Uncharted Knowledge Wisdom From Previous Realities View as JSON for agents & LLMs

Northern European Mythology

Judith

Sacred Texts  Legends and Sagas  WordGumbo: Old English Dictionaries [External Site] Index  Previous  Judith Verse Indeterminate Saxon -      tweode gifena in ðys ginnan grunde.      Heo ðar ða gearwe funde mundbyrd æt ðam mæran þeodne,      þa heo ahte mæste þearfe, hyldo þæs hehstan deman,      þæt he hie wið þæs hehstan brogan - 5 - gefriðode, frymða waldend.      Hyre ðæs fæder on roderum torhtmod tiðe gefremede,      þe heo ahte trumne geleafan a to ðam ælmihtigan.      Gefrægen ic ða Holofernus winhatan wyrcean georne      ond eallum wundrum þrymlic girwan up swæsendo.      To ðam het se gumena baldor - 10 - ealle ða yldestan ðegnas;      hie ðæt ofstum miclum ræfndon, rondwiggende,      comon to ðam rican þeodne feran, folces ræswan.      þæt wæs þy feorðan dogore þæs ðe Iudith hyne,      gleaw on geðonce, ides ælfscinu,      ærest gesohte. - 15 - Hie ða to ðam symle      sittan eodon, wlance to wingedrince,      ealle his weagesiðas, bealde byrnwiggende.      þær wæron bollan steape boren æfter bencum gelome,      swylce eac bunan ond orcas fulle fletsittendum;      hie þæt fæge þegon, - 20 - rofe rondwiggende,      þeah ðæs se rica ne wende, egesful eorla dryhten.      ða wearð Holofernus, goldwine gumena,      on gytesalum, hloh ond hlydde,      hlynede ond dynede, þæt mihten fira bearn      feorran gehyran - 25 - hu se stiðmoda      styrmde ond gylede, modig ond medugal,      manode geneahhe bencsittende      þæt hi gebærdon wel. Swa se inwidda      ofer ealne dæg dryhtguman sine      drencte mid wine, - 30 - swiðmod sinces brytta,      oðþæt hie on swiman lagon, oferdrencte his duguðe ealle,      swylce hie wæron deaðe geslegene, agotene goda gehwylces.      Swa het se gumena aldor fylgan fletsittendum,      oðþæt fira bearnum nealæhte niht seo þystre.      Het ða niða geblonden - 35 - þa eadigan mægð      ofstum fetigan to his bedreste      beagum gehlæste, hringum gehrodene.      Hie hraðe fremedon, anbyhtscealcas,      swa him heora ealdor bebead, byrnwigena brego,      bearhtme stopon - 40 - to ðam gysterne,      þær hie Iudithðe fundon ferhðgleawe,      ond ða fromlice lindwiggende      lædan ongunnon þa torhtan mægð      to træfe þam hean, þær se rica hyne      reste on symbel - 45 - nihtes inne,      nergende lað, Holofernus.      þær wæs eallgylden fleohnet fæger      ymbe þæs folctogan bed ahongen,      þæt se bealofulla mihte wlitan þurh,      wigena baldor, - 50 - on æghwylcne      þe ðær inne com hæleða bearna,      ond on hyne nænig monna cynnes,      nymðe se modiga hwæne niðe rofra      him þe near hete rinca to rune gegangan.      Hie ða on reste gebrohton - 55 - snude ða snoteran idese;      eodon ða stercedferhðe, hæleð heora hearran cyðan      þæt wæs seo halige meowle gebroht on his burgetelde.      þa wearð se brema on mode bliðe, burga ealdor,      þohte ða beorhtan idese mid widle ond mid womme besmitan.      Ne wolde þæt wuldres dema - 60 - geðafian, þrymmes hyrde,      ac he him þæs ðinges gestyrde, dryhten, dugeða waldend.      Gewat ða se deofulcunda, galferhð gumena ðreate bealofull his beddes neosan,      þær he sceolde his blæd forleosan ædre binnan anre nihte;      hæfde ða his ende gebidenne - 65 - on eorðan unswæslicne,      swylcne he ær æfter worhte, þearlmod ðeoden gumena,      þenden he on ðysse worulde wunode under wolcna hrofe.      Gefeol ða wine swa druncen se rica on his reste middan,      swa he nyste ræda nanne on gewitlocan.      Wiggend stopon - 70 - ut of ðam inne      ofstum miclum, weras winsade,      þe ðone wærlogan, laðne leodhatan,      læddon to bedde nehstan siðe.      þa wæs nergendes þeowen þrymful,      þearle gemyndig - 75 - hu heo þone atolan      eaðost mihte ealdre benæman      ær se unsyfra, womfull, onwoce.      