{"collection":"Bible & Christianity","html_url":"https://unchartedknowledge.5gfusion.net/browse/bib/wb/trk/pro.htm","path":"bib/wb/trk/pro.htm","source_url":"https://sacred-texts.com/bib/wb/trk/pro.htm","text":"1:1 Davut o\u011flu \u0130srail Kral\u0131 S\u00fcleyman\u0131n \u00f6zdeyi\u015fleri:\n1:2\u00a0Bu \u00f6zdeyi\u015fler, bilgeli\u011fe ve terbiyeye ula\u015fmak,\nAk\u0131ll\u0131ca s\u00f6zleri anlamak,\n1:3\u00a0Ba\u015far\u0131ya g\u00f6t\u00fcren terbiyeyi edinip\nDo\u011fru, hakl\u0131 ve adil olan\u0131 yapmak,\n1:4\u00a0Saf ki\u015fiyi ihtiyatl\u0131,\nGen\u00e7 adam\u0131 bilgili ve sa\u011fg\u00f6r\u00fcl\u00fc k\u0131lmak i\u00e7indir.\n1:5\u00a0\u00d6zdeyi\u015flerle benzetmeleri,\nBilgelerin s\u00f6zleriyle bilmecelerini anlamak i\u00e7in\nBilge ki\u015fi dinlesin ve kavray\u0131\u015f\u0131n\u0131 art\u0131rs\u0131n,\nAk\u0131ll\u0131 ki\u015fi ya\u015fam h\u00fcneri kazans\u0131n.\n1:7\u00a0RAB korkusudur bilginin temeli.\nAhmaklarsa bilgeli\u011fi ve terbiyeyi k\u00fc\u00e7\u00fcmser.\n1:8\u00a0O\u011flum, baban\u0131n uyar\u0131lar\u0131na kulak ver,\nAnnenin \u00f6\u011frettiklerinden ayr\u0131lma.\n1:9\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar ba\u015f\u0131n i\u00e7in sevimli bir \u00e7elenk,\nBoynun i\u00e7in gerdanl\u0131k olacakt\u0131r.\n1:10 O\u011flum, seni ayartmaya \u00e7al\u0131\u015fan g\u00fcnahk\u00e2rlara teslim olma.\n1:11\u00a0\u015e\u00f6yle diyebilirler:\n\u2039\u2039Bizimle gel,\nAdam \u00f6ld\u00fcrmek i\u00e7in pusuya yatal\u0131m,\nZevk u\u011fruna masum ki\u015fileri tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrelim.\n1:12\u00a0Onlar\u0131 \u00f6l\u00fcler diyar\u0131 gibi diri diri,\n\u00d6l\u00fcm \u00e7ukuruna inenler gibi\nB\u00fct\u00fcn\u00fcyle yutal\u0131m.\n1:13\u00a0Bir s\u00fcr\u00fc de\u011ferli mal ele ge\u00e7irir,\nEvlerimizi ganimetle doldururuz.\n1:14\u00a0Gel, sen de bize kat\u0131l,\nTek bir kesemiz olacak.\u203a\u203a\n1:15\u00a0O\u011flum, b\u00f6yleleriyle gitme,\nOnlar\u0131n tuttu\u011fu yoldan uzak dur.\n1:16\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc ayaklar\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe ko\u015far,\n\u00c7ekinmeden kan d\u00f6kerler.\n1:17 Ku\u015flar\u0131n g\u00f6z\u00fc \u00f6n\u00fcnde a\u011f sermek bo\u015funad\u0131r.\n1:18\u00a0Ba\u015fkas\u0131na pusu kuran kendi kurdu\u011fu pusuya d\u00fc\u015fer.\nYaln\u0131z kendi can\u0131d\u0131r tuza\u011fa d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc.\n1:19\u00a0Haks\u0131z kazanca d\u00fc\u015fk\u00fcn olanlar\u0131n sonu b\u00f6yledir.\nBu d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck onlar\u0131 canlar\u0131ndan eder.\n1:20\u00a0Bilgelik d\u0131\u015far\u0131da y\u00fcksek sesle hayk\u0131r\u0131yor,\nMeydanlarda sesleniyor.\n1:21\u00a0Kalabal\u0131k sokak ba\u015flar\u0131nda ba\u011f\u0131r\u0131yor,\nKentin giri\u015f kap\u0131lar\u0131nda s\u00f6zlerini duyuruyor:\n1:22\u00a0\u2039\u2039Ey budalalar, budalal\u0131\u011f\u0131 ne zamana dek seveceksiniz?\nAlayc\u0131lar ne zamana dek alay etmekten zevk alacak?\nAk\u0131ls\u0131zlar ne zamana dek bilgiden nefret edecek?\n1:23\u00a0Uyard\u0131\u011f\u0131mda yola gelin, o zaman size y\u00fcre\u011fimi a\u00e7ar,\nS\u00f6zlerimi anlaman\u0131za yard\u0131m ederim.\n1:24\u00a0Ama sizi \u00e7a\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131m zaman beni reddettiniz.\nElimi uzatt\u0131m, umursayan olmad\u0131.\n1:25\u00a0Duymazl\u0131ktan geldiniz b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011f\u00fctlerimi,\nUyar\u0131lar\u0131m\u0131 duymak istemediniz.\n1:26\u00a0Bu y\u00fczden ben de felaketinize sevinece\u011fim.\nBelaya u\u011frad\u0131\u011f\u0131n\u0131zda,\nBela \u00fczerinize bir f\u0131rt\u0131na gibi geldi\u011finde,\nBir kas\u0131rga gibi geldi\u011finde felaketiniz,\nS\u0131k\u0131nt\u0131ya, kayg\u0131ya d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fczde,\nSizinle alay edece\u011fim.\n1:28\u00a0O zaman beni \u00e7a\u011f\u0131racaks\u0131n\u0131z,\nAma yan\u0131tlamayaca\u011f\u0131m.\nVar g\u00fcc\u00fcn\u00fczle arayacaks\u0131n\u0131z beni,\nAma bulamayacaks\u0131n\u0131z.\n1:29\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bilgiden nefret ettiniz.\nRABden korkmay\u0131 reddettiniz.\n1:30\u00a0\u00d6\u011f\u00fctlerimi istemediniz,\nUyar\u0131lar\u0131m\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc k\u00fc\u00e7\u00fcmsediniz.\n1:31\u00a0Bu nedenle tuttu\u011funuz yolun meyvesini yiyeceksiniz,\nKendi d\u00fczenbazl\u0131\u011f\u0131n\u0131za doyacaks\u0131n\u0131z.\n1:32\u00a0B\u00f6n adamlar d\u00f6nekliklerinin kurban\u0131 olacak.\nAk\u0131ls\u0131zlar kayg\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u0131n i\u00e7inde yok olup gidecek.\n1:33\u00a0Ama beni dinleyen g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015fayacak,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fckten korkmayacak, huzur bulacak.\u203a\u203a\n2:1\u00a0O\u011flum, bilgeli\u011fe kulak verip\nY\u00fcrekten akla y\u00f6nelerek\nS\u00f6zlerimi kabul eder,\nBuyruklar\u0131m\u0131 akl\u0131nda tutarsan,\n2:3\u00a0Evet, akl\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131r,\nOna g\u00f6n\u00fclden seslenirsen,\n2:4\u00a0G\u00fcm\u00fc\u015f ararcas\u0131na onu ararsan,\nOnu ararsan define arar gibi,\n2:5\u00a0RAB korkusunu anlar\nVe Tanr\u0131y\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131rs\u0131n.\n2:6\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bilgeli\u011fin kayna\u011f\u0131 RABdir.\nOnun a\u011fz\u0131ndan bilgi ve anlay\u0131\u015f \u00e7\u0131kar.\n2:7\u00a0Do\u011fru ki\u015fileri ba\u015far\u0131ya ula\u015ft\u0131r\u0131r,\nKalkan\u0131d\u0131r d\u00fcr\u00fcst ya\u015fayanlar\u0131n.\n2:8\u00a0Adil olanlar\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131 korur,\nSad\u0131k kullar\u0131n\u0131n yolunu g\u00f6zetir.\n2:9\u00a0O zaman anlars\u0131n her iyi yolu,\nNeyin do\u011fru, hakl\u0131 ve adil oldu\u011funu.\n2:10\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcre\u011fin bilgelikle dolacak,\nZevk alacaks\u0131n bilgiden.\n2:11\u00a0Sa\u011fg\u00f6r\u00fc sana bek\u00e7ilik edecek\nVe ak\u0131l seni koruyacak.\n2:12\u00a0Bunlar seni k\u00f6t\u00fc yoldan,\nAhlaks\u0131z\u0131n s\u00f6zlerinden kurtaracak.\n2:13\u00a0Onlar ki karanl\u0131k yollarda y\u00fcr\u00fcmek i\u00e7in\nDo\u011fru yoldan ayr\u0131l\u0131rlar.\n2:14\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck yapmaktan ho\u015flan\u0131r,\nZevk al\u0131rlar k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131s\u0131ndan.\n2:15\u00a0Yollar\u0131 dolamba\u00e7l\u0131,\nYa\u015fay\u0131\u015flar\u0131 \u00e7arp\u0131kt\u0131r.\n2:16\u00a0Bilgelik, gen\u00e7ken evlendi\u011fi e\u015fini terk eden,\nTanr\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde i\u00e7ti\u011fi and\u0131 unutan ahlaks\u0131z kad\u0131ndan,\nS\u00f6zleriyle yaltaklanan\nVefas\u0131z kad\u0131ndan seni kurtaracak.\n2:18\u00a0O kad\u0131n\u0131n evi insan\u0131 \u00f6l\u00fcme,\nYollar\u0131 \u00f6l\u00fclere g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n2:19\u00a0Ona gidenlerden hi\u00e7biri geri d\u00f6nmez,\nYa\u015fam yollar\u0131na eri\u015fmez.\n2:20\u00a0Bu nedenle sen iyilerin yolunda y\u00fcr\u00fc,\nDo\u011frular\u0131n izinden git.\n2:21\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fclkede ya\u015fayacak olan do\u011frulard\u0131r,\nD\u00fcr\u00fcst ki\u015filerdir orada kalacak olan.\n2:22\u00a0K\u00f6t\u00fcler \u00fclkeden s\u00fcr\u00fclecek,\nHainler s\u00f6k\u00fcl\u00fcp at\u0131lacak.\n3:1\u00a0O\u011flum, unutma \u00f6\u011frettiklerimi,\nAkl\u0131nda tut buyruklar\u0131m\u0131.\n3:2\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar \u00f6mr\u00fcn\u00fc uzatacak,\nYa\u015fam y\u0131llar\u0131n\u0131, esenli\u011fini art\u0131racakt\u0131r.\n3:3\u00a0Sevgiyi, sadakati hi\u00e7 yan\u0131ndan ay\u0131rma,\nBa\u011fla onlar\u0131 boynuna,\nYaz y\u00fcre\u011finin levhas\u0131na.\n3:4\u00a0B\u00f6ylece Tanr\u0131n\u0131n ve insanlar\u0131n g\u00f6z\u00fcnde\nBe\u011feni ve sayg\u0131nl\u0131k kazanacaks\u0131n.\n3:5\u00a0RABbe g\u00fcven b\u00fct\u00fcn y\u00fcre\u011finle,\nKendi akl\u0131na bel ba\u011flama.\n3:6\u00a0Yapt\u0131\u011f\u0131n her i\u015fte RABbi an,\nO senin yolunu d\u00fcze \u00e7\u0131kar\u0131r.\n3:7\u00a0Kendini bilge biri olarak g\u00f6rme,\nRABden kork, k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzak dur.\n3:8\u00a0B\u00f6ylece bedenin sa\u011fl\u0131k\nVe ferahl\u0131k bulur.\n3:9\u00a0Servetinle ve \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn turfandas\u0131yla\nRABbi onurland\u0131r.\n3:10\u00a0O zaman ambarlar\u0131n t\u0131ka basa dolar,\nTeknelerin yeni \u015farapla dolup ta\u015far.\n3:11\u00a0O\u011flum, RABbin terbiye edi\u015fini hafife alma,\nOnun azarlamas\u0131ndan usanma.\n3:12\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc RAB, o\u011flundan ho\u015fnut bir baba gibi,\nSevdi\u011fini azarlar.\n3:13\u00a0Bilgeli\u011fe eri\u015fene,\nAkl\u0131 bulana ne mutlu!\n3:14\u00a0G\u00fcm\u00fc\u015f kazanmaktansa onu kazanmak daha iyidir.\nOnun yarar\u0131 alt\u0131ndan daha \u00e7oktur.\n3:15\u00a0Daha de\u011ferlidir m\u00fccevherden,\nDileyece\u011fin hi\u00e7bir \u015fey onunla k\u0131yaslanamaz.\n3:16\u00a0Sa\u011f elinde uzun \u00f6m\u00fcr,\nSol elinde zenginlik ve onur vard\u0131r.\n3:17\u00a0Yollar\u0131 sevin\u00e7 yollar\u0131d\u0131r,\nEvet, b\u00fct\u00fcn yollar\u0131 esenli\u011fe \u00e7\u0131kar\u0131r.\n3:18\u00a0Bilgelik ya\u015fam a\u011fac\u0131d\u0131r ona sar\u0131lanlara,\nNe mutlu ona s\u0131ms\u0131k\u0131 tutunanlara!\n3:19\u00a0RAB d\u00fcnyan\u0131n temelini bilgelikle att\u0131,\nG\u00f6kleri ak\u0131ll\u0131ca yerle\u015ftirdi.\n3:20\u00a0Bilgisiyle enginler yar\u0131ld\u0131,\nBulutlar suyunu verdi.\n3:21\u00a0O\u011flum, sa\u011flam \u00f6\u011f\u00fcde, sa\u011fg\u00f6r\u00fcye tutun.\nSak\u0131n g\u00f6z\u00fcn\u00fc ay\u0131rma onlardan.\n3:22\u00a0Onlar sana ya\u015fam verecek\nVe boynuna g\u00fczel bir s\u00fcs olacak.\n3:23\u00a0O zaman g\u00fcvenlik i\u00e7inde yol al\u0131rs\u0131n,\nSendelemeden.\n3:24\u00a0Korkusuzca yatar,\nTatl\u0131 tatl\u0131 uyursun.\n3:25\u00a0Beklenmedik felaketten,\nYa da k\u00f6t\u00fclerin u\u011frad\u0131\u011f\u0131 y\u0131k\u0131mdan korkma.\n3:26\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc senin g\u00fcvencen RABdir,\nTuza\u011fa d\u00fc\u015fmekten seni O koruyacakt\u0131r.\n3:27\u00a0Elinden geldik\u00e7e,\n\u0130yili\u011fe hakk\u0131 olanlardan iyili\u011fi esirgeme.\n3:28\u00a0Elinde varken kom\u015funa,\n\u2039\u2039Bug\u00fcn git, yar\u0131n gel, o zaman veririm\u203a\u203a deme.\n3:29\u00a0Sana g\u00fcvenerek yan\u0131nda ya\u015fayan kom\u015funa\nK\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlama.\n3:30\u00a0Sana k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmemi\u015f biriyle\nYok yere \u00e7eki\u015fme.\n3:31\u00a0Zorba ki\u015fiye imrenme,\nOnun yollar\u0131ndan hi\u00e7birini se\u00e7me.\n3:32\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc RAB sapk\u0131nlardan tiksinir,\nAma do\u011frular\u0131n candan dostudur.\n3:33\u00a0RAB k\u00f6t\u00fclerin evini lanetler,\nDo\u011frular\u0131n oturdu\u011fu yeriyse kutsar.\n3:34\u00a0RAB alayc\u0131larla alay eder,\nAma al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fclere l\u00fctfeder.\n3:35\u00a0Bilge ki\u015filer onuru miras alacak,\nAk\u0131ls\u0131zlara yaln\u0131z utan\u00e7 kalacak.\n4:1\u00a0\u00c7ocuklar\u0131m, baban\u0131z\u0131n uyar\u0131lar\u0131na kulak verin.\nDikkat edin ki anlay\u0131\u015fl\u0131 olas\u0131n\u0131z.\n4:2\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc size iyi ders veriyorum,\nAyr\u0131lmay\u0131n \u00f6\u011fretti\u011fimden.\n4:3\u00a0Ben bir \u00e7ocukken babam\u0131n evinde,\nAnnemin k\u00f6rpecik tek yavrusuyken,\n4:4\u00a0Babam bana \u015funu \u00f6\u011fretti:\n\u2039\u2039S\u00f6ylediklerime y\u00fcrekten sar\u0131l,\nBuyruklar\u0131m\u0131 yerine getir ki ya\u015fayas\u0131n.\n4:5\u00a0Bilgeli\u011fi ve akl\u0131 sahiplen,\nS\u00f6ylediklerimi unutma, onlardan sapma.\n4:6\u00a0Bilgelikten ayr\u0131lma, o seni korur.\nSev onu, seni g\u00f6zetir.\n4:7\u00a0Bilgeli\u011fe ilk ad\u0131m onu sahiplenmektir.\nB\u00fct\u00fcn servetine mal olsa da akla sahip \u00e7\u0131k.\n4:8\u00a0Onu el \u00fcst\u00fcnde tut, o da seni y\u00fcceltecek,\nOna sar\u0131l\u0131rsan seni onurland\u0131racak.\n4:9\u00a0Ba\u015f\u0131na zarif bir \u00e7elenk,\nG\u00f6rkemli bir ta\u00e7 giydirecektir.\u203a\u203a\n4:10\u00a0Dinle o\u011flum, s\u00f6zlerimi benimse ki,\nUzas\u0131n \u00f6mr\u00fcn.\n4:11\u00a0Seni bilgelik yolunda e\u011fitir,\nDo\u011fru yollara y\u00f6neltirim.\n4:12\u00a0Ayaklar\u0131n tak\u0131lmadan y\u00fcr\u00fcr,\nS\u00fcr\u00e7meden ko\u015fars\u0131n.\n4:13\u00a0Ald\u0131\u011f\u0131n terbiyeye sar\u0131l, b\u0131rakma,\nOnu uygula, \u00e7\u00fcnk\u00fc odur ya\u015fam\u0131n.\n4:14\u00a0K\u00f6t\u00fclerin yoluna ayak basma,\nY\u00fcr\u00fcme al\u00e7aklar\u0131n yolunda,\n4:15\u00a0O yoldan sak\u0131n, yak\u0131n\u0131ndan bile ge\u00e7me,\nY\u00f6n\u00fcn\u00fc de\u011fi\u015ftirip ge\u00e7.\n4:16\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6t\u00fcl\u00fck etmedik\u00e7e uyuyamaz onlar,\nUykular\u0131 ka\u00e7ar sapt\u0131rmad\u0131k\u00e7a birilerini.\n4:17\u00a0Yedikleri ekmek k\u00f6t\u00fcl\u00fck,\n\u0130\u00e7tikleri \u015farap zorbal\u0131k \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr.\n4:18\u00a0Oysa do\u011frular\u0131n yolu \u015fafak \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 gibidir,\nGiderek \u00f6\u011fle g\u00fcne\u015finin parlakl\u0131\u011f\u0131na eri\u015fir.\n4:19\u00a0K\u00f6t\u00fclerin yoluysa zifiri karanl\u0131k gibidir,\nNeden t\u00f6kezlediklerini bilmezler.\n4:20\u00a0O\u011flum, s\u00f6zlerime dikkat et,\nDediklerime kulak ver.\n4:21\u00a0Akl\u0131ndan \u00e7\u0131kmas\u0131n bunlar,\nOnlar\u0131 y\u00fcre\u011finde sakla.\n4:22\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131 bulan i\u00e7in ya\u015fam,\nBedeni i\u00e7in \u015fifad\u0131r bunlar.\n4:23\u00a0Her \u015feyden \u00f6nce de y\u00fcre\u011fini koru,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc ya\u015fam ondan kaynaklan\u0131r.\n4:24\u00a0Yalan \u00e7\u0131kmas\u0131n a\u011fz\u0131ndan,\nUzak tut dudaklar\u0131n\u0131 sap\u0131k s\u00f6zlerden.\n4:25\u00a0G\u00f6zlerin hep ileriye baks\u0131n,\nDosdo\u011fru \u00f6n\u00fcne!\n4:26\u00a0Gidece\u011fin yolu d\u00fczle,\nO zaman b\u00fct\u00fcn i\u015flerin sa\u011flam olur.\n4:27\u00a0Sapma sa\u011fa sola,\nAya\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzak tut.\n5:1\u00a0O\u011flum, bilgeli\u011fime dikkat et,\nAk\u0131ll\u0131ca s\u00f6zlerime kulak ver.\n5:2\u00a0B\u00f6ylelikle her zaman sa\u011fg\u00f6r\u00fcl\u00fc olur,\nDudaklar\u0131nla bilgiyi korursun.\n5:3\u00a0Zina eden kad\u0131n\u0131n bal damlar dudaklar\u0131ndan,\nA\u011fz\u0131 daha yumu\u015fakt\u0131r zeytinya\u011f\u0131ndan.