The Rig Veda in Sanskrit: Rig Veda Book 6: Hymn 16

Sacred Texts Hinduism Index English Rig Veda Book 6 Index Previous Next Rig Veda Book 6 Hymn 16 तवमग्ने यज्ञानां होता विश्वेषां हितः | देवेभिर्मानुषे जने || स नो मन्द्राभिरध्वरे जिह्वाभिर्यजा महः | आ देवान वक्षि यक्षि च || वेत्था हि वेधो अध्वनः पथश्च देवाञ्जसा | अग्ने यज्ञेषु सुक्रतो || तवामीळे अध दविता भरतो वाजिभिः शुनम | ईजे यज्ञेयत दिवि || तवमिमा वार्या पुरु दिवोदासाय सुन्वते | भरद्वाजाय दाशुषे || तवं दूतो अमर्त्य आ वहा दैव्यं जनम | शर्ण्वन विप्रस्य सुष्टुतिम || तवामग्ने सवाध्यो मर्तासो देव वीतये | यज्ञेषु देवमीळते || तव पर यक्षि सन्द्र्शमुत करतुं सुदानवः | विश्वे जुषन्त कामिनः || तवं होता मनुर्हितो वह्निरासा विदुष्टरः | अग्ने यक्षिदिवो विशः || अग्न आ याहि वीतये गर्णानो हव्यदातये | नि होता सत्सि बर्हिषि || तं तवा समिद्भिरङगिरो घर्तेन वर्धयामसि | बर्हच्छोचा यविष्ठ्य || स नः पर्थु शरवाय्यमछा देव विवाससि | बर्हदग्ने सुवीर्यम || तवामग्ने पुष्करादध्यथर्वा निरमन्थत | मूर्ध्नो विश्वस्य वाघतः || तमु तवा दध्यंं रषिः पुत्र ईधे अथर्वणः | वर्त्रहणं पुरन्दरम || तमु तवा पाथ्यो वर्षा समीधे दस्युहन्तमम | धनंजयं रणे-रणे || एह्यू षु बरवाणि ते.अग्न इत्थेतरा गिरः | एभिर्वर्धास इन्दुभिः || यत्र कव च ते मनो दक्षं दधस उत्तरम | तत्रा सदः कर्णवसे || नहि ते पूर्तमक्षिपद भुवन नेमानां वसो | अथा दुवो वनवसे || आग्निरगामि भारतो वर्त्रहा पुरुचेतनः | दिवोदासस्य सत्पतिः || स हि विश्वाति पार्थिवा रयिं दाशन महित्वना | वन्वन्नवातो अस्त्र्तः || स परत्नवन नवीयसाग्ने दयुम्नेन संयता | बर्हत ततन्थभानुना || पर वः सखायो अग्नये सतोमं यज्ञं च धर्ष्णुया | अर्चगाय च वेधसे || स हि यो मानुषा युगा सीदद धोता कविक्रतुः | दूतश्च हव्यवाहनः || ता राजाना शुचिव्रतादित्यान मारुतं गणम | वसो यक्षीह रोदसी || वस्वी ते अग्ने सन्द्र्ष्टिरिषयते मर्त्याय | ऊर्जो नपादम्र्तस्य || करत्वा दा अस्तु शरेष्ठो.अद्य तवा वन्वन सुरेक्णाः | मर्त आनाश सुव्र्क्तिम || ते ते अग्ने तवोता इषयन्तो विश्वमायुः | तरन्तो अर्यो अरातीर्वन्वन्तो अर्यो अरातीः || अग्निस्तिग्मेन शोचिषा यासद विश्वं नयत्रिणम | अग्निर्नोवनते रयिम || सुवीरं रयिमा भर जातवेदो विचर्षणे | जहि रक्षांसि सुक्रतो || तवं नः पाह्यंहसो जातवेदो अघायतः | रक्षा णो बरह्मणस कवे || यो नो अग्ने दुरेव आ मर्तो वधाय दाशति | तस्मान नः पाह्यंहसः || तवं तं देव जिह्वया परि बाधस्व दुष्क्र्तम | मर्तो यो नोजिघांसति || भरद्वाजाय सप्रथः शर्म यछ सहन्त्य | अग्ने वरेण्यंवसु || अग्निर्व्र्त्राणि जङघनद दरविणस्युर्विपन्यया | समिद्धः शुक्र आहुतः || गर्भे मातुः पितुष पिता विदिद्युतानो अक्षरे | सीदन्न्र्तस्य योनिमा || बरह्म परजावदा भर जातवेदो विचर्षणे | अग्ने यद दीद अयद दिवि || उप तवा रण्वसन्द्र्शं परयस्वन्तः सहस्क्र्त | अग्ने सस्र्ज्महे गिरः || उप छायामिव घर्णेरगन्म शर्म ते वयम | अग्ने हिरण्यसन्द्र्शः || य उग्र इव शर्यहा तिग्मश्र्ङगो न वंसगः | अग्ने पुरो रुरोजिथ || आ यं हस्ते न खादिनं शिशुं जातं न बिभ्रति | विशामग्निं सवध्वरम || पर देवं देववीतये भरता वसुवित्तमम | आ सवे योनौ नि षीदतु || आ जातं जातवेदसि परियं शिशीतातिथिम | सयोन आ गर्हपतिम || अग्ने युक्ष्वा हि ये तवाश्वासो देव साधवः | अरं वहन्ति मन्यवे || अछा नो याह्या वहाभि परयांसि वीतये | आ देवान सोमपीतये || उदग्ने भारत दयुमदजस्रेण दविद्युतत | शोचा वि भाह्यजर || वीती यो देवं मर्तो दुवस्येदग्निमीळीताध्वरे हविष्मान | होतारं सत्ययजं रोदस्योरुत्तानहस्तो नमसा विवासेत || आ ते अग्न रचा हविर्ह्र्दा तष्टं भरामसि | ते ते भवन्तूक्षण रषभासो वशा उत || अग्निं देवासो अग्रियमिन्धते वर्त्रहन्तमम | येना वसून्याभ्र्ता तर्ळ्हा रक्षांसि वाजिनाषु यज्ञियम || devebhirmānuṣe jane || sa no mandrābhiradhvare jihvābhiryajā mahaḥ | ā devān vakṣi yakṣi ca || vetthā hi vedho adhvanaḥ pathaśca devāñjasā | aghne yajñeṣu sukrato || tvāmīḷe adha dvitā bharato vājibhiḥ śunam | īje yajñeayat divi || tvamimā vāryā puru divodāsāya sunvate | bharadvājāya dāśuṣe || tvaṃ dūto amartya ā vahā daivyaṃ janam | śṛṇvan viprasya suṣṭutim || tvāmaghne svādhyo martāso deva vītaye | yajñeṣu devamīḷate || tava pra yakṣi sandṛśamuta kratuṃ sudānavaḥ | viśve juṣanta kāminaḥ || tvaṃ hotā manurhito vahnirāsā viduṣṭaraḥ | aghne yakṣidivo viśaḥ || aghna ā yāhi vītaye ghṛṇāno havyadātaye | ni hotā satsi barhiṣi || taṃ tvā samidbhiraṅghiro ghṛtena vardhayāmasi | bṛhacchocā yaviṣṭhya || sa naḥ pṛthu śravāyyamachā deva vivāsasi | bṛhadaghne suvīryam || tvāmaghne puṣkarādadhyatharvā niramanthata | mūrdhno viśvasya vāghataḥ || tamu tvā dadhyaṃṃ ṛṣiḥ putra īdhe atharvaṇaḥ | vṛtrahaṇaṃ purandaram || tamu tvā pāthyo vṛṣā samīdhe dasyuhantamam | dhanaṃjayaṃ raṇe-raṇe || ehyū ṣu bravāṇi te.aghna itthetarā ghiraḥ | ebhirvardhāsa indubhiḥ || yatra kva ca te mano dakṣaṃ dadhasa uttaram | tatrā sadaḥ kṛṇavase || nahi te pūrtamakṣipad bhuvan nemānāṃ vaso | athā duvo