Genam ða wundenlocc scyppendes mægð      scearpne mece, scurum heardne,      ond of sceaðe abræd - 80 - swiðran folme;      ongan ða swegles weard be naman nemnan,      nergend ealra woruldbuendra,      ond þæt word acwæð: "Ic ðe, frymða god      ond frofre gæst, bearn alwaldan,      biddan wylle - 85 - miltse þinre      me þearfendre, ðrynesse ðrym.      þearle ys me nu ða heorte onhæted      ond hige geomor, swyðe mid sorgum gedrefed.      Forgif me, swegles ealdor, sigor ond soðne geleafan,      þæt ic mid þys sweorde mote - 90 - geheawan þysne morðres bryttan;      geunne me minra gesynta, þearlmod þeoden gumena.      Nahte ic þinre næfre miltse þon maran þearfe.      Gewrec nu, mihtig dryhten, torhtmod tires brytta,      þæt me ys þus torne on mode, hate on hreðre minum."      Hi ða se hehsta dema - 95 - ædre mid elne onbryrde,      swa he deð anra gehwylcne herbuendra      þe hyne him to helpe seceð mid ræde ond mid rihte geleafan.      þa wearð hyre rume on mode, haligre hyht geniwod;      genam ða þone hæðenan mannan fæste be feaxe sinum,      teah hyne folmum wið hyre weard - 100 - bysmerlice,      ond þone bealofullan listum alede,      laðne mannan, swa heo ðæs unlædan      eaðost mihte wel gewealdan.      Sloh ða wundenlocc þone feondsceaðan      fagum mece, - 105 - heteþoncolne,      þæt heo healfne forcearf þone sweoran him,      þæt he on swiman læg, druncen ond dolhwund.      Næs ða dead þa gyt, ealles orsawle;      sloh ða eornoste ides ellenrof      oðre siðe - 110 - þone hæðenan hund,      þæt him þæt heafod wand forð on ða flore.      Læg se fula leap gesne beæftan,      gæst ellor hwearf under neowelne næs      ond ðær genyðerad wæs, susle gesæled      syððan æfre, - 115 - wyrmum bewunden,      witum gebunden, hearde gehæfted      in hellebryne æfter hinsiðe.      Ne ðearf he hopian no, þystrum forðylmed,      þæt he ðonan mote of ðam wyrmsele,      ac ðær wunian sceal - 120 - awa to aldre      butan ende forð in ðam heolstran ham,      hyhtwynna leas. Hæfde ða gefohten      foremærne blæd Iudith æt guðe,      swa hyre god uðe, swegles ealdor,      þe hyre sigores onleah. - 125 - þa seo snotere mægð      snude gebrohte þæs herewæðan      heafod swa blodig on ðam fætelse      þe hyre foregenga, blachleor ides,      hyra begea nest, ðeawum geðungen,      þyder on lædde, - 130 - ond hit þa swa heolfrig      hyre on hond ageaf, higeðoncolre,      ham to berenne, Iudith gingran sinre.      Eodon ða gegnum þanonne þa idesa ba      ellenþriste, oðþæt hie becomon,      collenferhðe, - 135 - eadhreðige mægð,      ut of ðam herige, þæt hie sweotollice      geseon mihten þære wlitegan byrig      weallas blican, Bethuliam.      Hie ða beahhrodene feðelaste      forð onettan, - 140 - oð hie glædmode      gegan hæfdon to ðam wealgate.      Wiggend sæton, weras wæccende      wearde heoldon in ðam fæstenne,      swa ðam folce ær geomormodum      Iudith bebead, - 145 - searoðoncol mægð,      þa heo on sið gewat, ides ellenrof.      Wæs ða eft cumen leof to leodum,      ond ða lungre het gleawhydig wif      gumena sumne of ðære ginnan byrig      hyre togeanes gan, - 150 - ond hi ofostlice      in forleton þurh ðæs wealles geat,      ond þæt word acwæð to ðam sigefolce:      "Ic eow secgan mæg þoncwyrðe þing,      þæt ge ne þyrfen leng murnan on mode.      Eow ys metod bliðe, - 155 - cyninga wuldor;      þæt gecyðed wearð geond woruld wide,      þæt eow ys wuldorblæd torhtlic toweard      ond tir gifeðe þara læðða      þe ge lange drugon." þa wurdon bliðe      burhsittende, - 160 - syððan hi gehyrdon      hu seo halige spræc ofer heanne weall.      Here wæs on lustum. Wið þæs fæstengeates      folc onette, weras wif somod,      wornum ond heapum, ðreatum ond ðrymmum      þrungon ond urnon - 165 - ongean ða þeodnes mægð      þusendmælum, ealde ge geonge.      