\n5:4\u00a0Ama sonu pelinotu kadar ac\u0131,\n\u0130ki a\u011f\u0131zl\u0131 k\u0131l\u0131\u00e7 kadar keskindir.\n5:5\u00a0Ayaklar\u0131 \u00f6l\u00fcme gider,\nAd\u0131mlar\u0131 \u00f6l\u00fcler diyar\u0131na ula\u015f\u0131r.\n5:6\u00a0Ya\u015fama giden yolu hi\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcnmez,\nYollar\u0131 dola\u015f\u0131kt\u0131r, ama fark\u0131nda de\u011fil.\n5:7\u00a0O\u011flum, \u015fimdi beni dinle,\nA\u011fz\u0131mdan \u00e7\u0131kan s\u00f6zlerden ayr\u0131lma.\n5:8\u00a0\u00d6yle kad\u0131nlardan uzak dur,\nYakla\u015fma evinin kap\u0131s\u0131na.\n5:9\u00a0Yoksa onurunu ba\u015fkalar\u0131na,\nY\u0131llar\u0131n\u0131 bir gaddara kapt\u0131r\u0131rs\u0131n.\n5:10\u00a0Var\u0131n\u0131 yo\u011funu yer bitirir yabanc\u0131lar,\nEme\u011fin ba\u015fka birinin evini bay\u0131nd\u0131r k\u0131lar.\n5:11\u00a0Ah \u00e7ekip inlersin \u00f6mr\u00fcn\u00fcn son g\u00fcnlerinde,\nEtinle bedenin t\u00fckendi\u011finde.\n5:12\u00a0\u2039\u2039E\u011fitilmekten neden bu kadar nefret ettim,\nY\u00fcre\u011fim uyar\u0131lar\u0131 neden \u00f6nemsemedi?\u203a\u203a dersin.\n5:13\u00a0\u2039\u2039\u00d6\u011fretmenlerimin s\u00f6z\u00fcn\u00fc dinlemedim,\nBeni e\u011fitenlere kulak vermedim.\n5:14\u00a0Halk\u0131n ve toplulu\u011fun aras\u0131nda\nTam bir y\u0131k\u0131m\u0131n e\u015fi\u011fine gelmi\u015fim.\u203a\u203a\n5:15\u00a0Suyu kendi sarn\u0131c\u0131ndan,\nKendi kuyunun kayna\u011f\u0131ndan i\u00e7.\n5:16\u00a0P\u0131narlar\u0131n sokaklar\u0131,\nAkarsular\u0131n meydanlar\u0131 m\u0131 sulamal\u0131?\n5:17\u00a0Yaln\u0131z senin olsun onlar,\nPayla\u015fma yabanc\u0131larla.\n5:18\u00a0\u00c7e\u015fmen bereketli olsun\nVe gen\u00e7ken evlendi\u011fin kar\u0131nla mutlu ol.\n5:19\u00a0Sevimli bir geyik, zarif bir ceylan gibi,\nHep seni doyursun memeleri.\nA\u015fk\u0131yla s\u00fcrekli co\u015f.\n5:20\u00a0O\u011flum, neden ahlaks\u0131z bir kad\u0131nla co\u015fas\u0131n,\nNeden ba\u015fka birinin kar\u0131s\u0131n\u0131 koynuna alas\u0131n?\n5:21\u00a0RAB insan\u0131n tuttu\u011fu yolu g\u00f6zler,\nAtt\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m\u0131 denetler.\n5:22\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fiyi kendi su\u00e7lar\u0131 ele verecek,\nG\u00fcnah\u0131n\u0131n kemendi k\u0131sk\u0131vrak ba\u011flayacak onu.\n5:23\u00a0A\u015f\u0131r\u0131 ahmakl\u0131\u011f\u0131 onu yoldan \u00e7\u0131karacak,\nTerbiyeyi umursamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in \u00f6lecek.\n6:1\u00a0O\u011flum, e\u011fer birine kefil oldunsa,\nOnun borcunu y\u00fcklendinse,\n6:2\u00a0D\u00fc\u015ft\u00fcnse tuza\u011fa kendi s\u00f6zlerinle,\nA\u011fz\u0131n\u0131n s\u00f6zleriyle yakaland\u0131nsa,\n6:3\u00a0O ki\u015finin eline d\u00fc\u015ft\u00fcn demektir.\nO\u011flum, \u015funu yap ve kendini kurtar:\nGit, yere kapan onun \u00f6n\u00fcnde,\nOna yalvar yakar.\n6:4\u00a0G\u00f6zlerine uyku girmesin,\nA\u011f\u0131rla\u015fmas\u0131n g\u00f6z kapaklar\u0131n.\n6:5\u00a0Avc\u0131n\u0131n elinden ceylan gibi,\nKu\u015fbaz\u0131n elinden ku\u015f gibi kurtar kendini.\n6:6\u00a0Ey tembel ki\u015fi, git, kar\u0131ncalara bak,\nOnlar\u0131n ya\u015fam\u0131ndan bilgelik \u00f6\u011fren.\n6:7 Ba\u015fkanlar\u0131, \u00f6nderleri ya da y\u00f6neticileri olmad\u0131\u011f\u0131 halde,\n6:8\u00a0Yaz\u0131n erzaklar\u0131n\u0131 biriktirirler,\nYiyeceklerini toplarlar bi\u00e7im mevsiminde.\n6:9\u00a0Ne zamana dek yatacaks\u0131n, ey tembel ki\u015fi?\nNe zaman kalkacaks\u0131n uykundan?\n6:10\u00a0\u2039\u2039Biraz kestireyim, biraz uyuklayay\u0131m,\nEllerimi kavu\u015fturup \u015f\u00f6yle bir uyuyay\u0131m\u203a\u203a demeye kalmadan,\n6:11\u00a0Yokluk bir haydut gibi,\nYoksulluk bir ak\u0131nc\u0131 gibi gelir \u00fczerine.\n6:12\u00a0A\u011fz\u0131nda yalanla dola\u015fan ki\u015fi,\nSoysuz ve fesat\u00e7\u0131d\u0131r.\n6:13\u00a0G\u00f6z k\u0131rpar, bir s\u00fcr\u00fc ayak oyunu,\nEl kol hareketleri yapar,\n6:14\u00a0Ahlaks\u0131z y\u00fcre\u011finde k\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlar,\n\u00c7eki\u015fmeler yarat\u0131r durmadan.\n6:15\u00a0Bu y\u00fczden ans\u0131z\u0131n y\u0131k\u0131ma u\u011frayacak,\nBirdenbire \u00e7aresizce yok olacak.\n6:16\u00a0RABbin nefret etti\u011fi alt\u0131 \u015fey,\n\u0130\u011frendi\u011fi yedi \u015fey vard\u0131r:\n6:17\u00a0Gururlu g\u00f6zler,\nYalanc\u0131 dil,\nSu\u00e7suz kan\u0131 d\u00f6ken eller,\n6:18\u00a0D\u00fczenbaz y\u00fcrek,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe se\u011firten ayaklar,\n6:19\u00a0Yalan soluyan yalanc\u0131 tan\u0131k\nVe karde\u015fler aras\u0131nda \u00e7eki\u015fme yaratan ki\u015fi.\n6:20\u00a0O\u011flum, baban\u0131n buyruklar\u0131na uy,\nAnnenin \u00f6\u011frettiklerinden ayr\u0131lma.\n6:21\u00a0Bunlar s\u00fcrekli y\u00fcre\u011finin ba\u011f\u0131 olsun,\nTak onlar\u0131 boynuna.\n6:22\u00a0Yolunda sana rehber olacak,\nSeni koruyacaklar yatt\u0131\u011f\u0131n zaman;\nS\u00f6yle\u015fecekler seninle uyand\u0131\u011f\u0131nda.\n6:23\u00a0Bu buyruklar sana \u00e7\u0131ra,\n\u00d6\u011fretilenler \u0131\u015f\u0131kt\u0131r.\nE\u011fitici uyar\u0131lar ya\u015fam yolunu g\u00f6sterir.\n6:24\u00a0Seni k\u00f6t\u00fc kad\u0131ndan,\nBa\u015fka birinin kar\u0131s\u0131n\u0131n yaltaklanan dilinden\nKoruyacak olan bunlard\u0131r.\n6:25\u00a0B\u00f6yle kad\u0131nlar\u0131n g\u00fczelli\u011fi seni ayartmas\u0131n,\nBak\u0131\u015flar\u0131 seni tutsak etmesin.\n6:26\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc fahi\u015fe y\u00fcz\u00fcnden insan bir lokma ekme\u011fe muhta\u00e7 kal\u0131r,\nBa\u015fkas\u0131n\u0131n kar\u0131s\u0131yla yatmak da ki\u015finin can\u0131na mal olur. kal\u0131r\u203a\u203a ya da \u2039\u2039\u00c7\u00fcnk\u00fc fahi\u015fenin \u00fccreti ancak bir somun ekmektir\u203a\u203a.\n6:27\u00a0\u0130nsan koynuna ate\u015f al\u0131r da,\nGiysisi yanmaz m\u0131?\n6:28\u00a0Korlar \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcr de,\nAyaklar\u0131 kavrulmaz m\u0131?\n6:29\u00a0Ba\u015fkas\u0131n\u0131n kar\u0131s\u0131yla yatan adam\u0131n durumu budur.\nB\u00f6yle bir ili\u015fkiye giren cezas\u0131z kalmaz.\n6:30\u00a0A\u00e7 h\u0131rs\u0131z karn\u0131n\u0131 doyurmak i\u00e7in \u00e7al\u0131yorsa,\nKimse onu hor g\u00f6rmez.\n6:31\u00a0Ama yakalan\u0131rsa, \u00e7ald\u0131\u011f\u0131n\u0131n yedi kat\u0131n\u0131 \u00f6demek zorunda;\nVar\u0131n\u0131 yo\u011funu vermek anlam\u0131na gelse bile.\n6:32\u00a0Zina eden adam sa\u011fduyudan yoksundur.\nYapt\u0131klar\u0131yla kendini yok eder.\n6:33\u00a0Pay\u0131na d\u00fc\u015fen dayak ve onursuzluktur,\nAsla kurtulamaz utan\u00e7tan.\n6:34\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc k\u0131skan\u00e7l\u0131k kocan\u0131n \u00f6fkesini azd\u0131r\u0131r,\n\u00d6\u00e7 al\u0131rken ac\u0131mas\u0131z olur.\n6:35\u00a0Hi\u00e7bir fidye kabul etmez,\nG\u00f6nl\u00fcn\u00fc alamazs\u0131n arma\u011fanlar\u0131n \u00e7oklu\u011fuyla.\n7:1\u00a0O\u011flum, s\u00f6zlerimi yerine getir,\nAkl\u0131nda tut buyruklar\u0131m\u0131.\n7:2\u00a0Buyruklar\u0131m\u0131 yerine getir ki, ya\u015fayas\u0131n.\n\u00d6\u011frettiklerimi g\u00f6z\u00fcn\u00fcn bebe\u011fi gibi koru.\n7:3\u00a0Onlar\u0131 y\u00fcz\u00fck gibi parmaklar\u0131na ge\u00e7ir,\nY\u00fcre\u011finin levhas\u0131na yaz.\n7:4\u00a0Bilgeli\u011fe, \u2039\u2039Sen k\u0131zkarde\u015fimsin\u203a\u203a,\nAkla, \u2039\u2039Akrabams\u0131n\u203a\u203a de.\n7:5\u00a0Zina eden kad\u0131ndan,\nYaltaklanan ahlaks\u0131z kad\u0131ndan seni koruyacak olan bunlard\u0131r.\n7:6\u00a0Evimin penceresinden,\nKafesin ard\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131y\u0131 seyrederken,\n7:7\u00a0Bir s\u00fcr\u00fc toy gencin aras\u0131nda,\nSa\u011fduyudan yoksun bir delikanl\u0131 \u00e7arpt\u0131 g\u00f6z\u00fcme.\n7:8\u00a0Ak\u015fam\u00fczeri, alaca karanl\u0131kta,\nAk\u015fam karanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6kerken,\nO kad\u0131n\u0131n oturdu\u011fu soka\u011fa sapt\u0131\u011f\u0131n\u0131,\nOnun evine y\u00f6neldi\u011fini g\u00f6rd\u00fcm.\n7:10\u00a0Derken kad\u0131n onu kar\u015f\u0131lad\u0131,\nFahi\u015fe k\u0131l\u0131\u011f\u0131yla sinsice.\n7:11\u00a0Yaygarac\u0131, dik ba\u015fl\u0131 biriydi kad\u0131n.\nBir an bile durmaz evde.\n7:12\u00a0K\u00e2h sokakta, k\u00e2h meydanlardad\u0131r.\nSokak ba\u015flar\u0131nda pusuya yatar.\n7:13\u00a0Delikanl\u0131y\u0131 tutup \u00f6pt\u00fc,\nY\u00fcz\u00fc k\u0131zarmadan ona \u015f\u00f6yle dedi:\n7:14\u00a0\u2039\u2039Esenlik kurbanlar\u0131m\u0131 kesmek zorundayd\u0131m,\nAdak s\u00f6z\u00fcm\u00fc bug\u00fcn yerine getirdim.\n7:15\u00a0Bunun i\u00e7in seni kar\u015f\u0131lamaya, seni aramaya \u00e7\u0131kt\u0131m,\n\u0130\u015fte buldum seni!\n7:16\u00a0D\u00f6\u015fe\u011fime M\u0131s\u0131r ipli\u011finden dokunmu\u015f\nRenkli \u00f6rt\u00fcler serdim.\n7:17\u00a0Yata\u011f\u0131ma m\u00fcr, \u00f6d\nVe tar\u00e7\u0131n serptim.\n7:18\u00a0Haydi gel, sabaha dek doya doya sevi\u015felim,\nA\u015fktan zevk alal\u0131m.\n7:19\u00a0Kocam evde de\u011fil,\nUzun bir yolculu\u011fa \u00e7\u0131kt\u0131.\n7:20\u00a0Yan\u0131na para torbas\u0131n\u0131 ald\u0131,\nDolunaydan \u00f6nce eve d\u00f6nmeyecek.\u203a\u203a\n7:21\u00a0Onu bir s\u00fcr\u00fc \u00e7ekici s\u00f6zlerle ba\u015ftan \u00e7\u0131kard\u0131,\nTatl\u0131 diliyle pe\u015finden s\u00fcr\u00fckledi.\n7:22\u00a0Kesimevine g\u00f6t\u00fcr\u00fclen \u00f6k\u00fcz gibi\nHemen izledi onu delikanl\u0131;\nTuza\u011fa d\u00fc\u015fen geyik gibi,\n7:23\u00a0Ci\u011ferini bir ok delene kadar;\nKapana ko\u015fan bir ku\u015f gibi,\nBunun ya\u015fam\u0131na mal olaca\u011f\u0131n\u0131 bilmeden.\n7:24\u00a0\u00c7ocuklar\u0131m, \u015fimdi dinleyin beni,\nKulak verin s\u00f6ylediklerime,\n7:25\u00a0Sak\u0131n o kad\u0131na g\u00f6n\u00fcl vermeyin,\nOnun yolundan gitmeyin.\n7:26\u00a0Yere serdi\u011fi bir s\u00fcr\u00fc kurban\u0131 var,\n\u00d6ld\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ki\u015filerin say\u0131s\u0131 pek \u00e7ok.\n7:27\u00a0\u00d6l\u00fcler diyar\u0131na giden yoldur onun evi,\n\u00d6l\u00fcm odalar\u0131na g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n8:1\u00a0Bilgelik \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor,\nAk\u0131l sesini y\u00fckseltiyor.\n8:2\u00a0Yol kenar\u0131ndaki tepelerin ba\u015f\u0131nda,\nYollar\u0131n birle\u015fti\u011fi yerde duruyor o.\n8:3\u00a0Kentin giri\u015finde, kap\u0131lar\u0131n yan\u0131nda,\nSesini y\u00fckseltiyor:\n8:4\u00a0\u2039\u2039Ey insanlar, size sesleniyorum,\n\u00c7a\u011fr\u0131m insan soyunad\u0131r!\n8:5\u00a0Ey b\u00f6n ki\u015filer, ihtiyatl\u0131 olmay\u0131 \u00f6\u011frenin;\nSa\u011fduyulu olmay\u0131 \u00f6\u011frenin, ey ak\u0131ls\u0131zlar!\n8:6\u00a0S\u00f6yledi\u011fim yetkin s\u00f6zleri dinleyin,\nA\u011fz\u0131m\u0131 do\u011frular\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in a\u00e7ar\u0131m.\n8:7\u00a0A\u011fz\u0131m ger\u00e7e\u011fi duyurur,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc dudaklar\u0131m k\u00f6t\u00fcl\u00fckten i\u011frenir.\n8:8\u00a0A\u011fz\u0131mdan \u00e7\u0131kan her s\u00f6z do\u011frudur,\nYoktur e\u011fri ya da sap\u0131k olan\u0131.\n8:9\u00a0Apa\u00e7\u0131kt\u0131r hepsi anlayana,\nBilgiye eri\u015fen, do\u011frulu\u011funu bilir onlar\u0131n.\n8:10\u00a0G\u00fcm\u00fc\u015f yerine terbiyeyi,\nSaf alt\u0131n yerine bilgiyi edinin.\n8:11\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc bilgelik m\u00fccevherden de\u011ferlidir,\nDiledi\u011fin hi\u00e7bir \u015fey onunla k\u0131yaslanamaz.\n8:12\u00a0Ben bilgelik olarak ihtiyat\u0131 kendime konut edindim.\nBilgi ve sa\u011fg\u00f6r\u00fc bendedir.\n8:13\u00a0RABden korkmak k\u00f6t\u00fcl\u00fckten nefret etmek demektir.\nKibirden, k\u00fcstahl\u0131ktan,\nK\u00f6t\u00fc yoldan, sap\u0131k a\u011f\u0131zdan nefret ederim.\n8:14\u00a0\u00d6\u011f\u00fct ve sa\u011flam karar bana \u00f6zg\u00fcd\u00fcr.\nAk\u0131l ve g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 benim.\n8:15\u00a0Krallar sayemde egemenlik s\u00fcrer,\nH\u00fck\u00fcmdarlar adil kurallar koyar.\n8:16\u00a0\u00d6nderler, adaletle y\u00f6neten soylular\nSayemde y\u00f6netirler.\n8:17\u00a0Beni sevenleri ben de severim,\nGayretle arayan beni bulur.\n8:18\u00a0Zenginlik ve onur,\nKal\u0131c\u0131 de\u011ferler ve bolluk bendedir.\n8:19\u00a0Meyvem alt\u0131ndan, saf alt\u0131ndan,\n\u00dcr\u00fcn\u00fcm se\u00e7me g\u00fcm\u00fc\u015ften daha iyidir.\n8:20\u00a0Do\u011fruluk yolunda,\nAdaletin izinden y\u00fcr\u00fcr\u00fcm.\n8:21\u00a0B\u00f6ylelikle, beni sevenleri servet sahibi yapar,\nHazinelerini doldururum.\n8:22\u00a0RAB yaratma i\u015fine ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda\n\u0130lk beni yaratt\u0131,\n8:23\u00a0D\u00fcnya var olmadan \u00f6nce,\nTa ba\u015flang\u0131\u00e7ta, \u00f6ncesizlikte yerimi ald\u0131m.\n8:24\u00a0Enginler yokken,\nSular\u0131 bol p\u0131narlar yokken do\u011fdum ben.\n8:25\u00a0Da\u011flar daha olu\u015fmadan,\nTepeler belirmeden,\nRAB d\u00fcnyay\u0131, k\u0131rlar\u0131\nVe d\u00fcnyadaki topra\u011f\u0131n zerresini yaratmadan do\u011fdum.\n8:27\u00a0RAB g\u00f6kleri yerine koydu\u011funda oradayd\u0131m,\nEngin denizleri ufukla \u00e7evirdi\u011finde,\n8:28\u00a0Bulutlar\u0131 olu\u015fturdu\u011funda,\nDenizin kaynaklar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011finde,\n8:29\u00a0Sular buyru\u011fundan \u00f6te ge\u00e7mesinler diye\nDenize s\u0131n\u0131r \u00e7izdi\u011finde,\nD\u00fcnyan\u0131n temellerini peki\u015ftirdi\u011finde,\n8:30\u00a0Ba\u015f mimar olarak Onun yan\u0131ndayd\u0131m.\nG\u00fcn be g\u00fcn sevin\u00e7le dolup ta\u015ft\u0131m,\nHuzurunda hep co\u015ftum.\n8:31\u00a0Onun d\u00fcnyas\u0131 mutlulu\u011fum,\n\u0130nsanlar\u0131 sevincimdi.\n8:32\u00a0\u00c7ocuklar\u0131m, \u015fimdi beni dinleyin:\nYolumu izleyenlere ne mutlu!\n8:33\u00a0Uyar\u0131lar\u0131m\u0131 dinleyin ve bilge ki\u015filer olun,\nG\u00f6rmezlikten gelmeyin onlar\u0131.\n8:34\u00a0Beni dinleyen,\nHer g\u00fcn kap\u0131m\u0131 g\u00f6zleyen,\nKap\u0131m\u0131n e\u015fi\u011finden ayr\u0131lmayan ki\u015fiye ne mutlu!\n8:35\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc beni bulan ya\u015fam bulur\nVe RABbin be\u011fenisini kazan\u0131r.\n8:36\u00a0Beni g\u00f6zard\u0131 edense kendine zarar verir,\nBenden nefret eden, \u00f6l\u00fcm\u00fc seviyor demektir.\u203a\u203a\n9:1\u00a0Bilgelik kendi evini yapt\u0131,\nYedi dire\u011fini yonttu.\n9:2\u00a0Hayvanlar\u0131n\u0131 kesti,\n\u015earab\u0131n\u0131 haz\u0131rlay\u0131p sofras\u0131n\u0131 kurdu.\n9:3\u00a0Kentin en y\u00fcksek noktalar\u0131na g\u00f6nderdi\u011fi\nHizmet\u00e7ileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla herkesi \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor:\n9:4\u00a0\u2039\u2039Kim safsa buraya gelsin\u203a\u203a diyor.