The Rig Veda in Sanskrit: Rig Veda Book 9: Hymn 86

Sacred Texts Hinduism Index English Rig Veda Book 9 Index Previous Next Rig Veda Book 9 Hymn 86 पर त आशवः पवमान धीजवो मदा अर्षन्ति रघुजा इव तमना | दिव्याः सुपर्णा मधुमन्त इन्दवो मदिन्तमासः परि कोशमासते || पर ते मदासो मदिरास आशवो.अस्र्क्षत रथ्यासो यथा पर्थक | धेनुर्न वत्सं पयसाभि वज्रिणमिन्द्रमिन्दवो मधुमन्त ऊर्मयः || अत्यो न हियानो अभि वाजमर्ष सवर्वित कोशं दिवो अद्रिमातरम | वर्षा पवित्रे अधि सानो अव्यये सोमः पुनान इन्द्रियाय धायसे || पर त आश्विनीः पवमान धीजुवो दिव्या अस्र्ग्रन पयसा धरीमणि | परान्तरषयः सथाविरीरस्र्क्षत ये तवा मर्जन्त्य रषिषाण वेधसः || विश्वा धामानि विश्वचक्ष रभ्वसः परभोस्ते सतः परियन्ति केतवः | वयानशिः पवसे सोम धर्मभिः पतिर्विश्वस्य भुवनस्य राजसि || उभयतः पवमानस्य रश्मयो धरुवस्य सतः परि यन्ति केतवः | यदी पवित्रे अधि मर्ज्यते हरिः सत्ता नि योना कलशेषु सीदति || यज्ञस्य केतुः पवते सवध्वरः सोमो देवानामुप याति निष्क्र्तम | सहस्रधारः परि कोशमर्षति वर्षा पवित्रमत्येति रोरुवत || राजा समुद्रं नद्यो वि गाहते.अपामूर्मिं सचते सिन्धुषु शरितः | अध्यस्थात सानु पवमानो अव्ययं नाभा पर्थिव्या धरुणो महो दिवः || दिवो न सानु सतनयन्नचिक्रदद दयौश्च यस्य पर्थिवी च धर्मभिः | इन्द्रस्य सख्यं पवते विवेविदत सोमः पुनानःकलशेषु सीदति || जयोतिर्यज्ञस्य पवते मधु परियं पिता देवानां जनिता विभूवसुः | दधाति रत्नं सवधयोरपीच्यं मदिन्तमो मत्सर इन्द्रियो रसः || अभिक्रन्दन कलशं वाज्यर्षति पतिर्दिवः शतधारो विचक्षणः | हरिर्मित्रस्य सदनेषु सीदति मर्म्र्जानो.अविभिःसिन्धुभिर्व्र्षा || अग्रे सिन्धूनां पवमानो अर्षत्यग्रे वाचो अग्रियो गोषु गछति | अग्रे वाजस्य भजते महाधनं सवायुधः सोत्र्भिः पूयते वर्षा || अयं मतवाञ्छकुनो यथा हितो.अव्ये ससार पवमान ऊर्मिणा | तव करत्वा रोदसी अन्तरा कवे शुचिर्धिया पवते सोम इन्द्र ते || दरापिं वसानो यजतो दिविस्प्र्शमन्तरिक्षप्रा भुवनेष्वर्पितः | सवर्जज्ञानो नभसाभ्यक्रमीत परत्नमस्य पितरमा विवासति || सो अस्य विशे महि शर्म यछति यो अस्य धाम परथमं वयानशे | पदं यदस्य परमे वयोमन्यतो विश्वा अभि संयाति संयतः || परो अयासीदिन्दुरिन्द्रस्य निष्क्र्तं सखा सख्युर्न पर मिनाति संगिरम | मर्य इव युवतिभिः समर्षति सोमः कलशे शतयाम्ना पथा || पर वो धियो मन्द्रयुवो विपन्युवः पनस्युवः संवसनेष्वक्रमुः | सोमं मनीषा अभ्यनूषत सतुभो.