æghwylcum wearð men on ðære medobyrig      mod areted, syððan hie ongeaton      þæt wæs Iudith cumen eft to eðle,      ond ða ofostlice - 170 - hie mid eaðmedum      in forleton. þa seo gleawe het,      golde gefrætewod, hyre ðinenne      þancolmode þæs herewæðan      heafod onwriðan ond hyt to behðe      blodig ætywan - 175 - þam burhleodum,      hu hyre æt beaduwe gespeow. Spræc ða seo æðele      to eallum þam folce: "Her ge magon sweotole,      sigerofe hæleð, leoda ræswan,      on ðæs laðestan hæðenes heaðorinces      heafod starian, - 180 - Holofernus      unlyfigendes, þe us monna mæst      morðra gefremede, sarra sorga,      ond þæt swyðor gyt ycan wolde,      ac him ne uðe god lengran lifes,      þæt he mid læððum us - 185 - eglan moste;      ic him ealdor oðþrong þurh godes fultum.      Nu ic gumena gehwæne þyssa burgleoda      biddan wylle, randwiggendra,      þæt ge recene eow fysan to gefeohte.      Syððan frymða god, - 190 - arfæst cyning,      eastan sende leohtne leoman,      berað linde forð, bord for breostum      ond byrnhomas, scire helmas      in sceaðena gemong, fyllan folctogan      fagum sweordum, - 195 - fæge frumgaras.      Fynd syndon eowere gedemed to deaðe,      ond ge dom agon, tir æt tohtan,      swa eow getacnod hafað mihtig dryhten      þurh mine hand." þa wearð snelra werod      snude gegearewod, - 200 - cenra to campe.      Stopon cynerofe secgas ond gesiðas,      bæron sigeþufas, foron to gefeohte      forð on gerihte, hæleð under helmum,      of ðære haligan byrig on ðæt dægred sylf.      Dynedan scildas, - 205 - hlude hlummon.      þæs se hlanca gefeah wulf in walde,      ond se wanna hrefn, wælgifre fugel.      Wistan begen þæt him ða þeodguman      þohton tilian fylle on fægum;      ac him fleah on last - 210 - earn ætes georn,      urigfeðera, salowigpada      sang hildeleoð, hyrnednebba.      Stopon heaðorincas, beornas to beadowe,      bordum beðeahte, hwealfum lindum,      þa ðe hwile ær - 215 - elðeodigra      edwit þoledon, hæðenra hosp.      Him þæt hearde wearð æt ðam æscplegan      eallum forgolden, Assyrium,      syððan Ebreas under guðfanum      gegan hæfdon - 220 - to ðam fyrdwicum.      Hie ða fromlice leton forð fleogan      flana scuras, hildenædran,      of hornbogan, strælas stedehearde;      styrmdon hlude grame guðfrecan,      garas sendon - 225 - in heardra gemang.      Hæleð wæron yrre, landbuende,      laðum cynne, stopon styrnmode,      stercedferhðe, wrehton unsofte      ealdgeniðlan medowerige;      mundum brugdon - 230 - scealcas of sceaðum      scirmæled swyrd, ecgum gecoste,      slogon eornoste Assiria      oretmæcgas, niðhycgende,      nanne ne sparedon þæs herefolces,      heanne ne ricne, - 235 - cwicera manna      þe hie ofercuman mihton. Swa ða magoþegnas      on ða morgentid ehton elðeoda      ealle þrage, oðþæt ongeaton      ða ðe grame wæron, ðæs herefolces      heafodweardas, - 240 - þæt him swyrdgeswing      swiðlic eowdon weras Ebrisce.      Hie wordum þæt þam yldestan      ealdorþegnum cyðan eodon,      wrehton cumbolwigan ond him forhtlice      færspel bodedon, - 245 - medowerigum      morgencollan, atolne ecgplegan.      þa ic ædre gefrægn slegefæge hæleð      slæpe tobredon ond wið þæs bealofullan      burgeteldes werigferhðe      hwearfum þringan, - 250 - Holofernus.      Hogedon aninga hyra hlaforde      hilde bodian, ærðon ðe him se egesa      on ufan sæte, mægen Ebrea.      Mynton ealle þæt se beorna brego      ond seo beorhte mægð - 255 - in ðam wlitegan træfe      wæron ætsomne, Iudith seo æðele      ond se galmoda, egesfull ond afor.      Næs ðeah eorla nan þe ðone wiggend      aweccan dorste oððe gecunnian      hu ðone cumbolwigan - 260 - wið ða halgan mægð      hæfde geworden, metodes meowlan.      