\nSa\u011fduyudan yoksun olanlara da,\n\u2039\u2039Gelin, yiyeceklerimi yiyin,\nHaz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m \u015faraptan i\u00e7in\u203a\u203a diyor.\n9:6\u00a0\u2039\u2039Safl\u0131\u011f\u0131 b\u0131rak\u0131n da ya\u015fay\u0131n,\nAkl\u0131n yolunu izleyin.\n9:7\u00a0\u2039\u2039Alayc\u0131y\u0131 paylayan a\u015fa\u011f\u0131lanmay\u0131 hak eder,\nK\u00f6t\u00fc ki\u015fiyi azarlayan hakarete u\u011frar.\n9:8\u00a0Alayc\u0131y\u0131 azarlama, yoksa senden nefret eder.\nBilge ki\u015fiyi azarlarsan, seni sever.\n9:9\u00a0Bilge ki\u015fiyi e\u011fitirsen\nDaha bilge olur,\nDo\u011fru ki\u015fiye \u00f6\u011fretirsen bilgisini art\u0131r\u0131r.\n9:10\u00a0RAB korkusudur bilgeli\u011fin temeli.\nAk\u0131l Kutsal Olan\u0131 tan\u0131makt\u0131r.\n9:11\u00a0Benim sayemde g\u00fcnlerin \u00e7o\u011falacak,\n\u00d6mr\u00fcne y\u0131llar kat\u0131lacak.\n9:12\u00a0Bilgeysen, bilgeli\u011finin yarar\u0131 sanad\u0131r,\nAlayc\u0131 olursan ac\u0131s\u0131n\u0131 yaln\u0131z sen \u00e7ekersin.\u203a\u203a\n9:13\u00a0Ak\u0131ls\u0131z kad\u0131n yaygarac\u0131\nVe saft\u0131r, hi\u00e7bir \u015fey bilmez.\n9:14\u00a0Evinin kap\u0131s\u0131nda,\nKentin en y\u00fcksek yerinde bir iskemleye oturur;\nYoldan ge\u00e7enleri,\nKendi yollar\u0131ndan gidenleri \u00e7a\u011f\u0131rmak i\u00e7in,\n9:16\u00a0\u2039\u2039Kim safsa buraya gelsin\u203a\u203a der.\nSa\u011fduyudan yoksun olanlara da,\n9:17\u00a0\u2039\u2039\u00c7al\u0131nt\u0131 su tatl\u0131,\nGizlice yenen yemek lezzetlidir\u203a\u203a der.\n9:18\u00a0Ne var ki, evine girenler \u00f6l\u00fcme gittiklerini,\nOna konuk olanlar\n\u00d6l\u00fcler diyar\u0131n\u0131n dibine indiklerini bilmezler.\n10:1\u00a0S\u00fcleyman\u0131n \u00f6zdeyi\u015fleri:\nBilge \u00e7ocuk babas\u0131n\u0131 sevindirir,\nAk\u0131ls\u0131z \u00e7ocuk annesini \u00fczer.\n10:2\u00a0Haks\u0131zca kazan\u0131lan servetin yarar\u0131 yoktur,\nAma do\u011fruluk \u00f6l\u00fcmden kurtar\u0131r.\n10:3\u00a0RAB do\u011fru ki\u015fiyi a\u00e7 komaz,\nAma k\u00f6t\u00fclerin iste\u011fini bo\u015fa \u00e7\u0131kar\u0131r.\n10:4\u00a0Tembel eller insan\u0131 yoksulla\u015ft\u0131r\u0131r,\n\u00c7al\u0131\u015fkan el zengin eder.\n10:5\u00a0Akl\u0131 ba\u015f\u0131nda evlat \u00fcr\u00fcn\u00fc yaz\u0131n toplar,\nHasatta uyuyansa ailesinin y\u00fczkaras\u0131d\u0131r.\n10:6\u00a0Bereket do\u011fru ki\u015finin ba\u015f\u0131na ya\u011far,\nK\u00f6t\u00fclerse zorbal\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6zle gizler.\n10:7\u00a0Do\u011frular \u00f6vg\u00fcyle,\nK\u00f6t\u00fcler nefretle an\u0131l\u0131r.\n10:8\u00a0Bilge ki\u015fi buyruklar\u0131 kabul eder,\n\u00c7enesi d\u00fc\u015f\u00fck ahmaksa y\u0131k\u0131ma u\u011frar.\n10:9\u00a0D\u00fcr\u00fcst ki\u015fi g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015far,\nAma hileli yoldan giden a\u00e7\u0131\u011fa vurulacakt\u0131r.\n10:10\u00a0Sinsice g\u00f6z k\u0131rpan, ac\u0131lara neden olur.\n\u00c7enesi d\u00fc\u015f\u00fck ahmak da y\u0131k\u0131ma u\u011frar. (bkz.10:8), Septuaginta \u2039\u2039Cesaretle azarlayan esenlik sa\u011flar\u203a\u203a.\n10:11\u00a0Do\u011fru ki\u015finin a\u011fz\u0131 ya\u015fam p\u0131nar\u0131d\u0131r,\nK\u00f6t\u00fclerse zorbal\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6zle gizlerler.\n10:12\u00a0Nefret \u00e7eki\u015fmeyi azd\u0131r\u0131r,\nSevgi her su\u00e7u ba\u011f\u0131\u015flar.\n10:13\u00a0Ak\u0131ll\u0131 ki\u015finin dudaklar\u0131ndan bilgelik akar,\nAma sa\u011fduyudan yoksun olan s\u0131rt\u0131na k\u00f6tek yer.\n10:14\u00a0Bilge ki\u015fi bilgi biriktirir,\nAhma\u011f\u0131n a\u011fz\u0131ysa onu y\u0131k\u0131ma yakla\u015ft\u0131r\u0131r.\n10:15\u00a0Zenginin serveti onun kalesidir,\nFakirin yoksullu\u011fu ise onu y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n10:16\u00a0Do\u011fru ki\u015finin \u00fccreti ya\u015famd\u0131r,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn geliriyse kendisine cezad\u0131r.\n10:17\u00a0Terbiyeye kulak veren ya\u015fam yolunu bulur.\nUyar\u0131lar\u0131 reddedense ba\u015fkalar\u0131n\u0131 yoldan sapt\u0131r\u0131r.\n10:18\u00a0Nefretini gizleyen ki\u015finin dudaklar\u0131 yalanc\u0131d\u0131r.\n\u0130ftira yayan ak\u0131ls\u0131zd\u0131r.\n10:19\u00a0\u00c7ok konu\u015fan\u0131n g\u00fcnah\u0131 eksik olmaz,\nSa\u011fduyulu ki\u015fiyse dilini tutar.\n10:20\u00a0Do\u011fru ki\u015finin dili saf g\u00fcm\u00fc\u015f gibidir,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn niyetleriyse de\u011fersizdir.\n10:21\u00a0Do\u011fru ki\u015finin s\u00f6zleri bir\u00e7oklar\u0131n\u0131 besler,\nAhmaklarsa sa\u011fduyu yoksunlu\u011fundan \u00f6l\u00fcr.\n10:22\u00a0RABbin bereketidir ki\u015fiyi zengin eden,\nRAB buna dert katmaz.\n10:23\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck ak\u0131ls\u0131zlar i\u00e7in e\u011flence gibidir.\nAkl\u0131 ba\u015f\u0131nda olanlar i\u00e7inse bilgelik ayn\u0131 \u015feydir.\n10:24\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015finin korktu\u011fu ba\u015f\u0131na gelir,\nDo\u011fru ki\u015fiyse dile\u011fine eri\u015fir.\n10:25\u00a0Kas\u0131rga gelince k\u00f6t\u00fc ki\u015fiyi silip g\u00f6t\u00fcr\u00fcr;\nAma do\u011fru ki\u015fi sonsuza dek ayakta kal\u0131r.\n10:26\u00a0Di\u015fler i\u00e7in sirke,\nG\u00f6zler i\u00e7in duman neyse,\nTembel ulak da kendisini g\u00f6nderen i\u00e7in \u00f6yledir.\n10:27\u00a0RAB korkusu \u00f6mr\u00fc uzat\u0131r,\nK\u00f6t\u00fclerin y\u0131llar\u0131ysa k\u0131sad\u0131r.\n10:28\u00a0Do\u011frunun umudu onu sevindirir,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn beklentileriyse bo\u015fa \u00e7\u0131kar.\n10:29\u00a0RABbin yolu d\u00fcr\u00fcst i\u00e7in s\u0131\u011f\u0131nak,\nFesat\u00e7\u0131 i\u00e7inse y\u0131k\u0131md\u0131r.\n10:30\u00a0Do\u011fru ki\u015fi hi\u00e7bir zaman sars\u0131lmaz,\nAma k\u00f6t\u00fcler \u00fclkede kalamaz.\n10:31\u00a0Do\u011fru ki\u015finin a\u011fz\u0131 bilgelik \u00fcretir,\nSap\u0131k dilse kesilir.\n10:32\u00a0Do\u011fru ki\u015finin dudaklar\u0131 s\u00f6ylenecek s\u00f6z\u00fc bilir,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn a\u011fz\u0131ndansa sap\u0131k s\u00f6zler \u00e7\u0131kar.\n11:1\u00a0RAB hileli teraziden i\u011frenir,\nHilesiz tart\u0131dansa ho\u015fnut kal\u0131r.\n11:2\u00a0K\u00fcstahl\u0131\u011f\u0131n ard\u0131ndan utan\u00e7 gelir,\nAma bilgelik al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fclerdedir.\n11:3\u00a0Erdemlinin d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fc ona yol g\u00f6sterir,\nHainin yalanc\u0131l\u0131\u011f\u0131ysa y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n11:4\u00a0Gazap g\u00fcn\u00fc servet i\u015fe yaramaz,\nOysa do\u011fruluk \u00f6l\u00fcmden kurtar\u0131r.\n11:5\u00a0D\u00fcr\u00fcst insan\u0131n do\u011frulu\u011fu onun yolunu d\u00fczler,\nK\u00f6t\u00fc ki\u015fiyse k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc y\u00fcz\u00fcnden y\u0131k\u0131l\u0131p d\u00fc\u015fer.\n11:6\u00a0Erdemlinin do\u011frulu\u011fu onu kurtar\u0131r,\nAma haini kendi h\u0131rs\u0131 ele verir.\n11:7\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi \u00f6ld\u00fc\u011f\u00fcnde umutlar\u0131 yok olur,\nG\u00fcvendi\u011fi g\u00fc\u00e7 de biter.\n11:8\u00a0Do\u011fru ki\u015fi s\u0131k\u0131nt\u0131dan kurtulur,\nOnun yerine s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 k\u00f6t\u00fc ki\u015fi \u00e7eker.\n11:9\u00a0Tanr\u0131s\u0131z ki\u015fi ba\u015fkalar\u0131n\u0131 a\u011fz\u0131yla y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr,\nOysa do\u011frular bilgi sayesinde kurtulur.\n11:10\u00a0Do\u011frular\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131na kent bayram eder,\nK\u00f6t\u00fclerin \u00f6l\u00fcm\u00fcne sevin\u00e7 \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar\u0131 at\u0131l\u0131r.\n11:11\u00a0D\u00fcr\u00fcstlerin kutsamas\u0131yla kent geli\u015fir,\nAma k\u00f6t\u00fclerin a\u011fz\u0131 kenti yerle bir eder.\n11:12\u00a0Ba\u015fkas\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6ren sa\u011fduyudan yoksundur,\nAk\u0131ll\u0131 ki\u015fiyse dilini tutar.\n11:13\u00a0Dedikoducu s\u0131r saklayamaz,\nOysa g\u00fcvenilir insan s\u0131rda\u015f olur.\n11:14\u00a0Yol g\u00f6stereni olmayan ulus d\u00fc\u015fer,\nDan\u0131\u015fman\u0131 bol olan zafere gider.\n11:15\u00a0Yabanc\u0131ya kefil olan mutlaka zarar g\u00f6r\u00fcr,\nKefaletten ka\u00e7\u0131nan g\u00fcvenlik i\u00e7inde ya\u015far.\n11:16\u00a0Sevecen kad\u0131n onurf\u00e7,\nZorbalarsa yaln\u0131zca servet kazan\u0131r. ge\u00e7iyor: \u2039\u2039Ama do\u011fruluktan nefret eden kad\u0131n onursuzluk taht\u0131d\u0131r. Tembeller servetten yoksun olur.\u203a\u203a\n11:17\u00a0\u0130yilikseverin yarar\u0131 kendinedir,\nGaddarsa kendi ba\u015f\u0131na bela getirir.\n11:18\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015finin kazanc\u0131 aldat\u0131c\u0131d\u0131r,\nDo\u011fruluk ekenin \u00f6d\u00fcl\u00fcyse g\u00fcvenlidir.\n11:19\u00a0Y\u00fcrekten do\u011fru olan ya\u015fama kavu\u015fur,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ard\u0131ndan giden \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc haz\u0131rlar.\n11:20\u00a0RAB sap\u0131k y\u00fcrekliden i\u011frenir,\nD\u00fcr\u00fcst ya\u015fayandan ho\u015fnut kal\u0131r.\n11:21\u00a0Bilin ki, k\u00f6t\u00fc ki\u015fi cezas\u0131z kalmaz,\nDo\u011frular\u0131n soyuysa kurtulur.\n11:22\u00a0Sa\u011fduyudan yoksun kad\u0131n\u0131n g\u00fczelli\u011fi,\nDomuzun burnundaki alt\u0131n halkaya benzer.\n11:23\u00a0Do\u011frular\u0131n iste\u011fi hep iyilikle sonu\u00e7lan\u0131r,\nK\u00f6t\u00fclerin umutlar\u0131ysa gazapla.\n11:24\u00a0Elia\u00e7\u0131k olan daha \u00e7ok kazan\u0131r,\nHak yiyenin sonuysa yoksulluktur.\n11:25\u00a0C\u00f6mert olan bollu\u011fa erecek,\nBa\u015fkas\u0131na su verene su verilecek.\n11:26\u00a0Halk bu\u011fday istifleyeni lanetler,\nAma bu\u011fday satan\u0131 kutsar.\n11:27\u00a0\u0130yili\u011fi ama\u00e7 edinen be\u011feni kazan\u0131r,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ama\u00e7 edinense k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe u\u011frar.\n11:28\u00a0Zenginli\u011fine g\u00fcvenen tepetaklak gidecek,\nOysa do\u011frular dal\u0131ndaki yaprak gibi geli\u015fecek.\n11:29\u00a0Ailesine s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ektirenin miras\u0131 yeldir,\nAhmaklar da bilgelerin kulu olur.\n11:30\u00a0Do\u011fru ki\u015finin i\u015fleri ya\u015fam a\u011fac\u0131n\u0131n meyvesine benzer,\nBilge ki\u015fi insanlar\u0131 kazan\u0131r.\n11:31\u00a0Bu d\u00fcnyada do\u011fru ki\u015fi bile cezaland\u0131r\u0131l\u0131rsa,\nK\u00f6t\u00fclerle g\u00fcnahl\u0131lar\u0131n cezaland\u0131r\u0131laca\u011f\u0131 kesindir.\n12:1\u00a0Terbiye edilmeyi seven bilgiyi de sever,\nAzarlanmaktan nefret eden budalad\u0131r.\n12:2\u00a0\u0130yi ki\u015fi RABbin l\u00fctfuna erer,\nAma d\u00fczenbaz\u0131 RAB mahk\u00fbm eder.\n12:3\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck ki\u015fiyi g\u00fcvenli\u011fe kavu\u015fturmaz,\nAma do\u011frular\u0131n k\u00f6k\u00fc kaz\u0131lamaz.\n12:4\u00a0Erdemli kad\u0131n kocas\u0131n\u0131n tac\u0131d\u0131r,\nEdepsiz kad\u0131nsa kocas\u0131n\u0131 yer bitirir.\n12:5\u00a0Do\u011frular\u0131n tasar\u0131lar\u0131 adil,\nK\u00f6t\u00fclerin \u00f6\u011f\u00fctleri aldat\u0131c\u0131d\u0131r.\n12:6\u00a0K\u00f6t\u00fclerin s\u00f6zleri \u00f6l\u00fcm tuza\u011f\u0131d\u0131r,\nDo\u011frular\u0131n konu\u015fmas\u0131ysa onlar\u0131 kurtar\u0131r.\n12:7\u00a0K\u00f6t\u00fcler y\u0131k\u0131l\u0131p yok olur,\nDo\u011fru ki\u015finin evi ayakta kal\u0131r.\n12:8\u00a0Ki\u015fi sa\u011fduyusu oran\u0131nda \u00f6v\u00fcl\u00fcr,\n\u00c7arp\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcnceliyse k\u00fc\u00e7\u00fcmsenir.\n12:9\u00a0K\u00f6le sahibi olup a\u015fa\u011f\u0131lanan\nB\u00fcy\u00fckl\u00fck taslay\u0131p ekme\u011fe muhta\u00e7 olandan ye\u011fdir.\n12:10\u00a0Do\u011fru ki\u015fi hayvan\u0131yla ilgilenir,\nAma k\u00f6t\u00fcn\u00fcn sevecenli\u011fi bile zalimcedir.\n12:11\u00a0Topra\u011f\u0131n\u0131 i\u015fleyenin ekme\u011fi bol olur,\nHayal pe\u015finde ko\u015fansa sa\u011fduyudan yoksundur.\n12:12\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi k\u00f6t\u00fclerin ganimetini ister,\nAma do\u011fru ki\u015filerin k\u00f6k\u00fc \u00fcr\u00fcn verir.\n12:13\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015finin g\u00fcnahl\u0131 s\u00f6zleri kendisi i\u00e7in tuzakt\u0131r,\nAma do\u011fru ki\u015fi s\u0131k\u0131nt\u0131y\u0131 atlat\u0131r.\n12:14\u00a0\u0130nsan a\u011fz\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcyle iyili\u011fe doyar,\nElinin eme\u011fine g\u00f6re de kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 al\u0131r.\n12:15\u00a0Ahma\u011f\u0131n yolu kendi g\u00f6z\u00fcnde do\u011frudur,\nBilge ki\u015fiyse \u00f6\u011f\u00fcde kulak verir.\n12:16\u00a0Ahmak sinirlendi\u011fini hemen belli eder,\nAma ihtiyatl\u0131 olan a\u015fa\u011f\u0131lanmaya ald\u0131rmaz.\n12:17\u00a0D\u00fcr\u00fcst tan\u0131k do\u011fruyu s\u00f6yler,\nYalanc\u0131 tan\u0131ksa hile solur.\n12:18\u00a0D\u00fc\u015f\u00fcnmeden s\u00f6ylenen s\u00f6zler k\u0131l\u0131\u00e7 gibi keser,\nBilgelerin diliyse \u015fifa verir.\n12:19\u00a0Ger\u00e7ek s\u00f6zler sonsuza dek kal\u0131c\u0131d\u0131r,\nOysa yalan\u0131n \u00f6mr\u00fc bir anl\u0131kt\u0131r.\n12:20\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlayan\u0131n y\u00fcre\u011fi hileci,\nBar\u0131\u015f\u0131 \u00f6\u011f\u00fctleyenin y\u00fcre\u011fiyse sevin\u00e7lidir.\n12:21\u00a0Do\u011fru ki\u015fiye hi\u00e7 zarar gelmez,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131ysa beladan kurtulmaz.\n12:22\u00a0RAB yalanc\u0131 dudaklardan i\u011frenir,\nAma ger\u00e7e\u011fe uyanlardan ho\u015fnut kal\u0131r.\n12:23\u00a0\u0130htiyatl\u0131 ki\u015fi bilgisini kendine saklar,\nOysa ak\u0131ls\u0131z\u0131n y\u00fcre\u011fi ahmakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilan eder.\n12:24\u00a0\u00c7al\u0131\u015fkanlar\u0131n eli egemenlik s\u00fcrer,\nTembellikse k\u00f6leli\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n12:25\u00a0Kayg\u0131l\u0131 y\u00fcrek insan\u0131 \u00e7\u00f6kertir,\nAma g\u00fczel s\u00f6z sevindirir.\n12:26\u00a0Do\u011fru ki\u015fi arkada\u015f\u0131na da yol g\u00f6sterir,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn tuttu\u011fu yolsa kendini sapt\u0131r\u0131r.\n12:27\u00a0Tembel ki\u015fi i\u015fini bitirmez,\nOysa \u00e7al\u0131\u015fkan de\u011ferli bir servet kazan\u0131r.\n12:28\u00a0Do\u011fru yol ya\u015fam kayna\u011f\u0131d\u0131r,\nBu yol \u00f6l\u00fcms\u00fczl\u00fc\u011fe g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n13:1\u00a0Bilge ki\u015fi terbiye edilmeyi sever,\nAlayc\u0131 ki\u015fi azarlansa da ald\u0131rmaz.\n13:2\u00a0\u0130yi insan a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan s\u00f6zler i\u00e7in \u00f6d\u00fcllendirilir,\nAma hainlerin soludu\u011fu zorbal\u0131kt\u0131r.