अभि धेनवः पयसेमशिश्रयुः || आ नः सोम संयतं पिप्युशीमिषमिन्दो पवस्व पवमानोस्रिधम | या नो दोहते तरिरहन्नसश्चुषी कषुमद वाजवन मधुमद सुवीर्यम || वर्षा मतीनां पवते विचक्षणः सोमो अह्नः परतरीतोषसो दिवः | कराणा सिन्धूनां कलशानवीवशदिन्द्रस्य हार्द्याविशन मनीषिभिः || मनीषिभिः पवते पूर्व्यः कविर्न्र्भिर्यतः परि कोशानचिक्रदत | तरितस्य नाम जनयन मधु कषरदिन्द्रस्य वायोः सख्याय कर्तवे || अयं पुनान उषसो वि रोचयदयं सिन्धुभ्यो अभवदु लोकक्र्त | अयं तरिः सप्त दुदुहान आशिरं सोमो हर्दे पवते चारु मत्सरः || पवस्व सोम दिव्येषु धामसु सर्जान इन्दो कलशे पवित्र आ | सीदन्निन्द्रस्य जठरे कनिक्रदन नर्भिर्यतः सूर्यमारोहयो दिवि || अद्रिभिः सुतः पवसे पवित्र आ इन्दविन्द्रस्य जठरेष्वाविशन | तवं नर्चक्षा अभवो विचक्षण सोम गोत्रमङगिरोभ्यो.अव्र्णोरप || तवां सोम पवमानं सवाध्यो.अनु विप्रासो अमदन्नवस्यवः | तवां सुपर्ण आभरद दिवस परीन्दो विश्वाभिर्मतिभिः परिष्क्र्तम || अव्ये पुनानं परि वार ऊर्मिणा हरिं नवन्ते अभि सप्त धेनवः | अपामुपस्थे अध्यायवः कविं रतस्य योना महिषा अहेषत || इन्दुः पुनानो अति गाहते मर्धो विश्वानि कर्ण्वन सुपथानि यज्यवे | गाः कर्ण्वानो निर्णिजं हर्यतः कविरत्यो न करीळन परि वारमर्षति || असश्चतः शतधारा अभिश्रियो हरिं नवन्ते.अव ता उदन्युवः | कषिपो मर्जन्ति परि गोभिराव्र्तं तर्तीये पर्ष्ठे अधि रोचने दिवः || तवेमाः परजा दिव्यस्य रेतसस्त्वं विश्वस्य भुवनस्य राजसि | अथेदं विश्वं पवमान ते वशे तवमिन्दो परथमोधामधा असि || तवं समुद्रो असि विश्ववित कवे तवेमाः पञ्च परदिशो विधर्मणि | तवं दयां च पर्थिवीं चाति जभ्रिषे तव जयोतींषि पवमान सूर्यः || तवं पवित्रे रजसो विधर्मणि देवेभ्यः सोम पवमान पूयसे | तवामुशिजः परथमा अग्र्भ्णत तुभ्येमा विश्वा भुवनानि येमिरे || पर रेभ एत्यति वारमव्ययं वर्षा वनेष्वव चक्रदद्धरिः | सं धीतयो वावशाना अनूषत शिशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतम || स सूर्यस्य रश्मिभिः परि वयत तन्तुं तन्वानस्त्रिव्र्तंयथा विदे | नयन्न्र्तस्य परशिषो नवीयसीः पतिर्जनीनामुप याति निष्क्र्तम || राजा सिन्धूनां पवते पतिर्दिव रतस्य याति पथिभिः कनिक्रदत | सहस्रधारः परि षिच्यते हरिः पुनानो वाचं जनयन्नुपावसुः || पवमान मह्यर्णो वि धावसि सूरो न चित्रो अव्ययानि पव्यया | गभस्तिपूतो नर्भिरद्रिभिः सुतो महे वाजाय धन्याय धन्वसि || इषमूर्जं पवमानाभ्यर्षसि शयेनो न वंसु कलशेषुसीदसि | इन्द्राय मद्वा मद्यो मदः सुतो दिवो विष्टम्भ उपमो विचक्षणः || सप्त सवसारो अभि मातरः शिशुं नवं जज्ञानं जेन्यं विपश्चितम | अपां गन्धर्वं दिव्यं नर्चक्षसं सोमंविश्वस्य भुवनस्य राजसे || ईशान इमा भुवनानि वीयसे युजान इन्दो हरितः सुपर्ण्यः | तास्ते कषरन्तु मधुमद घर्तं पयस्तव वरते सोम तिष्ठन्तु कर्ष्टयः || तवं नर्चक्षा असि सोम विश्वतः पवमान वर्षभ ता वि धावसि | स नः पवस्व वसुमद धिरण्यवद वयं सयाम भुवनेषु जीवसे || गोवित पवस्व वसुविद धिरण्यविद रेतोधा इन्दो भुवनेष्वर्पितः | तवं सुवीरो असि सोम विश्ववित तं तवा विप्रा उप गिरेम आसते || उन मध्व ऊर्मिर्वनना अतिष्ठिपदपो वसानो महिषो वि गाहते | राजा पवित्ररथो वाजमारुहत सहस्रभ्र्ष्टिर्जयति शरवो बर्हत || स