{"collection":"Hinduism","html_url":"https://unchartedknowledge.5gfusion.net/browse/hin/mbs/mbs12196.htm","path":"hin/mbs/mbs12196.htm","source_url":"https://sacred-texts.com/hin/mbs/mbs12196.htm","text":"| 1 [\u092e\u0928\u0941] \u092f\u0926 \u0907\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u0948\u0938 \u0924\u0942\u092a\u0915\u0943\u0924\u093e\u0928 \u092a\u0941\u0930\u0938\u094d\u0924\u093e\u0924; \u092a\u0930\u093e\u092a\u094d\u0924\u093e\u0928 \u0917\u0941\u0923\u093e\u0928 \u0938\u0902\u0938\u094d\u092e\u0930\u0924\u0947 \u091a\u093f\u0930\u093e\u092f \u0924\u0947\u0937\u094d\u0935 \u0907\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u0947\u0937\u0942\u092a\u0939\u0924\u0947\u0937\u0941 \u092a\u0936\u094d\u091a\u093e\u0924; \u0938 \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u0930\u0942\u092a\u0903 \u092a\u0930\u092e\u0903 \u0938\u0935\u092d\u093e\u0935\u0903 2 \u092f\u0925\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0930\u094d\u0925\u093e\u0928 \u092f\u0941\u0917\u092a\u0924 \u0938\u092e\u0938\u094d\u0924\u093e\u0928; \u0928\u093e\u0935\u0947\u0915\u094d\u0937\u0924\u0947 \u0915\u0943\u0924\u094d\u0938\u094d\u0928\u092e \u0905\u0924\u0941\u0932\u094d\u092f\u0915\u093e\u0932\u092e \u092f\u0925\u093e\u092c\u0932\u0902 \u0938\u0902\u091a\u0930\u0924\u0947 \u0938 \u0935\u093f\u0926\u094d\u0935\u093e\u0902\u0938; \u0924\u0938\u094d\u092e\u093e\u0924 \u0938 \u090f\u0915\u0903 \u092a\u0930\u092e\u0903 \u0936\u0930\u0940\u0930\u0940 3 \u0930\u091c\u0938 \u0924\u092e\u0903 \u0938\u0924\u094d\u0924\u094d\u0935\u092e \u0905\u0925\u094a \u0924\u0943\u0924\u0940\u092f\u0902; \u0917\u091a\u094d\u091b\u0924\u094d\u092f \u0905\u0938\u094c \u091c\u091e\u093e\u0928\u0917\u0941\u0923\u093e\u0928 \u0935\u093f\u0930\u0942\u092a\u093e\u0928 \u0924\u0925\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0923\u094d\u092f \u0906\u0935\u093f\u0936\u0924\u0947 \u0936\u0930\u0940\u0930\u0940; \u0939\u0941\u0924\u093e\u0936\u0928\u0902 \u0935\u093e\u092f\u0941\u0930 \u0907\u0935\u0947\u0928\u094d\u0927\u0928\u0938\u094d\u0925\u092e 4 \u0928 \u091a\u0915\u094d\u0937\u0941\u0937\u093e \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f \u0930\u0942\u092a\u092e \u0906\u0924\u094d\u092e\u0928\u094a; \u0928 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f \u0938\u092a\u0930\u094d\u0936\u092e \u0907\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u0947\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u092e \u0928 \u0936\u0930\u094a\u0924 \u0932\u093f\u0919\u094d\u0917\u0902 \u0936\u0930\u0935\u0923\u0947 \u0928\u093f\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928\u0902; \u0924\u0925\u093e\u0917\u0924\u0902 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f \u0924\u0926 \u0935\u093f\u0928\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f 5 \u0936\u0930\u094a\u0924\u094d\u0930\u093e\u0926\u0940\u0928\u093f \u0928 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0928\u094d\u0924\u093f \u0938\u0935\u0902 \u0938\u0935\u092e \u0906\u0924\u094d\u092e\u093e\u0928\u092e \u0906\u0924\u094d\u092e\u0928\u093e \u0938\u0930\u094d\u0935\u091c\u094d\u091e\u0903 \u0938\u0930\u094d\u0935\u0926\u0930\u094d\u0936\u0940 \u091a \u0915\u0937\u0947\u0924\u094d\u0930\u091c\u094d\u091e\u0938 \u0924\u093e\u0928\u093f \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f 6 \u092f\u0925\u093e \u0939\u093f\u092e\u0935\u0924\u0903 \u092a\u093e\u0930\u094d\u0936\u094d\u0935\u0902 \u092a\u0943\u0937\u094d\u0920\u0902 \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u092e\u0938\u094a \u092f\u0925\u093e \u0928 \u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0902 \u092e\u0928\u0941\u091c\u0948\u0930 \u0928 \u091a \u0924\u0928 \u0928\u093e\u0938\u094d\u0924\u093f \u0924\u093e\u0935\u0924\u093e 7 \u0924\u0926\u094d\u0935\u0926 \u092d\u0942\u0924\u0947\u0937\u0941 \u092d\u0942\u0924\u093e\u0924\u094d\u092e\u093e \u0938\u0942\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e\u094a \u091c\u091e\u093e\u0928\u093e\u0924\u094d\u092e\u0935\u093e\u0928 \u0905\u0938\u094c \u0905\u0926\u0943\u0937\u094d\u091f\u092a\u0942\u0930\u094d\u0935\u0936 \u091a\u0915\u094d\u0937\u0941\u0930\u094d\u092d\u094d\u092f\u093e\u0902 \u0928 \u091a\u093e\u0938\u094c \u0928\u093e\u0938\u094d\u0924\u093f \u0924\u093e\u0935\u0924\u093e 8 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0928\u094d\u0928 \u0905\u092a\u093f \u092f\u0925\u093e \u0932\u0915\u094d\u0937\u094d\u092e \u091c\u0917\u0924 \u0938\u094a\u092e\u0947 \u0928 \u0935\u093f\u0928\u094d\u0926\u0924\u093f \u090f\u0935\u092e \u0905\u0938\u094d\u0924\u093f \u0928 \u0935\u0947\u0924\u094d\u092f \u090f\u0924\u0928 \u0928 \u091a \u0924\u0928 \u0928 \u092a\u0930\u093e\u092f\u0928\u092e 9 \u0930\u0942\u092a\u0935\u0928\u094d\u0924\u092e \u0905\u0930\u0942\u092a\u0924\u094d\u0935\u093e\u0926 \u0909\u0926\u092f\u093e\u0938\u094d\u0924\u092e\u092f\u0947 \u092c\u0941\u0927\u093e\u0903 \u0927\u093f\u092f\u093e \u0938\u092e\u0928\u0941\u092a\u0936\u094d\u092f\u0928\u094d\u0924\u093f \u0924\u0926\u094d\u0917\u0924\u093e\u0903 \u0938\u0935\u093f\u0924\u0941\u0930 \u0917\u0924\u093f\u092e 10 \u0924\u0925\u093e \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u092a\u094d\u0930\u0926\u0940\u092a\u0947\u0928 \u0926\u0942\u0930\u0938\u094d\u0925\u0902 \u0938\u0941\u0935\u093f\u092a\u0936\u094d\u091a\u093f\u0924\u0903 \u092a\u0930\u0924\u094d\u092f\u093e\u0938\u0928\u094d\u0928\u0902 \u0928\u093f\u0928\u0940\u0938\u0928\u094d\u0924\u093f \u091c\u091e\u0947\u092f\u0902 \u091c\u091e\u093e\u0928\u093e\u092d\u093f\u0938\u0902\u0939\u093f\u0924\u092e 11 \u0928 \u0939\u093f \u0916\u0932\u094d\u0935 \u0905\u0928\u0941\u092a\u093e\u092f\u0947\u0928 \u0915\u0936 \u091a\u093f\u0926 \u0905\u0930\u094d\u0925\u094a \u093d\u092d\u093f\u0938\u093f\u0927\u094d\u092f\u0924\u093f \u0938\u0942\u0924\u094d\u0930\u091c\u093e\u0932\u0948\u0930 \u092f\u0925\u093e\u092e\u0924\u094d\u0938\u094d\u092f\u093e\u0928 \u092c\u0927\u094d\u0928\u0928\u094d\u0924\u093f \u091c\u0932\u091c\u0940\u0935\u093f\u0928\u0903 12 \u092e\u0943\u0917\u0948\u0930 \u092e\u0943\u0917\u093e\u0923\u093e\u0902 \u0917\u0930\u0939\u0923\u0902 \u092a\u0915\u094d\u0937\u093f\u0923\u093e\u0902 \u092a\u0915\u094d\u0937\u093f\u092d\u093f\u0930 \u092f\u0925\u093e \u0917\u091c\u093e\u0928\u093e\u0902 \u091a \u091c\u0917\u0948\u0930 \u090f\u0935\u0902 \u091c\u091e\u0947\u092f\u0902 \u091c\u091e\u093e\u0928\u0947\u0928 \u0917\u0943\u0939\u094d\u092f\u0924\u0947 13 \u0905\u0939\u093f\u0930 \u090f\u0935 \u0939\u092f \u0905\u0939\u0947\u0903 \u092a\u093e\u0926\u093e\u0928 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u0940\u0924\u093f \u0928\u093f\u0926\u0930\u094d\u0936\u0928\u092e \u0924\u0926\u094d\u0935\u0928 \u092e\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f\u0937\u0941 \u092e\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f\u0937\u094d\u0920\u0902 \u091c\u091e\u0947\u092f\u0902 \u091c\u091e\u093e\u0928\u0947\u0928 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f 14 \u0928\u094a\u0924\u094d\u0938\u0939\u0928\u094d\u0924\u0947 \u092f\u0925\u093e \u0935\u0947\u0924\u094d\u0924\u0941\u092e \u0907\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u0948\u0930 \u0907\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093f\u092f\u093e\u0923\u094d\u092f \u0905\u092a\u093f \u0924\u0925\u0948\u0935\u0947\u0939 \u092a\u0930\u093e \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u093f\u0903 \u092a\u0930\u0902 \u092c\u0941\u0926\u094d\u0927\u094d\u092f\u093e \u0928 \u092a\u0936\u094d\u092f\u0924\u093f 15 \u092f\u0925\u093e \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u094a \u0939\u092f \u0905\u092e\u093e\u0935\u093e\u0938\u094d\u092f\u093e\u092e \u0905\u0932\u093f\u0919\u094d\u0917\u0924\u094d\u0935\u093e\u0928 \u0928 \u0926\u0943\u0936\u094d\u092f\u0924\u0947 \u0928 \u091a \u0928\u093e\u0936\u094a \u093d\u0938\u092f \u092d\u0935\u0924\u093f \u0924\u0925\u093e \u0935\u093f\u0926\u094d\u0927\u093f \u0936\u0930\u0940\u0930\u093f\u0923\u092e 16 \u0915\u0937\u0940\u0923\u0915\u094a\u0936\u094a \u0939\u092f \u0905\u092e\u093e\u0935\u093e\u0938\u094d\u092f\u0902 \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u092e\u093e \u0928 \u092a\u0930\u0915\u093e\u0936\u0924\u0947 \u0924\u0926\u094d\u0935\u0928 \u092e\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f \u0935\u093f\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0903 \u0938\u091e \u0936\u0930\u0940\u0930\u0940 \u0928\u094a\u092a\u0932\u092d\u094d\u092f\u0924\u0947 17 \u092f\u0925\u093e \u0915\u094a\u0936\u093e\u0928\u094d\u0924\u0930\u0902 \u092a\u0930\u093e\u092a\u094d\u092f \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u092e \u092d\u0930\u093e\u091c\u0924\u0947 \u092a\u0941\u0928\u0903 \u0924\u0926\u094d\u0935\u0932 \u0932\u093f\u0919\u094d\u0917\u093e\u0928\u094d\u0924\u0930\u0902 \u092a\u0930\u093e\u092a\u094d\u092f \u0936\u0930\u0940\u0930\u0940 \u092d\u0930\u093e\u091c\u0924\u0947 \u092a\u0941\u0928\u0903 18 \u091c\u0928\u094d\u092e \u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f\u0915\u094d\u0937\u092f\u0936 \u091a\u093e\u0938\u094d\u092f \u092a\u0930\u0924\u094d\u092f\u0915\u094d\u0937\u0947\u0923\u094a\u092a\u0932\u092d\u094d\u092f\u0924\u0947 \u0938\u093e \u0924\u0941 \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u092e\u0938\u094a \u0935\u092f\u0915\u094d\u0924\u093f\u0930 \u0928 \u0924\u0941 \u0924\u0938\u094d\u092f \u0936\u0930\u0940\u0930\u093f\u0923\u0903 19 \u0909\u0924\u094d\u092a\u0924\u094d\u0924\u093f\u0935\u0943\u0926\u094d\u0927\u093f\u0935\u094d\u092f\u092f\u0924\u094a \u092f\u0925\u093e \u0938 \u0907\u0924\u093f \u0917\u0943\u0939\u094d\u092f\u0924\u0947 \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930 \u090f\u0935 \u0924\u0935 \u0905\u092e\u093e\u0935\u093e\u0938\u094d\u092f\u093e\u0902 \u0924\u0925\u093e \u092d\u0935\u0924\u093f \u092e\u0942\u0930\u094d\u0924\u093f\u092e\u093e\u0928 20 \u0928\u093e\u092d\u093f\u0938\u0930\u094d\u092a\u0926 \u0935\u093f\u092e\u0941\u091e\u094d\u091a\u0926 \u0935\u093e \u0936\u0936\u093f\u0928\u0902 \u0926\u0943\u0936\u094d\u092f\u0924\u0947 \u0924\u092e\u0903 \u0935\u093f\u0938\u0943\u091c\u0902\u0936 \u091a\u094a\u092a\u0938\u0930\u094d\u092a\u0902\u0936 \u091a \u0924\u0926\u094d\u0935\u0924 \u092a\u0936\u094d\u092f \u0936\u0930\u0940\u0930\u093f\u0923\u092e 21 \u092f\u0925\u093e \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093e\u0930\u094d\u0915\u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0902 \u0924\u092e\u0938 \u0924\u0926 \u0909\u092a\u0932\u092d\u094d\u092f\u0924\u0947 \u0924\u0926\u094d\u0935\u091a \u091b\u0930\u0940\u0930 \u0938\u0902\u092f\u0941\u0915\u094d\u0924\u0903 \u0936\u0930\u0940\u0930\u0940\u0924\u094d\u092f \u0909\u092a\u0932\u092d\u094d\u092f\u0924\u0947 22 \u092f\u0925\u093e \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u093e\u0930\u094d\u0915\u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924\u0903 \u0938 \u0930\u093e\u0939\u0941\u0930 \u0928\u094a\u092a\u0932\u092d\u094d\u092f\u0924\u0947 \u0924\u0926\u094d\u0935\u091a \u091b\u0930\u0940\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924\u0903 \u0936\u0930\u0940\u0930\u0940 \u0928\u094a\u092a\u0932\u092d\u094d\u092f\u0924\u0947 23 \u092f\u0925\u093e \u091a\u0928\u094d\u0926\u094d\u0930\u094a \u0939\u092f \u0905\u092e\u093e\u0935\u093e\u0938\u094d\u092f\u093e\u0902 \u0928\u0915\u094d\u0937\u0924\u0948\u0930 \u092f\u0941\u091c\u094d\u092f\u0924\u0947 \u0917\u0924\u0903 \u0924\u0926\u094d\u0935\u091a \u091b\u0930\u0940\u0930 \u0928\u093f\u0930\u094d\u092e\u0941\u0915\u094d\u0924\u0903 \u092b\u0932\u0948\u0930 \u092f\u0941\u091c\u094d\u092f\u0924\u093f \u0915\u0930\u094d\u092e\u0923\u0903 | 1 [manu] yad indriyais t\u016bpak\u1e5bt\u0101n purast\u0101t; pr\u0101pt\u0101n gu\u1e47\u0101n sa\u1e43smarate cir\u0101ya te\u1e63v indriye\u1e63\u016bpahate\u1e63u pa\u015bc\u0101t; sa buddhir\u016bpa\u1e25 parama\u1e25 svabh\u0101va\u1e25 2 yathendriy\u0101rth\u0101n yugapat samast\u0101n; n\u0101vek\u1e63ate k\u1e5btsnam atulyak\u0101lam yath\u0101bala\u1e43 sa\u1e43carate sa vidv\u0101\u1e43s; tasm\u0101t sa eka\u1e25 parama\u1e25 \u015bar\u012br\u012b 3 rajas tama\u1e25 sattvam atho t\u1e5bt\u012bya\u1e43; gacchaty asau j\u00f1\u0101nagu\u1e47\u0101n vir\u016bp\u0101n tathendriy\u0101\u1e47y \u0101vi\u015bate \u015bar\u012br\u012b; hut\u0101\u015bana\u1e43 v\u0101yur ivendhanastham 4 na cak\u1e63u\u1e63\u0101 pa\u015byati r\u016bpam \u0101tmano; na pa\u015byati spar\u015bam indriyendriyam na \u015brota li\u1e45ga\u1e43 \u015brava\u1e47e nidar\u015bana\u1e43; tath\u0101gata\u1e43 pa\u015byati tad vina\u015byati 5 \u015brotr\u0101d\u012bni na