\n13:3\u00a0Dilini tutan can\u0131n\u0131 korur,\nAma bo\u015fbo\u011faz\u0131n sonu y\u0131k\u0131md\u0131r.\n13:4\u00a0Tembel can\u0131n\u0131n \u00e7ekti\u011fini elde edemez,\n\u00c7al\u0131\u015fkan\u0131n istekleriyse t\u00fcm\u00fcyle yerine gelir.\n13:5\u00a0Do\u011fru ki\u015fi yalandan nefret eder,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn s\u00f6zleriyse i\u011fren\u00e7tir, y\u00fczkaras\u0131d\u0131r.\n13:6\u00a0Do\u011fruluk d\u00fcr\u00fcst ya\u015fayan\u0131 korur,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fck g\u00fcnahk\u00e2r\u0131 y\u0131kar.\n13:7\u00a0Kimi hi\u00e7bir \u015feyi yokken kendini zengin g\u00f6sterir,\nKimi serveti \u00e7okken kendini yoksul g\u00f6sterir.\n13:8\u00a0Ki\u015finin serveti g\u00fcn gelir can\u0131na fidye olur,\nOysa yoksul ki\u015fi tehdide ald\u0131rmaz.\n13:9\u00a0Do\u011frular\u0131n \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 parlak yanar,\nK\u00f6t\u00fclerin \u00e7\u0131ras\u0131 s\u00f6ner.\n13:10\u00a0Kibirden ancak kavga \u00e7\u0131kar,\n\u00d6\u011f\u00fct dinleyense bilgedir.\n13:11\u00a0Havadan kazan\u0131lan para yok olur,\nAzar azar biriktirenin serveti \u00e7ok olur.\n13:12\u00a0Ertelenen umut hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131na u\u011frat\u0131r,\nYerine gelen dilekse ya\u015fam verir.\n13:13\u00a0Uyar\u0131lara kulak asmayan bedelini \u00f6der,\nBuyruklara sayg\u0131l\u0131 olansa \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc al\u0131r.\n13:14\u00a0Bilgelerin \u00f6\u011frettikleri ya\u015fam kayna\u011f\u0131d\u0131r,\n\u0130nsan\u0131 \u00f6l\u00fcm tuzaklar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.\n13:15\u00a0Sa\u011fduyulu davran\u0131\u015f sayg\u0131nl\u0131k kazand\u0131r\u0131r,\nHainlerin yoluysa y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcr\u00fcr. Masoretik metin \u2039\u2039S\u00fcrer\u203a\u203a ya da \u2039\u2039\u00c7etindir\u203a\u203a.\n13:16\u00a0\u0130htiyatl\u0131 ki\u015fi i\u015fini bilerek yapar,\nAk\u0131ls\u0131z ki\u015fiyse ahmakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 sergiler.\n13:17\u00a0K\u00f6t\u00fc ulak belaya d\u00fc\u015fer,\nG\u00fcvenilir el\u00e7iyse \u015fifa getirir.\n13:18\u00a0Terbiye edilmeye yana\u015fmayan\u0131\nYokluk ve utan\u00e7 bekliyor,\nAma azara kulak veren onurland\u0131r\u0131l\u0131r.\n13:19\u00a0Yerine getirilen dilek mutluluk verir.\nAk\u0131ls\u0131z k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzak kalamaz.\n13:20\u00a0Bilgelerle oturup kalkan bilge olur,\nAk\u0131ls\u0131zlarla dost olansa zarar g\u00f6r\u00fcr.\n13:21\u00a0G\u00fcnahk\u00e2r\u0131n pe\u015fini felaket b\u0131rakmaz,\nDo\u011frular\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcyse g\u00f6nen\u00e7tir.\n13:22\u00a0\u0130yi ki\u015fi torunlar\u0131na miras b\u0131rak\u0131r,\nG\u00fcnahk\u00e2r\u0131n servetiyse do\u011fru ki\u015fiye kal\u0131r.\n13:23\u00a0Yoksulun tarlas\u0131 bol \u00fcr\u00fcn verebilir,\nAma haks\u0131zl\u0131k bunu al\u0131p g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n13:24\u00a0O\u011flundan de\u011fne\u011fi esirgeyen, onu sevmiyor demektir.\nSeven baba \u00f6zenle terbiye eder.\n13:25\u00a0Do\u011fru ki\u015finin yeterince yiyece\u011fi vard\u0131r,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn karn\u0131ysa a\u00e7 kal\u0131r.\n14:1\u00a0Bilge kad\u0131n evini yapar,\nAhmak kad\u0131n evini kendi eliyle y\u0131kar.\n14:2\u00a0Do\u011fru yolda y\u00fcr\u00fcyen, RABden korkar,\nYoldan sapan, RABbi hor g\u00f6r\u00fcr.\n14:3\u00a0Ahma\u011f\u0131n s\u00f6zleri s\u0131rt\u0131na k\u00f6tektir,\nAma bilgenin dudaklar\u0131 kendisini korur.\n14:4\u00a0\u00d6k\u00fcz yoksa yemlik bo\u015f kal\u0131r,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc bol \u00fcr\u00fcn\u00fc sa\u011flayan \u00f6k\u00fcz\u00fcn g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.\n14:5\u00a0G\u00fcvenilir tan\u0131k yalan s\u00f6ylemez,\nYalanc\u0131 tan\u0131ksa yalan solur.\n14:6\u00a0Alayc\u0131 bilgeli\u011fi arasa da bulamaz,\nAk\u0131ll\u0131 i\u00e7inse bilgi edinmek kolayd\u0131r.\n14:7\u00a0Ak\u0131ls\u0131z ki\u015fiden uzak dur,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc sana \u00f6\u011fretecek bir \u015feyi yok.\n14:8\u00a0\u0130htiyatl\u0131 ki\u015finin bilgeli\u011fi, ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilmektir,\nAk\u0131ls\u0131zlar\u0131n ahmakl\u0131\u011f\u0131ysa aldanmakt\u0131r.\n14:9\u00a0Ahmaklar su\u00e7 sunusuyla alay eder,\nD\u00fcr\u00fcstler ise iyi niyetlidir.\n14:10\u00a0Y\u00fcrek kendi ac\u0131s\u0131n\u0131 bilir,\nSevinciniyse kimse payla\u015fmaz.\n14:11\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015finin evi yerle bir edilecek,\nDo\u011fru ki\u015finin konutuysa bay\u0131nd\u0131r olacak.\n14:12\u00a0\u00d6yle yol var ki, insana d\u00fcz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr,\nAma sonu \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.\n14:13\u00a0G\u00fclerken bile y\u00fcrek s\u0131zlayabilir,\nSevin\u00e7 bitince ac\u0131 yine g\u00f6r\u00fcnebilir.\n14:14\u00a0Y\u00fcre\u011fi d\u00f6nek olan tuttu\u011fu yolun,\n\u0130yi ki\u015fi de yapt\u0131klar\u0131n\u0131n \u00f6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alacakt\u0131r.\n14:15\u00a0Saf ki\u015fi her s\u00f6ze inan\u0131r,\n\u0130htiyatl\u0131 olansa att\u0131\u011f\u0131 her ad\u0131m\u0131 hesaplar.\n14:16\u00a0Bilge ki\u015fi korktu\u011fu i\u00e7in k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzakla\u015f\u0131r,\nAk\u0131ls\u0131zsa b\u00fcy\u00fckl\u00fck taslay\u0131p kendine g\u00fcvenir.\n14:17\u00a0\u00c7abuk \u00f6fkelenen ahmak\u00e7a davran\u0131r,\nD\u00fczenbazdan herkes nefret eder.\n14:18\u00a0Saf ki\u015filerin miras\u0131 ak\u0131ls\u0131zl\u0131kt\u0131r,\n\u0130htiyatl\u0131 ki\u015filerin tac\u0131 ise bilgidir.\n14:19\u00a0Al\u00e7aklar iyilerin \u00f6n\u00fcnde,\nK\u00f6t\u00fcler do\u011frular\u0131n kap\u0131s\u0131nda e\u011filirler.\n14:20\u00a0Kom\u015fusu bile yoksulu sevmez,\nOysa zenginin dostu \u00e7oktur.\n14:21\u00a0Kom\u015fuyu hor g\u00f6rmek g\u00fcnaht\u0131r,\nNe mutlu mazluma l\u00fctfedene!\n14:22\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlayan yolunu \u015fa\u015f\u0131rmaz m\u0131?\nOysa iyilik tasarlayan sevgi ve sadakat kazan\u0131r.\n14:23\u00a0Her emek kazan\u00e7 getirir,\nAma bo\u015f lak\u0131rd\u0131 yoksullu\u011fa g\u00f6t\u00fcr\u00fcr.\n14:24\u00a0Bilgelerin tac\u0131 servetleridir,\nAk\u0131ls\u0131zlarsa ahmakl\u0131klar\u0131yla tan\u0131n\u0131r. \u2039\u2039Ak\u0131ls\u0131zlar\u0131n \u00e7elengiyse ahmakl\u0131kt\u0131r\u203a\u203a.\n14:25\u00a0D\u00fcr\u00fcst tan\u0131k can kurtar\u0131r,\nYalanc\u0131 tan\u0131k aldat\u0131c\u0131d\u0131r.\n14:26\u00a0RABden korkan tam g\u00fcvenliktedir,\nRAB onun \u00e7ocuklar\u0131na da s\u0131\u011f\u0131nak olacakt\u0131r.\n14:27\u00a0RAB korkusu ya\u015fam kayna\u011f\u0131d\u0131r,\n\u0130nsan\u0131 \u00f6l\u00fcm tuzaklar\u0131ndan uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.\n14:28\u00a0Kral\u0131n y\u00fcceli\u011fi halk\u0131n\u0131n \u00e7oklu\u011funa ba\u011fl\u0131d\u0131r,\nHalk yok olursa h\u00fck\u00fcmdar da mahvolur.\n14:29\u00a0Ge\u00e7 \u00f6fkelenen ak\u0131ll\u0131d\u0131r,\n\u00c7abuk sinirlenen ahmakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.\n14:30\u00a0Huzurlu y\u00fcrek bedenin ya\u015fam kayna\u011f\u0131d\u0131r,\nH\u0131rs ise insan\u0131 i\u00e7in i\u00e7in yer bitirir.\n14:31\u00a0Muhtac\u0131 ezen, Yaradan\u0131n\u0131 hor g\u00f6r\u00fcyor demektir.\nYoksula ac\u0131yansa Yaradan\u0131 y\u00fcceltir.\n14:32\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi u\u011frad\u0131\u011f\u0131 felaketle y\u0131k\u0131l\u0131r,\nDo\u011fru insan\u0131n \u00f6l\u00fcmde bile s\u0131\u011f\u0131nacak yeri var.\n14:33\u00a0Bilgelik ak\u0131ll\u0131 ki\u015finin y\u00fcre\u011finde bar\u0131n\u0131r,\nAk\u0131ls\u0131zlar aras\u0131nda bile kendini belli eder.\n14:34\u00a0Do\u011fruluk bir ulusu y\u00fcceltir,\nOysa g\u00fcnah herhangi bir halk i\u00e7in utan\u00e7t\u0131r.\n14:35\u00a0Kral sa\u011fduyulu kulunu be\u011fenir,\nUtan\u00e7 getirene \u00f6fkelenir.\n15:1\u00a0Yumu\u015fak yan\u0131t gazab\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131r,\nOysa yaralay\u0131c\u0131 s\u00f6z \u00f6fkeyi alevlendirir.\n15:2\u00a0Bilgenin dili bilgiyi iyi kullan\u0131r,\nAk\u0131ls\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131ndansa ahmakl\u0131k akar.\n15:3\u00a0RABbin g\u00f6z\u00fc her yerde olan\u0131 g\u00f6r\u00fcr,\nK\u00f6t\u00fcleri de iyileri de g\u00f6zler.\n15:4\u00a0Ok\u015fay\u0131c\u0131 dil ya\u015fam verirf\u0131,\n\u00c7arp\u0131k dilse ruhu yaralar.\n15:5\u00a0Ahmak babas\u0131n\u0131n uyar\u0131lar\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fcmser,\n\u0130htiyatl\u0131 ki\u015fi azara kulak verir.\n15:6\u00a0Do\u011fru ki\u015finin evi b\u00fcy\u00fck hazine gibidir,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn geliriyse s\u0131k\u0131nt\u0131 kayna\u011f\u0131d\u0131r.\n15:7\u00a0Bilgelerin dudaklar\u0131 bilgi yayar,\nAma ak\u0131ls\u0131zlar\u0131n y\u00fcre\u011fi \u00f6yle de\u011fildir.\n15:8\u00a0RAB k\u00f6t\u00fclerin kurban\u0131ndan i\u011frenir,\nAma do\u011frular\u0131n duas\u0131 Onu ho\u015fnut eder.\n15:9\u00a0RAB k\u00f6t\u00fc ki\u015finin yolundan i\u011frenir,\nDo\u011frulu\u011fun ard\u0131ndan gideni sever.\n15:10\u00a0Yoldan sapan \u015fiddetle cezaland\u0131r\u0131l\u0131r\nVe azarlanmaktan nefret eden \u00f6l\u00fcme gider.\n15:11\u00a0RAB, \u00f6l\u00fcm ve y\u0131k\u0131m diyar\u0131nda olup biteni bilir,\nNerde kald\u0131 ki insan\u0131n y\u00fcre\u011fi!\n15:12\u00a0Alayc\u0131 ki\u015fi azarlanmaktan ho\u015flanmaz,\nBilgelere gidip dan\u0131\u015fmaz.\n15:13\u00a0Mutlu y\u00fcrek y\u00fcz\u00fc ne\u015felendirir,\nAc\u0131l\u0131 y\u00fcrek ruhu ezer.\n15:14\u00a0Ak\u0131ll\u0131 y\u00fcrek bilgi arar,\nAk\u0131ls\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131ysa ahmakl\u0131kla beslenir.\n15:15\u00a0Mazlumun b\u00fct\u00fcn g\u00fcnleri s\u0131k\u0131nt\u0131 doludur,\nMutlu bir y\u00fcrekse sahibine s\u00fcrekli ziyafettir.\n15:16\u00a0Yoksul olup RABden korkmak,\nZengin olup kayg\u0131 i\u00e7inde ya\u015famaktan ye\u011fdir.\n15:17\u00a0Sevgi dolu bir ortamdaki sebze yeme\u011fi,\nNefret dolu bir ortamdaki besili danadan ye\u011fdir.\n15:18\u00a0Huysuz ki\u015fi \u00e7eki\u015fme yarat\u0131r,\nSab\u0131rl\u0131 ki\u015fi kavgay\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.\n15:19\u00a0Tembelin yolu dikenli \u00e7it gibidir,\nDo\u011frunun yoluysa ana caddeye benzer.\n15:20\u00a0Bilge \u00e7ocuk babas\u0131n\u0131 sevindirir,\nAk\u0131ls\u0131z \u00e7ocuksa annesini k\u00fc\u00e7\u00fcmser.\n15:21\u00a0Sa\u011fduyudan yoksun ki\u015fi ahmakl\u0131\u011f\u0131yla sevinir,\nAma ak\u0131ll\u0131 insan d\u00fcr\u00fcst bir ya\u015fam s\u00fcrer.\n15:22\u00a0Kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 dan\u0131\u015f\u0131lmazsa tasar\u0131lar bo\u015fa \u00e7\u0131kar,\nDan\u0131\u015fmanlar\u0131n \u00e7oklu\u011fuyla ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131l\u0131r.\n15:23\u00a0Uygun yan\u0131t sahibini mutlu eder,\nYerinde s\u00f6ylenen s\u00f6z ne g\u00fczeldir!\n15:24\u00a0Sa\u011fduyulu ki\u015fi yukar\u0131ya, ya\u015fama giden yoldad\u0131r,\nBu da \u00f6l\u00fcler diyar\u0131na inmesini \u00f6nler.\n15:25\u00a0RAB kibirlinin evini y\u0131kar,\nDul kad\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131 korur.\n15:26\u00a0RAB k\u00f6t\u00fcn\u00fcn tasar\u0131lar\u0131ndan i\u011frenir,\nTemiz d\u00fc\u015f\u00fcncelerden ho\u015fnut kal\u0131r. temizdir\u203a\u203a.\n15:27\u00a0Kazanca d\u00fc\u015fk\u00fcn ki\u015fi kendi evine s\u0131k\u0131nt\u0131 verir,\nR\u00fc\u015fvetten nefret edense rahat ya\u015far.\n15:28\u00a0Do\u011fru ki\u015finin akl\u0131 yan\u0131t\u0131n\u0131 iyi tartar,\nK\u00f6t\u00fcn\u00fcn a\u011fz\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fck sa\u00e7ar.\n15:29\u00a0RAB k\u00f6t\u00fclerden uzak durur,\nOysa do\u011frular\u0131n duas\u0131n\u0131 duyar.\n15:30\u00a0G\u00fclen g\u00f6zler y\u00fcre\u011fi sevindirir,\n\u0130yi haber bedeni ferahlat\u0131r.\n15:31\u00a0Ya\u015fam veren uyar\u0131lar\u0131 dinleyen,\nBilgeler aras\u0131nda konaklar.\n15:32\u00a0Terbiyeden ka\u00e7an kendine zarar verir,\nAzara kulak verense sa\u011fduyu kazan\u0131r.\n15:33\u00a0RAB korkusu bilgelik \u00f6\u011fretir,\nAl\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fck de onurun \u00f6nko\u015fuludur.\n16:1\u00a0\u0130nsan akl\u0131yla \u00e7ok \u015fey tasarlayabilir,\nAma dilin verece\u011fi yan\u0131t RABdendir.\n16:2\u00a0\u0130nsan her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 temiz san\u0131r,\nAma niyetlerini tartan RABdir.\n16:3\u00a0Yapaca\u011f\u0131n i\u015fleri RABbe emanet et,\nO zaman tasar\u0131lar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fir.\n16:4\u00a0RAB her \u015feyi amac\u0131na uygun yapar,\nK\u00f6t\u00fc ki\u015finin y\u0131k\u0131m g\u00fcn\u00fcn\u00fc de O haz\u0131rlar.\n16:5\u00a0RAB y\u00fcre\u011fi k\u00fcstah olandan i\u011frenir,\nBilin ki, \u00f6yleleri cezas\u0131z kalmaz.\n16:6\u00a0Sevgi ve ba\u011fl\u0131l\u0131k su\u00e7lar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flat\u0131r,\nRAB korkusu insan\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzakla\u015ft\u0131r\u0131r.\n16:7\u00a0RAB ki\u015finin ya\u015fay\u0131\u015f\u0131ndan ho\u015fnutsa\nD\u00fc\u015fmanlar\u0131n\u0131 bile onunla bar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.\n16:8\u00a0Do\u011frulukla kazan\u0131lan az \u015fey\nHaks\u0131zl\u0131kla kazan\u0131lan b\u00fcy\u00fck gelirden iyidir.\n16:9\u00a0Ki\u015fi y\u00fcre\u011finde gidece\u011fi yolu tasarlar,\nAma ad\u0131mlar\u0131n\u0131 RAB y\u00f6nlendirir.\n16:10\u00a0Tanr\u0131 buyruklar\u0131n\u0131 kral\u0131n a\u011fz\u0131yla a\u00e7\u0131klar,\nBu nedenle kral adaleti \u00e7i\u011fnememelidir.\n16:11\u00a0Do\u011fru terazi ve bask\u00fcl RABbindir,\nB\u00fct\u00fcn tart\u0131 a\u011f\u0131rl\u0131klar\u0131n\u0131 O belirler.\n16:12\u00a0Krallar k\u00f6t\u00fcl\u00fckten i\u011frenir,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc taht\u0131n g\u00fcvencesi adalettir.\n16:13\u00a0Kral do\u011fru s\u00f6yleyenden ho\u015fnut kal\u0131r,\nD\u00fcr\u00fcst konu\u015fan\u0131 sever.\n16:14\u00a0Kral\u0131n \u00f6fkesi \u00f6l\u00fcm habercisidir,\nAma bilge ki\u015fi onu yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.\n16:15\u00a0Kral\u0131n y\u00fcz\u00fc g\u00fcl\u00fcyorsa, ya\u015fam demektir.\nL\u00fctfu son ya\u011fmuru getiren bulut gibidir.\n16:16\u00a0Bilgelik kazanmak alt\u0131ndan daha de\u011ferlidir,\nAkla sahip olmak da g\u00fcm\u00fc\u015fe ye\u011flenir.