भन्दना उदियर्ति परजावतीर्विश्वायुर्विश्वाः सुभरा अहर्दिवि | बरह्म परजावद रयिमश्वपस्त्यं पीत इन्दविन्द्रमस्मभ्यं याचतात || सो अग्रे अह्नां हरिर्हर्यतो मदः पर चेतसा चेतयते अनुद्युभिः | दवा जना यातयन्नन्तरीयते नरा च शंसं दैव्यं च धर्तरि || अञ्जते वयञ्जते समञ्जते करतुं रिहन्ति मधुनाभ्यञ्जते | सिन्धोरुच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणं हिरण्यपावाः पशुमासु गर्भ्णते || विपश्चिते पवमानाय गायत मही न धारात्यन्धो अर्षति | अहिर्न जूर्णामति सर्पति तवचमत्यो न करीळन्नसरद वर्षा हरिः || अग्रेगो राजाप्यस्तविष्यते विमानो अह्नां भुवनेष्वर्पितः | हरिर्घ्र्तस्नुः सुद्र्शीको अर्णवो जयोतीरथः पवते राय ओक्यः || असर्जि सकम्भो दिव उद्यतो मदः परि तरिधातुर्भुवनान्यर्षति | अंशुं रिहन्ति मतयः पनिप्नतं गिरा यदि निर्णिजं रग्मिणो ययुः || पर ते धारा अत्यण्वानि मेष्यः पुनानस्य संयतो यन्तिरंहयः | यद गोभिरिन्दो चम्वोः समज्यस आ सुवानः सोम कलशेषु सीदसि || पवस्व सोम करतुविन न उक्थ्यो.अव्यो वारे परि धाव मधु परियम | जहि विश्वान रक्षस इन्दो अत्रिणो बर्हद वदेम विदथेसुवीराः || divyāḥ suparṇā madhumanta indavo madintamāsaḥ pari kośamāsate || pra te madāso madirāsa āśavo.asṛkṣata rathyāso yathā pṛthak | dhenurna vatsaṃ payasābhi vajriṇamindramindavo madhumanta ūrmayaḥ || atyo na hiyāno abhi vājamarṣa svarvit kośaṃ divo adrimātaram | vṛṣā pavitre adhi sāno avyaye somaḥ punāna indriyāya dhāyase || pra ta āśvinīḥ pavamāna dhījuvo divyā asṛghran payasā dharīmaṇi | prāntarṣayaḥ sthāvirīrasṛkṣata ye tvā mṛjanty ṛṣiṣāṇa vedhasaḥ || viśvā dhāmāni viśvacakṣa ṛbhvasaḥ prabhoste sataḥ pariyanti ketavaḥ | vyānaśiḥ pavase soma dharmabhiḥ patirviśvasya bhuvanasya rājasi || ubhayataḥ pavamānasya raśmayo dhruvasya sataḥ pari yanti ketavaḥ | yadī pavitre adhi mṛjyate hariḥ sattā ni yonā kalaśeṣu sīdati || yajñasya ketuḥ pavate svadhvaraḥ somo devānāmupa yāti niṣkṛtam | sahasradhāraḥ pari kośamarṣati vṛṣā pavitramatyeti roruvat || rājā samudraṃ nadyo vi ghāhate.apāmūrmiṃ sacate sindhuṣu śritaḥ | adhyasthāt sānu pavamāno avyayaṃ nābhā pṛthivyā dharuṇo maho divaḥ || divo na sānu stanayannacikradad dyauśca yasya pṛthivī ca dharmabhiḥ | indrasya sakhyaṃ pavate vivevidat somaḥ punānaḥkalaśeṣu sīdati || jyotiryajñasya pavate madhu priyaṃ pitā devānāṃ janitā vibhūvasuḥ | dadhāti ratnaṃ svadhayorapīcyaṃ madintamo matsara indriyo rasaḥ || abhikrandan kalaśaṃ vājyarṣati patirdivaḥ śatadhāro vicakṣaṇaḥ | harirmitrasya sadaneṣu sīdati marmṛjāno.avibhiḥsindhubhirvṛṣā || aghre sindhūnāṃ pavamāno arṣatyaghre vāco aghriyo