pa\u015byanti sva\u1e43 svam \u0101tm\u0101nam \u0101tman\u0101 sarvaj\u00f1a\u1e25 sarvadar\u015b\u012b ca k\u1e63etraj\u00f1as t\u0101ni pa\u015byati 6 yath\u0101 himavata\u1e25 p\u0101r\u015bva\u1e43 p\u1e5b\u1e63\u1e6dha\u1e43 candramaso yath\u0101 na d\u1e5b\u1e63\u1e6dap\u016brva\u1e43 manujair na ca tan n\u0101sti t\u0101vat\u0101 7 tadvad bh\u016bte\u1e63u bh\u016bt\u0101tm\u0101 s\u016bk\u1e63mo j\u00f1\u0101n\u0101tmav\u0101n asau ad\u1e5b\u1e63\u1e6dap\u016brva\u015b cak\u1e63urbhy\u0101\u1e43 na c\u0101sau n\u0101sti t\u0101vat\u0101 8 pa\u015byann api yath\u0101 lak\u1e63ma jagat some na vindati evam asti na vety etan na ca tan na par\u0101yanam 9 r\u016bpavantam ar\u016bpatv\u0101d uday\u0101stamaye budh\u0101\u1e25 dhiy\u0101 samanupa\u015byanti tadgat\u0101\u1e25 savitur gatim 10 tath\u0101 buddhiprad\u012bpena d\u016brastha\u1e43 suvipa\u015bcita\u1e25 praty\u0101sanna\u1e43 nin\u012bsanti j\u00f1eya\u1e43 j\u00f1\u0101n\u0101bhisa\u1e43hitam 11 na hi khalv anup\u0101yena ka\u015b cid artho 'bhisidhyati s\u016btraj\u0101lair yath\u0101matsy\u0101n badhnanti jalaj\u012bvina\u1e25 12 m\u1e5bgair m\u1e5bg\u0101\u1e47\u0101\u1e43 graha\u1e47a\u1e43 pak\u1e63i\u1e47\u0101\u1e43 pak\u1e63ibhir yath\u0101 gaj\u0101n\u0101\u1e43 ca jagair eva\u1e43 j\u00f1eya\u1e43 j\u00f1\u0101nena g\u1e5bhyate 13 ahir eva hy ahe\u1e25 p\u0101d\u0101n pa\u015byat\u012bti nidar\u015banam tadvan m\u016brti\u1e63u m\u016brti\u1e63\u1e6dha\u1e43 j\u00f1eya\u1e43 j\u00f1\u0101nena pa\u015byati 14 notsahante yath\u0101 vettum indriyair indriy\u0101\u1e47y api tathaiveha par\u0101 buddhi\u1e25 para\u1e43 buddhy\u0101 na pa\u015byati 15 yath\u0101 candro hy am\u0101v\u0101sy\u0101m ali\u1e45gatv\u0101n na d\u1e5b\u015byate na ca n\u0101\u015bo 'sya bhavati tath\u0101 viddhi \u015bar\u012bri\u1e47am 16 k\u1e63\u012b\u1e47ako\u015bo hy am\u0101v\u0101sya\u1e43 candram\u0101 na prak\u0101\u015bate tadvan m\u016brti viyukta\u1e25 sa\u00f1 \u015bar\u012br\u012b nopalabhyate 17 yath\u0101 ko\u015b\u0101ntara\u1e43 pr\u0101pya candrama bhr\u0101jate puna\u1e25 tadval li\u1e45g\u0101ntara\u1e43 pr\u0101pya \u015bar\u012br\u012b bhr\u0101jate puna\u1e25 18 janma v\u1e5bddhik\u1e63aya\u015b c\u0101sya pratyak\u1e63e\u1e47opalabhyate s\u0101 tu candramaso vyaktir na tu tasya \u015bar\u012bri\u1e47a\u1e25 19 utpattiv\u1e5bddhivyayato yath\u0101 sa iti g\u1e5bhyate candra eva tv am\u0101v\u0101sy\u0101\u1e43 tath\u0101 bhavati m\u016brtim\u0101n 20 n\u0101bhisarpad vimu\u00f1cad v\u0101 \u015ba\u015bina\u1e43 d\u1e5b\u015byate tama\u1e25 vis\u1e5bja\u1e43\u015b copasarpa\u1e43\u015b ca tadvat pa\u015bya \u015bar\u012bri\u1e47am 21 yath\u0101 candr\u0101rkasa\u1e43yukta\u1e43 tamas tad upalabhyate tadvac char\u012bra sa\u1e43yukta\u1e25 \u015bar\u012br\u012bty upalabhyate 22 yath\u0101 candr\u0101rkanirmukta\u1e25 sa r\u0101hur nopalabhyate tadvac char\u012bra nirmukta\u1e25 \u015bar\u012br\u012b nopalabhyate 23 yath\u0101 candro hy am\u0101v\u0101sy\u0101\u1e43 nak\u1e63atair yujyate gata\u1e25 tadvac char\u012bra nirmukta\u1e25 phalair yujyati karma\u1e47a\u1e25 |","title":"The Mahabharata in Sanskrit: Book 12: Chapter 196","type":"page"}