\n16:17\u00a0D\u00fcr\u00fcstlerin tuttu\u011fu yol k\u00f6t\u00fcl\u00fckten uzakla\u015ft\u0131r\u0131r,\nYoluna dikkat eden, can\u0131n\u0131 korur.\n16:18\u00a0Gururun ard\u0131ndan y\u0131k\u0131m,\nKibirli ruhun ard\u0131ndan da d\u00fc\u015f\u00fc\u015f gelir.\n16:19\u00a0Mazlumlar aras\u0131nda al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc biri olmak,\nKibirlilerle \u00e7apul mal\u0131 payla\u015fmaktan iyidir.\n16:20\u00a0\u00d6\u011f\u00fcde kulak veren ba\u015far\u0131ya ula\u015f\u0131r,\nRABbe g\u00fcvenen mutlu olur.\n16:21\u00a0Bilge y\u00fcreklilere ak\u0131ll\u0131 denir,\nTatl\u0131 s\u00f6z ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r.\n16:22\u00a0Sa\u011fduyu, sahibine ya\u015fam kayna\u011f\u0131,\nAhmakl\u0131ksa ahmaklara cezad\u0131r.\n16:23\u00a0Bilgenin akl\u0131 diline y\u00f6n verir,\nDudaklar\u0131n\u0131n ikna g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r.\n16:24\u00a0Ho\u015f s\u00f6zler petek bal\u0131 gibidir,\nCana tatl\u0131 ve bedene \u015fifad\u0131r.\n16:25\u00a0\u00d6yle yol var ki, insana d\u00fcz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcr,\nAma sonu \u00f6l\u00fcmd\u00fcr.\n16:26\u00a0Emek\u00e7inin i\u015ftah\u0131d\u0131r onu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc a\u00e7l\u0131\u011f\u0131 onu kam\u00e7\u0131lar.\n16:27\u00a0Al\u00e7aklar ba\u015fkalar\u0131na k\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlar,\nKonu\u015fmalar\u0131 kavurucu ate\u015f gibidir.\n16:28\u00a0Huysuz ki\u015fi \u00e7eki\u015fmeyi k\u00f6r\u00fckler,\nDedikoducu can dostlar\u0131 ay\u0131r\u0131r.\n16:29\u00a0Zorba ki\u015fi ba\u015fkalar\u0131n\u0131 ayart\u0131r\nVe onlar\u0131 olumsuz yola y\u00f6neltir.\n16:30\u00a0G\u00f6z k\u0131rpmak d\u00fczenbazl\u0131\u011fa,\nSinsi g\u00fcl\u00fcc\u00fckler k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011fe i\u015farettir.\n16:31\u00a0A\u011farm\u0131\u015f sa\u00e7lar onur tac\u0131d\u0131r,\nDo\u011fru ya\u015fay\u0131\u015fla kazan\u0131l\u0131r.\n16:32\u00a0Sab\u0131rl\u0131 ki\u015fi yi\u011fitten \u00fcst\u00fcnd\u00fcr,\nKendini denetleyen de kentler fethedenden \u00fcst\u00fcnd\u00fcr.\n16:33\u00a0\u0130nsan kura atar,\nAma her karar\u0131 RAB verir.\n17:1\u00a0Huzur i\u00e7inde kuru bir lokma,\nKavga ve ziyafet dolu evden iyidir.\n17:2\u00a0Sa\u011fduyulu k\u00f6le,\nAilesini utanca sokan o\u011fula egemen olur\nVe karde\u015flerle birlikte mirastan pay al\u0131r.\n17:3\u00a0Alt\u0131n ocakta, g\u00fcm\u00fc\u015f potada ar\u0131t\u0131l\u0131r,\nY\u00fcre\u011fi ar\u0131tansa RABdir.\n17:4\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi fesat y\u00fckl\u00fc dudaklar\u0131 dinler,\nYalanc\u0131 da y\u0131k\u0131c\u0131 dile kulak verir.\n17:5\u00a0Yoksulla alay eden, onu yaratan\u0131 hor g\u00f6r\u00fcr.\nFelakete sevinen cezas\u0131z kalmaz.\n17:6\u00a0Torunlar ya\u015fl\u0131lar\u0131n tac\u0131d\u0131r,\n\u00c7ocuklar\u0131n \u00f6v\u00fcnc\u00fc anne babalar\u0131d\u0131r.\n17:7\u00a0Kurumlu s\u00f6zler ahma\u011fa nas\u0131l yak\u0131\u015fmazsa,\nSoyluya da yalanc\u0131 dudaklar hi\u00e7 yak\u0131\u015fmaz.\n17:8\u00a0Sahibinin g\u00f6z\u00fcnde r\u00fc\u015fvet bir t\u0131ls\u0131md\u0131r.\nNe yapsa ba\u015far\u0131l\u0131 olur.\n17:9\u00a0Sevgi isteyen ki\u015fi su\u00e7lar\u0131 ba\u011f\u0131\u015flar,\nOlay\u0131 diline dolayansa can dostlar\u0131 ay\u0131r\u0131r.\n17:10\u00a0Ak\u0131ll\u0131 ki\u015fiyi azarlamak,\nAk\u0131ls\u0131za y\u00fcz darbe vurmaktan etkilidir.\n17:11\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi ancak ba\u015fkald\u0131rmaya e\u011filimlidir,\nOna g\u00f6nderilecek ulak ac\u0131mas\u0131z olacakt\u0131r.\n17:12\u00a0Azg\u0131nl\u0131\u011f\u0131 \u00fcst\u00fcnde bir ak\u0131ls\u0131zla kar\u015f\u0131la\u015fmak,\nYavrular\u0131ndan edilmi\u015f di\u015fi ay\u0131yla kar\u015f\u0131la\u015fmaktan beterdir.\n17:13\u00a0\u0130yili\u011fin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckle \u00f6deyenin\nEvinden k\u00f6t\u00fcl\u00fck eksik olmaz.\n17:14\u00a0Kavgan\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131 su s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131na benzer,\nBir patlamaya yol a\u00e7madan \u00e7eki\u015fmeyi b\u0131rak.\n17:15\u00a0K\u00f6t\u00fcy\u00fc aklayan da, do\u011fruyu mahk\u00fbm eden de\nRABbi tiksindirir.\n17:16\u00a0Ak\u0131ls\u0131z biri bilgelik sat\u0131n almak i\u00e7in niye para harcas\u0131n?\nZaten sa\u011fduyudan yoksun!\n17:17\u00a0Dost her zaman sever,\nKarde\u015f s\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnde belli olur.\n17:18\u00a0Sa\u011fduyudan yoksun ki\u015fi el s\u0131k\u0131\u015f\u0131p\nBa\u015fkas\u0131na kefil olur.\n17:19\u00a0Ba\u015fkald\u0131r\u0131y\u0131 seven kavgay\u0131 sever,\nKap\u0131s\u0131n\u0131 y\u00fcksek yapan y\u0131k\u0131m\u0131na davetiye \u00e7\u0131kar\u0131r.\n17:20\u00a0Sap\u0131k y\u00fcrekli ki\u015fi iyilik beklememeli.\nDiliyle aldatan da belaya d\u00fc\u015fer.\n17:21\u00a0Ak\u0131ls\u0131z kendisini do\u011furana derttir,\nAhma\u011f\u0131n babas\u0131 sevin\u00e7 nedir bilmez.\n17:22\u00a0\u0130\u00e7 ferahl\u0131\u011f\u0131 sa\u011fl\u0131k getirir,\nEzik ruh ise bedeni y\u0131prat\u0131r.\n17:23\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi adaleti sapt\u0131rmak i\u00e7in\nGizlice r\u00fc\u015fvet al\u0131r.\n17:24\u00a0Ak\u0131ll\u0131 ki\u015fi g\u00f6z\u00fcn\u00fc bilgelikten ay\u0131rmaz,\nAk\u0131ls\u0131z\u0131n g\u00f6z\u00fcyse hep sa\u011fda soldad\u0131r.\n17:25\u00a0Ak\u0131ls\u0131z \u00e7ocuk babas\u0131na \u00fcz\u00fcnt\u00fc,\nAnnesine ac\u0131 verir.\n17:26\u00a0Ne su\u00e7suza ceza kesmek iyidir,\nNe de g\u00f6revliyi d\u00fcr\u00fcst davrand\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in d\u00f6vmek...\n17:27\u00a0Bilgili ki\u015fi az konu\u015fur,\nAk\u0131ll\u0131 ki\u015fi sakin ruhludur.\n17:28\u00a0\u00c7enesini tutup susan ahmak bile\nBilge ve ak\u0131ll\u0131 say\u0131l\u0131r.\n18:1\u00a0Ge\u00e7imsiz ki\u015fi kendi \u00e7\u0131kar\u0131 pe\u015findedir,\n\u0130yi \u00f6\u011f\u00fcde hep kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.\n18:2\u00a0Ak\u0131ls\u0131z ki\u015fi bir \u015fey anlamaktan \u00e7ok\nKendi d\u00fc\u015f\u00fcncelerini a\u00e7maktan ho\u015flan\u0131r.\n18:3\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc a\u015fa\u011f\u0131lanma,\nAy\u0131b\u0131 utan\u00e7 izler.\n18:4\u00a0Bilge ki\u015finin a\u011fz\u0131ndan \u00e7\u0131kan s\u00f6zler derin sular gibidir,\nBilgelik p\u0131nar\u0131 da co\u015fkun bir akarsu.\n18:5\u00a0K\u00f6t\u00fcy\u00fc kay\u0131rmak da,\nSu\u00e7suzdan adaleti esirgemek de iyi de\u011fildir.\n18:6\u00a0Ak\u0131ls\u0131z\u0131n dudaklar\u0131 \u00e7eki\u015fmeye yol a\u00e7ar,\nA\u011fz\u0131 da daya\u011f\u0131 davet eder.\n18:7\u00a0Ak\u0131ls\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131 kendisini mahveder,\nDudaklar\u0131 da can\u0131na tuzakt\u0131r.\n18:8\u00a0Dedikodu tatl\u0131 lokma gibidir,\n\u0130nsan\u0131n ta i\u00e7ine i\u015fler.\n18:9\u00a0\u0130\u015fini savsaklayan ki\u015fi\nY\u0131k\u0131c\u0131ya karde\u015ftir.\n18:10\u00a0RABbin ad\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc kuledir,\nOna s\u0131\u011f\u0131nan do\u011fru ki\u015fi i\u00e7in korunakt\u0131r.\n18:11\u00a0Zengin servetini bir kale,\nA\u015f\u0131lmaz bir sur san\u0131r.\n18:12\u00a0Y\u00fcrekteki gururu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f,\nAl\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ise onur izler.\n18:13\u00a0Dinlemeden yan\u0131t vermek\nAhmakl\u0131k ve utan\u00e7t\u0131r.\n18:14\u00a0\u0130nsan\u0131n ruhu hastal\u0131kta ona destektir.\nAma ezik ruh nas\u0131l dayanabilir?\n18:15\u00a0Ak\u0131ll\u0131 ki\u015fi bilgiyi sat\u0131n al\u0131r,\nBilgenin kula\u011f\u0131 da bilgi pe\u015findedir.\n18:16\u00a0Arma\u011fan, verenin yolunu a\u00e7ar\nVe kendisini b\u00fcy\u00fcklerin \u00f6n\u00fcne \u00e7\u0131kart\u0131r.\n18:17\u00a0Duru\u015fmada ilk konu\u015fan hakl\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcr,\nBa\u015fkas\u0131 \u00e7\u0131k\u0131p onu sorgulayana dek.\n18:18\u00a0Kura \u00e7eki\u015fmeleri sona erdirir,\nG\u00fc\u00e7l\u00fc rakipleri uzla\u015ft\u0131r\u0131r.\n18:19\u00a0G\u00fccenmi\u015f karde\u015f surlu kentten daha zor elde edilir.\n\u00c7eki\u015fme s\u00fcrg\u00fcl\u00fc kale kap\u0131s\u0131 gibidir.\n18:20\u00a0\u0130nsan\u0131n karn\u0131 a\u011fz\u0131n\u0131n meyvesiyle,\nDudaklar\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcyle doyar.\n18:21\u00a0Dil \u00f6l\u00fcme de g\u00f6t\u00fcrebilir, ya\u015fama da;\nKonu\u015fmay\u0131 seven, dilin meyvesine katlanmak zorundad\u0131r.\n18:22\u00a0\u0130yi bir e\u015f bulan iyilik bulur\nVe RABbin l\u00fctfuna erer.\n18:23\u00a0Yoksul ac\u0131nma dilenir,\nZenginin yan\u0131t\u0131ysa serttir.\n18:24\u00a0Y\u0131k\u0131ma g\u00f6t\u00fcren dostlar vard\u0131r,\nAma \u00f6yle dost var ki, karde\u015ften yak\u0131nd\u0131r insana. y\u0131k\u0131ma gider\u203a\u203a.\n19:1\u00a0D\u00fcr\u00fcst ya\u015fayan bir yoksul olmak,\nYalanc\u0131 bir ak\u0131ls\u0131z olmaktan ye\u011fdir.\n19:2\u00a0Bilgisiz heves i\u015fe yaramaz,\nAcelecilik insan\u0131 yan\u0131lg\u0131ya d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr.\n19:3\u00a0\u0130nsan\u0131n ahmakl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 y\u0131kar,\nYine de i\u00e7inden RABbe \u00f6fkelenir.\n19:4\u00a0Zenginlik dost \u00fcst\u00fcne dost kazand\u0131r\u0131r.\nOysa yoksulun dostu onu y\u00fcz\u00fcst\u00fc b\u0131rak\u0131r.\n19:5\u00a0Yalanc\u0131 tan\u0131k cezas\u0131z kalmaz,\nYalan soluyan kurtulamaz.\n19:6\u00a0Bir\u00e7oklar\u0131 \u00f6nemli ki\u015finin g\u00f6z\u00fcne girmek\nVe eli a\u00e7\u0131k olan\u0131n dostu olmak ister.\n19:7\u00a0Yoksulun akrabalar\u0131 bile onu sevmezse,\nDostlar\u0131n\u0131n ondan uzak duraca\u011f\u0131 daha da kesindir.\nNe kadar yalvarsa ona yakla\u015fmazlar.\n19:8\u00a0Sa\u011fduyulu olan can\u0131n\u0131 sever,\nAkl\u0131 izleyen bollu\u011fa kavu\u015fur.\n19:9\u00a0Yalanc\u0131 tan\u0131k cezas\u0131z kalmaz,\nYalan soluyan yok olur.\n19:10\u00a0Ak\u0131ls\u0131z\u0131n g\u00f6steri\u015fli bir ya\u015fam s\u00fcrmesi uygun de\u011filse,\nK\u00f6lelerin \u00f6nderlere egemen olmas\u0131\nHi\u00e7 uygun de\u011fildir.\n19:11\u00a0Sa\u011fduyulu ki\u015fi sab\u0131rl\u0131d\u0131r,\nKusurlar\u0131 ho\u015f g\u00f6rmesi ona onur kazand\u0131r\u0131r.\n19:12\u00a0Kral\u0131n \u00f6fkesi gen\u00e7 aslan\u0131n k\u00fckreyi\u015fine benzer,\nL\u00fctfuysa otlar\u0131n \u00fczerine d\u00fc\u015fen \u00e7iy gibidir.\n19:13\u00a0Ak\u0131ls\u0131z \u00e7ocuk babas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na belad\u0131r,\nD\u0131rd\u0131r eden kad\u0131n s\u00fcrekli damlayan su gibidir.\n19:14\u00a0Ev ve servet babadan mirast\u0131r,\nAma sa\u011fduyulu kad\u0131n RABbin arma\u011fan\u0131d\u0131r.\n19:15\u00a0Tembellik insan\u0131 uyu\u015fuklu\u011fa iter,\nHaylaz ki\u015fi de a\u00e7 kal\u0131r.\n19:16\u00a0Tanr\u0131 buyru\u011funa uyan can\u0131n\u0131 korur,\nGitmesi gereken yollar\u0131 umursamayan \u00f6l\u00fcr.\n19:17\u00a0Yoksula ac\u0131yan ki\u015fi RABbe \u00f6d\u00fcn\u00e7 vermi\u015f olur,\nYapt\u0131\u011f\u0131 iyilik i\u00e7in RAB onu \u00f6d\u00fcllendirir.\n19:18\u00a0Hen\u00fcz umut varken \u00e7ocu\u011funu e\u011fit,\nOnun y\u0131k\u0131m\u0131na neden olma.\n19:19\u00a0Huysuz insan cezas\u0131n\u0131 \u00e7ekmelidir.\nOnu bir kere kurtarsan da, hep ayn\u0131 \u015feyi yapman gerekir.\n19:20\u00a0\u00d6\u011f\u00fcde kulak ver, terbiyeyi kabul et ki,\n\u00d6mr\u00fcn\u00fcn kalan k\u0131sm\u0131 boyunca bilge olas\u0131n.\n19:21\u00a0\u0130nsan y\u00fcre\u011finde \u00e7ok \u015fey tasarlar,\nAma ger\u00e7ekle\u015fen, RABbin amac\u0131d\u0131r.\n19:22\u00a0\u0130nsandan istenen vefad\u0131r,\nYoksul olmak yalanc\u0131 olmaktan ye\u011fdir.\n19:23\u00a0RAB korkusu\nDoygun ve dertsiz bir ya\u015fama kavu\u015fturur.\n19:24\u00a0Tembel sahana dald\u0131rd\u0131\u011f\u0131 elini\nA\u011fz\u0131na geri g\u00f6t\u00fcrmek bile istemez.\n19:25\u00a0Alayc\u0131y\u0131 d\u00f6versen b\u00f6n ki\u015fi ibret al\u0131r,\nAk\u0131ll\u0131 ki\u015fiyi azarlarsan bilgisine bilgi katar.\n19:26\u00a0Babas\u0131na sald\u0131ran, annesini kovan \u00e7ocuk,\nAilesinin utanc\u0131 ve y\u00fczkaras\u0131d\u0131r.\n19:27\u00a0O\u011flum, uyar\u0131lara kula\u011f\u0131n\u0131 t\u0131karsan,\nBilgi kayna\u011f\u0131 s\u00f6zlerden sapars\u0131n.\n19:28\u00a0Niyeti bozuk tan\u0131k adaletle e\u011flenir,\nK\u00f6t\u00fclerin a\u011fz\u0131 fesatla beslenir.\n19:29\u00a0Alayc\u0131lar i\u00e7in ceza,\nAk\u0131ls\u0131zlar\u0131n s\u0131rt\u0131 i\u00e7in k\u00f6tek haz\u0131rd\u0131r.\n20:1\u00a0\u015earap insan\u0131 alayc\u0131, i\u00e7ki g\u00fcr\u00fclt\u00fcc\u00fc yapar,\nOnun etkisiyle yoldan sapan bilge de\u011fildir.\n20:2\u00a0Kral\u0131n \u00f6fkesi gen\u00e7 aslan\u0131n k\u00fckreyi\u015fine benzer,\nOnu k\u0131zd\u0131ran can\u0131ndan olur.\n20:3\u00a0Kavgadan ka\u00e7\u0131nmak insan i\u00e7in onurdur,\nOysa her ahmak tart\u0131\u015fmaya haz\u0131rd\u0131r.\n20:4\u00a0Sonbaharda \u00e7ift s\u00fcrmeyen tembel,\nHasatta arad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulamaz.\n20:5\u00a0\u0130nsan\u0131n niyetleri derin bir kuyunun sular\u0131 gibidir,\nAk\u0131ll\u0131 ki\u015fi onlar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kar\u0131r.\n20:6\u00a0\u0130nsanlar\u0131n \u00e7o\u011fu, \u2039\u2039Vefal\u0131y\u0131m\u203a\u203a der.\nAma sad\u0131k birini kim bulabilir?\n20:7\u00a0Do\u011fru ve d\u00fcr\u00fcst bir babaya\nSahip olan \u00e7ocuklara ne mutlu!\n20:8\u00a0Yarg\u0131 k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde oturan kral,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6zleriyle ay\u0131klar.\n20:9\u00a0Kim, \u2039\u2039Y\u00fcre\u011fimi pak k\u0131ld\u0131m,\nG\u00fcnah\u0131mdan ar\u0131nd\u0131m\u203a\u203a diyebilir?\n20:10 RAB hileli tart\u0131dan da, hileli \u00f6l\u00e7\u00fcden de tiksinir.\n20:11\u00a0\u00c7ocuk bile eylemleriyle kendini belli eder,\nYapt\u0131klar\u0131 pak ve do\u011fru mu, de\u011fil mi, anla\u015f\u0131l\u0131r.\n20:12\u00a0\u0130\u015fiten kula\u011f\u0131 da g\u00f6ren g\u00f6z\u00fc de\nRAB yaratm\u0131\u015ft\u0131r.\n20:13\u00a0Uykuyu seversen yoksulla\u015f\u0131rs\u0131n,\nUyan\u0131k durursan ekme\u011fin bol olur.\n20:14\u00a0Al\u0131c\u0131, \u2039\u2039\u0130\u015fe yaramaz, i\u015fe yaramaz\u203a\u203a der,\nAma al\u0131p gittikten sonra ald\u0131\u011f\u0131yla \u00f6v\u00fcn\u00fcr.\n20:15\u00a0Bol bol alt\u0131n\u0131n, m\u00fccevherin olabilir,\nAma bilgi ak\u0131tan dudaklar daha de\u011ferlidir.\n20:16\u00a0Tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 birine kefil olan\u0131n giysisini al;\nBir yabanc\u0131 i\u00e7in yap\u0131yorsa bunu,\nGiysisini rehin tut.\n20:17\u00a0Hileyle kazan\u0131lan yiyecek insana tatl\u0131 gelir,\nAma sonra a\u011fza dolan \u00e7ak\u0131l gibidir.