ghoṣu ghachati | aghre vājasya bhajate mahādhanaṃ svāyudhaḥ sotṛbhiḥ pūyate vṛṣā || ayaṃ matavāñchakuno yathā hito.avye sasāra pavamāna ūrmiṇā | tava kratvā rodasī antarā kave śucirdhiyā pavate soma indra te || drāpiṃ vasāno yajato divispṛśamantarikṣaprā bhuvaneṣvarpitaḥ | svarjajñāno nabhasābhyakramīt pratnamasya pitaramā vivāsati || so asya viśe mahi śarma yachati yo asya dhāma prathamaṃ vyānaśe | padaṃ yadasya parame vyomanyato viśvā abhi saṃyāti saṃyataḥ || pro ayāsīdindurindrasya niṣkṛtaṃ sakhā sakhyurna pra mināti saṃghiram | marya iva yuvatibhiḥ samarṣati somaḥ kalaśe śatayāmnā pathā || pra vo dhiyo mandrayuvo vipanyuvaḥ panasyuvaḥ saṃvasaneṣvakramuḥ | somaṃ manīṣā abhyanūṣata stubho.abhi dhenavaḥ payasemaśiśrayuḥ || ā naḥ soma saṃyataṃ pipyuśīmiṣamindo pavasva pavamānoasridham | yā no dohate trirahannasaścuṣī kṣumad vājavan madhumad suvīryam || vṛṣā matīnāṃ pavate vicakṣaṇaḥ somo ahnaḥ pratarītoṣaso divaḥ | krāṇā sindhūnāṃ kalaśānavīvaśadindrasya hārdyāviśan manīṣibhiḥ || manīṣibhiḥ pavate pūrvyaḥ kavirnṛbhiryataḥ pari kośānacikradat | tritasya nāma janayan madhu kṣaradindrasya vāyoḥ sakhyāya kartave || ayaṃ punāna uṣaso vi rocayadayaṃ sindhubhyo abhavadu lokakṛt | ayaṃ triḥ sapta duduhāna āśiraṃ somo hṛde pavate cāru matsaraḥ || pavasva soma divyeṣu dhāmasu sṛjāna indo kalaśe pavitra ā | sīdannindrasya jaṭhare kanikradan nṛbhiryataḥ sūryamārohayo divi || adribhiḥ sutaḥ pavase pavitra ā indavindrasya jaṭhareṣvāviśan | tvaṃ nṛcakṣā abhavo vicakṣaṇa soma ghotramaṅghirobhyo.avṛṇorapa || tvāṃ soma pavamānaṃ svādhyo.anu viprāso amadannavasyavaḥ | tvāṃ suparṇa ābharad divas parīndo viśvābhirmatibhiḥ pariṣkṛtam || avye punānaṃ pari vāra ūrmiṇā hariṃ navante abhi sapta dhenavaḥ | apāmupasthe adhyāyavaḥ kaviṃ ṛtasya yonā mahiṣā aheṣata || induḥ punāno ati ghāhate mṛdho viśvāni kṛṇvan supathāni yajyave | ghāḥ kṛṇvāno nirṇijaṃ haryataḥ kaviratyo na krīḷan pari vāramarṣati || asaścataḥ śatadhārā abhiśriyo hariṃ navante.ava tā udanyuvaḥ | kṣipo mṛjanti pari ghobhirāvṛtaṃ tṛtīye pṛṣṭhe adhi rocane divaḥ || tavemāḥ prajā divyasya retasastvaṃ viśvasya bhuvanasya rājasi | athedaṃ viśvaṃ pavamāna te vaśe tvamindo prathamodhāmadhā asi || tvaṃ samudro asi viśvavit kave tavemāḥ pañca pradiśo vidharmaṇi | tvaṃ dyāṃ ca pṛthivīṃ cāti jabhriṣe tava jyotīṃṣi pavamāna sūryaḥ || tvaṃ pavitre rajaso vidharmaṇi devebhyaḥ soma pavamāna pūyase | tvāmuśijaḥ prathamā aghṛbhṇata