hulda onlara \u015f\u00f6yle dedi: \u2039\u2039\u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RAB, \u2039Sizi bana g\u00f6nderen adama \u015funlar\u0131 s\u00f6yleyin\u203a diyor:\n34:24 \u2039Yahuda Kral\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde okunan kitapta yaz\u0131l\u0131 b\u00fct\u00fcn lanetleri, felaketi buraya da, burada ya\u015fayan halk\u0131n ba\u015f\u0131na da getirece\u011fim.\n34:25 Beni terk ettikleri, elleriyle yapt\u0131klar\u0131 ba\u015fka ilahlara buhur yak\u0131p beni k\u0131zd\u0131rd\u0131klar\u0131 i\u00e7in buraya kar\u015f\u0131 \u00f6fkem alevlenecek ve s\u00f6nmeyecek.\u203a\n34:26 \u2039\u2039RABbe dan\u0131\u015fmak i\u00e7in sizi g\u00f6nderen Yahuda Kral\u0131na \u015f\u00f6yle deyin: \u2039\u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RAB duydu\u011fun s\u00f6zlere ili\u015fkin diyor ki:\n34:27 Madem buras\u0131 ve burada ya\u015fayanlarla ilgili s\u00f6zlerimi duyunca y\u00fcre\u011fin yumu\u015fad\u0131, kendini al\u00e7altt\u0131n, evet, \u00f6n\u00fcmde kendini al\u00e7altt\u0131n, giysilerini y\u0131rt\u0131p huzurumda a\u011flad\u0131n, ben de yalvar\u0131\u015f\u0131n\u0131 i\u015fittim. B\u00f6yle diyor RAB.\n34:28 Seni atalar\u0131na kavu\u015fturaca\u011f\u0131m, esenlik i\u00e7inde mezar\u0131na g\u00f6m\u00fcleceksin. Buraya ve burada ya\u015fayanlara getirece\u011fim b\u00fcy\u00fck felaketi g\u00f6rmeyeceksin.\u203a \u203a\u203a Hilkiya ile yan\u0131ndakiler bu s\u00f6zleri krala ilettiler.\n34:29 Kral Yo\u015fiya haber g\u00f6nderip Yahuda ve Yeru\u015falimin b\u00fct\u00fcn ileri gelenlerini toplad\u0131.\n34:30 Sonra Yahudal\u0131lar, Yeru\u015falimde ya\u015fayanlar, k\u00e2hinler, Levililer, b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck herkesle birlikte RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131na \u00e7\u0131kt\u0131. RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda bulunmu\u015f olan Antla\u015fma Kitab\u0131n\u0131 ba\u015ftan sona kadar herkesin duyaca\u011f\u0131 bi\u00e7imde okudu.\n34:31 \u00d6zel yerinde durarak RABbin yolunu izleyece\u011fine, buyruklar\u0131n\u0131, \u00f6\u011f\u00fctlerini, kurallar\u0131n\u0131 candan ve y\u00fcrekten uygulayaca\u011f\u0131na, bu kitapta yaz\u0131l\u0131 antla\u015fman\u0131n ko\u015fullar\u0131n\u0131 yerine getirece\u011fine ili\u015fkin RABbin huzurunda antla\u015fma yapt\u0131.\n34:32 Sonra oradaki Yeru\u015falim ve Benyamin halk\u0131na bu antla\u015fmaya ba\u011fl\u0131 kalacaklar\u0131na ili\u015fkin ant i\u00e7irtti. Yeru\u015falimde ya\u015fayanlar Tanr\u0131n\u0131n, atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131n\u0131n antla\u015fmas\u0131na ba\u011fl\u0131 kald\u0131lar.\n34:33 Yo\u015fiya \u0130srail topraklar\u0131ndan b\u00fct\u00fcn i\u011fren\u00e7 putlar\u0131 kald\u0131rtt\u0131. \u0130srail'de kalan halk\u0131n Tanr\u0131lar\u0131 RAB'be kulluk etmelerini sa\u011flad\u0131. Kral ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece halk atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RAB'bin ard\u0131nca y\u00fcr\u00fcmekten vazge\u00e7medi.\n35:1 Yo\u015fiya Yeru\u015falimde RAB i\u00e7in F\u0131s\u0131h Bayram\u0131n\u0131 kutlad\u0131. Birinci ay\u0131n on d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc g\u00fcn\u00fc F\u0131s\u0131h kurban\u0131 kesildi.