\n20:18\u00a0Tasar\u0131lar\u0131n\u0131 dan\u0131\u015farak yap,\nY\u00f6ntemlere uyarak sava\u015f.\n20:19\u00a0Dedikoducu s\u0131r saklayamaz,\nBu nedenle a\u011fz\u0131 gev\u015fek olanla arkada\u015fl\u0131k etme.\n20:20\u00a0Annesine ya da babas\u0131na s\u00f6venin\nI\u015f\u0131\u011f\u0131 zifiri karanl\u0131kta s\u00f6necek.\n20:21\u00a0Tez elde edilen miras\u0131n\nSonu bereketli olmaz.\n20:22\u00a0\u2039\u2039Bu k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc sana \u00f6detece\u011fim\u203a\u203a deme;\nRABbi bekle, O seni kurtar\u0131r.\n20:23\u00a0RAB hileli tart\u0131dan tiksinir,\nHileli teraziden ho\u015flanmaz.\n20:24\u00a0\u0130nsan\u0131n ad\u0131mlar\u0131n\u0131 RAB y\u00f6nlendirir;\n\u00d6yleyse insan tuttu\u011fu yolu nas\u0131l anlayabilir?\n20:25\u00a0D\u00fc\u015f\u00fcnmeden adakta bulunmak\nSak\u0131ncal\u0131d\u0131r.\n20:26\u00a0Bilge kral k\u00f6t\u00fcleri ay\u0131klar,\nHarman d\u00f6ver gibi cezaland\u0131r\u0131r.\n20:27\u00a0\u0130nsan\u0131n ruhu RABbin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131d\u0131r,\n\u0130\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n derinliklerine i\u015fler.\n20:28\u00a0Sevgi ve sadakat kral\u0131n g\u00fcvencesidir.\nOnun taht\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131ran sevgidir.\n20:29\u00a0Gen\u00e7lerin g\u00f6rkemi g\u00fc\u00e7leri,\nYa\u015fl\u0131lar\u0131n onuru a\u011farm\u0131\u015f sa\u00e7lard\u0131r.\n20:30\u00a0Yaralayan darbeler k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc temizler,\nK\u00f6tek i\u00e7 varl\u0131\u011f\u0131n derinliklerini paklar.\n21:1\u00a0Kral\u0131n y\u00fcre\u011fi RABbin elindedir,\nKanaldaki su gibi onu istedi\u011fi y\u00f6ne \u00e7evirir.\n21:2\u00a0\u0130nsan izledi\u011fi her yolun do\u011fru oldu\u011funu san\u0131r,\nAma niyetlerini tartan RABdir.\n21:3\u00a0RAB kendisine kurban sunulmas\u0131ndan \u00e7ok,\nDo\u011frulu\u011fun ve adaletin yerine getirilmesini ister.\n21:4\u00a0K\u00fcstah bak\u0131\u015flar ve kibirli y\u00fcrek\nK\u00f6t\u00fclerin \u00e7\u0131ras\u0131 ve g\u00fcnah\u0131d\u0131r.\n21:5\u00a0\u00c7al\u0131\u015fkan\u0131n tasar\u0131lar\u0131 hep bollukla,\nHer t\u00fcrl\u00fc acelecilik hep yoklukla sonu\u00e7lan\u0131r.\n21:6\u00a0Yalan dolanla yap\u0131lan servet,\nSis gibi ge\u00e7icidir ve \u00f6l\u00fcm tuza\u011f\u0131d\u0131r.\n21:7\u00a0K\u00f6t\u00fclerin zorbal\u0131\u011f\u0131 kendilerini s\u00fcp\u00fcr\u00fcp g\u00f6t\u00fcr\u00fcr,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fru olan\u0131 yapmaya yana\u015fmazlar.\n21:8\u00a0Su\u00e7lunun yolu dolamba\u00e7l\u0131,\nPak ki\u015finin yapt\u0131klar\u0131ysa dosdo\u011frudur.\n21:9\u00a0Kavgac\u0131 kad\u0131nla ayn\u0131 evde oturmaktansa,\nDam\u0131n k\u00f6\u015fesinde oturmak ye\u011fdir.\n21:10\u00a0K\u00f6t\u00fcn\u00fcn can att\u0131\u011f\u0131 k\u00f6t\u00fcl\u00fckt\u00fcr,\nHi\u00e7 kimseye ac\u0131maz.\n21:11\u00a0Alayc\u0131 cezaland\u0131r\u0131l\u0131nca b\u00f6n ki\u015fi ak\u0131llan\u0131r,\nBilge olan \u00f6\u011fretilenden bilgi kazan\u0131r.\n21:12\u00a0Adil Olan, k\u00f6t\u00fcn\u00fcn evini dikkatle g\u00f6zler\nVe k\u00f6t\u00fcleri y\u0131k\u0131ma u\u011frat\u0131r.\n21:13\u00a0Yoksulun feryad\u0131na kula\u011f\u0131n\u0131 t\u0131kayan\u0131n\nFeryad\u0131na yan\u0131t verilmeyecektir.\n21:14\u00a0Gizlice verilen arma\u011fan \u00f6fkeyi,\nKoyna soku\u015fturulan r\u00fc\u015fvet de k\u0131zg\u0131n gazab\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.\n21:15\u00a0Hak yerine gelince do\u011fru ki\u015fi sevinir,\nFesat\u00e7\u0131 deh\u015fete d\u00fc\u015fer.\n21:16\u00a0Sa\u011fduyudan uzakla\u015fan,\nKendini \u00f6l\u00fcler aras\u0131nda bulur.\n21:17\u00a0Zevkine d\u00fc\u015fk\u00fcn olan yoksulla\u015f\u0131r,\n\u015earaba ve zeytinya\u011f\u0131na d\u00fc\u015fk\u00fcn ki\u015fi de zengin olmaz.\n21:18\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi do\u011fru ki\u015finin fidyesidir,\nHain de d\u00fcr\u00fcst\u00fcn.\n21:19\u00a0\u00c7\u00f6lde ya\u015famak,\nCan s\u0131k\u0131c\u0131 ve kavgac\u0131 kad\u0131nla ya\u015famaktan ye\u011fdir.\n21:20\u00a0Bilgenin evi de\u011ferli e\u015fya ve zeytinya\u011f\u0131yla doludur,\nAk\u0131ls\u0131zsa mal\u0131n\u0131 har vurup harman savurur.\n21:21\u00a0Do\u011frulu\u011fun ve sevginin ard\u0131ndan ko\u015fan,\nYa\u015fam, g\u00f6nen\u00e7 ve onur bulur.\n21:22\u00a0Bilge ki\u015fi g\u00fc\u00e7l\u00fclerin kentine sald\u0131r\u0131p\nG\u00fcvendikleri kaleyi y\u0131kar.\n21:23\u00a0A\u011fz\u0131n\u0131 ve dilini tutan\nBa\u015f\u0131n\u0131 beladan korur.\n21:24\u00a0Gururlu, k\u00fcstah ve alayc\u0131:\nBunlar kas kas kas\u0131lan insan\u0131n adlar\u0131d\u0131r.\n21:25\u00a0Tembelin iste\u011fi onu \u00f6l\u00fcme g\u00f6t\u00fcr\u00fcr,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc elleri \u00e7al\u0131\u015fmaktan ka\u00e7\u0131n\u0131r;\n21:26\u00a0B\u00fct\u00fcn g\u00fcn isteklerini s\u0131ralar durur,\nOysa do\u011fru ki\u015fi esirgemeden verir.\n21:27\u00a0K\u00f6t\u00fclerin sundu\u011fu kurban i\u011fren\u00e7tir,\nHele bunu k\u00f6t\u00fc niyetle sunarlarsa.\n21:28\u00a0Yalanc\u0131 tan\u0131k yok olur,\nDinlemeyi bilenin tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131ysa inand\u0131r\u0131c\u0131d\u0131r.\n21:29\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi kendine g\u00fc\u00e7l\u00fc bir g\u00f6r\u00fcn\u00fcm verir,\nErdemli insansa tuttu\u011fu yoldan emindir.\n21:30\u00a0RABbe kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olabilecek\nBilgelik, ak\u0131l ve tasar\u0131 yoktur.\n21:31\u00a0At sava\u015f g\u00fcn\u00fc i\u00e7in haz\u0131r tutulur,\nAma zafer sa\u011flayan RAB'dir.\n22:1\u00a0\u0130yi ad b\u00fcy\u00fck servetten,\nSayg\u0131nl\u0131k g\u00fcm\u00fc\u015f ve alt\u0131ndan ye\u011fdir.\n22:2\u00a0Zenginle yoksulun ortak y\u00f6n\u00fc \u015fu:\nHer ikisini de RAB yaratt\u0131.\n22:3\u00a0\u0130htiyatl\u0131 ki\u015fi tehlikeyi g\u00f6r\u00fcnce saklan\u0131r,\nB\u00f6nse \u00f6ne at\u0131l\u0131r ve zarar g\u00f6r\u00fcr.\n22:4\u00a0Al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ve RAB korkusunun \u00f6d\u00fcl\u00fc,\nZenginlik, onur ve ya\u015famd\u0131r.\n22:5\u00a0K\u00f6t\u00fcn\u00fcn yolu diken ve tuzakla doludur.\nCan\u0131n\u0131 korumak isteyen bunlardan uzak durur.\n22:6\u00a0\u00c7ocu\u011fu tutmas\u0131 gereken yola g\u00f6re yeti\u015ftir,\nYa\u015fland\u0131\u011f\u0131nda o yoldan ayr\u0131lmaz.\n22:7\u00a0Zengin yoksullara egemen olur,\nBor\u00e7 alan bor\u00e7 verenin kulu olur.\n22:8\u00a0Fesat eken dert bi\u00e7er,\nGazab\u0131n\u0131n de\u011fne\u011fi yok olur.\n22:9\u00a0C\u00f6mert olan kutsan\u0131r,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc yeme\u011fini yoksullarla payla\u015f\u0131r.\n22:10\u00a0Alayc\u0131y\u0131 kov, kavga biter;\n\u00c7eki\u015fme ve a\u015fa\u011f\u0131lamalar da sona erer.\n22:11\u00a0Y\u00fcrek temizli\u011fini ve g\u00fczel s\u00f6zleri seven,\nKral\u0131n dostlu\u011funu kazan\u0131r.\n22:12\u00a0RAB bilgiyi g\u00f6zetip korur,\nHainin s\u00f6zlerini ise alt\u00fcst eder.\n22:13\u00a0Tembel der ki, \u2039\u2039D\u0131\u015farda aslan var,\nSoka\u011fa \u00e7\u0131ksam beni par\u00e7alar.\u203a\u203a\n22:14\u00a0Sokak kad\u0131n\u0131n\u0131n a\u011fz\u0131 dipsiz \u00e7ukur gibidir,\nRABbin gazab\u0131na u\u011frayan oraya d\u00fc\u015fer.\n22:15\u00a0Ak\u0131ls\u0131zl\u0131k \u00e7ocu\u011fun \u00f6z yap\u0131s\u0131ndad\u0131r,\nDe\u011fnekle terbiye edilirse ak\u0131ls\u0131zl\u0131ktan uzakla\u015f\u0131r.\n22:16\u00a0Servetini b\u00fcy\u00fctmek i\u00e7in yoksulu ezenle\nZengine arma\u011fan verenin sonu yoksulluktur.\n22:17\u00a0Kulak ver, bilgelerin s\u00f6zlerini dinle,\n\u00d6\u011fretti\u011fimi zihnine i\u015fle.\n22:18\u00a0S\u00f6zlerimi y\u00fcre\u011finde saklarsan mutlu olursun,\nOnlar hep haz\u0131r olsun dudaklar\u0131nda.\n22:19\u00a0RABbe g\u00fcvenmen i\u00e7in\nBug\u00fcn bunlar\u0131 sana, evet sana da bildiriyorum.\n22:20\u00a0Senin i\u00e7in otuz s\u00f6z yazd\u0131m,\nBilgi ve \u00f6\u011f\u00fct s\u00f6zleri...\n22:21\u00a0\u00d6yle ki, g\u00fcvenilir, do\u011fru s\u00f6zleri bilesin,\nB\u00f6ylece seni g\u00f6nderene g\u00fcvenilir yan\u0131t verebilesin.\n22:22\u00a0Yoksulu, yoksul oldu\u011fu i\u00e7in soymaya kalkma,\nD\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc mahkemede ezme. Masoretik metinde ge\u00e7memektedir.\n22:23\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n davas\u0131n\u0131 RAB y\u00fcklenecek\nVe onlar\u0131 soyanlar\u0131n can\u0131n\u0131 alacak.\n22:24\u00a0Huysuz ki\u015fiyle arkada\u015fl\u0131k etme;\nTez \u00f6fkelenenle yola \u00e7\u0131kma.\n22:25\u00a0Yoksa onun yollar\u0131na al\u0131\u015f\u0131r,\nKendini tuza\u011fa d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f bulursun.\n22:26\u00a0El s\u0131k\u0131\u015f\u0131p\nBa\u015fkas\u0131n\u0131n borcuna kefil olmaktan ka\u00e7\u0131n.\n22:27\u00a0\u00d6deyecek paran olmazsa,\nAlt\u0131ndaki d\u00f6\u015fe\u011fe bile el koyarlar.\n22:28\u00a0Atalar\u0131n\u0131n belirledi\u011fi\nEski s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131n yerini de\u011fi\u015ftirme.\n22:29\u00a0\u0130\u015finde usta birini g\u00f6r\u00fcyor musun?\n\u00d6ylesi s\u0131radan ki\u015filere de\u011fil,\nKrallara bile hizmet eder.\n23:1\u00a0Bir \u00f6nderle yeme\u011fe oturdu\u011funda\n\u00d6n\u00fcne konulana dikkat et.\n23:2\u00a0\u0130\u015ftah\u0131na yenilecek olursan,\nDaya b\u0131\u00e7a\u011f\u0131 kendi bo\u011faz\u0131na.\n23:3\u00a0Onun lezzetli yemeklerini \u00e7ekmesin can\u0131n,\nB\u00f6yle yeme\u011fin ard\u0131nda hile olabilir.\n23:4\u00a0Zengin olmak i\u00e7in didinip durma,\n\u00c7\u0131kar bunu akl\u0131ndan.\n23:5\u00a0Servet g\u00f6z a\u00e7\u0131p kapayana dek yok olur,\nKanatlan\u0131p kartal gibi g\u00f6klere u\u00e7ar.\n23:6\u00a0Cimrinin verdi\u011fi yeme\u011fi yeme,\nLezzetli yemeklerini \u00e7ekmesin can\u0131n.\n23:7\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc yedi\u011fin her \u015feyin hesab\u0131n\u0131 tutar,\n\u2039\u2039Ye, i\u00e7\u203a\u203a der sana,\nAma y\u00fcre\u011fi senden yana de\u011fildir.\n23:8\u00a0Yedi\u011fin az\u0131c\u0131k yeme\u011fi kusars\u0131n,\nS\u00f6yledi\u011fin g\u00fczel s\u00f6zler de bo\u015fa gider.\n23:9\u00a0Ak\u0131ls\u0131za \u00f6\u011f\u00fct vermeye kalkma,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc senin s\u00f6zlerindeki sa\u011fduyuyu k\u00fc\u00e7\u00fcmser.\n23:10\u00a0Eski s\u0131n\u0131r ta\u015flar\u0131n\u0131n yerini de\u011fi\u015ftirme,\n\u00d6ks\u00fczlerin topra\u011f\u0131na el s\u00fcrme.\n23:11\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar\u0131n Velisi g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr\nVe onlar\u0131n davas\u0131n\u0131 sana kar\u015f\u0131 O y\u00fcr\u00fct\u00fcr. kurtar\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 vurguluyor.\n23:12\u00a0Uyar\u0131lar\u0131 zihnine i\u015fle,\nBilgi dolu s\u00f6zlere kulak ver.\n23:13\u00a0\u00c7ocu\u011funu terbiye etmekten geri kalma,\nOnu de\u011fnekle d\u00f6vsen de \u00f6lmez.\n23:14\u00a0Onu de\u011fnekle d\u00f6versen,\nCan\u0131n\u0131 \u00f6l\u00fcler diyar\u0131ndan kurtar\u0131rs\u0131n.\n23:15\u00a0O\u011flum, bilge y\u00fcrekli olursan,\nBenim y\u00fcre\u011fim de sevinir.\n23:16\u00a0Dudaklar\u0131n do\u011fru konu\u015ftu\u011funda\nG\u00f6nl\u00fcm de co\u015far.\n23:17\u00a0G\u00fcnahk\u00e2rlara imrenmektense,\nS\u00fcrekli RAB korkusunda ya\u015fa.\n23:18\u00a0B\u00f6ylece bir gelece\u011fin olur\nVe umudun bo\u015fa \u00e7\u0131kmaz.\n23:19\u00a0O\u011flum, dinle ve bilge ol,\nY\u00fcre\u011fini do\u011fru yolda tut.\n23:20\u00a0A\u015f\u0131r\u0131 \u015farap i\u00e7enlerle,\nEte d\u00fc\u015fk\u00fcn oburlarla arkada\u015fl\u0131k etme.\n23:21\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc ayya\u015f ve obur ki\u015fi yoksulla\u015f\u0131r,\nUyu\u015fukluk da insana pa\u00e7avra giydirir.\n23:22\u00a0Sana ya\u015fam veren baban\u0131n s\u00f6zlerine kulak ver,\nYa\u015fland\u0131\u011f\u0131 zaman anneni hor g\u00f6rme.\n23:23\u00a0Ger\u00e7e\u011fi sat\u0131n al ve satma;\nBilgeli\u011fi, terbiyeyi, akl\u0131 da.\n23:24\u00a0Do\u011fru ki\u015finin babas\u0131 co\u015ftuk\u00e7a co\u015far,\nBilgece davranan o\u011fulun babas\u0131 sevinir.\n23:25\u00a0Annenle baban seninle co\u015fsun,\nSeni do\u011furan sevinsin.\n23:26\u00a0O\u011flum, beni y\u00fcrekten dinle,\nG\u00f6z\u00fcn\u00fc gitti\u011fim yoldan ay\u0131rma.\n23:27\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc fahi\u015fe derin bir \u00e7ukur,\nAhlaks\u0131z kad\u0131n dar bir kuyudur.\n23:28\u00a0Evet, soyguncu gibi pusuda bekler\nVe bir\u00e7ok erke\u011fi yoldan \u00e7\u0131kar\u0131r.\n23:29\u00a0Ah \u00e7eken kim? Vah \u00e7eken kim?\nKimdir \u00e7eki\u015fip duran?\nYak\u0131nan kim? Bo\u015f yere yaralanan kim?\nG\u00f6zleri kanl\u0131 olan kim?\n23:30\u00a0\u0130\u00e7meye oturup kalkamayanlar,\nKar\u0131\u015f\u0131k \u015faraplar\u0131 denemeye gidenlerdir.\n23:31\u00a0\u015earab\u0131n k\u0131z\u0131l rengine,\nKadehte \u0131\u015f\u0131mas\u0131na,\nBo\u011fazdan a\u015fa\u011f\u0131 s\u00fcz\u00fcl\u00fcvermesine bakma.\n23:32\u00a0Sonunda y\u0131lan gibi \u0131s\u0131r\u0131r,\nEngerek gibi sokar.\n23:33\u00a0G\u00f6zlerin garip \u015feyler g\u00f6r\u00fcr,\nAkl\u0131ndan ahlaks\u0131zl\u0131klar ge\u00e7er.\n23:34\u00a0Kendini k\u00e2h denizin ortas\u0131nda,\nK\u00e2h gemi dire\u011finin tepesinde yat\u0131yor san\u0131rs\u0131n.\n23:35\u00a0\u2039\u2039D\u00f6vd\u00fcler beni ama incinmedim,\nVurdular ama farketmedim\u203a\u203a dersin,\n\u2039\u2039Yeniden i\u00e7mek i\u00e7in ne zaman ay\u0131laca\u011f\u0131m?\u203a\u203a\n24:1\u00a0K\u00f6t\u00fclere imrenme,\nOnlarla birlikte olmay\u0131 isteme.\n24:2\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcrekleri zorbal\u0131k tasarlar,\nDudaklar\u0131 belalardan s\u00f6z eder.\n24:3\u00a0Ev bilgelikle yap\u0131l\u0131r,\nAk\u0131lla peki\u015ftirilir.\n24:4\u00a0Bilgi sayesinde odalar\u0131\nHer t\u00fcrl\u00fc de\u011ferli, g\u00fczel e\u015fyayla dolar.\n24:5\u00a0Bilgelik g\u00fc\u00e7ten,\nBilgi kaba kuvvetten \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. \u00fcst\u00fcnd\u00fcr\u203a\u203a (bkz. Septuaginta), Masoretik metin \u2039\u2039Bilge g\u00fc\u00e7l\u00fc olur, bilgi sahibi g\u00fcc\u00fcn\u00fc art\u0131r\u0131r.\u203a\u203a\n24:6\u00a0Sava\u015fmak i\u00e7in y\u00f6ntem,\nZafer kazanmak i\u00e7in bir\u00e7ok dan\u0131\u015fman gerekli.\n24:7\u00a0Ahmak i\u00e7in bilgelik ula\u015f\u0131lamayacak kadar y\u00fcksektir,\nKent kurulunda a\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7amaz.\n24:8\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlayan ki\u015fi\nD\u00fczenbaz olarak bilinecektir.\n24:9\u00a0Ahmak\u00e7a tasar\u0131lar g\u00fcnaht\u0131r,\nAlayc\u0131 ki\u015fiden herkes i\u011frenir.\n24:10\u00a0S\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnde cesaretini yitirirsen,\nG\u00fcc\u00fcn k\u0131t demektir.