tubhyemā viśvā bhuvanāni yemire || pra rebha etyati vāramavyayaṃ vṛṣā vaneṣvava cakradaddhariḥ | saṃ dhītayo vāvaśānā anūṣata śiśuṃ rihanti matayaḥ panipnatam || sa sūryasya raśmibhiḥ pari vyata tantuṃ tanvānastrivṛtaṃyathā vide | nayannṛtasya praśiṣo navīyasīḥ patirjanīnāmupa yāti niṣkṛtam || rājā sindhūnāṃ pavate patirdiva ṛtasya yāti pathibhiḥ kanikradat | sahasradhāraḥ pari ṣicyate hariḥ punāno vācaṃ janayannupāvasuḥ || pavamāna mahyarṇo vi dhāvasi sūro na citro avyayāni pavyayā | ghabhastipūto nṛbhiradribhiḥ suto mahe vājāya dhanyāya dhanvasi || iṣamūrjaṃ pavamānābhyarṣasi śyeno na vaṃsu kalaśeṣusīdasi | indrāya madvā madyo madaḥ suto divo viṣṭambha upamo vicakṣaṇaḥ || sapta svasāro abhi mātaraḥ śiśuṃ navaṃ jajñānaṃ jenyaṃ vipaścitam | apāṃ ghandharvaṃ divyaṃ nṛcakṣasaṃ somaṃviśvasya bhuvanasya rājase || īśāna imā bhuvanāni vīyase yujāna indo haritaḥ suparṇyaḥ | tāste kṣarantu madhumad ghṛtaṃ payastava vrate soma tiṣṭhantu kṛṣṭayaḥ || tvaṃ nṛcakṣā asi soma viśvataḥ pavamāna vṛṣabha tā vi dhāvasi | sa naḥ pavasva vasumad dhiraṇyavad vayaṃ syāma bhuvaneṣu jīvase || ghovit pavasva vasuvid dhiraṇyavid retodhā indo bhuvaneṣvarpitaḥ | tvaṃ suvīro asi soma viśvavit taṃ tvā viprā upa ghirema āsate || un madhva ūrmirvananā atiṣṭhipadapo vasāno mahiṣo vi ghāhate | rājā pavitraratho vājamāruhat sahasrabhṛṣṭirjayati śravo bṛhat || sa bhandanā udiyarti prajāvatīrviśvāyurviśvāḥ subharā ahardivi | brahma prajāvad rayimaśvapastyaṃ pīta indavindramasmabhyaṃ yācatāt || so aghre ahnāṃ harirharyato madaḥ pra cetasā cetayate anudyubhiḥ | dvā janā yātayannantarīyate narā ca śaṃsaṃ daivyaṃ ca dhartari || añjate vyañjate samañjate kratuṃ rihanti madhunābhyañjate | sindhorucchvāse patayantamukṣaṇaṃ hiraṇyapāvāḥ paśumāsu ghṛbhṇate || vipaścite pavamānāya ghāyata mahī na dhārātyandho arṣati | ahirna jūrṇāmati sarpati tvacamatyo na krīḷannasarad vṛṣā hariḥ || aghregho rājāpyastaviṣyate vimāno ahnāṃ bhuvaneṣvarpitaḥ | harirghṛtasnuḥ sudṛśīko arṇavo jyotīrathaḥ pavate rāya okyaḥ || asarji skambho diva udyato madaḥ pari tridhāturbhuvanānyarṣati | aṃśuṃ rihanti matayaḥ panipnataṃ ghirā yadi nirṇijaṃ ṛghmiṇo yayuḥ || pra te dhārā atyaṇvāni meṣyaḥ punānasya saṃyato yantiraṃhayaḥ | yad ghobhirindo camvoḥ samajyasa ā suvānaḥ soma kalaśeṣu sīdasi || pavasva soma kratuvin na ukthyo.avyo vāre pari dhāva madhu priyam | jahi viśvān rakṣasa indo atriṇo bṛhad vadema vidathesuvīrāḥ || Next: Hymn 87