Mægen nealæhte, folc Ebrea,      fuhton þearle heardum heoruwæpnum,      hæfte guldon hyra fyrngeflitu,      fagum swyrdum, - 265 - ealde æfðoncan;      Assyria wearð on ðam dægeweorce      dom geswiðrod, bælc forbiged.      Beornas stodon ymbe hyra þeodnes træf      þearle gebylde, sweorcendferhðe.      Hi ða somod ealle - 270 - ongunnon cohhetan,      cirman hlude ond gristbitian,      gode orfeorme, mid toðon torn þoligende.      þa wæs hyra tires æt ende, eades ond ellendæda.      Hogedon þa eorlas aweccan hyra winedryhten;      him wiht ne speow. - 275 - þa wearð sið ond late      sum to ðam arod þara beadorinca,      þæt he in þæt burgeteld niðheard neðde,      swa hyne nyd fordraf. Funde ða on bedde      blacne licgan his goldgifan      gæstes gesne, - 280 - lifes belidenne.      He þa lungre gefeoll freorig to foldan,      ongan his feax teran, hreoh on mode,      ond his hrægl somod, ond þæt word acwæð      to ðam wiggendum þe ðær unrote      ute wæron: - 285 - "Her ys geswutelod      ure sylfra forwyrd, toweard getacnod      þæt þære tide ys mid niðum neah geðrungen,      þe we sculon nyde losian, somod æt sæcce forweorðan.      Her lið sweorde geheawen, beheafdod healdend ure."      Hi ða hreowigmode - 290 - wurpon hyra wæpen of dune,      gewitan him werigferhðe on fleam sceacan.      Him mon feaht on last, mægeneacen folc,      oð se mæsta dæl þæs heriges læg      hilde gesæged on ðam sigewonge,      sweordum geheawen, - 295 - wulfum to willan      ond eac wælgifrum fuglum to frofre.      Flugon ða ðe lyfdon, laðra lindwerod.      Him on laste for sweot Ebrea      sigore geweorðod, dome gedyrsod;      him feng dryhten god - 300 - fægre on fultum,      frea ælmihtig. Hi ða fromlice      fagum swyrdum, hæleð higerofe,      herpað worhton þurh laðra gemong,      linde heowon, scildburh scæron.      Sceotend wæron - 305 - guðe gegremede,      guman Ebrisce; þegnas on ða tid      þearle gelyste gargewinnes.      þær on greot gefeoll se hyhsta dæl      heafodgerimes Assiria      ealdorduguðe, - 310 - laðan cynnes.      Lythwon becom cwicera to cyððe.      Cirdon cynerofe, wiggend on wiðertrod,      wælscel on innan, reocende hræw.      Rum wæs to nimanne londbuendum      on ðam laðestan, - 315 - hyra ealdfeondum      unlyfigendum heolfrig herereaf,      hyrsta scyne, bord ond bradswyrd,      brune helmas, dyre madmas.      Hæfdon domlice on ðam folcstede      fynd oferwunnen - 320 - eðelweardas,      ealdhettende swyrdum aswefede.      Hie on swaðe reston, þa ðe him to life      laðost wæron cwicera cynna.      þa seo cneoris eall, mægða mærost,      anes monðes fyrst, - 325 - wlanc, wundenlocc,      wagon ond læddon to ðære beorhtan byrig,      Bethuliam, helmas ond hupseax,      hare byrnan, guðsceorp gumena      golde gefrætewod, mærra madma      þonne mon ænig - 330 - asecgan mæge      searoþoncelra; eal þæt ða ðeodguman      þrymme geeodon, cene under cumblum      on compwige þurh Iudithe      gleawe lare, mægð modigre.      Hi to mede hyre - 335 - of ðam siðfate      sylfre brohton, eorlas æscrofe,      Holofernes sweord ond swatigne helm,      swylce eac side byrnan gerenode readum golde,      ond eal þæt se rinca baldor swiðmod sinces ahte      oððe sundoryrfes, - 340 - beaga ond beorhtra maðma,      hi þæt þære beorhtan idese ageafon gearoþoncolre.      Ealles ðæs Iudith sægde wuldor weroda dryhtne,      þe hyre weorðmynde geaf, mærðe on moldan rice,      swylce eac mede on heofonum, sigorlean in swegles wuldre,      þæs þe heo ahte soðne geleafan - 345 - to ðam ælmihtigan;      huru æt þam ende ne tweode þæs leanes þe heo lange gyrnde.      ðæs sy ðam leofan drihtne wuldor to widan aldre,      þe gesceop wind ond lyfte, roderas ond rume grundas,      swylce eac reðe streamas ond swegles dreamas,      ðurh his sylfes miltse.