\n24:11\u00a0\u00d6l\u00fcm tehlikesi i\u00e7inde olanlar\u0131 kurtar,\n\u00d6lmek \u00fczere olanlar\u0131 esirge.\n24:12\u00a0\u2039\u2039\u0130\u015fte bunu bilmiyordum\u203a\u203a desen de,\n\u0130nsan\u0131n y\u00fcre\u011findekini bilen sezmez mi?\nSenin can\u0131n\u0131 koruyan anlamaz m\u0131?\n\u00d6detmez mi herkese yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131?\n24:13\u00a0O\u011flum, bal ye, \u00e7\u00fcnk\u00fc iyidir,\nS\u00fczme bal dama\u011fa tatl\u0131 gelir.\n24:14\u00a0Bilgelik de can\u0131n i\u00e7in \u00f6yledir, bilmi\u015f ol.\nBilgeli\u011fi bulursan bir gelece\u011fin olur\nVe umudun bo\u015fa \u00e7\u0131kmaz.\n24:15\u00a0Ey k\u00f6t\u00fc adam, do\u011fru ki\u015finin evine kar\u015f\u0131 pusuya yatma,\nKonutunu y\u0131kmaya kalkma.\n24:16\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc do\u011fru ki\u015fi yedi kez d\u00fc\u015fse yine kalkar,\nAma k\u00f6t\u00fcler felakette y\u0131k\u0131l\u0131r.\n24:17\u00a0D\u00fc\u015fman\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcne keyiflenme,\nSendelemesine sevinme.\n24:18\u00a0Yoksa RAB g\u00f6r\u00fcr ve ho\u015fnut kalmaz\nVe d\u00fc\u015fman\u0131na duydu\u011fu \u00f6fke yat\u0131\u015f\u0131r.\n24:19\u00a0K\u00f6t\u00fcl\u00fck edenlere k\u0131z\u0131p \u00fcz\u00fclme,\nOnlara \u00f6zenme.\n24:20\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc k\u00f6t\u00fclerin gelece\u011fi yok,\n\u00c7\u0131ras\u0131 s\u00f6necek onlar\u0131n.\n24:21\u00a0O\u011flum, RABbe ve krala sayg\u0131 g\u00f6ster,\nOnlara ba\u015fkald\u0131ranlarla arkada\u015fl\u0131k etme.\n24:22\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc onlar ans\u0131z\u0131n felakete u\u011frar,\n\u0130nsan\u0131n ba\u015f\u0131na ne belalar getireceklerini kim bilir?\n24:23\u00a0\u015eunlar da bilgelerin s\u00f6zleridir:\nYarg\u0131larken yan tutmak iyi de\u011fildir.\n24:24\u00a0K\u00f6t\u00fcye, \u2039\u2039Su\u00e7suzsun\u203a\u203a diyen yarg\u0131c\u0131\nHalklar lanetler, uluslar k\u0131nar.\n24:25\u00a0Ne mutlu su\u00e7luyu mahk\u00fbm edene!\nHerkes onu candan kutlar.\n24:26\u00a0D\u00fcr\u00fcst yan\u0131t\nGer\u00e7ek dostlu\u011fun i\u015faretidir. \u2039\u2039D\u00fcr\u00fcst yan\u0131t veren dudaklar\u0131 \u00f6per.\u203a\u203a\n24:27\u00a0\u0130lkin d\u0131\u015fardaki i\u015fini bitirip tarlan\u0131 haz\u0131rla,\nOndan sonra evini yap.\n24:28\u00a0Ba\u015fkalar\u0131na kar\u015f\u0131 nedensiz tan\u0131kl\u0131k etme\nVe dudaklar\u0131nla aldatma.\n24:29\u00a0\u2039\u2039Bana yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ben de ona yapaca\u011f\u0131m,\n\u00d6detece\u011fim bana yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131\u203a\u203a deme.\n24:30\u00a0Tembelin tarlas\u0131ndan,\nSa\u011fduyudan yoksun ki\u015finin ba\u011f\u0131ndan ge\u00e7ti\u011fimde\n24:31\u00a0Her yan\u0131 dikenlerin, otlar\u0131n\nKaplad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcm;\nTa\u015f duvar da y\u0131k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.\n24:32\u00a0G\u00f6rd\u00fcklerimi derin derin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm,\nSeyrettiklerimden ibret ald\u0131m.\n24:33\u00a0\u2039\u2039Biraz kestireyim, biraz uyuklayay\u0131m,\nEllerimi kavu\u015fturup \u015f\u00f6yle bir uyuyay\u0131m\u203a\u203a demeye kalmadan,\n24:34\u00a0Yokluk bir haydut gibi,\nYoksulluk bir ak\u0131nc\u0131 gibi gelir \u00fczerine.\n25:1\u00a0Bundan sonrakiler de S\u00fcleyman\u0131n \u00f6zdeyi\u015fleridir.\nBunlar\u0131 Yahuda Kral\u0131 Hizkiyan\u0131n adamlar\u0131 derledi.\n25:2\u00a0Tanr\u0131y\u0131 gizli tuttu\u011fu \u015feyler i\u00e7in,\nKrallar\u0131ysa a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 i\u00e7in y\u00fcceltiriz.\n25:3\u00a0G\u00f6\u011f\u00fcn y\u00fcksekli\u011fi, yerin derinli\u011fi gibi,\nKrallar\u0131n akl\u0131ndan ge\u00e7en de kestirilemez.\n25:4\u00a0C\u00fcrufu g\u00fcm\u00fc\u015ften ay\u0131r\u0131nca,\nKuyumcunun i\u015fleyece\u011fi madde kal\u0131r.\n25:5\u00a0K\u00f6t\u00fcleri kral\u0131n huzurundan uzakla\u015ft\u0131r\u0131rsan\nKral\u0131n taht\u0131 adaletle peki\u015fir.\n25:6\u00a0Kral\u0131n \u00f6n\u00fcnde kendini y\u00fcceltme,\n\u00d6nemli ki\u015filer aras\u0131nda yer edinmeye \u00e7al\u0131\u015fma.\n25:7\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc kral\u0131n seni bir soylunun \u00f6n\u00fcnde ala\u015fa\u011f\u0131 etmesindense,\nSana, \u2039\u2039Yukar\u0131ya gel\u203a\u203a demesi ye\u011fdir.\n25:8\u00a0G\u00f6rd\u00fcklerinle hemencecik mahkemeye ba\u015fvurma;\n\u00c7\u00fcnk\u00fc ba\u015fkas\u0131 seni utand\u0131rabilir,\nSonra ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemezsin.\n25:9\u00a0Davan\u0131 do\u011frudan kom\u015funla g\u00f6r;\nBa\u015fkas\u0131n\u0131n s\u0131rr\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klama.\n25:10\u00a0Yoksa i\u015fiten seni utand\u0131rabilir\nVe bu k\u00f6t\u00fc \u00fcn yakan\u0131 b\u0131rakmaz.\n25:11\u00a0Yerinde s\u00f6ylenen s\u00f6z,\nG\u00fcm\u00fc\u015f oymalardaki alt\u0131n elmaf\u00f6 gibidir.\n25:12\u00a0Alt\u0131n k\u00fcpe ya da alt\u0131n bir s\u00fcs neyse,\nDinleyen kulak i\u00e7in bilgenin azarlamas\u0131 da \u00f6yledir.\n25:13\u00a0Hasatta kar serinli\u011fi nas\u0131lsa,\nG\u00fcvenilir ulak da kendisini g\u00f6nderenler i\u00e7in \u00f6yledir.\nB\u00f6yle biri efendilerinin can\u0131na can katar.\n25:14\u00a0Ya\u011fmursuz bulut ve yel nas\u0131lsa,\nVermedi\u011fi arma\u011fanla \u00f6v\u00fcnen ki\u015fi de \u00f6yledir.\n25:15\u00a0Sab\u0131rla bir h\u00fck\u00fcmdar bile ikna edilir,\nTatl\u0131 dil en g\u00fc\u00e7l\u00fc direnci k\u0131rar.\n25:16\u00a0Bal buldun mu yeteri kadar ye,\nFazla doyarsan kusars\u0131n.\n25:17\u00a0Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n evine seyrek git,\nYoksa onlar\u0131 bezdirir, nefretini kazan\u0131rs\u0131n.\n25:18\u00a0Ba\u015fkas\u0131na kar\u015f\u0131 yalanc\u0131 tan\u0131kl\u0131k eden\nTopuz, k\u0131l\u0131\u00e7 ya da sivri ok gibidir.\n25:19\u00a0S\u0131k\u0131nt\u0131l\u0131 g\u00fcnde haine g\u00fcvenmek,\n\u00c7\u00fcr\u00fck di\u015fe ya da sakat aya\u011fa g\u00fcvenmek gibidir.\n25:20\u00a0Dertli ki\u015fiye ezgi s\u00f6ylemek,\nSo\u011fuk g\u00fcnde giysilerini \u00fczerinden almaya,\nYa da sodaya sirke katmaya benzer.\n25:21\u00a0D\u00fc\u015fman\u0131n ac\u0131km\u0131\u015fsa doyur,\nSusam\u0131\u015fsa su ver.\n25:22\u00a0Bunu yapmakla onu utanca bo\u011fars\u0131n\nVe RAB seni \u00f6d\u00fcllendirir.\n25:23\u00a0Kuzeyden esen r\u00fczgar nas\u0131l ya\u011fmur getirirse,\n\u0130ftirac\u0131 dil de \u00f6fkeli bak\u0131\u015flara yol a\u00e7ar.\n25:24\u00a0Kavgac\u0131 kad\u0131nla ayn\u0131 evde oturmaktansa,\nDam\u0131n k\u00f6\u015fesinde oturmak ye\u011fdir.\n25:25\u00a0Susam\u0131\u015f ki\u015fi i\u00e7in so\u011fuk su neyse,\nUzak \u00fclkeden gelen iyi haber de \u00f6yledir.\n25:26\u00a0K\u00f6t\u00fcn\u00fcn \u00f6n\u00fcnde pes eden do\u011fru ki\u015fi,\nSuyu bulanm\u0131\u015f p\u0131nar, kirlenmi\u015f kuyu gibidir.\n25:27\u00a0Fazla bal yemek iyi de\u011fildir;\nHep y\u00fcceltilmeyi beklemek de...\n25:28\u00a0Kendini denetleyemeyen ki\u015fi\nY\u0131k\u0131lm\u0131\u015f sursuz kent gibidir.\n26:1\u00a0Yaz ortas\u0131nda kar, hasatta ya\u011fmur uygun olmad\u0131\u011f\u0131 gibi,\nAk\u0131ls\u0131za da onur yak\u0131\u015fmaz.\n26:2\u00a0\u00d6teye beriye u\u00e7u\u015fan ser\u00e7e\nVe k\u0131rlang\u0131\u00e7 gibi,\nHak edilmemi\u015f lanet de tutmaz.\n26:3\u00a0Ata k\u0131rba\u00e7, e\u015fe\u011fe gem,\nAk\u0131ls\u0131z\u0131n s\u0131rt\u0131na da de\u011fnek gerek.\n26:4\u00a0Ak\u0131ls\u0131za ahmakl\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re kar\u015f\u0131l\u0131k verme,\nYoksa sen de onun d\u00fczeyine inersin.\n26:5\u00a0Ak\u0131ls\u0131za ahmakl\u0131\u011f\u0131na uygun kar\u015f\u0131l\u0131k ver,\nYoksa kendini bilge san\u0131r.\n26:6\u00a0Ak\u0131ls\u0131z\u0131n eliyle haber g\u00f6nderen,\nKendi ayaklar\u0131n\u0131 kesen biri gibi,\nKendine zarar verir.\n26:7\u00a0Ak\u0131ls\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131nda \u00f6zdeyi\u015f,\nK\u00f6t\u00fcr\u00fcm\u00fcn sarkan bacaklar\u0131 gibidir.\n26:8\u00a0Ak\u0131ls\u0131z\u0131 onurland\u0131rmak,\nTa\u015f\u0131 sapana ba\u011flamak gibidir.\n26:9\u00a0Sarho\u015fun elindeki dikenli dal ne ise,\nAk\u0131ls\u0131z\u0131n a\u011fz\u0131nda \u00f6zdeyi\u015f de odur.\n26:10\u00a0Oklar\u0131n\u0131 geli\u015fig\u00fczel f\u0131rlatan ok\u00e7u neyse,\nYoldan ge\u00e7en ak\u0131ls\u0131z\u0131 ya da sarho\u015fu \u00fccretle tutan da \u00f6yledir.\n26:11\u00a0Ahmakl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tekrarlayan ak\u0131ls\u0131z,\nKusmu\u011funa d\u00f6nen k\u00f6pek gibidir.\n26:12\u00a0Kendini bilge g\u00f6ren birini tan\u0131yor musun?\nAk\u0131ls\u0131z bile ondan daha umut vericidir.\n26:13\u00a0Tembel, \u2039\u2039Yolda aslan var,\nSokaklarda aslan dola\u015f\u0131yor\u203a\u203a der.\n26:14\u00a0Mente\u015feleri \u00fczerinde d\u00f6nen kap\u0131 gibi,\nTembel de yata\u011f\u0131nda d\u00f6ner durur.\n26:15\u00a0Tembel elini sahana dald\u0131r\u0131r,\nYeniden a\u011fz\u0131na g\u00f6t\u00fcrmeye \u00fc\u015fenir.\n26:16\u00a0Tembel kendini,\nAk\u0131ll\u0131ca yan\u0131t veren yedi ki\u015fiden daha bilge san\u0131r.\n26:17\u00a0Kendini ilgilendirmeyen bir kavgaya bula\u015fan ki\u015fi,\nYoldan ge\u00e7en k\u00f6pe\u011fi kulaklar\u0131ndan tutana benzer.\n26:18\u00a0Ate\u015fli ve \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc oklar savuran bir deli neyse,\nKom\u015fusunu aldat\u0131p, \u2039\u2039\u015eaka yap\u0131yordum\u203a\u203a\nDiyen de \u00f6yledir.\n26:20\u00a0Odun bitince ate\u015f s\u00f6ner,\nDedikoducu yok olunca kavga diner.\n26:21\u00a0Kor i\u00e7in k\u00f6m\u00fcr, ate\u015f i\u00e7in odun neyse,\n\u00c7eki\u015fmeyi alevlendirmek i\u00e7in kavgac\u0131 da \u00f6yledir.\n26:22\u00a0Dedikodu tatl\u0131 lokma gibidir,\n\u0130nsan\u0131n ta i\u00e7ine i\u015fler.\n26:23\u00a0Ok\u015fay\u0131c\u0131 dudaklarla k\u00f6t\u00fc y\u00fcrek,\nS\u0131rlanm\u0131\u015f toprak kaba benzer.\n26:24\u00a0Y\u00fcre\u011fi nefret dolu ki\u015fi s\u00f6zleriyle niyetini gizlemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r,\nAma i\u00e7i hile doludur.\n26:25\u00a0G\u00fczel s\u00f6zlerine kanma,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00fcre\u011finde yedi i\u011fren\u00e7 \u015fey vard\u0131r.\n26:26\u00a0Nefretini hileyle \u00f6rtse bile,\nK\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc toplumun \u00f6n\u00fcnde ortaya \u00e7\u0131kar.\n26:27\u00a0Ba\u015fkas\u0131n\u0131n kuyusunu kazan i\u00e7ine kendi d\u00fc\u015fer,\nTa\u015f\u0131 yuvarlayan alt\u0131nda kal\u0131r.\n26:28\u00a0Yalanc\u0131 dil incitti\u011fi ki\u015filerden nefret eder,\nYaltaklanan a\u011f\u0131zdan y\u0131k\u0131m gelir.\n27:1\u00a0Yar\u0131nla \u00f6v\u00fcnme,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc ne getirece\u011fini bilemezsin.\n27:2\u00a0Seni kendi a\u011fz\u0131n de\u011fil, ba\u015fkalar\u0131 \u00f6vs\u00fcn,\nKendi dudaklar\u0131n de\u011fil, yabanc\u0131 \u00f6vs\u00fcn.\n27:3\u00a0Ta\u015f a\u011f\u0131rd\u0131r, kum bir y\u00fckt\u00fcr,\nAma ahma\u011f\u0131n k\u0131\u015fk\u0131rtmas\u0131 ikisinden de a\u011f\u0131rd\u0131r.\n27:4\u00a0\u00d6fke zalim, hiddet azg\u0131nd\u0131r,\nAma k\u0131skan\u00e7l\u0131\u011fa kim dayanabilir?\n27:5\u00a0A\u00e7\u0131k bir azar,\nGizli tutulan sevgiden iyidir.\n27:6\u00a0D\u00fc\u015fman\u0131n \u00f6p\u00fcc\u00fckleri aldat\u0131c\u0131d\u0131r,\nAma dostun seni iyili\u011fin i\u00e7in yaralar.\n27:7\u00a0Tok insan\u0131n can\u0131 bal\u0131 bile \u00e7ekmez,\nA\u00e7 ki\u015fiye en ac\u0131 \u015fey tatl\u0131 gelir.\n27:8\u00a0Yuvas\u0131ndan uzak kalan ku\u015f nas\u0131lsa,\nYurdundan uzak kalan insan da \u00f6yledir.\n27:9\u00a0G\u00fczel koku ve buhur can\u0131 ferahlat\u0131r,\nDostun verdi\u011fi \u00f6\u011f\u00fct insana tatl\u0131 gelir.\n27:10\u00a0Kendi dostunu da baban\u0131n dostunu da b\u0131rakma\nVe felakete u\u011frad\u0131\u011f\u0131n g\u00fcn karde\u015finin evine gitme;\nYak\u0131n kom\u015fun uzaktaki karde\u015ften ye\u011fdir.\n27:11\u00a0O\u011flum, bilgece davran ki y\u00fcre\u011fim sevinsin,\nBeni ay\u0131playana yan\u0131t vereyim.\n27:12\u00a0\u0130htiyatl\u0131 ki\u015fi tehlikeyi g\u00f6r\u00fcnce saklan\u0131r,\nB\u00f6nse \u00f6ne at\u0131l\u0131r ve zarar g\u00f6r\u00fcr.\n27:13\u00a0Tan\u0131mad\u0131\u011f\u0131 birine kefil olan\u0131n giysisini al;\nBir yabanc\u0131 i\u00e7in yap\u0131yorsa bunu,\nGiysisini rehin tut.\n27:14\u00a0Sabah sabah kom\u015fuya verilen g\u00fcr\u00fclt\u00fcl\u00fc bir selam\nK\u00fcf\u00fcr say\u0131l\u0131r.\n27:15\u00a0Kavgac\u0131 kad\u0131n\u0131n d\u0131rd\u0131r\u0131\nYa\u011fmurlu g\u00fcnde damlalar\u0131n dinmeyen sesi gibidir.\n27:16\u00a0B\u00f6yle bir kad\u0131n\u0131 dizginlemeye kalkmak,\nR\u00fczgar\u0131 ya da ya\u011f\u0131 avu\u00e7ta tutmaya \u00e7al\u0131\u015fmak gibidir.\n27:17\u00a0Demir demiri biler,\n\u0130nsan da insan\u0131...\n27:18\u00a0\u0130ncir a\u011fac\u0131n\u0131 budayan meyvesini yer,\nEfendisine hizmet eden onurland\u0131r\u0131l\u0131r.\n27:19\u00a0Su g\u00f6r\u00fcnt\u00fcm\u00fcz\u00fc nas\u0131l yans\u0131t\u0131yorsa,\nY\u00fcrek de insan\u0131n i\u00e7ini yans\u0131t\u0131r.\n27:20\u00a0\u00d6l\u00fcm ve y\u0131k\u0131m diyar\u0131 insana doymaz,\n\u0130nsan\u0131n g\u00f6z\u00fc de hi\u00e7 doymaz.\n27:21\u00a0Alt\u0131n ocakta, g\u00fcm\u00fc\u015f potada s\u0131nan\u0131r,\n\u0130nsansa ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6vg\u00fcyle s\u0131nan\u0131r.\n27:22\u00a0Ahma\u011f\u0131 bu\u011fdayla birlikte dibekte tokmakla d\u00f6vsen bile,\nAhmakl\u0131\u011f\u0131ndan kurtulmaz.\n27:23\u00a0Davar\u0131na iyi bak,\nS\u0131\u011f\u0131rlar\u0131na dikkat et.\n27:24\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc zenginlik kal\u0131c\u0131 de\u011fildir\nVe ta\u00e7 ku\u015faktan ku\u015fa\u011fa ge\u00e7mez.\n27:25\u00a0\u00c7ay\u0131r bi\u00e7ilince, yeni \u00e7imen \u00e7\u0131k\u0131nca,\nDa\u011flardaki otlar toplan\u0131nca,\n27:26\u00a0Kuzular seni giydirir,\nTekeler tarlan\u0131n bedeli olur.\n27:27\u00a0Ke\u00e7ilerin s\u00fct\u00fc yaln\u0131z seni de\u011fil,\nEv halk\u0131n\u0131, hizmet\u00e7ilerini de doyurmaya yeter.\n28:1\u00a0K\u00f6t\u00fc ki\u015fi kendisini kovalayan olmasa bile ka\u00e7ar,\nDo\u011frularsa gen\u00e7 aslan gibi y\u00fcreklidir.\n28:2\u00a0Ayaklanan \u00fclke \u00e7ok ba\u015fl\u0131 olur,\nAma ak\u0131ll\u0131, bilgili ki\u015fi d\u00fczeni sa\u011flar.\n28:3\u00a0Yoksulu ezen yoksul,\n\u00dcr\u00fcn\u00fc harap eden sa\u011fanak ya\u011fmur gibidir.\n28:4\u00a0Yasay\u0131 terk eden k\u00f6t\u00fcy\u00fc \u00f6ver,\nYerine getirense k\u00f6t\u00fcye kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar.\n28:5\u00a0K\u00f6t\u00fcler adaletten anlamaz,\nRABbe y\u00f6nelenlerse her y\u00f6n\u00fcyle anlar.