\n35:2 Yo\u015fiya k\u00e2hinleri g\u00f6revlerine atayarak RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131nda hizmet etmeleri i\u00e7in y\u00fcreklendirdi.\n35:3 B\u00fct\u00fcn \u0130srail halk\u0131n\u0131 e\u011fiten RABbe adanm\u0131\u015f Levililere, \u2039\u2039Kutsal sand\u0131\u011f\u0131 \u0130srail Kral\u0131 Davut o\u011flu S\u00fcleyman\u0131n yapt\u0131rd\u0131\u011f\u0131 tap\u0131na\u011fa koyun\u203a\u203a dedi, \u2039\u2039Bundan b\u00f6yle onu omuzlar\u0131n\u0131z\u0131n \u00fczerinde ta\u015f\u0131mayacaks\u0131n\u0131z. \u015eimdi Tanr\u0131n\u0131z RABbe ve halk\u0131 \u0130sraile hizmet edin.\n35:4 \u0130srail Kral\u0131 Davutla o\u011flu S\u00fcleyman\u0131n yaz\u0131l\u0131 d\u00fczeni uyar\u0131nca, boylar\u0131n\u0131za, b\u00f6l\u00fcklerinize g\u00f6re haz\u0131rlan\u0131n.\n35:5 Karde\u015fleriniz olan halk\u0131n boylar\u0131na ba\u011fl\u0131 b\u00f6l\u00fcklere yard\u0131m etmek \u00fczere siz Levililer tak\u0131mlar halinde kutsal yerde durun.\n35:6 Kendinizi kutsay\u0131n ve RABbin Musa arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla buyurdu\u011fu gibi F\u0131s\u0131h kurbanlar\u0131n\u0131 kesip karde\u015fleriniz i\u00e7in haz\u0131rlay\u0131n.\u203a\u203a\n35:7 Yo\u015fiya F\u0131s\u0131h kurban\u0131n\u0131 sunmalar\u0131 i\u00e7in oradaki halka s\u00fcr\u00fcs\u00fcnden otuz bin kuzuyla o\u011flak, \u00fc\u00e7 bin de s\u0131\u011f\u0131r ba\u011f\u0131\u015flad\u0131.\n35:8 Kral\u0131n \u00f6nderleri de halka, k\u00e2hinlere ve Levililere g\u00f6n\u00fclden ba\u011f\u0131\u015fta bulundular. Tanr\u0131 Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131n y\u00f6neticileri olan Hilkiya, Zekeriya, Yehiel de F\u0131s\u0131h kurban\u0131 olarak k\u00e2hinlere iki bin alt\u0131 y\u00fcz kuzuyla o\u011flak, \u00fc\u00e7 y\u00fcz s\u0131\u011f\u0131r verdiler.\n35:9 Konanya, karde\u015fleri \u015eemaya ile Netanel, Levililerin \u00f6nderleri Ha\u015favya, Yeiel ve Yozavat da F\u0131s\u0131h kurban\u0131 olarak Levililere be\u015f bin kuzuyla o\u011flak, be\u015f y\u00fcz de s\u0131\u011f\u0131r ba\u011f\u0131\u015flad\u0131lar.\n35:10 Hizmetle ilgili haz\u0131rl\u0131klar tamamlan\u0131nca, kral\u0131n buyru\u011fu uyar\u0131nca k\u00e2hinlerle b\u00f6l\u00fcklerine g\u00f6re Levililer yerlerini ald\u0131lar.\n35:11 F\u0131s\u0131h kurbanlar\u0131 kesildi. K\u00e2hinler kendilerine verilen kan\u0131 suna\u011f\u0131n \u00fczerine d\u00f6kt\u00fcler; Levililer de hayvanlar\u0131n derisini y\u00fczd\u00fcler.\n35:12 Musan\u0131n kitab\u0131nda yaz\u0131lanlar uyar\u0131nca, RABbe sunsunlar diye yakmal\u0131k sunular halk boylar\u0131n\u0131n b\u00f6l\u00fcklerine verilmek \u00fczere bir yana koyuldu. S\u0131\u011f\u0131rlara da ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapt\u0131lar.\n35:13 Kural uyar\u0131nca, F\u0131s\u0131h kurbanlar\u0131n\u0131 ate\u015fte k\u0131zartt\u0131lar; kutsal sunular\u0131 da tencerelerde, kazanlarda, tavalarda ha\u015flay\u0131p \u00e7abucak halka da\u011f\u0131tt\u0131lar.