vanavase || āghniraghāmi bhārato vṛtrahā purucetanaḥ | divodāsasya satpatiḥ || sa hi viśvāti pārthivā rayiṃ dāśan mahitvanā | vanvannavāto astṛtaḥ || sa pratnavan navīyasāghne dyumnena saṃyatā | bṛhat tatanthabhānunā || pra vaḥ sakhāyo aghnaye stomaṃ yajñaṃ ca dhṛṣṇuyā | arcaghāya ca vedhase || sa hi yo mānuṣā yughā sīdad dhotā kavikratuḥ | dūtaśca havyavāhanaḥ || tā rājānā śucivratādityān mārutaṃ ghaṇam | vaso yakṣīha rodasī || vasvī te aghne sandṛṣṭiriṣayate martyāya | ūrjo napādamṛtasya || kratvā dā astu śreṣṭho.adya tvā vanvan surekṇāḥ | marta ānāśa suvṛktim || te te aghne tvotā iṣayanto viśvamāyuḥ | taranto aryo arātīrvanvanto aryo arātīḥ || aghnistighmena śociṣā yāsad viśvaṃ nyatriṇam | aghnirnovanate rayim || suvīraṃ rayimā bhara jātavedo vicarṣaṇe | jahi rakṣāṃsi sukrato || tvaṃ naḥ pāhyaṃhaso jātavedo aghāyataḥ | rakṣā ṇo brahmaṇas kave || yo no aghne dureva ā marto vadhāya dāśati | tasmān naḥ pāhyaṃhasaḥ || tvaṃ taṃ deva jihvayā pari bādhasva duṣkṛtam | marto yo nojighāṃsati || bharadvājāya saprathaḥ śarma yacha sahantya | aghne vareṇyaṃvasu || aghnirvṛtrāṇi jaṅghanad draviṇasyurvipanyayā | samiddhaḥ śukra āhutaḥ || gharbhe mātuḥ pituṣ pitā vididyutāno akṣare | sīdannṛtasya yonimā || brahma prajāvadā bhara jātavedo vicarṣaṇe | aghne yad dīd ayad divi || upa tvā raṇvasandṛśaṃ prayasvantaḥ sahaskṛta | aghne sasṛjmahe ghiraḥ || upa chāyāmiva ghṛṇeraghanma śarma te vayam | aghne hiraṇyasandṛśaḥ || ya ughra iva śaryahā tighmaśṛṅgho na vaṃsaghaḥ | aghne puro rurojitha || ā yaṃ haste na khādinaṃ śiśuṃ jātaṃ na bibhrati | viśāmaghniṃ svadhvaram || pra devaṃ devavītaye bharatā vasuvittamam | ā sve yonau ni ṣīdatu || ā jātaṃ jātavedasi priyaṃ śiśītātithim | syona ā ghṛhapatim || aghne yukṣvā hi ye tavāśvāso deva sādhavaḥ | araṃ vahanti manyave || achā no yāhyā vahābhi prayāṃsi vītaye | ā devān somapītaye || udaghne bhārata dyumadajasreṇa davidyutat | śocā vi bhāhyajara || vītī yo devaṃ marto duvasyedaghnimīḷītādhvare haviṣmān | hotāraṃ satyayajaṃ rodasyoruttānahasto namasā vivāset || ā te aghna ṛcā havirhṛdā taṣṭaṃ bharāmasi | te te bhavantūkṣaṇa ṛṣabhāso vaśā uta || aghniṃ devāso aghriyamindhate vṛtrahantamam | yenā vasūnyābhṛtā tṛḷhā rakṣāṃsi vājināṣu yajñiyam || Next: Hymn 17