\n28:6\u00a0D\u00fcr\u00fcst bir yoksul olmak,\nYolsuzlukla zengin olmaktan ye\u011fdir.\n28:7\u00a0Kutsal Yasay\u0131 yerine getiren \u00e7ocuk ak\u0131ll\u0131d\u0131r,\nOburlarla arkada\u015fl\u0131k edense babas\u0131n\u0131 utand\u0131r\u0131r.\n28:8\u00a0Faiz ve tefecilikle mal\u0131na mal katan ki\u015fi,\nBunu yoksullara ac\u0131yan i\u00e7in biriktirir.\n28:9\u00a0Yasaya kula\u011f\u0131n\u0131 t\u0131kayan\u0131n\nDuas\u0131 da i\u011fren\u00e7tir.\n28:10\u00a0D\u00fcr\u00fcst ki\u015fileri k\u00f6t\u00fc yola sapt\u0131ran\nKendi kazd\u0131\u011f\u0131 \u00e7ukura d\u00fc\u015fer.\n\u0130yili\u011fi, \u00f6z\u00fc s\u00f6z\u00fc bir olanlar miras alacak.\n28:11\u00a0Zengin kendini bilge san\u0131r,\nAma ak\u0131ll\u0131 yoksul onun i\u00e7ini okur.\n28:12\u00a0Do\u011frular\u0131n zaferi co\u015fkuyla kutlan\u0131r,\nAma k\u00f6t\u00fcler egemen olunca insan ka\u00e7acak yer arar.\n28:13\u00a0G\u00fcnahlar\u0131n\u0131 gizleyen ba\u015far\u0131l\u0131 olmaz,\n\u0130tiraf edip b\u0131rakansa merhamet bulur.\n28:14\u00a0G\u00fcnahtan \u00e7ekinen ne mutludur!\n\u0130nat\u00e7\u0131l\u0131k edense belaya d\u00fc\u015fer.\n28:15\u00a0Yoksul halk\u0131 y\u00f6neten k\u00f6t\u00fc ki\u015fi\nK\u00fckreyen aslan, sald\u0131rgan ay\u0131 gibidir.\n28:16\u00a0Gaddar \u00f6nderin akl\u0131 k\u0131tt\u0131r;\nHaks\u0131z kazan\u00e7tan nefret edense uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olur.\n28:17\u00a0Adam \u00f6ld\u00fcrmekten vicdan azab\u0131 \u00e7eken, mezara dek ka\u00e7acakt\u0131r;\nKimse ona yard\u0131m etmesin.\n28:18\u00a0Aln\u0131 ak ya\u015fayan kurtulur,\nYolsuzluk yapan ans\u0131z\u0131n y\u0131k\u0131ma u\u011frar.\n28:19\u00a0Topra\u011f\u0131n\u0131 i\u015fleyenin ekme\u011fi bol olur,\nHayal pe\u015finde ko\u015fansa yoksullu\u011fa doyar.\n28:20\u00a0G\u00fcvenilir ki\u015fi bollu\u011fa erer,\nZengin olmaya can atansa beladan kurtulamaz.\n28:21\u00a0Hat\u0131r g\u00f6zetmek iyi de\u011fildir,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc insan bir lokma ekmek i\u00e7in bile su\u00e7 i\u015fler.\n28:22\u00a0Cimri servet pe\u015finde ko\u015far,\nYoksullu\u011fa u\u011frayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmez.\n28:23\u00a0Ba\u015fkas\u0131n\u0131 azarlayan sonunda\nPohpohlayandan daha \u00e7ok be\u011feni kazan\u0131r.\n28:24\u00a0Annesini ya da babas\u0131n\u0131 soymay\u0131 g\u00fcnah saymayan,\nHaydutla birdir.\n28:25\u00a0A\u00e7g\u00f6zl\u00fc kavga \u00e7\u0131kar\u0131r,\nRABbe g\u00fcvenense bolluk i\u00e7inde ya\u015far.\n28:26\u00a0Kendine g\u00fcvenen ak\u0131ls\u0131zd\u0131r,\nBilgece davranan g\u00fcvenlikte olur.\n28:27\u00a0Yoksula verenin eksi\u011fi olmaz,\nYoksulu g\u00f6rmezden gelense bir s\u00fcr\u00fc lanete u\u011frar.\n28:28\u00a0K\u00f6t\u00fcler egemen olunca insan ka\u00e7acak yer arar,\nAma k\u00f6t\u00fcler yok olunca do\u011frular \u00e7o\u011fal\u0131r.\n29:1\u00a0Defalarca azarland\u0131\u011f\u0131 halde dikba\u015fl\u0131l\u0131k eden,\nAns\u0131z\u0131n y\u0131k\u0131ma u\u011frayacak, \u00e7are yok.\n29:2\u00a0Do\u011fru ki\u015filer \u00e7o\u011fal\u0131nca halk sevinir,\nK\u00f6t\u00fc ki\u015fi h\u00fck\u00fcmdar olunca halk inler.\n29:3\u00a0Bilgeli\u011fi seven babas\u0131n\u0131 sevindirir,\nFahi\u015felerle dostluk eden mal\u0131n\u0131 yitirir.\n29:4\u00a0Adaletle y\u00f6neten kral \u00fclkesini ayakta tutar,\nA\u011f\u0131r vergiler koyansa \u00e7\u00f6kertir.\n29:5\u00a0Ba\u015fkas\u0131n\u0131 pohpohlayan ki\u015fi,\nOna tuzak kurar.\n29:6\u00a0K\u00f6t\u00fcn\u00fcn ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131 kendine tuzak olur,\nDo\u011fru ki\u015fiyse ezgi s\u00f6yler ve sevinir.\n29:7\u00a0Do\u011fru ki\u015fi yoksullar\u0131n hakk\u0131n\u0131 verir,\nK\u00f6t\u00fc ki\u015fi hak hukuk nedir bilmez.\n29:8\u00a0Alayc\u0131 ki\u015filer kentleri bile kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131r,\nBilgelerse \u00f6fkeyi yat\u0131\u015ft\u0131r\u0131r.\n29:9\u00a0Bilge ki\u015fiyle davas\u0131 olan ahmak\nK\u0131zar, alay eder ve rahat vermez.\n29:10\u00a0Kana susam\u0131\u015flar d\u00fcr\u00fcst ki\u015fiden nefret eder,\nDo\u011frularsa onun can\u0131n\u0131 korur.\n29:11\u00a0Ak\u0131ls\u0131z hep patlamaya haz\u0131rd\u0131r,\nBilgeyse \u00f6fkesini dizginler.\n29:12\u00a0H\u00fck\u00fcmdar yalana kulak verirse,\nB\u00fct\u00fcn g\u00f6revlileri de k\u00f6t\u00fc olur.\n29:13\u00a0Zorbayla yoksulun ortak bir noktas\u0131 var:\n\u0130kisinin de g\u00f6z\u00fcn\u00fc a\u00e7an RABdir.\n29:14\u00a0Yoksullar\u0131 adaletle y\u00f6neten kral\u0131n\nTaht\u0131 hep g\u00fcvenlikte olur.\n29:15\u00a0De\u011fnekle terbiye bilgelik kazand\u0131r\u0131r,\nKendi haline b\u0131rak\u0131lan \u00e7ocuksa annesini utand\u0131r\u0131r.\n29:16\u00a0K\u00f6t\u00fcler \u00e7o\u011fal\u0131nca ba\u015fkald\u0131r\u0131 da \u00e7o\u011fal\u0131r,\nAma do\u011frular onlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc g\u00f6recektir.\n29:17\u00a0O\u011flunu terbiye et, o da sana huzur verecek\nVe g\u00f6nl\u00fcn\u00fc ho\u015fnut edecektir.\n29:18\u00a0Tanr\u0131sal esinden yoksun olan halk\nS\u0131n\u0131r tan\u0131maz olur.\nNe mutlu Kutsal Yasay\u0131 yerine getirene!\n29:19\u00a0K\u00f6le salt s\u00f6zle terbiye edilemez,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc anlasa da kulak asmaz.\n29:20\u00a0S\u00f6z\u00fcn\u00fc tartmadan konu\u015fan birini tan\u0131yor musun?\nAk\u0131ls\u0131z\u0131n durumu bile onunkinden daha umut vericidir.\n29:21\u00a0\u00c7ocuklu\u011fundan beri k\u00f6lesini \u015f\u0131martan,\nSonunda cezas\u0131n\u0131 \u00e7eker.\n29:22\u00a0\u00d6fkeli ki\u015fi \u00e7eki\u015fme yarat\u0131r,\nHuysuz ki\u015finin ba\u015fkald\u0131r\u0131s\u0131 eksik olmaz.\n29:23\u00a0Kibir insan\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcr,\nAl\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fckse onur kazand\u0131r\u0131r.\n29:24\u00a0H\u0131rs\u0131zla ortak olan\u0131n d\u00fc\u015fman\u0131 kendisidir,\nMahkemede yemin etse de bildi\u011fini s\u00f6ylemez.\n29:25\u00a0\u0130nsandan korkmak tuzakt\u0131r,\nAma RABbe g\u00fcvenen g\u00fcvenlikte olur.\n29:26\u00a0H\u00fck\u00fcmdar\u0131n g\u00f6z\u00fcne girmek isteyen \u00e7oktur,\nAma RABdir insana adalet sa\u011flayan.\n29:27\u00a0Do\u011frular haks\u0131zlardan i\u011frenir,\nK\u00f6t\u00fcler de d\u00fcr\u00fcst ya\u015fayanlardan.\n30:1\u00a0Massal\u0131 Yake o\u011flu Agurun s\u00f6zleri:\nBu adam \u015f\u00f6yle diyor:\n\u2039\u2039Yoruldum, ey Tanr\u0131m, yoruldum ve t\u00fckendim. ve t\u00fckendim\u203a \u203a\u203a ya da \u2039\u2039Bu adam \u0130tiele, \u0130tiele ve Ukkala \u015f\u00f6yle diyor\u203a\u203a.\n30:2\u00a0Ger\u00e7ekten ben insanlar\u0131n en cahiliyim,\nBende insan akl\u0131 yok.\n30:3\u00a0Bilgeli\u011fi \u00f6\u011frenmedim,\nKutsal Olana ili\u015fkin bilgiden de yoksunum.\n30:4\u00a0Kim g\u00f6klere \u00e7\u0131k\u0131p indi?\nKim yeli avu\u00e7lar\u0131nda toplad\u0131?\nSular\u0131 giysisiyle sar\u0131p sarmalayan kim?\nKim belirledi d\u00fcnyan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131?\nAd\u0131 nedir, o\u011flunun ad\u0131 nedir, biliyorsan s\u00f6yle!\n30:5\u00a0Tanr\u0131n\u0131n her s\u00f6z\u00fc g\u00fcvenilirdir,\nO kendisine s\u0131\u011f\u0131nan herkese kalkand\u0131r.\n30:6\u00a0Onun s\u00f6z\u00fcne bir \u015fey katma,\nYoksa seni azarlar, yalanc\u0131 \u00e7\u0131kars\u0131n.\n30:7\u00a0Ey Tanr\u0131, iki \u015fey diledim senden:\nBen \u00f6lmeden bunlar\u0131 esirgeme benden.\n30:8\u00a0Sahtek\u00e2rl\u0131\u011f\u0131, yalan\u0131 benden uzak tut,\nBana ne yoksulluk ne de zenginlik ver;\nPay\u0131ma d\u00fc\u015fen ekme\u011fi ver, yeter.\n30:9\u00a0Yoksa bolluktan, \u2039Kimmi\u015f RAB?\u203a diye seni yads\u0131r,\nYa da yoksulluktan \u00e7alar\nVe Tanr\u0131m\u0131n ad\u0131n\u0131 lekelemi\u015f olurum.\n30:10\u00a0\u2039\u2039K\u00f6leyi efendisine \u00e7eki\u015ftirme,\nYoksa sana lanet eder, sen de su\u00e7lu \u00e7\u0131kars\u0131n.\n30:11\u00a0\u00d6yleleri var ki, babalar\u0131na lanet eder,\nAnnelerine de\u011fer vermezler.\n30:12\u00a0\u00d6yleleri var ki, kendilerini tertemiz san\u0131rlar,\nOysa k\u00f6t\u00fcl\u00fcklerinden ar\u0131nm\u0131\u015f de\u011filler.\n30:13\u00a0\u00d6yleleri var ki, kendilerinden \u00fcst\u00fcn kimse yok san\u0131r,\nHerkese tepeden bakarlar.\n30:14\u00a0\u00d6yleleri var ki, di\u015fleri k\u0131l\u0131\u00e7, \u00e7eneleri b\u0131\u00e7akt\u0131r,\nMazlumlarla yoksullar\u0131 yutup yery\u00fcz\u00fcnden yok ederler.\n30:15\u00a0S\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn iki k\u0131z\u0131 vard\u0131r, adlar\u0131 \u2039Ver, ver\u203adir.\nHi\u00e7 doymayan \u00fc\u00e7 \u015fey,\n\u2039Yeter\u203a demeyen d\u00f6rt \u015fey vard\u0131r:\n30:16\u00a0\u00d6l\u00fcler diyar\u0131, k\u0131s\u0131r rahim,\nSuya doymayan toprak ve \u2039Yeter\u203a demeyen ate\u015f.\n30:17\u00a0Babas\u0131yla alay edenin, annesinin s\u00f6z\u00fcn\u00fc hor g\u00f6renin\nG\u00f6z\u00fcn\u00fc vadideki kargalar oyacak;\nO akbabalara yem olacak.\n30:18\u00a0Akl\u0131m\u0131n ermedi\u011fi \u00fc\u00e7 \u015fey,\nAnlamad\u0131\u011f\u0131m d\u00f6rt \u015fey var:\n30:19\u00a0Kartal\u0131n g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnde,\nY\u0131lan\u0131n kayada,\nGeminin denizde izledi\u011fi yol\nVe erke\u011fin gen\u00e7 k\u0131zla tuttu\u011fu yol.\n30:20\u00a0Zina eden kad\u0131n\u0131n yolu da \u015f\u00f6yledir:\nYer, a\u011fz\u0131n\u0131 siler,\nSonra da, \u2039Su\u00e7 i\u015flemedim\u203a der.\n30:21\u00a0Yery\u00fcz\u00fc \u00fc\u00e7 \u015feyin alt\u0131nda sars\u0131l\u0131r;\nKatlanamad\u0131\u011f\u0131 d\u00f6rt \u015fey vard\u0131r:\n30:22\u00a0K\u00f6lenin kral olmas\u0131,\nBudalan\u0131n doymas\u0131,\n30:23\u00a0Nefret edilen kad\u0131n\u0131n evlenmesi\nVe hizmet\u00e7inin han\u0131m\u0131n\u0131n yerine ge\u00e7mesi.\n30:24\u00a0\u2039\u2039D\u00fcnyada d\u00f6rt k\u00fc\u00e7\u00fck yarat\u0131k var ki,\n\u00c7ok bilgece davran\u0131rlar:\n30:25\u00a0Kar\u0131ncalar g\u00fc\u00e7l\u00fc olmayan bir topluluktur,\nAma yiyeceklerini yazdan biriktirirler.\n30:26\u00a0Kaya tav\u015fanlar\u0131 da g\u00fc\u00e7s\u00fcz bir topluluktur,\nAma yuvalar\u0131n\u0131 kaya kovuklar\u0131nda yaparlar.\n30:27\u00a0\u00c7ekirgelerin kral\u0131 yoktur,\nAma b\u00f6l\u00fck b\u00f6l\u00fck ilerlerler.\n30:28\u00a0Kertenkele elle bile yakalan\u0131r,\nAma kral saraylar\u0131nda bulunur.\n30:29\u00a0\u2039\u2039Y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc g\u00f6steri\u015fli \u00fc\u00e7 yarat\u0131k,\nDavran\u0131\u015f\u0131 g\u00f6steri\u015fli d\u00f6rt yarat\u0131k var:\n30:30\u00a0Hayvanlar\u0131n en g\u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc olan\nVe hi\u00e7bir \u015feyin \u00f6n\u00fcnde pes etmeyen aslan,\n30:31\u00a0Taz\u0131f\u015f, teke\nVe ordusunun ba\u015f\u0131ndaki kral. s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn anlam\u0131 tam bilinmiyor.\n30:32\u00a0\u2039\u2039E\u011fer budala gibi kendini y\u00fccelttinse\nYa da k\u00f6t\u00fcl\u00fck tasarlad\u0131nsa,\nDur ve d\u00fc\u015f\u00fcn!\n30:33\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc nas\u0131l s\u00fct\u00fc d\u00f6v\u00fcnce tereya\u011f\u0131,\nBurnu s\u0131k\u0131nca kan \u00e7\u0131karsa,\n\u00d6fkeyi kurcalay\u0131nca da kavga \u00e7\u0131kar.\u203a\u203a\n31:1\u00a0Massa Kral\u0131 Lemuelin s\u00f6zleri,\nAnnesinin ona \u00f6\u011frettikleri:\n31:2\u00a0\u2039\u2039O\u011flum, rahmimin \u00fcr\u00fcn\u00fc, ne diyeyim?\nAdaklar\u0131m\u0131n yan\u0131t\u0131 o\u011flum, ne diyeyim?\n31:3\u00a0G\u00fcc\u00fcn\u00fc kad\u0131nlara,\nGen\u00e7li\u011fini krallar\u0131 mahvedenlere kapt\u0131rma!\n31:4\u00a0\u2039\u2039\u015earap i\u00e7mek krallara yak\u0131\u015fmaz, ey Lemuel,\nKrallara yak\u0131\u015fmaz!\n\u0130\u00e7kiyi \u00f6zlemek h\u00fck\u00fcmdarlara yara\u015fmaz.\n31:5\u00a0\u00c7\u00fcnk\u00fc i\u00e7ince kurallar\u0131 unutur,\nMazlumun hakk\u0131n\u0131 yerler.\n31:6\u00a0\u0130\u00e7kiyi \u00e7aresize,\n\u015earab\u0131 kayg\u0131 \u00e7ekene verin.\n31:7\u00a0\u0130\u00e7sin ki yoksullu\u011funu unutsun,\nArt\u0131k sefaletini anmas\u0131n.\n31:8\u00a0A\u011fz\u0131n\u0131 hakk\u0131n\u0131 savunamayan i\u00e7in,\nKimsesizin davas\u0131n\u0131 g\u00fctmek i\u00e7in a\u00e7.\n31:9\u00a0A\u011fz\u0131n\u0131 a\u00e7 ve adaletle yarg\u0131la,\nMazlumun, yoksulun hakk\u0131n\u0131 savun.\u203a\u203a\n31:10\u00a0Erdemli kad\u0131n\u0131 kim bulabilir?\nOnun de\u011feri m\u00fccevherden \u00e7ok \u00fcst\u00fcnd\u00fcr. s\u0131rayla \u0130branice alfabenin de\u011fi\u015fik bir harfiyle ba\u015flar.\n31:11\u00a0Kocas\u0131 ona y\u00fcrekten g\u00fcvenir\nVe kazanc\u0131 eksilmez.\n31:12\u00a0Kad\u0131n ona k\u00f6t\u00fcl\u00fckle de\u011fil,\nYa\u015fam\u0131 boyunca iyilikle kar\u015f\u0131l\u0131k verir.\n31:13\u00a0Y\u00fcn, keten bulur,\nZevkle elleriyle i\u015fler.\n31:14\u00a0Ticaret gemileri gibidir,\nYiyece\u011fini uzaktan getirir.\n31:15\u00a0G\u00fcn a\u011farmadan kalkar,\nEv halk\u0131na yiyecek, hizmet\u00e7ilerine paylar\u0131n\u0131 verir.\n31:16\u00a0Bir tarlay\u0131 g\u00f6z\u00fcne kestirip sat\u0131n al\u0131r,\nEl eme\u011fiyle kazand\u0131\u011f\u0131 parayla ba\u011f diker.\n31:17\u00a0Giyinip kollar\u0131n\u0131 s\u0131var,\nCanla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.\n31:18\u00a0Ticaretinin k\u00e2rl\u0131 oldu\u011funu bilir,\n\u00c7\u0131ras\u0131 gece boyunca yanar.\n31:19\u00a0Eliyle \u00f6rekeyi tutar,\nAvucunda i\u011fi tutar.\n31:20\u00a0Mazluma kollar\u0131n\u0131 a\u00e7ar,\nYoksula elini uzat\u0131r.\n31:21\u00a0Kar ya\u011f\u0131nca ev halk\u0131 i\u00e7in kayg\u0131lanmaz,\n\u00c7\u00fcnk\u00fc hepsinin iki katf\u00fc giysisi vard\u0131r.\n31:22\u00a0Yatak \u00f6rt\u00fcleri dokur,\nKendi giysileri ince mor ketendendir.\n31:23\u00a0Kocas\u0131 \u00fclkenin ileri gelenleriyle oturup kalkar,\nKent kurulunda iyi tan\u0131n\u0131r.\n31:24\u00a0Kad\u0131n dikti\u011fi keten giysilerle\n\u00d6rd\u00fc\u011f\u00fc ku\u015faklar\u0131 t\u00fcccara satar.\n31:25\u00a0G\u00fc\u00e7 ve onurla ku\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r,\nGelece\u011fe g\u00fcvenle bakar.\n31:26\u00a0A\u011fz\u0131ndan bilgelik akar,\nDili iyilik \u00f6\u011f\u00fctler.\n31:27\u00a0Ev halk\u0131n\u0131n i\u015flerini y\u00f6netir,\nTembellik nedir bilmez.\n31:28\u00a0\u00c7ocuklar\u0131 \u00f6n\u00fcnde aya\u011fa kalk\u0131p onu kutlar,\nKocas\u0131 onu \u00f6ver.\n31:29\u00a0\u2039\u2039Soylu i\u015fler yapan \u00e7ok kad\u0131n var,\nAma sen hepsinden \u00fcst\u00fcns\u00fcn\u203a\u203a der.\n31:30\u00a0\u00c7ekicilik aldat\u0131c\u0131, g\u00fczellik bo\u015ftur;\nAma RABbe sayg\u0131l\u0131 kad\u0131n \u00f6v\u00fclmeye lay\u0131kt\u0131r.\n31:31\u00a0Ellerinin hak etti\u011fini verin kendisine,\nYapt\u0131klar\u0131 i\u00e7in kent kurulunda \u00f6v\u00fcls\u00fcn.","title":"Turkish Bible: Proverbs","type":"page"}