\n35:14 Bundan sonra Levililer hem kendileri, hem de k\u00e2hinler ad\u0131na haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131lar. \u00c7\u00fcnk\u00fc Harun soyundan k\u00e2hinler ak\u015fam ge\u00e7 vakte kadar yakmal\u0131k sunu ve ya\u011f sunmakla u\u011fra\u015f\u0131yorlard\u0131. Bu nedenle Levililer hem kendileri, hem de Harun soyundan gelen k\u00e2hinler i\u00e7in haz\u0131rl\u0131k yapt\u0131lar.\n35:15 Asaf soyundan gelen ezgiciler Davut, Asaf, Heman ve kral\u0131n bilicisi Yedutunun buyru\u011fu uyar\u0131nca yerlerinde durdular. Kap\u0131 n\u00f6bet\u00e7ileri de g\u00f6revlerini b\u0131rakmak zorunda kalmad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar i\u00e7in haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131 karde\u015fleri Levililer yapm\u0131\u015ft\u0131.\n35:16 B\u00f6ylece o g\u00fcn Kral Yo\u015fiyan\u0131n buyru\u011fu do\u011frultusunda F\u0131s\u0131h Bayram\u0131n\u0131 kutlamak ve RABbin suna\u011f\u0131 \u00fczerinde yakmal\u0131k sunular sunmak i\u00e7in RABbin hizmetiyle ilgili b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar tamamland\u0131.\n35:17 O g\u00fcn orada bulunan \u0130srail halk\u0131 F\u0131s\u0131h Bayram\u0131n\u0131 kutlad\u0131. Mayas\u0131z Ekmek Bayram\u0131n\u0131 da yedi g\u00fcn boyunca kutlad\u0131lar.\n35:18 Peygamber Samuelin d\u00f6neminden bu yana, \u0130srailde b\u00f6yle bir F\u0131s\u0131h Bayram\u0131 kutlanmam\u0131\u015ft\u0131. Hi\u00e7bir \u0130srail kral\u0131 da Yo\u015fiyan\u0131n, k\u00e2hinlerin, Levililerin, b\u00fct\u00fcn Yahuda halk\u0131yla oradaki \u0130sraillilerin ve Yeru\u015falimde ya\u015fayanlar\u0131n kutlad\u0131\u011f\u0131 gibi bir F\u0131s\u0131h Bayram\u0131 kutlamam\u0131\u015ft\u0131.\n35:19 Bu F\u0131s\u0131h Bayram\u0131 Yo\u015fiyan\u0131n krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n on sekizinci y\u0131l\u0131nda kutland\u0131.\n35:20 Yo\u015fiyan\u0131n tap\u0131na\u011f\u0131 d\u00fczenlemesinden sonra, M\u0131s\u0131r Kral\u0131 Neko sava\u015fmak \u00fczere F\u0131rat k\u0131y\u0131s\u0131ndaki Karkam\u0131\u015fa y\u00fcr\u00fcd\u00fc. Yo\u015fiya da onunla sava\u015fmak i\u00e7in yola \u00e7\u0131kt\u0131.\n35:21 Ama Neko ulaklar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u015fu haberi g\u00f6nderdi: \u2039\u2039Benimle senin aranda bir anla\u015fmazl\u0131k yok, ey Yahuda Kral\u0131! Bug\u00fcn sana de\u011fil, sava\u015f a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m \u00fclkeye kar\u015f\u0131 sava\u015fmaya geldim. Tanr\u0131 ivedi davranmam\u0131 buyurdu. Benden yana olan Tanr\u0131dan sak\u0131n. Yoksa seni yok eder!\u203a\u203a\n35:22 Ne var ki, Yo\u015fiya onunla sava\u015fmaktan vazge\u00e7medi\u011fi gibi, Tanr\u0131n\u0131n Neko arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6zlere de ald\u0131r\u0131\u015f etmedi. K\u0131l\u0131k de\u011fi\u015ftirip Megiddo Ovas\u0131nda Neko ile sava\u015fmak \u00fczere yola \u00e7\u0131kt\u0131.\n35:23 Ok\u00e7ular Kral Yo\u015fiyay\u0131 vurunca, kral g\u00f6revlilerine, \u2039\u2039Beni buradan g\u00f6t\u00fcr\u00fcn, a\u011f\u0131r yaral\u0131y\u0131m!\u203a\u203a dedi.\n35:24 G\u00f6revlileri onu sava\u015f arabas\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131p kendisine ait ba\u015fka bir arabaya koyarak Yeru\u015falime g\u00f6t\u00fcrd\u00fcler. Yo\u015fiya \u00f6ld\u00fc ve atalar\u0131n\u0131n mezarl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6m\u00fcld\u00fc. B\u00fct\u00fcn Yahuda ve Yeru\u015falim halk\u0131 onun i\u00e7in yas tuttu.\n35:25 Yeremya Yo\u015fiya i\u00e7in bir a\u011f\u0131t yazd\u0131. Kad\u0131n, erkek b\u00fct\u00fcn ozanlar bug\u00fcne dek a\u011f\u0131tlar\u0131nda Yo\u015fiyay\u0131 anarlar. \u0130srailde bir gelenek haline gelen bu a\u011f\u0131tlar A\u011f\u0131tlar Kitab\u0131nda yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n35:26 Yo\u015fiyan\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, RABbin Yasas\u0131nda yaz\u0131lanlara uygun ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131,\n35:27 uygulamalar\u0131, ba\u015f\u0131ndan sonuna dek \u0130srail ve Yahuda krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r.\n36:1 Yahuda halk\u0131 babas\u0131 Yo\u015fiyan\u0131n yerine o\u011flu Yehoahaz\u0131 Yeru\u015falime kral yapt\u0131.\n36:2 Yehoahaz yirmi \u00fc\u00e7 ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde \u00fc\u00e7 ay krall\u0131k yapt\u0131.\n36:3 M\u0131s\u0131r Kral\u0131 Neko Yeru\u015falimde onu tahttan indirerek \u00fclke halk\u0131n\u0131 y\u00fcz talant g\u00fcm\u00fc\u015f ve bir talant alt\u0131n \u00f6demekle y\u00fck\u00fcml\u00fc k\u0131ld\u0131. Yehoahaz\u0131n a\u011fabeyi Elyakimi de Yahudayla Yeru\u015falim Kral\u0131 yapt\u0131 ve ad\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirip Yehoyakim koydu. Sonra karde\u015fi Yehoahaz\u0131 al\u0131p M\u0131s\u0131ra d\u00f6nd\u00fc.\n36:5 Yehoyakim yirmi be\u015f ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde on bir y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131. Tanr\u0131s\u0131 RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131.\n36:6 Yehoyakime sald\u0131ran Babil Kral\u0131 Nebukadnessar Babile g\u00f6t\u00fcrmek i\u00e7in onu tun\u00e7 zincirlerle ba\u011flad\u0131.\n36:7 RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki baz\u0131 e\u015fyalar\u0131 da al\u0131p Babilde kendi tap\u0131na\u011f\u0131na yerle\u015ftirdi.\n36:8 Yehoyakimin yapt\u0131\u011f\u0131 \u00f6b\u00fcr i\u015fler, i\u011fren\u00e7likleri, onunla ilgili a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan k\u00f6t\u00fcl\u00fckler \u0130srail ve Yahuda krallar\u0131n\u0131n tarihinde yaz\u0131l\u0131d\u0131r. Yerine o\u011flu Yehoyakin kral oldu.\n36:9 Yehoyakin on sekiz ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde \u00fc\u00e7 ay on g\u00fcn krall\u0131k yapt\u0131. O da RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131.\n36:10 \u0130lkbaharda Kral Nebukadnessar onu ve RABbin Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki baz\u0131 de\u011ferli e\u015fyalar\u0131 Babile getirtti. Yehoyakinin yerine akrabas\u0131 Sidkiyay\u0131 Yahuda ve Yeru\u015falim Kral\u0131 yapt\u0131.\n36:11 Sidkiya yirmi bir ya\u015f\u0131nda kral oldu ve Yeru\u015falimde on bir y\u0131l krall\u0131k yapt\u0131.\n36:12 Tanr\u0131s\u0131 RABbin g\u00f6z\u00fcnde k\u00f6t\u00fc olan\u0131 yapt\u0131. RABbin s\u00f6z\u00fcn\u00fc bildiren Peygamber Yeremyan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc davranmad\u0131.\n36:13 Sidkiya Tanr\u0131 ad\u0131yla kendisine ba\u011fl\u0131 kalaca\u011f\u0131na ant i\u00e7iren Kral Nebukadnessara kar\u015f\u0131 ayakland\u0131. \u0130srailin Tanr\u0131s\u0131 RABbe d\u00f6nmemek i\u00e7in direnerek inat etti.\n36:14 \u00dcstelik k\u00e2hinlerin ve halk\u0131n \u00f6nderleri de \u00f6teki uluslar\u0131n i\u011fren\u00e7 t\u00f6relerine uyarak ihanetlerini gitgide art\u0131rd\u0131lar ve RABbin Yeru\u015falimde kutsal k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 kirlettiler.\n36:15 Atalar\u0131n\u0131n Tanr\u0131s\u0131 RAB, halk\u0131na ve konutuna ac\u0131d\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in onlar\u0131 ulaklar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla defalarca uyard\u0131.\n36:16 Ama onlar Tanr\u0131n\u0131n ulaklar\u0131yla alay ederek s\u00f6zlerini k\u00fc\u00e7\u00fcmsediler, peygamberlerini a\u015fa\u011f\u0131lad\u0131lar. Sonunda RABbin halk\u0131na kar\u015f\u0131 \u00f6fkesi kurtulu\u015f yolu b\u0131rakmayacak kadar alevlendi.\n36:17 RAB Kildan Kral\u0131n\u0131 onlar\u0131n \u00fczerine sald\u0131rtt\u0131. Kildani ordusu gen\u00e7lerini tap\u0131nakta k\u0131l\u0131\u00e7tan ge\u00e7irdi. Ne delikanl\u0131ya, ne gen\u00e7 k\u0131za, ne ya\u015fl\u0131ya, ne aksa\u00e7l\u0131ya ac\u0131d\u0131. RAB hepsini Kildan Kral\u0131n\u0131n eline teslim etti.\n36:18 Kral, RAB Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck b\u00fct\u00fcn e\u015fyalar\u0131, tap\u0131na\u011f\u0131n, Yahuda Kral\u0131n\u0131n ve \u00f6nderlerinin hazinelerini Babile ta\u015f\u0131tt\u0131.\n36:19 Tanr\u0131n\u0131n Tap\u0131na\u011f\u0131n\u0131 ate\u015fe verdiler, Yeru\u015falim surlar\u0131n\u0131 y\u0131k\u0131p b\u00fct\u00fcn saraylar\u0131 yakt\u0131lar, de\u011ferli olan her\u015feyi yok ettiler.\n36:20 Kildan Kral\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7tan kurtulanlar\u0131 Babile s\u00fcrd\u00fc. Bunlar Pers krall\u0131\u011f\u0131 egemen oluncaya dek onun ve o\u011fullar\u0131n\u0131n k\u00f6leleri olarak ya\u015fad\u0131lar.\n36:21 B\u00f6ylece RABbin Yeremya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla s\u00f6yledi\u011fi s\u00f6z yerine geldi: \u2039\u2039\u00dclke tutulmayan \u015eabat y\u0131llar\u0131n\u0131 tamamlay\u0131ncaya, yetmi\u015f y\u0131l doluncaya kadar \u0131ss\u0131z kal\u0131p dinlenecek.\u203a\u203a topraklar\u0131n\u0131 bir y\u0131l dinlendirmesini buyurdu. Halk buna uymad\u0131 (bkz. Lev.26:33-35; Yer.25:8-11).\n36:22 Pers Kral\u0131 Kore\u015fin krall\u0131\u011f\u0131n\u0131n birinci y\u0131l\u0131nda RAB, Yeremya arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bildirdi\u011fi s\u00f6z\u00fc yerine getirmek amac\u0131yla, Pers Kral\u0131 Kore\u015fi harekete ge\u00e7irdi. Kore\u015f y\u00f6netimi alt\u0131ndaki b\u00fct\u00fcn halklara \u015fu yaz\u0131l\u0131 bildiriyi duyurdu:\n36:23 \u2039\u2039Pers Kral\u0131 Kore\u015f \u015f\u00f6yle diyor: \u2039G\u00f6klerin Tanr\u0131s\u0131 RAB yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn b\u00fct\u00fcn krall\u0131klar\u0131n\u0131 bana verdi. Beni Yahuda'daki Yeru\u015falim Kenti'nde kendisi i\u00e7in bir tap\u0131nak yapmakla g\u00f6revlendirdi. Aran\u0131zda O'nun halk\u0131ndan kim varsa oraya gitsin. Tanr\u0131s\u0131 RAB onunla olsun!\u203a \u203a\u203a","title":"Turkish Bible: 2 Chronicles","type":"page"}
